Полная версия:
Сергей Шевцов Ekoterapia jäne medisinalyq ekologia sözdıgı. Экотерапия және медициналық экология сөздігі. Словарь экотерапии и медицинской экологии. Dictionary of Ecotherapy and Medical Ecology
- + Увеличить шрифт
- - Уменьшить шрифт
en. A level, well-drained watershed site with zonal soil and vegetation and neither excessive nor deficient moisture.
291. Ösımdık formasiasy / Растительная формация / Plant formation
kk. Басым түрі бойынша ажыратылатын өсімдік жамылғысының ірі бірлігі, мысалы қарағайлы ормандар немесе бозды далалар.
ru. Крупная единица растительности, выделяемая по господствующему виду, — сосновые леса, ковыльные степи.
en. A major vegetation unit characterised by a dominant growth form or edificator species, such as pine forest or feather-grass steppe.
292. Ösımdık jamylğysy / Растительность / Vegetation
kk. Белгілі бір аумақты алып жатқан барлық өсімдік қауымдастықтарының жиынтығы.
ru. Совокупность всех растительных сообществ, покрывающих определённую территорию.
en. The collective plant communities covering a particular area.
293. Stasia / Стация / Functional habitat site (station)
kk. Жануарлардың белгілі бір түрі қоректену, көбею, тынығу немесе қыстау сияқты тіршілік циклінің нақты кезеңі не қызметі үшін пайдаланатын жағдайлары бар телім.
ru. Участок с условиями, используемый определённым видом животных для конкретного этапа или функции жизненного цикла — кормления, размножения, отдыха или зимовки.
en. A site used by a particular animal species for a specific life-cycle function, such as feeding, breeding, resting or overwintering.
294. Flora / Флора / Flora
kk. Белгілі бір аумақта тарихи қалыптасқан өсімдік түрлерінің құрамы.
ru. Исторически сложившийся состав видов растений определённой территории.
en. The historically formed composition of plant species in a particular region.
295. Edafon / Эдафон / Edaphon
kk. Топырақта тіршілік ететін бактериялар мен саңырауқұлақтардан бастап құрттар мен жәндіктерге дейінгі барлық организмдер жиынтығы.
ru. Совокупность всех живых организмов, обитающих в почве, — от бактерий и грибов до червей и насекомых.
en. The community of organisms living in soil, from bacteria and fungi to protozoa, worms and arthropods.
296. Ekobiomorfa / Экобиоморфа / Ecobiomorph (life form)
kk. Организмнің ортаға бейімделуін білдіретін ағаш, бұта немесе шөп сияқты тіршілік формасы.
ru. Жизненная форма организма — дерево, кустарник, трава — как выражение его приспособления к среде.
en. The life form of an organism — such as a tree, shrub or herb — considered as an expression of adaptation to environmental conditions.
297. Ekotip / Экотип / Ecotype
kk. Түрдің нақты жергілікті мекен ету жағдайларына тұқым қуалай бейімделген дарақтар тобы.
ru. Генетически отличимая внутривидовая группа или популяция, адаптированная к конкретным местным условиям.
en. A genetically distinct group or population within a species adapted to particular local environmental conditions.
XIII. Bioindikasia jäne ortany bağalau / Биоиндикация и оценка среды / Bioindication and Environmental Assessment
298. Bioakkumuläsia / Биоаккумуляция / Bioaccumulation
kk. Қоршаған ортадан тағаммен, сумен және ауамен түсетін заттардың организм денесінде жиналуы.
ru. Накопление в теле организма веществ, поступающих из среды с пищей, водой и воздухом.
en. The accumulation of a substance in an organism when uptake from food, water or air exceeds elimination.
299. Bioindikatorlar / Биоиндикаторы / Bioindicators
kk. Болуы мен күйіне қарап қоршаған орта сапасы бағаланатын организм түрлері.
ru. Виды организмов, по присутствию и состоянию которых судят о качестве окружающей среды.
en. Organisms or biological responses whose presence, abundance or condition is used to assess environmental quality.
300. Bioindikasia / Биоиндикация / Bioindication
kk. Ортаның күйін онда тіршілік ететін организмдердің реакциясы, жағдайы және түрлік құрамы бойынша бағалау.
ru. Оценка состояния среды по реакции, состоянию и составу обитающих в ней живых организмов.
en. The assessment of environmental conditions using the responses, condition, composition or distribution of living organisms.
301. Biotestıleu / Биотестирование / Bioassay (biological testing)
kk. Бақыланатын зертханалық жағдайда арнайы таңдалған тест-организмдердің жауабы бойынша ортаның сапасын немесе уыттылығын бағалау.
ru. Оценка качества среды по отклику специально отобранных тест-организмов в лабораторных условиях.
en. The assessment of environmental quality or toxicity from the response of selected test organisms under controlled conditions.
302. Stenobionttar / Стенобионты / Stenobionts
kk. Орта жағдайларының тар ауқымында ғана тіршілік етіп, олардың өзгеруіне сезімтал түрлер.
ru. Виды, существующие лишь в узком диапазоне условий среды и чувствительные к их изменениям.
en. Species able to survive only within a narrow range of environmental conditions and therefore sensitive to change.
303. Evribionttar / Эврибионты / Eurybionts
kk. Орта жағдайларының кең ауқымына төзетін және сондықтан кең таралған түрлер.
ru. Виды, переносящие широкий диапазон условий среды и потому широко распространённые.
en. Species able to tolerate a broad range of environmental conditions and therefore often widely distributed.
304. Evtrofikasia / Эвтрофикация / Eutrophication
kk. Су айдынының қоректік заттармен шамадан тыс баюы; ол балдырлардың қарқынды өсуіне, оттегі тапшылығына және экожүйенің бұзылуына әкеледі.
ru. Переобогащение водоёма питательными веществами, ведущее к бурному росту водорослей, нехватке кислорода и расстройству его экосистемы.
en. The enrichment of a water body with nutrients, often causing excessive algal growth, oxygen depletion and disruption of the aquatic ecosystem.
305. Ekologialyq valenttılık / Экологическая валентность / Ecological valence (tolerance range)
kk. Түр тіршілік ете алатын орта жағдайларының ауқымы.
ru. Диапазон условий среды, в пределах которого вид способен существовать.
en. The range of environmental conditions within which a species can survive and reproduce.
XIV. Agroekojüieler jäne tabiğatty qorğau / Агроэкосистемы и охрана природы / Agroecosystems and Nature Conservation
306. Agrobiosenoz / Агробиоценоз / Agrobiocenosis
kk. Егістік, бақ және жайылым сияқты ауыл шаруашылығы жерлеріндегі организмдер қауымдастығы.
ru. Сообщество организмов сельскохозяйственных угодий — полей, садов, пастбищ.
en. The community of organisms inhabiting agricultural land such as fields, orchards and pastures.
307. Agrofitosenoz / Агрофитоценоз / Agrophytocenosis
kk. Агроценоздың өсімдік бөлігі — өңделетін телімдегі мәдени және арамшөп өсімдіктерінің жиынтығы.
ru. Растительная часть агроценоза — совокупность культурных и сорных растений возделываемого участка.
en. The plant component of an agrocoenosis, including cultivated plants and associated weeds in a managed site.
308. Agrosenoz / Агроценоз / Agrocenosis
kk. Дақыл өсіру кезінде адам жасайтын және қолдап отыратын жасанды организмдер қауымдастығы.
ru. Искусственное сообщество организмов, создаваемое и поддерживаемое человеком при возделывании культур.
en. A community of organisms created and maintained by people through the cultivation of crops.
309. Agroekojüie / Агроэкосистема / Agroecosystem
kk. Ауыл шаруашылығы өнімін алу үшін адам жасайтын егістік, бақ немесе көкөніс алқабы сияқты экожүйе.
ru. Экосистема, создаваемая человеком ради сельскохозяйственной продукции, — поле, сад, огород.
en. An ecosystem managed by people to produce agricultural goods, such as a field, orchard or vegetable garden.
310. Biosferalyq rezervat / Биосферный резерват / Biosphere reserve
kk. Экожүйелерді сақтауды тұрақты дамумен, ғылыми зерттеулермен, мониторингпен және экологиялық ағартумен ұштастыратын қорғалатын аумақ.
ru. Охраняемая территория, в которой сохранение экосистем сочетается с устойчивым развитием, научными исследованиями, наблюдением и экологическим просвещением.
en. A protected area that combines ecosystem conservation with sustainable development, research, monitoring and environmental education.
311. Biosferalyq rezervattardyñ düniejüzılık jelısı / Всемирная сеть биосферных резерватов / World Network of Biosphere Reserves
kk. ЮНЕСКО-ның «Адам және биосфера» бағдарламасына кіретін халықаралық қорғалатын аумақтар жүйесі.
ru. Международная система охраняемых территорий программы ЮНЕСКО «Человек и биосфера».
en. The international network of sites recognised under UNESCO’s Man and the Biosphere Programme.
312. Jabaiy tabiğat / Дикая природа / Wilderness
kk. Адамның шаруашылық әрекетімен өзгертілмеген тірі организмдер мен аумақтар.
ru. Природные территории и живые организмы, не подвергшиеся существенному преобразованию хозяйственной деятельностью человека.
en. Natural areas and living organisms not substantially transformed by human land use or other activities.
313. Biologialyq aluantürlılık turaly konvensia / Конвенция о биологическом разнообразии / Convention on Biological Diversity
kk. Биологиялық алуантүрлілікті сақтау, оның құрамбөліктерін тұрақты пайдалану және генетикалық ресурстардан алынатын пайданы әділ бөлу туралы халықаралық шарт.
ru. Международный договор о сохранении биологического разнообразия, устойчивом использовании его компонентов и справедливом распределении выгод от генетических ресурсов.
en. An international treaty on the conservation of biological diversity, the sustainable use of its components and the fair sharing of benefits arising from genetic resources.
314. Ölı sürek / Мёртвая древесина / Deadwood
kk. Ормандағы биоалуантүрлілік пен заттар айналымы үшін маңызды қураған діңдер мен ағаш бұтақтары.
ru. Отмершие стволы и ветви деревьев — важная опора биоразнообразия и круговорота веществ в лесу.
en. Dead standing or fallen trunks, branches and other woody material that support biodiversity, nutrient cycling and habitat formation in forests.
315. Organikalyq auyl şaruaşylyğy / Органическое сельское хозяйство / Organic farming
kk. Синтетикалық тыңайтқыштар мен химиялық пестицидтерді қолданбай, табиғи әдістерге сүйенетін ауыл шаруашылығы.
ru. Система ведения сельского хозяйства, основанная на экологических процессах и ограничивающая применение синтетических удобрений и пестицидов.
en. A farming system based on ecological processes and restricted use of synthetic fertilisers and pesticides.
316. Qorğalatyn tabiği aumaq / Охраняемая природная территория / Protected natural area
kk. Табиғатын сақтау үшін ерекше пайдалану режимі белгіленген қорық, ұлттық парк немесе қорықша сияқты аумақ.
ru. Географически определённая территория, управляемая в специальном режиме для долгосрочного сохранения природы и связанных с ней ценностей.
en. A clearly defined geographical area managed under a special regime for the long-term conservation of nature and associated values.
317. Tabiği landşaft / Природный ландшафт / Natural landscape
kk. Адамның шаруашылық әрекетімен өзгертілмеген немесе аз ғана өзгертілген аумақ.
ru. Территория, не изменённая или лишь слабо изменённая хозяйственной деятельностью человека.
en. A territory unchanged or only slightly changed by human economic activity.
318. Ekologialyq ız / Экологический след / Ecological footprint
kk. Адамды ресурстармен қамтамасыз етуге қажет аумақ ауданы арқылы көрсетілетін оның табиғатқа түсіретін қысымының өлшемі.
ru. Показатель потребления человеком природных ресурсов, выраженный площадью биологически продуктивных земель и акваторий, необходимых для производства ресурсов и поглощения отходов.
en. A measure of human demand on nature expressed as the biologically productive land and water area needed to provide resources and absorb wastes.
XV. Eldı mekenderdı kögaldandyru (normativtık ūğymdar) / Озеленение населённых пунктов (нормативные понятия) / Urban Greening (Regulatory Concepts)
319. Jasyl ekpelerdıñ jersınu aktısı / Акт приживаемости зелёных насаждений / Plant establishment certificate
kk. Отырғызылған өсімдіктерді күтіп-баптау мерзімі аяқталғаннан кейін олардың жай-күйі мен жерсінуін тіркейтін құжат.
ru. Документ, фиксирующий состояние высаженных растений по завершении срока ухода за ними.
en. A document recording the condition and survival of planted vegetation at the end of the prescribed maintenance period.
320. Abattandyru / Благоустройство / Urban improvement and landscaping
kk. Қала ортасын жайлы, қауіпсіз және денсаулыққа қолайлы етуге бағытталған, көгалдандыруды, шуды азайтуды және ластанудан қорғауды қамтитын жұмыстар мен қызметтер кешені.
ru. Комплекс работ и услуг по созданию комфортной, безопасной и благоприятной городской среды, включая озеленение, снижение шума и защиту от загрязнения.
en. A set of works and services intended to create a comfortable, safe and healthy urban environment, including greening, noise reduction and pollution control.
321. Amalsyz kesu / Вынужденная вырубка / Emergency tree removal
kk. Аварияны жою кезінде немесе ағаштар адамдарға не мүлікке қауіп төндірген жағдайда алдын ала келісусіз ағаштарды алып тастау.
ru. Удаление деревьев без предварительного согласования при ликвидации аварий, когда деревья угрожают людям или имуществу.
en. Tree removal without prior approval during emergency response when trees pose an immediate threat to people or property.
322. Ağaştardy kesu / Вырубка деревьев / Authorised tree removal
kk. Уәкілетті жергілікті органның рұқсаты бойынша ағаштарды алып тастау.
ru. Удаление деревьев на основании разрешения уполномоченного органа местной власти.
en. The removal of trees under a permit issued by the authorised local authority.
323. Dendrologialyq jospar / Дендрологический план / Dendrological plan
kk. Бар және отырғызылуы жоспарланған өсімдіктердің саны мен түрлік құрамы көрсетілген екпелерді орналастыру сызбасы.
ru. Схема размещения насаждений с указанием количества и видового состава существующих и планируемых растений.
en. A planting plan showing the location, number and species composition of existing and proposed vegetation.
324. Tırı qorşau / Живая изгородь / Hedge
kk. Қырқуға келетін, қоршау немесе қорғаныш жолағы қызметін атқаратын бұталардың тығыз сызықтық екпесі.
ru. Плотная линейная посадка кустарников, поддающаяся стрижке и служащая оградой или защитной полосой.
en. A dense linear planting of shrubs that can be trimmed and serves as a fence or protective strip.
325. Jasyl ekpeler / Зелёные насаждения / Urban vegetation (green plantings)
kk. Елді мекенде қорғаныш, санитариялық, әлеуметтік және эстетикалық қызмет атқаратын ағаш, бұта және шөптесін өсімдіктер екпелері.
ru. Посадки деревьев, кустарников и трав в населённом пункте, выполняющие защитные, санитарные, социальные и эстетические функции.
en. Trees, shrubs and herbaceous vegetation in a settlement that perform protective, sanitary, social and aesthetic functions.
326. Jasyl alqap / Зелёный массив / Large green area
kk. Ауданы кемінде 0,125 гектар, түрлік құрамы кез келген, кемінде 50 ағашы бар көгалдандырылған телім.
ru. Озеленённый участок не менее 0,125 га, на котором насчитывается не менее 50 деревьев любого видового состава.
en. A green area of at least 0.125 hectares containing at least 50 trees, irrespective of species composition.
327. Eldı mekennıñ jasyl qory / Зелёный фонд населённого пункта / Municipal green-space system
kk. Елді мекен шегінде рекреациялық, орта қалыптастырушы және санитариялық-қорғаныш қызмет атқаратын барлық жасыл екпелер жүйесі.
ru. Вся система зелёных насаждений в границах населённого пункта, несущая рекреационную, средообразующую и санитарно-защитную роль.
en. The complete system of green spaces within a settlement, providing recreational, environmental-regulating and sanitary-protective functions.
328. Jalpyğa ortaq paidalanylatyn jerler / Земли общего пользования / Public land
kk. Алаңдар, көшелер, жолдар, саябақтар, гүлбақтар, бульварлар мен су айдындары орналасқан және баршаға қолжетімді жерлер.
ru. Земли под площадями, улицами, дорогами, парками, скверами, бульварами и водоёмами, доступные всем.
en. Land occupied by squares, streets, roads, parks, public gardens, boulevards and water bodies and accessible to the public.
329. Jasyl ekpelerdı tügendeu (tal basyn sanau) / Инвентаризация зелёных насаждений (подеревный перечёт) / Inventory of urban vegetation (tree-by-tree survey)
kk. Көгалдандыру объектілерінің сипаттамаларын тіркеп, әрбір ағашты немесе екпені жоспарға түсіру арқылы жүргізілетін даналап есепке алу.
ru. Поштучный учёт объектов озеленения с описанием их характеристик и нанесением каждого на план.
en. An itemised survey of green-space assets in which the characteristics of each object are recorded and each tree or planting is mapped.
330. Ötemdık otyrğyzu / Компенсационная посадка / Compensatory planting
kk. Кесілген ағаштардың орнына дендрологиялық жоспарда белгіленген телімдерге жаңа өсімдіктер отырғызу.
ru. Посадка новых растений взамен вырубленных на участках, определённых дендрологическим планом.
en. The planting of new trees or other vegetation to compensate for vegetation removed from sites specified in the dendrological plan.
331. Jasyl ekpelerdı ötemdık qalpyna keltıru / Компенсационное восстановление зелёных насаждений / Compensatory restoration of urban vegetation
kk. Кесілген немесе өзге де рұқсат етілген жұмыстар кезінде жойылған өсімдіктердің орнына жасыл екпелерді міндетті түрде отырғызу немесе қалпына келтіру.
ru. Обязательное воспроизводство насаждений взамен вырубленных.
en. The mandatory replacement or restoration of vegetation removed through felling or other authorised works.
332. Ūşarbasty qyrqu (krondau) / Кронирование / Crown pruning
kk. Ағаштарға күтім жасау және олардың сыртқы пішінін қалыптастыру мақсатында ұшарбасын қырқу.
ru. Обрезка кроны деревьев при уходе за ними и формировании их облика.
en. Pruning the crown of a tree as part of maintenance and the formation of its desired shape.
333. Jasyl ekpelerdı orman-patologialyq zertteu / Лесопатологическое обследование зелёных насаждений / Tree-health survey of urban vegetation
kk. Екпелерде зиянкестер мен аурулардың, сондай-ақ діңде, тамыр жүйесінде және ұшарбаста саңырауқұлақ зақымдарының бар-жоғын анықтау.
ru. Проверка насаждений на вредителей, болезни и грибковые поражения ствола, корней и кроны.
en. An inspection of trees and plantings for pests, diseases and fungal damage affecting trunks, roots or crowns.
334. Jasyl ekpeler monitoringı / Мониторинг зелёных насаждений / Monitoring of green plantings
kk. Жасыл екпелерді күтіп-ұстау барысында олардың жай-күйін жүйелі түрде бақылау.
ru. Систематическое наблюдение за состоянием насаждений в ходе их содержания.
en. Systematic observation and recording of the condition of urban vegetation during maintenance.
335. Zañsyz ağaş kesu / Незаконная вырубка / Unauthorised tree removal
kk. Уәкілетті органның рұқсатынсыз ағаштарды алып тастау.
ru. Удаление деревьев без разрешения уполномоченного органа.
en. The removal of trees without permission from the authorised authority.
336. Kögaldandyrylğan aumaqtar / Озеленённые территории / Green areas
kk. Табиғи өсімдіктері немесе жасанды саябақ-бақ объектілері, гүлбақтар, көгалдар мен гүлзарлар орналасқан телімдер.
ru. Участки с естественной растительностью или с искусственными садово-парковыми объектами, скверами, газонами, цветниками.
en. Areas containing natural vegetation or designed green-space features such as parks, public gardens, lawns and flower beds.
