Даулет Арманович Көттi қысқан бай болар 2

Басқаларға көмектесіңіз

Егер сіз жұмысыңыздың немесе бизнесіңіздің мәні туралы ойланған болсаңыз, біліңіз: табысқа жетудің ең сенімді жолы — басқаларға көмектесу. Бұл кез келген тұрақты кәсіптің іргетасы. Мүмкін, сіз әлі де бұған күмәнмен қарап, табыс тек жеке пайда немесе айлакерліктен тұрады деп ойлайсыз, бірақ тереңірек үңілуге тұрарлық. Адамдарға көмектесу, олардың мәселелері мен қиындықтарын шешу — кез келген табыс пен әл-ауқаттың шынайы іргетасы. Және дәл осы әрекеттер қиын сәттерде де алға жылжуға күш-қуат береді.

Мүмкін, қоғамға пайдасы тимейтін кейбір әрекеттер бар шығар. Бірақ көбінесе олар уақыт сынынан өте алмайды. Шынайы, даусыз құндылық — адамдарға мағыналы нәрсе әкелетін істерде: жан тыныштығы, жайлылық пен жеке өсу. Сондықтан шағын және орта кәсіпкерлікте — әсіресе қарапайым адамдардың өміріне әсер ететін бастамаларда — дәл осы көмектескісі келу сезімі бастапқы нүкте болып табылады, ол тек қаржылық табысқа ғана емес, сонымен бірге жұмыстан терең, шынайы қанағаттану сезімін табудың кілті.

Сіздің міндетіңіз — әлемге қалай көмектесе алатыныңызды табу. Басқа адамдардың өмірін жақсартуға не қоса алатыныңызды нақты түсіну. Шешілетін мәселелер алуан түрлі: кейбірі қарапайым әрі кең тараған, ал басқалары күрделі әрі нақты. Сіз қазіргі бар нұсқадан арзанырақ, ыңғайлырақ немесе қызықтырақ шешім ұсына аласыз. Бұл шешім қалағаныңызша болуы мүмкін; бастысы — ол біреудің өмірін жеңілдетуі. Өйткені сіздің бизнесіңіздің шынайы құндылығы дәл бір нәрсені жақсартып, адамдарға жан тыныштығын сыйлап немесе олардың армандарын шындыққа жақындатқаны үшін алатын қуаныш пен қанағатта.

Басқалар үшін ақша табу

Ақша сіз өз жұмысыңыздың басқаларға әкелетін нақты пайдасын көре білгенде келеді. Біреудің мәселесін шешіп немесе уайымын жеңілдеткенде ақша сізді табады. Мысалға менің мысалымды алайық: мен адамдарға қаржылық сауаттылықты үйретемін, олардың табысы мен шығындарын басқаруға, қарыздан құтылуға, жинақ жинауға және зейнеткерлікке дайындалуға көмектесемін. Мен тек қызмет көрсетіп қана қоймаймын — мен адамдарға өз өмірлерін өздері басқара алуға көмектесемін. Әркім қаржылық тұрақтылыққа қол жеткізгенде немесе қиын жағдайды еңсеретін күш тапқанда, бұл менің жетістігім. Адамдар дәл осы көмек үшін ақша төлеуге дайын. Ал бұл көмекті тек санмен ғана өлшеуге болмайды; ол өмірді түбегейлі өзгертетін өзгеріс.

Басқаларға қалай көмектесе алатыныңызды түсіну үшін өзіңізден бастаңыз. Өз біліміңізге, дағдыларыңызға, сізді не шабыттандыратынына және шын мәнінде неге құмар екеніңізге назар аударыңыз. Мүмкін сізде бөлісуге тұрарлық тәжірибе немесе айналаңызға пайдалы бола алатын талант бар шығар. Өзіңіз пайдалы бола алатын ғана емес, сонымен бірге істеген ісіңізден бақыт табатын өзіндік ойыңызды табыңыз. Өйткені сіздің еңбегіңіздің ең маңызды нәтижесі — басқалардың өміріне әкелетін өзгеріс, ал ол шынымен де ақшалай бағалауға келмейді.

Жалғандар

Өз ісіңде шебер болсаң да, оларға бәрін ашып көрсетпе. Ең бастысы, мақтанып, өзін-өзі көрсетпе. Қарапайым бол. Көп көзге түспе. Сен жай ғана кішігірім ойыншысың. Тыныш, қарапайым жан, ағыммен бірге жүріп келе жатқан. Мені қарашы. Мені әрдайым төмен бағалады. Мені әлемнің билеушісі деп ойлар да еместің ғой?

— «Шайтанның адвокаты» фильмінен

Әл-ауқат жолында кімдерге үлгі болуға тұрарлық? Бұл сұрақ мені әрқашан қызықтырды, және мен өз байқауларыммен бөліскім келеді. Көптеген адамдар әлеуметтік желілердің арқасында табысы жоғары адамдардың жетістігі, әл-ауқаты мен өмір салты туралы бұрмаланған түсінікке ие. Осы тарашаны оқығаннан кейін сіздің пікіріңіз түбегейлі өзгермеуі мүмкін, бірақ бұл тақырыпты талқылауға тұрарлық.

Жоғарыдағы дәйексөз шамамен 80 пайыз бай адамдарға сипаттама береді. Қалған 20 пайызы — «өзін көрсеткіштер», олар еш негізсіз назар аудартады. Осы 20 пайыздың ішінде бірнеше кіші топ бар: жалпы алғанда ақшасын дұрыс басқара алмаған суретшілер мен блогерлер; Әрине, тек жоғары табыс мүмкіндігімен үміттендіріп, сәтсіздерді тарту арқылы ақша табуды білетін курс сатушылар да бар — олар батыл түрде адамдарға тіпті Лена сияқты үй шаруасындағы әйел бір айда миллионер бола алатынын үйретеді, егер ол Дубайда жалға алынған «Ламборгини» жүргізетін алаяқтан несие алса. Әрине, ақша жауған бай балалар да бар.

Осы адамдардан ештеңе үйренбеңіз, өйткені олардың үйреткенін қайта ұмытуға тура келеді — ал оны сіздің қолыңыздан келетініне ешқандай кепілдік жоқ. Сондықтан ақша мәселесінде оларды лепра ауруымен зардап шеккендердей қарап, олардың қаржылық кеңестерін балалық шатану деп есептеңіз. Көбінесе олар басқа соқырларды апатқа апаратын соқырлар. Оларды құтқару мүмкін емес; олар өмірлік сабақтарды өздері меңгеруі тиіс.

Шынайы байлар

Қаржы табу және оны жинақтауды үйренуге келгенде, шынайы үлгі бола алатын табысты адамдардың 80 пайызы өмірге ерекше сипаттар мен тәсілдермен қарайды. Бұл қасиеттер оларға тек ақша табуға ғана емес, сонымен бірге қаржысын шебер басқаруға мүмкіндік береді, бұл өз кезегінде олардың қаржылық тұрақтылығы мен өсуін қамтамасыз етеді.

Ең алдымен, егер сіз өз білімі мен тәжірибесін бөлісуге дайын осындай адамдармен жолығып қалсаңыз, оларға осы кеңес үшін ақша төлеудің қажеті жоқ екенін түсіну керек. Мұнда басты мәселе мынада: көптеген табысты адамдар үшін өзгелерге үйрету — негізгі табыс көзі емес, тіпті кейде ол табыс көзі болып та саналмайды. Олардың тәжірибесін бөлісуге деген мотивациясы көбіне ақша табуға емес, айналасындағыларға көмектескісі, шабыт бергісі немесе дамуына үлес қосқысы келуінен туындайды, себебі олар басқа көздерден — әдетте әлдеқайда тұрақты әрі ірі — табыс табуды біледі.

Екінші жайт — осындай тәлімгерлерді табудың қиындығы. Шынайы табысты өмір сүрудің сырын үйрете алатын адамды табу оңай емес. Оның бір себебі — көптеген тәлімгерлердің сақтық пен қарапайымдылық танытуы. Барлық табысты адамдар өз байлықтарын көпшілікке көрсетуді немесе оны талқылау тақырыбына айналдыруды көздемейді. Қаржылық тұрғыдан ең қамтамасыз етілген адамдардың қарапайым өмір сүріп, өздеріне артық назар аудармауға тырысуы жиі кездеседі, сондықтан оларды көпшілік арасында байқау қиын.

Осылайша, қаржы саласындағы шынайы ұстаздар мен тәлімгерлерді табудың кілті тек үйренуге деген ынтада ғана емес, сонымен бірге қарапайым сыртқы көріністің ар жағындағы шынайы байлықты тани білу қабілетінде жатыр. Бұл бақылау, талдау дағдыларын және, мүмкін, терең адамдық байланыстарды орнату қабілетін дамытуды талап етеді. Егер осы мәселеде қиындықтар туындаса, сізге ең ыңғайлы әлеуметтік желілердің бірінде мені @realprepod деген логинмен қадағалаңыз — мен мұндай адамдар туралы жиі жазамын.

Төрт түрлі білім

Олар туралы әрдайым көп айтуға болады; оларды бақылай отырып, мен мынадай қорытындыға келдім: ақша табуды үйрену процесі тек кездескен алғашқы «сәттілік жаттықтырушысына» жүгіну емес, керісінше шынайы бай адамдардың мінез-құлқын бақылаудан тұрады, себебі осылайша ғана олар өздері де кейде байқамайтын жайттарды ашуға болады. Ақыр соңында білім бірнеше санатқа бөлінеді, және оларды ажырата білу маңызды.

Бірінші білім түрі — сіз білетін және білетініңізді түсінетін білім. Мысалы, омлет пісіруді білу. Бұл — қарапайым әрі айқын факт, оны сіз сөзсіз қабылдап, түсінесіз.

Екінші тип — сізде жоқ екенін білетін білім. Мысалы, химия қалай жұмыс істейтінін немесе белгілі заттарды араластырғанда қандай нәтиже болатынын білмеуіңіз мүмкін, сондықтан сіз әртүрлі дәрілерді араластырмайсыз немесе алкогольді антибиотиктермен қоспайсыз. Осы мәселелерде біліміңіздің жеткіліксіз екенін түсінесіз.

Үшінші білім түрі біздің тақырып тұрғысынан аса маңызды: ол — сіз білмейтін, бірақ білетініңіз. Байлықты қалыптастырудың көптеген аспектілері дәл осы салада жатыр. Бұл білімді бақылау мен талдау арқылы алуға болады. Осы кітаптың көп бөлігі бай адамдардың әрекеттері мен әдеттерін сипаттауға арналған, олар бұл әрекеттерді саналы түрде байқамауы да мүмкін.

Мысалы, әлеуметтік желілерде қаржылық сауаттылықты насихаттау көбіне жеңіл-желпі немесе тіпті ұят нәрсе ретінде қабылданады, оны кедейлерге арналған деп есептейді. Алайда шынымен де бай адамдар арасында мұндай білім мен дағдылар мүлде қалыпты жағдай саналады; мен бұл туралы өз басымның байқауларыма сүйене отырып айтамын. Кедей адамдар бұл туралы мүлде хабарсыз, себебі олар шынайы бай адамдармен араласуға сирек мүмкіндік алады; оның орнына олар байлығын тиімді түрде арттырудың орнына оны мақтанышпен көрсететін сол 20 пайызды бақылап, дәл осы 20 пайызды өз үлгісі ретінде қабылдайды. Бірақ оларды үлгі тұту орташа немесе төмен табысты адамдардың өмірін одан әрі нашарлатуы мүмкін.

Шынайы бай адамдар, әдетте, айналасындағыларға қаржылық тұрғыдан тұрақты өмір салтын ұстанудың қажеттігін түсіндіруге мұқтаждық сезбейді. Олар мұны өз әрекеттері мен шешімдері арқылы көрсетеді, оны тек бақылау арқылы ғана байқауға болады. Мен осы кітапта осындай бақылаулармен бөлісуге тырыссам да, мұндай білімді жазба сөзбен толық жеткізу өте қиын екенін мойындау керек.

Білімнің төртінші түрі — өзіңізде жоқ екенін байқамайтын білім. Бұл санатқа бізге тиесілі емес әлемдегі барлық білімдер кіреді, және мұнда еш қате жоқ.

Сәттілік — дайындық пен мүмкіндік кездескенде туады.

— Брюс Ли

Қадамдарға көшпес бұрын, біраз ақша тапқаннан кейін не істейтініңізді түсіну маңызды деп ойлаймын. Мен сізге бұл міндетті түрде болатынына кепілдік беремін, себебі табандылық танытып, қажырлы еңбектен қорықпайтын әркімде де солай болады.

Және бұл «survivor bias» емес — өркендеу қағидалары тек табысты оқиғаларға негізделеді деген пікір — себебі, шын мәнінде, бұл қағидалар көбінесе сәтсіздіктер мен кері қайту оқиғалары арқылы қалыптасады.

Сондықтан осы сабақтардың әрқайсысын жүрегіңе түй. Олардың әрқайсысы немесе бір бөлігі өмір шетінде қалғандар тарапынан ыңғайлы түрде елене қойған, ал сен қаласаң, солардың қатарына қосыла аласың. Алайда, егер олай болмаса, осы ережелерді мұқият оқып, оларды қабылда: бір күні олар сенің ақшаңды немесе тіпті өміріңді сақтап қалады.

Әрдайым тапқаннан аз жұмсаңыз

Бірінші және, бәлкім, ең маңызды ереже: әрдайым табысыңыздан аз жұмсаңыз. Алғашқыда бұл тым айқын әрі қарапайым көрініп, тиімді бола алмайтын сияқты. Алайда оның қарапайымдылығы алдамшы, дәл тапқырлықтың барлық үлгілері сияқты. Оны айту оңай, бірақ іс жүзінде қолдану қиынға соғуы мүмкін. Табысыңыздан үнемі аз жұмсау тәртіп пен өзін-өзі бақылауды талап етеді. Дегенмен, егер сіз осы қағиданы ұзақ мерзім бойы ұстана алсаңыз, ол сіздің қаржылық жағдайыңыз бен өмір сапасын айтарлықтай жақсартады.

Бұл негізгі ереже қаржылық әл-ауқатқа жетудің барлық басқа қағидаларының іргетасы болып табылады. Мүмкін, бұл сізге ұнамауы мүмкін, және қазір осы ережені қарап отырып, сіз немқұрайлы түрде: «Маған жай ғана көбірек табыс табу керек» деп ойлауыңыз мүмкін. Әрине, сіз дұрыс айтасыз — бұл қағидалар бір-біріне қайшы келмейді — бірақ егер шелектің түбі бүлінсе, оны қаншалықты тез толтырғаныңыз маңызды емес.

Жинаған ақшаңызды инвестициялаңыз

Айырманы өзіңіз білетін барлық тәсілдермен инвестициялаңыз. Қайда инвестиция салу керектігін білгіңіз келсе, алғашқы қадамыңыз — осы тақырыпты өз бетіңізше зерттеу. Инвестициялау туралы 5—20 кітап оқу тақырыпты түсінуіңізді айтарлықтай кеңейтеді. Мен сізге кепілдік беремін, сонша материал оқығаннан кейін дұрыс инвестициялаудың нақты жолын түсінесіз. Ал 20 кітаптың бағасы, алатын пайдаңызды ескерсеңіз, аса қымбат емес. Немесе Real Prepod атты менің YouTube арналарыма жазылыңыз, онда біз тек ақша туралы ғана сөйлесеміз.