  . 4
 


       .    ,    ,  -    .      -    XVII .   ,    .







   .  4



 



  , 2026



ISBN 978-5-0071-6026-1 (. 4)

ISBN 978-5-0071-4574-9

     Ridero


   .  4

       .    ,    ,  -    .      -    XVII .   ,    .

  .

    .

  .           ,   .            ,      .   .    ,    ,     ,       ,    .

       .   .   ,     ,  ,        ,        ,         . ,  ,    ,    .

  :    

     ,     .   ,      .      ,   .  ,    ,     ,   .

       .   ,     .       ,   ,  ,   .       ( ),       .         :   ,    ,     .

     .      ,     .     ,   ,    ,      .    :  ,     ,    -,         .

    

  ,         .   .     ,     ,    .     .

 ,      .  ,    ,     .  ,      ,   ,    . ,   ,  .  :  .

          ,    . ,     ,     .   60   :     ,  .       ,     .       ,   ,    .

   

     .   :

:   .     ,          .   ,       .

:   .                .

  : -  ,   ,        .    .     ,   ,  .

 ():    .        .    ,    ,      ,    .         ,   .

:  

  .       .         .

  (,  ):    ,   ,        .    .

  (,  ):  , ,  .   ,   ,     .

       .     ,        ,     ,        .

    .

   .

   ,  ,  .

   .

    .

  .

  ,      -  .

-    -.

     - ,  - .

     ,  .

:

       ,        .      .  ,     ,   ,    ,       .

          .    ,    ,  .

  ,   ,       . ,    ,     ,    ,        .        .   ,         ,    ,     .

      ,     ,   .   ,           .




 


      , .  . .    . . . .   .     ,     , ,          .       , ,   .

       ,           .

        .   1992.       , , , , ,   .

      ,       .   ,    ,          .

 . .               .

    ,               : , , , ,    .

   ,     .

   .     ,   ,  , - .

          , ,      .

      .

      .

   ,    !   , ,  , ,    .         .

      .     30 .          .    ,     .   ,     .           .    -           .

    ,    ,         ,          .            ,       ,      .

     ,           ,      .

      .     ,       ,       .




   :      


            ()    ().       ,       ,         .

    

     ,        .      ,       . , ,    ,      .       ,  ,      .

       .          .    ,                XII ,    . ,      ,       .

 :   ?

        ,   .  ,    ,  ,         .    ,  ,     -.

  ,     ,       .          .     .   ,           .   ,      ,   .          .

      ,         . ,     ,       ,        .

   

      .         ,      .

     ,      ,   , ,    .       :   ,         ,   ,       .

     .  ,     ,  ,     ,         -,      ,       ,   ,    .

   ,      ,       ,      .

  :        

                 .    ,         ().   ,   ,  ,        ,   .         ,      .




    


  ,       .      ,  ,   .           :      -,   -      ,     .

    ,  ,  ,     ,           .    ,    ,    .

  

          (    )   ,     .

1.  (  )       .       (    )    ,   .

 :          . ,          .         .

 :     .  ,            ,      ,   .

2.   ( )   ,      .       ,           ,  .              (        ).     ,    ,   .    ,    ,    ,           .

3.  ()   ,    ,     .             - (        ,      ).

  :     ,       ,     (, , ).         . ,         .

   :  ,            (  ,   , ).                   .

    :           .           ,   . ,        ,  ,         .

    

      .      ,    .

  :       .           ,          .

  : ,    ,   ,       ,        ,       .

 : ,     ,           .        ,    ,    .

          ,   ,       ,            .

 :      

    (, )      .       ,       .  ()      ,          ,        ,   .

     ,       ,       .    : ,  ,    .




   


      : ,      .

1.        ,       .  :

    :       .

 :     (   )          (   ,   ).

  :          ,     ,        .

2.          .      .            .        ,      .    ,     .

3.      ,  - .        .      :  , ,  !   , ,  !   ,  ,   !  !    .     ,  ,   !.

    -    (     )   (   ).

4.   ()    .   (  )  : , ,    .         (  )  ,  ,     ,     .

5.      ,       . ,        - ( )  -.              . ,  ,   .

  :

  ()        ,      .

 :    .

 :      ,   .    ,     .

 :    (),    (),     ().   ,   .     .

 :      ,          .     ,      .

  (    )   ,       .

 :    (  ).            ,  .

 :  ,   . ,     [ ]      .      ,  .

 :,  , , -,   ,  -    .    ,  [ ]        .

 :        , ,      .          .

   ( -)    ,        .

 :        .        (  )      ,  .

 :      .     ,  ,       . ,            ,       ,   .

        ,   . ,       .        (,    )       ,         .




 :      


          . ,    :        ( ),        ( )   ( ).           ,  ,    .

          ,    .    ,    .            .

 :    

             .

 :    (,  ).

 :       ( ,   ,  ).

 :    ,      .      .

 :         ,   .

      .   , ,    .

   

             ,    .

  (  )

       .

 :     (     ) .

 :     ,  .  - ,     ,  .

 :   .     ,    ,       .           .

  (  )

   -       .

  :        ().

 :  1015           ()      ,   ,   ,      ()      .

 :     ,     ,   .   .       .

   :  

           .            .

  

    ,   ,      ,     :

   :         .    ,      ,     ,      ,   .

  :       -  ,  :    ,   .            .      ,    ,   .

   

    ,       .

  :     ,  ,   ,        .         .

 :           .    ,             () .

 :     ()     ( ,   )      ( )  .      ,   ,      .

            - .       ,       ,     .




  :        


          .    ,      .   ,         ().

     .   ,     ,   :    ,    .       ,        .

  

         .        ,   ,    .

 :       ,   .

 :       ,    ,      .

 :   ,       ,      .            .

 1:   ()

                   .

:  ,     (),     .    .

 :    (    ),     .     ,   .

 :     .   , ,   .

 :      . ,       .       , -  .    ,  ,      .

 :   ,    , ,              .

 :     :   ,   ,   .   ,    .

 2:     

     ,       .   - ,       .

 :  ,    .     ,   ,      .

 :  ,   .        .       - :   (  ),    ,   .

 :  ,        .     ,        .       (),    ,      ,  .

 :     510 .          ,  .       .

 :   

    ,    .        .     :

 :   .      .

 :  .     ,      .

 :  .    ()   ,     .    .

  ,           ,      .

    

        .     (,   ,       ),  .

       ,    .     .     ,    .          ,       .        ,         .

          ,    .     ,        ,  ,     (, )    .




  :       


             .         .   ,         .           .

       ,    ,       ( )   .

  

      : ,  ,  .     ,    .

      (     ),  :

 :     ,     .

 :   ,      ()  ,   .

 :     .    ,     ,      .

  

          .          .     ,       .

1.    

      ,     .       ()    - (   ,      ).        ,      ,   .

2.  

   .     ,    .    ,  -     (-)      .      :    ,   ,      ,      .

3.    

        .        :

 :      ,    ()   .      ,    .

 :           .  ,     ,   ,     .

 :  

  ,       .             .

 :    .          .     ,      .

  :     ,  . ,        .

 :   ( )    .         ()  :

  ,  !   -,      .     ,   ,      !

 : ,        - .    ,     .   ,  ,   ,  .

  :          ,  .    ,           ,         .

  

       ,    :

  : -.      .

 :      .       .

  : ,            (, ).      ,      .

 

     : ,     .     ()   ,     .             ,       .

    . ,    ,          ,         ,    .




   :         


     .         ,     ,   ( )    ,  ,   .       ,     .

,      ,  -:  , ,   .       ,           .

   

          .      - .    ,   :

       (   ).

     ,     .

       ( ).

     ,     .

  ,   .        ,         .

  :   

                  .              ,    .   ,         .

 

      ( ,   , ,   )        .     .           .

  ():         ,         .         ,   ,    (/),       .              .

  :       ,     .     ,     .         .

  :         .      .    ,            ,     ,    .

     ()

        .      .

    :         (, , )  .          .

  :    .       ,      .      .

   :     (    ).     ,       ,     .

 :     ,    .      :    ,   ,       ,     ,         .

 

      :

  :        .        ,         .

  : ,     .      .

  :  ,    .           .

      . -  ,  ,      ,     ,      .        ,     ,          .




       


          .             ,    (),   .

            .

   :         ,    ,   ,     .  (   )      .

  ?

      .   ,   ,    .          ( ).

 : ,            ,      .

 :     ,    ,     .      ,         .

 :            .

  

     .    ,        (  ).       ,      ,    ( ) .

 :       ().     ,      ( )      .

 :   

       ,  ,    ,   .

 

             (,           )    .          ,    .      ,          .

 ( )

  ,  .   ,        .     .   (  ,    ):

 ,  , ,  ,  ,   .   ,   ,  -.   -  ,    .      ,-,    . ,  ,   !    ,    .        .      ,    ()   .   ,    ., ,  -,  ()   .!

  

         (    ).       ,    ,        .

  : ,  ,            .         .

 :    ,   ,          : .    ,         .

   

           :

  :    ,      ,  ,            .

  :           ,     .

 :     ,    ,         .              .

          ,         .           ,        ,      .

       

         . ,      ,    .       ,      ().

   ,         ,     .    ,              ,       .

  ?

      ,     .        :

  :     .        .

  :      .     .         .       ,   .

  :         ,      ,      .

  

      .         .        ,  .      ,   .

     .          (    )   ( ),      .

 :  

     ,  ,      .

1. 

       .       .      .    ,    (  ).

 :     .     (, , ),      ,   .

  : ,   .     ,    (,  , -,  ):

 -, ,- ()      (),   ., ,   ,   .      .

     ,     . ,   ,   ,   .    ,     ,     () , !

2.  ()

  ,    ,    (   ,   ),  .      (            ),  :

   ,   ,   , .        ,     !     , ()  ! !

:   ?

   .             .       ,       .

   :

   (  ):   ,    ,     .     ( ).       :

   (),  .     .    ,      .   ,    .   !   ,  .          .

  :          (  !),     .   :        .

   :   .    .    .                      . ,    ,      .        ,       .

 

      .      , ,     .       .

 :         ,   ,           ,     .   .

 :          , ,      .

     ,    ,              .




  :     


      ( )    ,       ,      ,     . ,            ,     ,   .

      ,       .           ()   (,    ).

 :  

     .     ,   - .    :      .       ,      .

    :       .       .           ,   .

     ,      .

1.     

        ,  .        .

 :

  :   9          (,        ). ,    9       ,   ,    .

  :        .     .        :

    ,    ,,       .      ,     ()    !

  :    .      ,    .       (, ),  .  :

  (),   ,     .   ,     ,     ,   .

         ,     .   ( ,     ),   ,      .

2.    ()

      .        .

   .    , ,     .        (, )      ().

     .     ,      : , , , .

   (6 ):

       !   , ,  !  ,  ( ) .   ()      ! ( )      !

         ( )            .

         .             . ,    ,      .

3.      ()

  ,      .     .

     .

       :    ,   ,   .

            :     ,      .      ,   .

    

     .     ,     ( ).

  :       (  )  ,      . ,      ,   ,     .

  :       ( ,    ).   ,   ,        .

  :      ,     ,  ,   ,  .         .

     .   ,           ,      ,      .




   :       


        . ,               .         ,     .

    ( )      ().    ,     ,         .

 :   

       .  -  ,  ,       .     ,         ,       .

      ,    .      ,        .

  

            ().

  :    .

  : ,     .   ,   ,   .

 :       ( ),            (  )   ( ).

 :  

    ,    .

1.    ( )

            ,    .

  ,     .

           (   ).

                 ,   :

   , ,  ,    ,  () . ,   .  !

           ,  .

2.   ( )

  ,      .

      ,        ,     ( ).

         (   )   .

  :

  ,   ,  ,    . ,   . .

             .      ,   ,       .

3.     ()

    ,    .

     (),  .       (, ) .

          (,     ).

   -:

    ,    ,     .   ( ) ,     ( ) .   ,    .-,   ,    .

          (     )       (, ).

   

        .

  :       ,      ,     ,   .

 :    .          .    ;   ,          .

 :           .         .         .

      .  ,   ,  ,     .       ,          .

 :       

         .       ,     ,         .

     ,     .          .          .

  ?

        .    :

   :             .     .

    ():     .         ,    ,   .

  :      .     .    ,      ,   .

          ,        ,    ,      .

  

      ,              .

 :  .          ,  .

 :     ,   ;    ,   .

 :        (   ),           .

 :     ,  ,    .      ,    (, ).

 

 1:   ()

        .

     (   ).

     9 :

     () ,      . , , , ., ,  ,   .     () .

       .      .

           ,   :  ,  .

 2:   (  )

         .     .

   .   ,     ,        .

          (, ),  :

  ,  .  ,    ()  . ,  ,  .    ,     !

      (, )    . :      .

      ,   .

 3:     ()

     ,        ,     .

          :

   -,    ,     .    ,     ,   .    ,   ( ).  ,  ,   ,   .    ,   ( ).     ,     .

       .

 

    :       ,     (  )    . ,       ,    ,     .

  :         .     :        .

 :     ( ),         (, ),       -    .

             .        ,     ,      .




 :       


                ,   .      ,  ,       .                    .

     .       ,   ,      ,     .        ,    ,     ,      .

   

 ,         .      :

 :      (, ), ,   .        ,       .

 :    , ,   .           .

 :      , ,    .       .

    :     (),    .       -.

    (): ,         .

  

       .          .

  :           (,     ).      ,      .      .

  :      ,    .

 :           (, ,    ).

  :         ,          .

 :     

              ,  ()  .

 :

     (  )  .

  ,       .

       .

          (,  ),    .

   ,   ,       ( ),  .

    :

 , ,  ,   .    ,   .  ,    .  ,   .   ,    . . .

   ,  .       ,  .

    ( )

     ,    .       .

  ,       ,   .

   (     )     .

         , ,    ,         .

  :

    ,    ,     .   ,  ,   .  () ,    .   ,    , ,  (),    !

        ,      (),     ,    .

    

    .        .    :  ,    ,   ,     .  -     ,        .

              ,      (   )  ,          .




 :       


         .   ,  ,   (, )     .            (),   ()    ().             .

                  .     ,       ,    .

 :  

 ,      ,          .        :

  :    ,     ,     ,  .

   :      .   ,        .

  :       :   ,  ,    ()   .

 -

        .       ,   ,   .

 :  .     ,  ,        .

 :  .   .       ,   ,    .

 :   -.  ,     ,    .        .

 : .     ,  .

   ():          ,      ,       .

 

1.   ()

   .    : , ,     .

   ,  .

         .

    ,   ,   ,          ().

  :

 , ,  -,  ,  (),   .    ,      .      .     !

  ,  .            ,   .

2.    

    ,   .

        .

 ,   ,    .

       (  )      :

      ,        .    ,     !

       : ,    .

3.  :  

      ,      .

      .

          ( )      /  ().

    .

    . ,            .

    ,     ,    .

4.   ( )

 ,     ,  .

   (, , )   .

            .

   ,    .

    ,    (    )   (  ),          .

   

     .      ,           .

    :      ,     ,    .    ,   .

 :      (   ),      .    ,  .

 :     .       ,      .

         ,    ,       ,     ,         .




 :       


                   ( ).       ,       .

   ,            .           ,   ,       .

 :    ?

          :

   : ,      ,    .     (),          .

  :   :   .    :    , ,        .

  :     .    ,  ,         .      ,     ,   .

  

       (),       .

 :  .        .

 :    ,     .            .

   :      ,     .          .

  : ,  ,    .          .

  1: - (  )

      ,      .

:

     ( , ).

        .    (, ),     .

       , ,       ,      .

   9 :

    -,  -,  ,   .    ,      .   ,     .   ,    ., ,  ,    !  !

   ,         ,   .        !   .

  2:   ( )

   ,    .         ( ).

:

      .

      (     ).

        , :

 -,   ,   .-,   .    ,      .  ,   ,      !

        ,      .            (   ),     .

  3:   ()

          ,      .

:

       .

      .

    ,         (,   ).

 :

    ,    .-,   ,   ,   .   ,      .

  .  .

  

   :    .     .     ,     .   ,     ,     ,   (   )   .

     .          ,    .       ,     ,    ,     .         ,         .




  :       


         ,         ,    .  ()       ,     ,     ()   .

         ,      .       :      ,       .     ,   ,           .

  

    ,    ,      .   ,      .

  :       .    ,          .

  :     (/)     :   ,    ,    .

  :       .     (),        ,       .

    ()

     .            .

 :  .        ( ).

 :   (    ).

  /:           ,     ,  (, )    .

 :     ,   .   ,   ,    .

   :        (  , , ),  .      .

 :   

      ,     .



             :  ( ), ,    . :        ,     ,    .

 

     .      .

 ,   ,         :

   (),    ,  ,  .    ,     .

   (      ):

  , ,   ,  ,  ,   ,    ,    ( )   .   ,    .    ,    , *  ( ) -,   ._    ,    .   !

     ,      ( , )   .

 :  

   ,   .

    (, ).        .

      ( 40 )  .

     .     :

  ,   .  ,    .,  (),   ,   .  ,    .

    . ,         .

  

      .

  :          ,      ,    .

  :       ,            .

 :        .    ,   ,    .          (, ,    ),        .

       ,   .    ,           .




 :        


            ()  ,   ().   ,        ,      ,   .

            ,          .         ,      ,        (),   .

 ?

 ,       :

 :          .

   :  ,    .

  :   (, )   ,           .

     .   ,    ,      ,  .

  :        (, , )    ,   .    ,      .

  :       .

   :     ,    .          ,    :    ,    .        .

  1:    (  )

      , ,   .        .

:

  ,   .   ,  ,    ,     .

      .

         (,  ),     .     .

     ,        . ,           .

       ,       .

   :

 -,   .  ,   .   ,     .   ,   .  ,      .  !

     ,    .    .          (   ).

  2:   (  )

     (, ,  ),    . Ÿ      .

:

       .

       ,        .     ,    ,      ,   .

         (),       .

    ,    :

      ,     .    ,    .   ,    !, ,   !

  ,       .

  3:   ( )

,         ,   ().

     .

    ,   .

     .

   ,   .    ,  .

    ,  :

  ,  ,     .    ,    .

   ( )    .

   :    .           ,      .               -     .

    .       ,     ,       ,    .       ,        .




   :     


          .    ,    ,  (),  , ,  .     ,       ,  ,     .

         ,  .      (,    ),          .

    

    ,      .       :

1.   ( )

     .       ()     .

 :   ,    ()  ,    .

 :   (    ),  ,      .

 :     ,       ,  ,     .

2.     ( )

 ,     ().        (  ,   ,   ,   ).

 :    ,   .  .

 :   .    ,   ,   .       .

3.  ()  ( )

      , , , .    ,      .

 :   ,      ( ).

 :   ,     ( ).

 :   ,     ( ).

  

    .   ,       .    ()   ,     ,       .     ,      .             ,      .

    

1.  (-)

         .        ,       .

 :-,    ,   !       ,   ,   .       !

2.    ( )

-       , ,    .

 :       ( ). ,      (  ).         ,     .

3.   ()

    ,    .

 :      ,         : -,  !    , ,  .   ,  .     .     ( ),       .

4.   ()

     .  ,    ,   .         .   (, -, )   ,        .

      :

 :   .      ,     ,    ,     .         .

   :    ,    .      (),         (, ).

  :           .   ,     .             .

  :    ,      ,     ,         .

       .        ,       ,        .




 :   ,   


      ()   .           .     ,   ,        .

     ,  (, ), .         ,    .    ,        ().      ,     .

 

 .           ,           ,      (),    .

 :  (   ),  , , , .

 :  ()   ().

  : , ,   (),   .

    ,    :

  .   .   ,        ,  .

  .    ,   .   .

  .      ,        .

  ().       .

 :  ()

       .   ,      (   ).

      ,      . ,  , ,  !,  ,  .    ,    .,   ,,  !  ,  ,  ,   ,  ,  ,  ,  .  ,   , ,    !,  -,-, -!!  ! -!

    ( )

    .   ,   ,     .

 :

    (    ).

    ( ).

      (  ).

 :

     .     .

       (ܻ,  ߻)     (),     .

      .

    .

    ,      :

  , ,  ,   () .       .   ,   . , ,    ,  () !

   .            .    : .

    ()

     .           .

:

    .

   (   ).

  .

  .

:

    ,       .

     ,     .

    ,   .

 :  ,  , .    .      () .      ,   ()    ,    .    ,   .

    ,  .

    .       (    ),     .

:      .    ,      .

 ()  

      ,       :

     (   ,  ).

     .

   (     ).

 ,   (   ).

:     .         ,           .




 


            ,         .

 :

 .    ,      .         .

  .     .  ,        .

 

  

      (,   ).   :     ,       .           .        .

  

    .        (-,     ),     .     ,      .

  

         ,        ,     .      ,    .

       (, )      (, , ),      .          ,     .

 :       

           .

           ,    .

 :

    ,    .      .    .

   ():

         ,     (  ).

   ,  ,   .

          .    ,       .

  ,               .

  (  )

      (   ).

  ,  ,        .

   (),    ,    .          ,    .

:

     .      ,    .           .         ,         .




    :  



        ()       .   (     )        .      ,    ,     .

               .    ,      ,    .     ,    :     ,     ,      .        , ,  .     ,      ,    .

           .            :

    .       .           .    ,         .   ,           .

      .    (   ),         . ,         .

    ,     .       ,  ( ,     ,   ).     ,    ,       .     ,   .

       , .     ,       .        ,  ,     .   ,      .

   .  (     )    ( )   ,           .     ,       .

             .      ,    :

    .          ,      ,           .      ,   .

  .     ,   . ,    (   )   .       ,     .

    .         ,    .     :    ,  ,     .          (     ).

        .        ,     ,     ,         .                      .

    :     

         . ,   ,         ,               .

   ?

  (  )        ,    .         :

  : ,          .      ( )     .

   (): ,    ,   ,  ,         .             ,    .

   ?

    :

   ?

 ,      :

  , , .

  ,   ,  .

  ,  , .

  ,      .

         ,     ,         .

   

       ,     :

   .      ,    ,     ,       .        ,    .

 .    ,  ,  -,     .

  .            (   ).       ,      .

 .    ,   :   ,    ,    .



         .          .    ,               .

  , :      

       ()    ()     .      ,      ,    .          ,        .            .

   

       .            ,   .      ,  .       ,           .

        . ,       ,      ,   .   ,    ,    ,    .




  


      .         :     ,   , : , ,   !.

   .                  .    ,  ,         ..

    .    :     (, , )        .    : ,   -      ..

    .    .        ,   .    ,    ,     ..




  


          :

  ().     (, )    .      (   , ),      .

 .                 ( ),    ,     ()..

 .      .

    ?

      :

    .     .  ,      ,    .      ,    ,   .

  . ,   40           .   ,     .

 .     (      )      .      ,       ,      .

  .       (),      ,                  .

        .     , ,       ,        ,          ,     .

 :        

         ,     ,    .  (, )      ,      .  ,       ,        ,    .




    


   ,    .         . ,         ,   ,      ,    .

  :  ,      ,       .

 :     ,  ,   ,           .

  :    ,   ,      ,      .

 :   

   ,    ,           (, ).   ,  ,    ..

   .      ,     .      .     :   ,  ,       .     .    :

     ?

 , ,   !

     ,    !

   .         ,   ,       ..

   

  ()     .      ;    ..

    .       ,       (    ).  :    ,  ,       ,     ..

   .    ,      (-, -, -).       ,     .

  .      . ,         .                  .      ,       ..

 :   

    ()   () ..     :  (/)     .

   :   ,      .            ,       .

 :          , ,      () - ,    .

  :    .     ,        .

             .       .                       ,      ,         .




׸ :      


         ,    ,      ,    .        ,      (       ),  ,       .

   :  ,    (   ,  ),  ,   ,           .     ,                           .




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/book/vladimir-tormyshov/chernaia-magiia-na-rusi-tom-4-74834169/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .


