  
 


 ,  .      ,    ?

       ,      ,         .    ,    ,       ,    .

   , , , ,          .     30      .        ,       .

  ,           .





 

  





 1.    


                 ,     .    ,     .            :      ?       ,      .     ,     ,  ,     .             .

       .        :     ,     ,    ,   .      ,                 .           ,    .     ,      ,     .            ,        ,   .

      .     ,        .        ,       .         ,              .         ,  ,       ,            .

     .    ?       ?     ,     ?        ? ,     ?       :   ,      ,    .    .              . ,   ,              . ,   ,   ,      ,    .

           .     ,        :  ,  ,   ,    .     :   ,  ,   ,      .       .     ,    ,      .             .

,     ,     ,     ,        .    ,         .        .           :        .       ,       .      :     . ,   ,      ; ,  ,      .

    .      ,            .     ,     .         ,           .       ,    ,   ,        .          .

    ,    :     ,    ,  .      : ,       .      .          .    ,         .        .         ,        .

      ,     .        .       ,       .     ,    .      .    ,        .    ,       ,     .     ,  ,   ,      .

      :  ,         .      .   ,       .  ,   ,    -  .  ,     :         ,     .            :  ,       ,           .




  .        , , 1858


  ,   ,      .       .  ,        ,                .  ,     :       ,        .

 1.e4 e5 2.f3 d6 3.d4 g4 4.d:e5 :f3 5.:f3 d:e5 6.c4 f6 7.b3 e7 8.c3 c6 9.g5 b5      .      ,        ,       .      :       .   ,             f7,          .     ,           ,     .










 1.   9...b5.  . :     

  9...b5   :     ?   10.:b5!      ,  10...c:b5,  11.:b5+ bd7.       :   ,       .      .       ,  d ,     ,       .      ;    , -     .

 12.0-0-0 d8  ,           ,        .       . 13.:d7! :d7 14.d1         .  ,    .     d7   ;     .     ,   .              ,      .










 2.   12...d8.  . :   

   12...d8       ,     d,       b3.  14...e6 15.:d7+ :d7 16.b8+! :b8 17.d8#   .    :    ,   ,       .       ,     ,     .

   ,  ,        .      .  3...g4  4...:f3   ,        f3;   ...d6, ...c6  ...b5  ,     .       .    XIX     ,      :          ,     ,     .

        .       b5   .      ,   d7         .       ,    .       ,            ,    .    ,     .

   :    9...b5 ,   ,       ,    b5       .       ?       ?      12...d8  ,  13.:d7!     ,     .       .   ,   ,         .

        .   ,       .        ,      .          ,      .

  : PGN Mentor,  Paul Morphy, https://www.pgnmentor.com/players/Morphy.zip




 2.      


          .   ,   ,        .         .        ,  .      ,      .     ,     .        :     ,   ,   ,    .

     .        ,       .      ,      c6   ,       d5,        .      ,     .       :  ,   ,  ,      .   ,     .

    .    ,    ,    .         ,    . ,    ,    ,   ,   . ,      ,         .     ,           .         :  ,      ,      .

    .        ,         .     ,       ,      .      ,      ,     ,   ,    .      ,    ,  ,      .    :      ,         .

    .    .     ,     ,           .     ,        .             .       ,      ,        .       .     ,       ,  ,     .

      .        .       ,      .     ,           .        :         ,    . ,   ,        ,     .     :          ,    ?       .

   .      ,    .        ;  ,    ,        .       .     ,  ,       . Ÿ   ,     ,       . ,      .    ,    ,      .

    ,   .       ;      ;     .       ,    .               .           ,      .      .          .

         .     : ,     ,   ,        .  ,              .          ,  ,       .     ,  ,     .                .

       . ,     :   ?    ,        .          ,      .       :    ?     ?      ?         .         ,    ,    ,        .




  .     ,  , 1956


      ,    ,        .      ,     ,     . ׸           .  ,            .      ,    ,           .            .

      : 1.f3 f6 2.c4 g6 3.c3 g7 4.d4 0-0 5.f4 d5 6.b3 d:c4 7.:c4 c6 8.e4 bd7 9.d1 b6 10.c5 g4 11.g5.    ,      ,       . ׸, ,   ,         .           :  ,     d4  e4,   ,      .

 11...a4! ,     .     c5,            .         . ׸        c3.       ,         .       ,        .










 3.   11...a4.  . :     

 12.a3 :c3 13.b:c3 :e4       .       ,    ,     .  14.:e7 b6 15.c4 :c3 16.c5 fe8+ 17.f1.  ,   ,    :       ,             .      .          ,     .

   17...e6!   b6     .         ,      :  18.:b6 :c4+      ,      .  19.g1 e2+ 20.f1 :d4+ 21.g1 e2+ 22.f1 c3+ 23.g1 a:b6   . ׸    ,    ,   ,           .










 4.   17...e6.  . :   

         .   ,       ;       ,        .   ,   41...c2#,       .        ,         . ׸      ;              .

 17...e6!        ,    .       :     ,     ,    ,  e   ,         .     .    ,   .          .      :        ,       .

      .   ,      ;   ,      -   .          .     .         d    .      ,     .      ;         .       ,           .

        11.g5.     ?  11...a4!       ,       ?      17...e6.     ; ,                .     18.:b6   .      ,      ,       .

           . ,     ,        ,          .           .      :      ,       .

  : PGN Mentor,  Robert James Fischer, https://www.pgnmentor.com/players/Fischer.zip




 3. ,      


  ,       .       :    ,     ,         .   :    ?      .   :        ,    ?       ,       .

       .      ,     .    ,          . ,    :   ,     .       ,              .        .      ,  ,        .      ,    ,       .

    . ׸     ,       .    :           ,     .     .          ,   :      ,       .      ,   .

      .    ,     ,       .    ,        .    ,       .   ,      .    ,           .      ,  .        ,      .

         .      ,  : ,  ,    .      . ,   -  ...c5,        ,      d5. ,   ...c5,    ,           .       ,        ,   ,   ,          .

      .           ,  .     .   e5     f6     .         ,       .       : ,   ,     ; ,   ,       ;             .

       .       .        .        .  ,    ,       ,         .    .      :         .

            .       ,  ,     .    c3  b1   ,      .    f7  f5   ,         .     :  ,  ,  ,  .    ,            .

         .        ,    ,     .    ,    ,        .      :       ,       .         ,   .

      . ,    ,              . ,        d5,       ...Ne7.     ,    .    ,           .      ,   :     ,       .

          .     .       .      ,       ,       .       ,       .     ,         .         ,     .




  .     , , 1923


         .        :          ,          .     ,     .   ,    ,         .       :       ,      .

   1.d4 f6 2.c4 e6 3.f3 b6 4.g3 b7 5.g2 e7 6.c3 O-O 7.O-O d5 8.e5 c6 9.c:d5 c:d5 10.f4 a6 11.c1 b5 12.b3 c6 13.:c6 :c6.    :   ,     ,    c. ׸         ,     d5.          :      ,       b5,  ,    ...b4.

 14.h3 d7 15.h2 h5    f4   .          .        .   ,        ,         .  16.d2 f5,     e4          .       :   ,       f.

 17.d1 b4 18.b1 b5. ׸   b4,      c3   .   c6   b5           .           :    c1,   b1,   d2    d1    .    ,    .










 5.   18...b5.  . :     

       .       c3.  b4   ;        .      ?      19.g1,     .   19...d6:              .     :    e4,      ,    f    .

 20.e4 f:e4 21.:h5 :f2    .         h5,           f2.          ; ,     .     d1      ,   h2    ,   ,      ,   .   : ,   ,        ,     .










 6.   21...:f2.  . :     

   ,  .     ,       .     . ׸   f2     ,       f,       .                ,       .           ,    - .     ,     .

  22.g5 af8 23.h1 8f5 24.e3 d3 25.ce1 h6. ׸   ,     .       ,   c1   e1,        .  25...h6  :   ,       .          ,     .        .










 7.    25...h6.  . :  

  ,    .   b1      .   d2   e1   .   g2    ,          .   e3        ,    f2  f5.         ;      .         ,          .

   ,         .      ,   b4  ,     f  ,       .       .    20.e4      ,       .         f2,         .         .

       13...:c6     ,    .      c3,  c1   f4.     18...b5  .   ?      ,     ?  ,       d2,   ?  ,       ,       .

  .  20...f:e4    ,   ,        .     21.:h5,       .  21...:f2,  ,        .     ,         .

,    25...h6   . :    ,       ,          .      ,        .       ,           .

    ,          .         .     ,    :       ,   ,        .      ,            :       ,       ?       ,    ,      .

  : PGN Mentor,  Aaron Nimzowitsch, https://www.pgnmentor.com/players/Nimzowitsch.zip




 4.  : ,     


      , ,       .     ,    .     : ,       ,   .       . ,   ,       .    ,            .         d4  e4,   ,   ,           .

         .     d4  e4    c5, d5, e5  f5.          ,    . ,    e5          f6,         f4f5.        :   ,           .

    ,       .      .     ,      . ,      ,    :     ...c5         d4.       ,       .

  :     d4  e4,     d6  e6,     .     e5,       f6.      .       ,       .       ,     ...d5,    e5    .       ,       .

     .         ;      .       ,        .      d5,     d6,      ,      c  e,      c4  e4.         .          .

       .       ,        .       ,          .         .        ,   .         .     :  ,        .

      ,   .       d4   ,     e5d4    d4.         ,     .  , ,    ,         .      ,        ,     .        ,     .

      ,   :       .   e5    f6   .   d5      .   e6,  ,     ,       :        .  ,       ,   ,     ,   .

   .      ,     .      e4e5  d4d5,       ,       .  ,    ,    ,      ,          .       ,      .         ,    .

,      . ,       f4f5,       .    . ,      .        e4   ...c5,   .        .           .




  .      ,  , 1938


            .      ,      .         ,       e6    .        :        .

 : 1.d4 f6 2.c4 e6 3.c3 b4 4.e3 d5 5.a3 :c3+ 6.b:c3 c5 7.c:d5 e:d5 8.d3 O-O 9.e2 b6 10.O-O a6 11.:a6 :a6 12.b2 d7 13.a4 fe8 14.d3 c4 15.c2 b8. ׸        ,   c4.            .   :      ,     .

    .   16.ae1 c6 17.g3 a5 18.f3 b3 19.e4.  .    ,       ,  f3  e4,       .  19.e4      :      .    a4     b3   ,      .

׸  19...:a4,    20.e5 d7.           .  e5      f6,     f4f5.      ,           .   :     ,     ,      .










 8.  20...d7.  . :   e5   

      .    a4      ,  b3     .      ,    e  f     f.     ,      ,         .      ,         .

  21.f2 g6 22.f4 f5 23.e:f6 :f6 24.f5 :e1 25.:e1 e8.    ,    f6   .       f5,      .   -   :      ,   b3,    .    ,    ,      .

     26.e6! :e6 27.f:e6 g7.            .    f5    e6.     ,   .    ,       .     ,        .    ,             .

 28.f4 e8 29.e5 e7     .      ,       e6,   f6   .           .        e4e5.    ,    f5,      e6.           .            .










 9.  29...e7.  . :  e6   

     .  30.a3! :a3 31.h5+! g:h5 32.g5+ f8 33.:f6+ g8 34.e7.    ,  ,          .  30.a3     ;      a3,     .  31.h5+    .     f6,    e6     e7.              .










 10.  33...g8.  . :    e7

     .       a3,   h5        .          .        e6,        ,       ,     .        ,    .       ;     18.f3  19.e4.

 34.e7      : 34...c1+ 35.f2 c2+ 36.g3 d3+ 37.h4 e4+ 38.:h5 e2+ 39.h4 e4+ 40.g4 e1+ 41.h5.      .      ,    ,         .    ,    .            .

           .     ,    .       .    e6,     .      ,    .     ,        .       :     ,        .

    ,    .       ,          .      e4e5   f4f5,       ,   ,       . ,     ;        ,    .      ,       .

   18...b3      19.e4.       ?      ?   a4     ?     23...:f6    :   ,      .

    26.e6.     ,   :             ? ,    ,            .      ,          .

,     29...e7    30.a3 .     . ,    ,    ,     f6         34.e7.           ,     :       ,     ,         .

  : PGN Mentor,   , https://www.pgnmentor.com/players/Botvinnik.zip




 5.     


    :     ,         . Ÿ        .    ,   ,       ,        .    ,     ,    .

  ,      .   d4   e5;   c3  d4.   c3d4e5. Ÿ    ,   .   ,      .    ,        .    ,          .

  ,       ,      .    e5       ,        . ׸        ,   .         .    ,       f,        .      ,    .

      .    ,       ,   ,    .       ,        .      d2f1g3        .       :      ,        .

    ,      :    .   d4  d5,      e5      .            .        :      ,        .          .

         .         ...c5    d4,   ...f6   e5.        .      c,      .         ,      .           ,   ,    .

     .          .   ,  . ,     c5  d4,     e5  f4.  f4f5       e6     .      ...d3   ,     .      ;     .

 ,    .    ?        ?       ?    ,   ?    .   ,    ,    .      ,          .

    ,       .  e5  d6  f6,        ,      . ,   f4,     e6. ,   h7,  ,   f5  . ,    f,      .          .

       .   e5  d4;    ,         .          .      ,      .      ,      .




  .     ,      , 1972


   1972     ,    .    ,             .      ,    ,         .

  : 1.c4 e6 2.f3 d5 3.d4 f6 4.c3 e7 5.g5 O-O 6.e3 h6 7.h4 b6 8.c:d5 :d5 9.:e7 :e7 10.:d5 e:d5. ׸    d5,         c.       ,             . ,           ...c5.

 11.c1 e6 12.a4 c5 13.a3 c8 14.b5 a6 15.d:c5 b:c5. ׸   ...c5,         .  c5  d5   ,       ,   a3   b5     .         :     c5      ,     .










 11.  15...b:c5.  . :   

  16.O-O a7 17.e2 d7 18.d4 f8 19.:e6 f:e6.      e6    .       e6,      d5,     34.                ,     ,         .

     20.e4 d4 21.f4 e7 22.e5 b8. ׸   d5  d4,       .      f4e5.       .  d4    ,        .  e5      f6    f4f5.       ,     ,     .










 12.  22...b8.  . :   d4  f4e5

      .       ,       .  23.c4 h8 24.h3 f8 25.b3 a5.        ;             .  b3       .       :   ,      .

 26.f5! e:f5 27.:f5 h7 28.cf1 d8 29.g3 e7   f,          .        f4   e5.         . ׸          d4:    ,    ,     .

      ,     .  26...e:f5      .           .       ;     .  ,    ,      ,    .










 13.  28...d8.  . :     

  30.h4 bb7 31.e6 bc7 32.e5 e8 33.a4 d8 34.1f2 e8 35.2f3 d8 36.d3 e8 37.e4 f6 38.:f6 g:f6 39.:f6 g8 40.c4 h8 41.f4,    .  31.e6     :       f6,     ,     .      ,    38.:f6    .

        .          e6.      f4e5,      .   f5    ,   e6    .        .      ,      .

   :     d4    e5  22...b8?     .        ?       ?     ?  ,      .         ,    .

       25...a5    26.f5.         ,     ?       f5   f?     c4    ?    ,       .

     .  30...bb7   31.e6.       22.e5.     ;        .              .         .

    ,         .    ,       .   ,        ,   ,          .           .

  : PGN Mentor,  Robert James Fischer, https://www.pgnmentor.com/players/Fischer.zip




 6.   :    


     ,         .      d4  d5,      c  e .      . Ÿ    ,      ,         .        ,     .    ,    .

      d4  c5  e5.  e5      ,         c5  e6.    c  e      .     ,      . ׸, ,            d5,      ,   d4   .

       .    :   ,    ,      .      :     ,      d4d5   .               ,            .

        .    e5,     ,     .       ,      d4.   :      .   ,     .    ,          d5.

      .     d4d5   ,     ,    ,        .   d5     e5,          .      ,  ,     .         ;      .

,   ,     .   d5     ,      .    ,       .     :           .      d4,     .               .

     .            ;        .   ,     .       ,   d4       .        ,     .     ,      .

     e.      d4,  e3       d4,       e5.        e   ,     .        :      ,   ,  .   ,             .

       .     d4       .      ,      ,   .       ,          ,  .     ,        .

   ,     .     e5        .    ,    d5,    .      ,    .          ,       .




  .     , , 1936


       ,        .        d4.       ,       ,           .

: 1.c4 e6 2.f3 d5 3.d4 f6 4.g5 e7 5.c3 O-O 6.e3 bd7 7.d3 c5 8.O-O c:d4 9.e:d4 d:c4 10.:c4 b6.     d4  .        ,     ,        .          ,      .










 14.  10...b6.  . :      d4

  11.b3 d7 12.d3 bd5 13.e5 c6 14.ad1 b4.  e5    ,     ,    d. ׸      b4,        .          :   ,      .

 15.h3 d5 16.:d5 b:d5    .     ,    d4  .    ,       .    17.f4 c8 18.f5.   f5              .










 15.  18...e:f5.  . :   f  

       :  d4  ,           .   e5,  b3    ,    h3,  d1   .  f5     ,     .

  18...e:f5 19.:f5 d6 20.:f7! :f7.      f7,      .          .    ,       h3,        f5.      ,       .










 16.  20...:f7.  . :    

 21.:f6 :f6 22.:d5 c6 23.d6 e8 24.d7    .    ,       .         ;              .    d4   .

      .      9.e:d4:         .      e5     h3:     .    f5    f7:       .      ,      ,   ,     .

         . ׸        d5,       .     ,         d4         .     ,   .    ,    ,       .

      10...b6.         .              ?       .        ,       .

    14...b4.     h3,          ?   ,      b3   e5?   ,         ,       .

,    18.f5      .       ,          f7.    18...e:f5 19.:f5 d6 20.:f7,  ,      .    ,    :        .

         ,   .     ,   ,       . ,         ,            ,    .

  : PGN Mentor,   , https://www.pgnmentor.com/players/Botvinnik.zip




 7.  ,     


       ,         .        ,      ,         .      .  ,       ,        .    ,       .

   ,     .        .       ,   c4  d4,          .    ,            ,        .         ,    .            .

        .   c4d4  ,     b5, c5, d5  e5,           .      ,           ,        .     ,        :  c4c5, d4d5   .

       .   ,     ,   .  ,         .  ,               .            :   ,   ,         .

,    ,     .     ,      ,       c4  d4,     .     .       ,           .          .

      ,    .         ,     :     ,           .     ,     .    ,   ,         .

       .  ,    ,        .           .          .        ,    ,      .    , ,  ,      .

        .  ,    ,      ,             .      .   ,      ;     ,        .                  .

           .         ,     .   ,     ,          ,     .        .    ,     :     ,   ,     .




  .      , -, 1924


      ,             . ,      ,      ,       .     ,        ,         .

  1.d4 e6 2.f3 f5 3.c4 f6 4.g5 e7 5.c3 O-O 6.e3 b6 7.d3 b7 8.O-O e8 9.e2 e4 10.:e7 :c3 11.b:c3 :e7.           c,         b.    :         ,    .   12.a4 :f3 13.:f3 c6 14.fb1 ae8 15.h3 f6 16.f4 a5 17.f3 d6 18.e1 d7.

   18...d7           .   ,      .        ,    a5  ,     .   19.e4,   : 19...f:e4 20.:e4 g6.  ,      ,       .










 17.  20...g6.  . :     

  21.g3 f8 22.g2 f7 23.h4.     ,    :  h     ,     ,      . ׸  23...d5 24.c:d5 e:d5,     .  25.:e8+ :e8 26.:e8+ :e8       .         ,     ,        .

  27.h5 f6 28.h:g6 h:g6.   ,          g6.    ,       ,       .  29.h1 f8 30.h7 c6.            .      :    ,    .










 18.  30...c6.  . :    

 31.g4 c4 32.g5 e3+ 33.f3 f5 34.:f5 g:f5.      .   g5    ,        .  34...g:f5      c3 ,       f3.    c3           .










 19.  34...g:f5.  . :    

  35.g3! :c3+ 36.h4.       ,        .     .     ,   g5      . ׸    ,            .                .

 36...f3 37.g6 :f4+ 38.g5 e4 39.f6 g8       .     g6   .     ,    ;    ,   . ׸            ,       .










 20.  39...g8.  . :   g6

 40.g7+ h8 41.:c7 e8 42.:f5 e4 43.f6 f4+ 44.e5 g4 45.g7+ g8 46.:a7.           .   46...g1 47.:d5 c1 48.d6 c2 49.d5 c1 50.c7 a1 51.c6 :a4 52.d6. ׸  .    ,        ;          .

        :  .        .           .       .          .   ,    . ,          ,       .

    ,    .       .    ,    .   ,           .      :         ,    .

       20...g6.        .   ,     ,      ?     30...c6  ,    h7     c3.   ,          .

    34...g:f5.       c3   .   35.g3 :c3+ 36.h4  ,       .    :   ,        ,       ?        .

   .    39...g8     ,     .    ,    h7,   g6     .     ,       .  ,            .

   ,    :      .      ,    ,           .   ,               .

  : PGN Mentor,    , https://www.pgnmentor.com/players/Capablanca.zip




 8.      


     ,             .    :       .               ,     .                   .

   ,      c    e   :     a2, b2, d4  e3,    a7, b7, c6  d5.         ;     d5   c6,   d4   e3.       .  :      ,    .       .

     b2b4  b4b5.   ...c:b5      b7     c6,    ,    ;  b:c6     b:c6,    c6        b.         a,     .       c6:       ,        .

        c  b,         ...c5.      ...c5    ,       .        .     ,      ,  ,       .

     .    b4  ...a6,   ...b5   ,  ...c5,    e4      .               e4   .       c6,     ,        .

    .         ,      .        ;         .            . ,       c6    ,        .          .       .

    . ׸      ,     ,      .   ,     .          . ,      ,          :   ,        .

              e3e4,   f2f3.         ,    .      ,  e4       .     ...c5,       ,       b-.               .

     .          b4b5?      c4,       b2  d4?    b:c6:     c6,        ?         e4?  ,         ,   ?    ,      .




  .     , -, 1994


       .      ,      .  ,        ,        .        .

 : 1.d4 d5 2.c4 e6 3.c3 f6 4.c:d5 e:d5 5.g5 e7 6.e3 O-O 7.d3 bd7 8.f3 c6 9.c2 e8 10.O-O f8.      .      b4:   ,   ,        .    11.h3,    11...e6 12.:f6 :f6.   f6          .










 21.  10...f8.  . :   

    13.b4.  ,      . ׸  13...c8 14.a4 c7 15.ac1 e7 16.b1 d6.     a4:      c5,        .   c1      .       :    ,   ,     .

 17.b5 f6 18.b:c6 b:c6     c6,     b.     . ׸ -      ,    .      :     ,         .










 22.  18...b:c6.  . :   c6   

    : 19.h2 h4 20.f5 h5 21.:e6 :e6 22.f3 f5 23.c3 d8 24.c5.    .   a4   c5,           .    c3         c6.        ;        .










 23.  24...:c5.  . :    c5

׸  24...:c5 25.:c5 e6 26.c3 f4.           .       c6     ,     .   27.e4:       .  ,         e4     .    ,         .

 27...h6 28.e1 ce7 29.:c6 d:e4 30.:e4 d5          c6 .         . ׸    ,     .   31.c3 f5 32.e1 d5 33.h1 d6 34.d2 g5 35.:e7 :e7 36.:f4 ,           .

       ,      .      .    b4b5   .        c5,  c3,  c5. ,        ,      e4       .        .

 ,      .       b-   .   a4      ,   c1     ,   b5    ...c5    .        .    ,       ,     .

      10...f8. ,           .    -  : ,  b4,  ,  b5,  ,   .      . ,              .

 :    18...b:c6.            ? ,     ,            .      a4c5   c1c3.         c6,   :        .

    26...f4. ׸   ,  ,      .    27.e4,     ?     c6,       ?          ,      .

       :         .  ,      ,      ,      .     ,        .      ,           .

  : PGN Mentor,   , https://www.pgnmentor.com/players/Karpov.zip




 9.    :    


    ,        ,           .  -     ,   ,     ,    ,       .   ,        ,       .

    ,      ,      ,   . ,           ,       .      .       -   ,           .              .

         .     ,             .     a1h8  ,           ,      .    ,        ,  .

      .        ,      .     ,        .         .    ,           .

     ,   ,  ,  .      ,      ,    .       ,   :      .             ,        ,   .

   :         .    ,            .           ,       .   ,      ,             .

      .        ,       .    ,    ;     ,     .        ,        .         ,     .

      .     ,       ,      .     ,           .         ,      .      ,      .




  .     , , 1974


        .            .    ,        ,     .  ,          .

  1.e4 e5 2.f3 c6 3.b5 a6 4.a4 f6 5.O-O e7 6.e1 b5 7.b3 d6 8.c3 O-O 9.h3 a5 10.c2 c5 11.d4 c7 12.bd2 c6.    :    e4  d4,    e5       .     -    .       .

  13.d5 d8 14.a4 b8 15.a:b5 a:b5 16.b4 b7.     :   d5   ,   b4    .     d5     .     ,         .










 24.  15...a:b5.  . :      

 17.f1 d7 18.e3 a8 19.d2 fc8 20.d3 g6 21.g3 f8 22.a2 c4 23.b1 d8. ׸    c4      .    b3  d3,        .     b1,      ,    .

       : 24.a7.      ,         .          .    ;    ,     . ׸  24...e8 25.c2 c7 26.ea1 e7 27.b1 e8.        ,        .










 25.  24...e8.  . :   a7  

 28.e2 d8 29.h2 g7 30.f4 f6 31.f5 g5    .          a7:      ,   ,        .  32.c2 f7 33.g3 b7 34.d1 h6 35.h5 e8  -    ,     .










 26.  30...f6.  . :    

       .   a7     ,     ,      .       f4f5    .     ,     ;            .

    36.d1 d8 37.a3 f8 38.1a2 g8 39.g4 f8 40.e3 g8 41.:f7+ :f7 42.h5 d8 43.g6 h8 44.h5.   .   ,         .                 .

          a7.           .      ,          .    ,   ,    .              .

         ? -,      ,         . -,          . -,        ; ,      ,      . ,        :      ,      .

      16...b7.       ,         .      c2?   b4     a7g1?   23...d8    24.a7 .  ,           .

    29...g7.       ,      .    30.f4,   31.f5?         ?               ?      ,       .

      . ,          ,     .     ?    :       ,      ,      ?         ,     .

        ,        .        ,  ,       .     ,       ,       .

  : PGN Mentor,   , https://www.pgnmentor.com/players/Karpov.zip




 10.   : ,    


           .      ,     .             .    ,           ,   .     ?           .

         .    ,         .         : ,         ,    ,    .       ,      .

       .  ,   ,    .       ,      ,      .        .            ,         .

      ,                        .     .   d5  e5            .       :    ,      ,      .

        .         .          .         ,        .      :     ,     ,       .    :      ,       .

      ,    .      ,           ,     .    ,    ,  ,        .             .

    ,    .    ,     ,  -            . ,       d5     ;     ,     .                   .

      ,       . ,   ,       ,   .       ,          .     :      ,         .          .




  .     , , 1985,   


          d3,         .       .  ,      ,       .        d3,    ,     .

 : 1.e4 c5 2.f3 e6 3.d4 c:d4 4.:d4 c6 5.b5 d6 6.c4 f6 7.1c3 a6 8.a3 d5 9.c:d5 e:d5 10.e:d5 b4. ׸       ,       .     :      ,      .










 27.  10...b4.  . :    

 11.e2 c5 12.O-O O-O 13.f3 f5 14.g5 e8 15.d2 b5 16.ad1   16...d3.     .   d3   :            .        :  f5,  e8   b5  , -       .










 28.  16...d3.  . :     

  17.ab1 h6 18.h4 b4 19.a4 d6 20.g3 c8.    .      ,  g3   ,       .  ,   d3      .          ,  ,     .










 29.  20...c8.  . :     

  21.b3 g5 22.:d6 :d6 23.g3 d7 24.g2 f6 25.a3 a5 26.a:b4 a:b4     .          .       ,     - . ׸  d3        ;      .

 27.a2 g6 28.d6 g4 29.d2 g7 30.f3   30...:d6.      ,       .    ,   d3       ,       .        .










 30.  30...:d6.  . :     

     .  31.f:g4 d4+ 32.h1 f6 33.f4 e4   34.:d3. ,  -  d3 ,     .   34...f2+ 35.:f2 :d3. ׸     e4,  g6   d4:      ,       .     ,          .

  36.fd2 e3 37.:d3 c1 38.b2 f2 39.d2 :d1+ 40.:d1 e1+,    .     ,       .     ,     ,     ,         .

           .      f3  g5  h4,   g3  g2,    . ׸ , ,   d3        .  ,      :       -  ,   .               .

     .       ,       .       ,         .       ,     .        ,         .

      15...b5   16...d3    .     ,     ,     ?        :      .   ,       16...d3     .

     20...c8.     d3    g3.     :   ,  ,        ?        ,     ?               b3, g3  f3.

      33...e4.   34.:d3,    .   34...f2+      d3?      35.:f2?      :         ,     .

        .     ;         .     ,         .    1985      ,     :      ,       .

  : PGN Mentor,        , https://www.pgnmentor.com/players/Kasparov.zip




 11. ,     


      ,    .          ,           .    .      ,     :         .     ,         ,  :       ,        .

     .   d4     d5;  d5     ,    .      c6      c5,    .      ,   ,  ,    .    ,  ,      ,      .

     :        .      ,     ,   .       ,   .        ,    -         .     ;    .

      .               .     ,          .        ,     .  c5      ,   ...b6  ...d4      .         .

     .     c5,   ,        ,  ...b6     .           c5:    b4,     c    .       ,         .    ,       .

      .   ,         .    ,   ,          .      ,     ,    .    ,         .

    .            ,     .        ,     .       .      ,  ,      .        ,        ,     .




  .     , -, 1971,    


         .      ,   ,       .       :      .    ,   ,    .

  1.e4 c5 2.f3 e6 3.d4 c:d4 4.:d4 a6 5.d3 c6 6.:c6 b:c6 7.O-O d5 8.c4 f6 9.c:d5 c:d5 10.e:d5 e:d5         d5.   ,      ,   d5    .   ,        .

 11.c3 e7 12.a4+ d7 13.e1 :a4 14.:a4 e6 15.e3 O-O    .      .       ,     ,      .   16.c5,      ;  16...fe8 17.:e7 :e7.










 31.  15...O-O.  . :     c5

  18.b4 f8 19.c5 c8.       c5.      ,   b4         . ׸    c8,   .     ,   ,      .     .










 32.  20...ea7.  . :  c5   

 20.f3 ea7 21.e5 d7    : 22.:d7+ :d7 23.c1 d6 24.c7.     c5     d7.   ,      .      .  c7        ,    .










 33.  24...d7.  . :     

  24...d7 25.e2 g6 26.f2 h5 27.f4 h4 28.f3 f5 29.e3 d4+ 30.d2 b6.      ,       .     .  c5     ,           .    ,       .

 31.ee7 d5 32.f7+ e8 33.b7 :b4 34.c4   .      ,           .        ,          .        ;     .

        . ׸  d5    .        ,      .        .  ,          ,    d5.              .

     .        ,      .     :     g1  f2, f3, e3  d2,   .   d5   ,     . ,         ,        .

      15...O-O. ,      a4     b2      c5.   18.b4  19.c5  ,  ,      .         c5?  ,    ...b5  ?

    22.:d7+.     ,    ?     c1c7.    :         ,       ?       ,      .

     .  25...g6 ,             .     f2f3e3d2.        ?    ,          ?         .

    ,        .          .        ;    ,   .      ,    ,   ,      .

  : PGN Mentor,   , https://www.pgnmentor.com/players/Fischer.zip




 12.  ,     


    ,      .         ,    .     ,     .       ,      .     ,     .      ,     ,          .

           .      ,       .               ,     .  c1  d1   ,     ,  ,     ,       .

       ,  .  c:d5  e:d5    c  e,   b4b5   b.    ,       .         , ,   ,       ,   .      ,       .

     . ,  ,     ,       .        ,      .       :         ,             .      ,     .

   ,          .      .          ,      ,   .          . ,    ,  ,       - ,    .

          .        ,   ,      .        ,     .             ,    ,  .         .

          .     ,      ,      .        ;     ,         .          ,     :    ,    ,   .




  .     , , 1907


         ,         .       . ׸   ,      ,       .      ,    ,    .

  1.d4 d5 2.f3 e6 3.e3 c5 4.c4 c6 5.c3 f6 6.d:c5 :c5 7.a3 a6 8.b4 d6 9.b2 O-O 10.d2 e7 11.d3 d:c4 12.:c4 b5. ׸     ,    ...b5      .   13.d3 d8 14.e2 b7 15.O-O e5 16.:e5 :e5. ׸   e5   ,    b7    ,       .










 34.  16...:e5.  . :     

    17.f4 c7 18.e4 ac8 19.e5.  ,              .     .           : 19...b6+ 20.h1 g4.     :          ,      .










 35.  20...g4.  . :    

 21.e4 h4 22.g3     ,       .   22...:c3! ׸   c8   c3,          .       .            .    ,   ,       .










 36.  22...:c3.  . :     

  23.g:h4,    h4.  23...d2.             e2.        g3   .    ,       .  24.:d2 :e4+       .  ,        :         .










 37.  24...:e4+.  . :     

   25.g2 h3    .    ,      . ׸   c3  ,  e4   ,   h3   .    ,      ,          .

   ,     . ׸      ,       ,       .  22...:c3      .    b7    ,         d,    c3     .

     .       ,      .           ,      .         .       ,       .

      16...:e5.     , ,           c  d.             ?       17.f4  18.e4.       ,    ?

    20...g4. ,                .  ,     22.g3   .       ,       d2.    ,    .

       22...:c3.   23.g:h4 d2 24.:d2 :e4+ 25.g2 h3    :   ,    ,           .      18...ac8     ,      .

      ,  ,      .          ,    .    ,         .            : ,        .

  : PGN Mentor,   , https://www.pgnmentor.com/players/Rubinstein.zip




 13. ,    


         . ,  ,   ,      .    ,      .       :      ,         .      ,     .

     .     e5     e6,          .        ,      .      e5     :      ...f6  ...c5,     .        ,     .

          :             .          ,         ,    ,        .        .          ,        .

     ,         .      ,       .       ,    ,      .     ,  :     ? ,             ,     .

     .       ,       .       ,        .     ,                .   ,        ,        .

      .   ,  ,    ,      .          ,        .    ,          .                  .

        ,    .        .      ,           .   ...c5      .         ,   .




  .     , -, 1930


   ,          .   :   ,         ,      .        ,     .

  1.e4 e6 2.d4 d5 3.c3 b4 4.e5 c5 5.d2 e7 6.b5 :d2+ 7.:d2 O-O 8.c3 b6 9.f4 a6 10.f3 d7.          d4  e5,    . ׸        .   11.a4,    ;  11...bc6 12.b4 c:b4 13.c:b4 b7 14.d6.










 38.  10...d7.  . :     

      d6,   a4  b4   . ׸      14...f5.   15.a5 c8 16.:b7 :b7 17.a6       ,      .          b6:       ,        .










 39.  15...c8.  . :  a5   

 17...f7 18.b5 8e7 19.O-O h6 20.fc1 fc8 21.c2 e8 22.ac1 ab8 23.e3 c7.      .        ,     ,   . ׸          ,       .           c.










 40.  23...c7.  . :     c

 24.c3 d7 25.1c2 f8 26.c1 bc8     .      c,       c6;     c1.    ,         .     ,          .










 41.  26...bc8.  . :     

  27.a4 b5 28.:b5 e8 29.a4 d8 30.h4 h5 31.h2 g6 32.g3,     .     :   a6,     c,     ,    .       .

         .     ,     ,     a6.       .             .          ,     .

     .              ,       .       .         :       ,       .          .

      13...b7    14.d6.    ,     a4  b4,      ?    14...f5.       e5        ?   ,     .

    16...:b7.  17.a6      ,     ?       ?       a6,      ?       :      ,   .

    20.fc1, 21.c2, 22.ac1, 24.c3, 25.1c2  26.c1.         .       ?       ?         ,   ,    , ,      .

               .      ,        .  ,         ,     .        :      ,     .

  : PGN Mentor,   , https://www.pgnmentor.com/players/Alekhine.zip




 14.   :     


    ,        .    ,     :      ,        .     ,  ,        .       e8  e1,            .

        ,        .   e     ,  b5e8     ,      .     ,      .          :       ,    .

        .      ,     .         ,           .        ,  ,         .    ,      .

          .       ;     ;       .    ,             .          :     ,      .         ,       .

     .  e4e5  d4d5     .      ,      ;     ,      .           .  ,     , ,       .          .

          ,    .        ,          .      ,                .   ,     :      .




  .     , , 1858,   


    XIX       .        ,       .     ,  .          :      ,       .

  : 1.e4 c5 2.f3 c6 3.d4 c:d4 4.:d4 e6 5.b5 d6 6.f4 e5 7.e3 f5 8.1c3 f4 9.d5 f:e3. ׸    e  f,      .     .          10.bc7+ f7. ׸    ,       .










 42.  10...f7.  . :     

 11.f3+ f6 12.c4 d4 13.:f6+ d5 14.:d5+ g6    .       , -     .           .  d4     ,   e3   ;   ,          .

  15.h5+ :f6.       :    f6   .           .  ,    ,               .










 43.  15...:f6.  . :      

 16.f:e3 :c2+ 17.e2,       1:0.      e2,      .          ,      ,        .       ,         .         .










 44.  17.e2.  . :     

  ,           .  ...f5f4  ...f:e3         .      b5  c7  ,    .   d5,        f6.    ,       .

     ,      .   f4     ,   e3        .        ,    :            .        ,      .

      9...f:e3.  10.bc7+  ,        .      ?         ?         :       ?

     12...d4.  13.:f6+ d5 14.:d5+ g6 15.h5+ :f6.        ...d5?      ?   ,     15...:f6,   ,     .      ,   .

    16...:c2+.   17.e2.      ,       .   ,         ?            ?      ,           .

             .  ,            .          :     .     ,     ,  ,       .

  : PGN Mentor,   , https://www.pgnmentor.com/players/Morphy.zip




 15.   :     


     :       .        .       ,    ,        .     , ,    ,       ,     .

        f7, g7, h7    f2, g2, h2  .     ,  .   g7   ,      ;   h7   h6,     h6     .    e6  ,    f7.      ,          .

     .   h4h5  g4g5          .     ,      .       ,            .       ,      ,    ,  ,     .

      .      ,     h5,      g7  h7,      f5.     ,   .       ,       ,    .   ,      :     ,          .

      .      h7,    f3,   .        .    ,         .         ,     .          .

      .           ,       .        ,         . ,       , .      ,       .




  .     , -, 1857,   


            .    ,           . ׸     ,            .  ,       ,      .

  1.e4 e5 2.f3 c6 3.c3 f6 4.b5 c5 5.O-O O-O 6.:e5 e8 7.:c6 d:c6 8.c4 b5 9.e2 :e4 10.:e4 :e4. ׸     ,   .   11.f3 e6 12.c3 d3 13.b4 b6 14.a4 b:a4 15.:a4 d7.       ,           .










 45.  15...d7.  . :   

 16.a2 ae8 17.a6    17...:f3!      f3      .        .     ,            .   ,        ,   .










 46.  17...:f3.  . :     

  : 18.g:f3 g6+ 19.h1 h3 20.d1 g2+.       g6   g2   ,       .       ,    ,        e.     ,        .










 47.  20...g2+.  . :      

 21.g1 :f3+ 22.f1 g2+ 23.g1 h3+ 24.h1 :f2. ׸      .             .   25.f1 :f1 26.:f1 e2.          .   ,         .




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/book/pavel-igorevich-gerasimov/pobeda-v-mittel-shpile-74804423/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .


