 .   -    . 2-  40-   60- . XVI .
  


     #52
    1545 .    ..               IV.          .       ,            ,   ,        .     ,        ,    ,            ,  ,                  .                ,     ,         ,    ,    , Rusche gefahr,   .         II           IV                ,   15581561 ., ,    ,    .           .. .

  PDF A4    .





 

 .   -    . 2-  40-   60- . XVI.



     



        2016.



:

...,  .. ,

...,  .. 








  .., 2026

 , 2026

  , , 2026




 


  1717. ,     ,  I   ,  ,   , ,   --,     .        ,         .        .    ,       [1 -  .  . .1. .; ., 2002. .23,47.],               ,    ,     .       ,   ,              .

        , ,       ,   .      ,  ,       .   ,       , ,   ,     . ,                ,      ,    ,  ,      ,                 .    ,   ,        ,     ,  ,  ,       ,    .

,   ,         .  ,   ,       ( ,  .. !),     , ,   ,     .  ,   ,         ,      . .. ,            IV,    ,                   ,         (    ,    ,  , - ),      (, ,       ,    ,       - I. . .)[2 -  ..       XVI. ., 2003. .33.].      ,    ,     ,         ,   ,          廠   1552.!

  ,     ,         .       ..               (   ) .    ,     ,     ,     ,        .    , ,  , ..   .. ,           ,             ..   ..  .    IV           , ,      .. ,  ,  ,    ,       ,        .  ,   2-  80-   90- .      .. ,   XIV .. ,    ..             ,  , ,  .

      .     ,  , ,     ,     ,    .   ?      ( ,              , , ,      ,   ..    [3 -  ..   . . 12. ., 2016.],      ,  ,     ,   )    ..       [4 - Filjushkin A. Ivan the Terrible. A Military History. London, 2008.].     ..  ( ,      1570.     ).    ,    ,       ,   .. [5 -  .    . . 2.   IV   . .; ., 2023.].  ,      ,              ,     -  ..  (         )[6 -  ..    IV  //    .  XV  XVII (      ). ., 1999. .134195.].

   ..     ,    .    ,       ,           .       ,          IV           - .      .. .    ,    ,     ,                ,        ,     .  ,   ,   ,  ,         (     ) ,     ,     .     ,        ,  ,       ,  , ,         [7 -        , ..   .. ,         1994. .:  ..    // . 1994. 9. .3438;  ..    // . 1994. 5. .2026.].    , ,      ,        .  ,   ,    .  ,   ,  ,  ,  ,          ,                .   ,     40-   60- . XVI.,         ,     .. .

    ,           . 1-  4-  ,    XVI.,    ,    6-        [8 -  :  20. . 4. . 1.   XVI.   . ., 2024. .377528.]. ,                  ,        ,      .             ,              , .      ,   ,     ,   .

    ,      ,           ,           [9 - ., :  ..    .    . 15581561. ., 2017;  ..  .   -    . 15621570. ., 2019.].          ..   -   5070- . XVI. (,  ,        - ,              )[10 -  .. - : 50-    70-  XVI. . 12. ., 2007.],   .. ,         -   50-   80- . XVI.[11 - ., :  ..   .       1550- . ., 2015;  ..,  ..    .     15631579. ., 2017.]        [12 -  ..     ?       //     XV  XVI. ., 2010. .8094.],   ,                     -     .

  ,             ,     , ,          ,         .       ,    -  ,         .        (  )            . ,      ,       ,         ,         ,           .        (.. )             ,  ,         .      .




 I

  15451552.





1.  IV: 


       ( .  )   ,         -,    III,        .        ,            .     -,     ,            ,         [13 - ,    ..        ( ..          //  . 2022. 10 (2). .482490)           .   ,   ,      XV.,             ,      , ,          ,           ,    ,    (.487).    , ,   ,    ,   ,    .  ,   ,    ,     ,   ,              ,         ,      .         ,     ,   ,  (    ),           . ,            ,     .      ,            .],          .

   ,   ,  ,         III         III     .  ,      ,          ,     .   , -    ,          (   ?)         (,     1539.  - -          ,   )[14 - .:  .. -   XVI. //   . . III.   (XVXVIII.). , 2021. .230.].            .         , -        .        ,       ,             !

     .   ,        (  -                - - I),          .   ,           ,        .      , ,     .            .  , , ,    ,  ,        .          -   .

 -      -           ,      IV,            , ,   ,  , , .            (    )        XVI. (                   )        . .. ,     (,   ,  , .. ,     ..     )[15 - .:  ..    ,    . ., 2015. .123.],    ,  , ,       .  , , ,   ,  ,   IV       ,       ( , ,        )[16 -  ..       XVI. .79,84.].          ,  .. .  ,        ,   [17 - .:  ..   .        XVI. ., 1960. .471472, 473.].

        ,            . , ..    1979.   ,            -        XVI.     (  ),      [18 -  ..     XVI. // ,     XVXVIII. ., 1979. .76.].   ,                ,  , ,  ,     ,  -               IV,   . , ,         ,                          ,   ,     ,   ,   .   ,   ,               ,   ,        ,            .

    .    ,  - ,   III            ,  ,    -              .   ,   ,   III        (    III    ),       .    ,    1521., ,           23  ,  ,       ,    .

 ,        ,            ,        .     (   , ,    ,       )              ,  ,   .    ,                 ,    .     , ,                         ?

            .        (   ) ,    .         ,                  .                    ,   ,                III   III    .            .

             .  ,        30-   40- . XVI.,              .  ,  -      -,         ,                .

    1538.       ,      1541.  (?)  .      3-       ..          ..             ,  -  -     (, ,           ,     ,   -               1521.)[19 -   14751605. . I. . II. ., 1977. .294, 295.].        ..    5-  ,    ,  ,           [20 -   ., :   14751598. ., 1966. .103.],       .  ,          ,   1542.          [21 - .:   14751605. . I. . II. .303304.].

- ,       ,   1541.        .          , -     - .        ,                 ,      .     ,     ,        .     -     ,     [22 - ., :  ..       .  - . ., 1905. .311;  .  1 // . . XXVII. ., 2007. .142;     . ., 2011. .181;   // . . XXII. ., 2005. .525;  ..       //     1884 , 1883. .177;  ..  . ., 1889. .47.].  ,            -         .  ,    -    ,      ,      ,               . ,   ,             .  ,   , -               ,        .               ,    :  ,    [23 -       -. . II (15331560) //        . . . . 59. ., 1887. .54.].

,   , -      (  ,   )    .  ,       ,             :       ,         [24 - . :  . . IV. , 2014. .314315.   ,     1445.     ,           -    II         , , ,      (., :  ..   . ., 1991. .106107, 111, 118).     -,     1518.,       (   -    ),  -         -.].               ,                .

          ,               ?[25 -       -. . II (15331560). .54.] ,        (  -      ,        -       ),     . ,   ,              .  ,    (, post factum)                (,   ,     ,       ,      ,  ,  ,         ,      :    ,     , ,  ,     ,  , )[26 -     ( ) // . . XIX. ., 2000. . 44, 4647.],   ,     ,  ?   ,       1542.  ,   , 4000   .          ?  ,       73      [27 -  ..  . .47.].

  ,   4-           , ,      .    ,    ,        , , ,    . , ,      (     ,     ,  ,  ,     ,       )[28 -     .60.],              .   -   warlord'      ,  ,    1542.,           ;   1544/45 .                ,       .   ,              IV ,   ,         , ,        ,   ;          ;      ,     [29 -       -. . II (15331560). .26, 40, 54, 117, 136, 180.]. ,    ,      ,    ,   ,                . ,      ,          - ,            .

         -  ⻠          . ,  ,  ,     ,          ,   ,     .    ,       -        ,     , ,     ,               ,   ,          .                   .

      .   ,    - ,       ,  -        ,      ,           .  ,     ,         ,         I , -          ,    ,             . ,    ,          [30 -  .    //     . 1997. 12.  .  : https:// web.archive.org/web/20120314092031/http://www.archive.gov.tatarstan. ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg:/numbers/1997_1_2/02/ ( : 15.04.2023.).].

  ,   -.   1545.                   ( . . .).           ..   [31 -          // . . XXIX. ., 2009. .46.].                 (    ,         .. )[32 - ., :   14751605. . I. . II. .316317.],        .

      .        ,    ,     ,          -          ,   ,        .          .       (  1545.   10)            ,        ,     ,        [33 -    .46.].     ,           ,             [34 -     .58.].

                        ,         ,      : , ,    ,    [35 -    .46.].      ,             . -           ,            .   ,    , ,  ,                .        ,     ( )  -,   .     ,        .   - .

29 1545.                  .        IV ( ,  ),      ,        ,       [36 -  . .47.].  ,      .  1545.          ,   ,  ,             [37 - .: ,            . . I. ., 1836. .184.].        ,    III   III[38 - ., :  ..    III //  . . 27. ., 1948. .6266.].

      1546.    ,      .      ,    ,         ,     -.  ,   ,      IV,         ,  -       .   1546.     . -           ,               IV   .           ,    ,         ,      ,                    [39 -  . .4748.].

,         . - ,          15191521.     - ().             ?  ,    .    7 1546. -            ..   .. ,          ( ,  ,  -   -,    .. ,      IV,       ,      ). 13        -[40 -  . .48.].

    . -       ,         .   .     :  ,     ,     :    ,        ,      [41 -  .   . . I. ., 2008. .413.]           ,       ,            ;    ,         ⅻ[42 -  ,      // . . XIII. ., 2000. .187.].

  ,  - ,    ,   .  , ,         [43 -     .54.],      -   .          ,      .     , -       ,            ,   .

 -       ,           .   ,       ,      .     ,             .    ,   ,    ,      ,       ;         ,      ,        ;       ,        ;           [44 -  . . 50.].

-,       ,     .                ,   ,   (          -,        -).       - ,     .   ,    ,   ,    -       .      IV,                       : .       ,       .      ,          :     ,      .    ,     [45 -        . 14891549. , 1995. .293.].  ,   ,    .   , -   ,       ,   ,      ,     .         ,    -,            ,   .           .   ,     ,            [46 -    . . VIII. ., 1793. .272.].

      ,    ,     -,                 -    (   ),        (    ,   )[47 -  . .274.].

     -    . ,             .      IV,  -         ,   ,         ,     [48 -  .].                   ,  -       .             , ,     -,      [49 -  . .163.].

          .           80- . XV.,          ,   -,   ,   ,    ,      [50 - ., :  ..   . ., 2002. .135136.].    ,    ,        (- I,  . . .)   ,    [51 -         (15511561.). .105.]. ,    ,                  ,     -         .           ,        (       ).

        ,   ,     ,  -.            . - I,         1541.,        ,         .  ,   -    ,   ,  .

    1546.     ,   ,        .    ,  -        - (           )[52 -  ..  . ., 2006. .141. . :  ..       (  XV    XVI.). ., 1990. .109;  ..   . .221.],       .  ,  , , ,      -,   ,     .  ,  ,  (. . .)  ,  , , 軠        - [53 -         (15511561.). .80.].

.     [54 - ., :  ..  . .136140;  ..       .108109.],            ,      [55 - ., :  .  -. . 2. , 2018. .9697.].            -        .           ,            (        ).   ,       ,  ,     -     ,            -       .

 -  ,  ,         ,   ,   ,         . ,   IV    , - ,     ,    -         :         [56 - . :  ..  . .140. ..   (  .. ),           ( ..        15521572. //  . ., 1950. . 34. .242;  ..   . .232).    -,    ,               ,  ,    .   , -   ,      -,   ,       ,     ,           I.  , ,  -         ( ,      ,     -    ,      -               I. .:  ..        15521572. .239), -            (     ).].  , ,      ,    -   .

       -.     (      - )[57 -  ..  .  -    (    ). . 3 //   . 2019. 1. .166168.]     .       ,  -      ,      .            ,    6     - ,       ,          ,          [58 -   14751605. . I. . II. .317318.].

         [59 -    .48.],        .  -  ,       ,      ,            .       ,  ,    ,   ,         ,    ?

 ,                   ( . . .)[60 -   14751605. . I. . II. .317.]   ,       -     .   IV,       ,   ,  ,      ,       .        ,             .

    .  1546. ,              . -      .               ,         ,    [61 - ., :    .49;    . . VIII. ., 1793. .143144. ..  ,    ,       -        ( ..   1545/46 . :           //  . 2019. 7 (2). .345).].     -,      ,    ,       (        ). ,                          .                     .

          ,   ,    .   -              .  ultima ratio regum    ,           .

      , ,  18 (     - )  15 (      - ) 1546.      1547.,       ,       (, ,    ,     (.. 1546/47 . . .)           12 ,      )[62 -  . .527.].

     , , ,        . 6 1546.           IV,   ,    ,       [63 -    .49.      ,   ,    ,         - ( . .526).].                 (..   ,                )[64 - .:  ..     (XVI   XIX.). , 1986. .34.].             ,   ,       -     ,      70 .         .          ,   .      ,    [65 -   // . . 34. ., 1978. .28.].

,    ,  ,  ,       [66 -   ,       ,    ,        IV              (.:  . .28).],                      .           ,    ,    ..      .. ,   1545.,  ,   5-           ,     30[67 -   14751605. . I. . II. .330;  . .526.].

 ,    1545.,    ,      1547.                .    1547.     -   ,    [68 -  . .526.].     ,   (      ),   [69 -  . .527.],    ,        .   1547.,       ,        .

,               .          ,      ,   ,     1547.,    (,   ,        ,    ,    )[70 -    .55.],      , 1548.             .                       ,   120  .             ,        ,       ,       ,      ,      [71 -  .].                    -   ..    . 24     ,  ,  -,         [72 -  . .528.],       -    .

     ,      .    1548.         ,      -,     1549.       140 (sic!             !)   . ,                  ,   ,         .     ,         [73 -    .56;  . .529.].

          1549.   -.    ,              .   !  ,   (-. . .)              ,         ,     ,         ,        [74 -     . 293294.].               .




2.    


  -     .       -    -     [75 -   , -     ,   ,    ,  ,      ,      ,    .     , -        .     ,      -      ,    1548.       ,  -          (       . 14891549. .304, 318).         -,       .],                   .   ,    ,      .  ,         ,   -   .         ,   ,   ,   ,         .             ,              .           ,     ,          .

        ,            .        1547.    ,            1549.  ,         ,       , ,    ,                         ,  ,     .  1553.,    ,  ,     .       ,       [76 -  ..      . ., 1989. .194198.],     ,      ,   .                 .

      .   IV     1547.,    ,     ,   (          ),   (         !),      ,                .      ,     . , ..  ,          (           )   III   ,       [77 -  ..       XVI. .67. ., :  ..  . ., 1992. .9091.].

   ,        ,   ,      .         .     (  !)   IV             ,             .      V     IV (      ),                [78 - ., :  .      XVI.:       //  .  . 2019. 3 (77). .94.].

                   ,    .      IV      .                    軠 , , ,      /.   ,  ,    ,    ,        ,    ,            . ,  ,  ,  ,   ,   III  ,    ,    III[79 -            . . I (c 1474  1505,      ) // . . . 41. ., 1884. .74, 180;  .. -    //      . - . .. . . 61. . . 2. ., 1940. .32.].               (      40. )[80 -         14891549. , 1995. .156.].     ,     -        ,    ,       ,   .  ,   ,      ,    [81 - ., :         (15511561.). , 2006. .5354.],   -          .                        ,   ,                .

            .     -  ,           (    ,        ,      .    ,     ,      ,     )[82 -    . . IX. ., 1793. .103.],        .      .          ,    -         ( 20- . XVI.       ,                )[83 - ., :      XVIXX. . I. , 2005. .85;  .. -      XVXVII. , 2005. .46;      // . . VIII. ., 2001. .287;  ,     . . XIII. .120121;    . . VIII. ., 1793. .89, 108, 222, 249, 293, 301;  ..         15331547. //  . . 46. 1954. .284;  ..   . .527528 .],    -      .

    divide et impera         ,       ,        .        ,     ,     XVI.    ,    ,      [84 - ., :  ..,  ..    1-  XVI.:      //  . 2024. 2. .414434.].     ,             ,     ,     .  ,              ,       - ,       - .      ,        .  ,      ,   ,      .

 -      (      )                 ,   ,        .  ,   ,     , ,             ,   ,       ,       ,           [85 -       -. . II (15331560). .216, 220221.],  ,     ,      ,  .

 , ,  ,  ,        ,         ,              ,  ,    .               [86 - ., :         -  14871572. //    . . II. .; , 1997. .176177;       -. . II. .438439.].    ,    ()                       .         ,       ,   ,   1537.   ,  1542.  .

      1549.            .  ,          ,   ,    .      ,   ,    ,         .     -,   ,   ,     ,    .

              ,             .         .  ,    -   ,    .     27 1549.,     ,    ,      ,          ,        .    ,               ,       .            ,          .  ,      ,          ,       5:     ,     ,               [87 -       -. . II (15331560). .278, 291.].

         ,     .     ,            15121522. (              1514.)[88 - .  . .283284.].          ,  ,     - .   ,  ,              ,    ,     .

     . 1,     ,              , ,   ,       ,     ,    .           ,    , -     ,      ,       [89 -  . .287.].    ,   ,  -      ,               IV.    , , ,               ,     ,         ,    ,         ,       .  ,            :       ,    ,      [90 -  . .291.].    ,              ,       .

,            ,  , ,         .      ,      II    ,   ,          ,         ,          .          ,    ,        ,           .

          ,    -      II   ,  ,   ,    I?   ,   I           ,              .          (   40- .  )[91 - .:  ..       XVI. .85.],     ,                ,              [92 -     ,      XVXVI.    . ., 1984. .168169.].           ,  ,   .. ,                      ,  ,      ?[93 -  ..       XVI. .85.]   ,  -   ,         .

   ,      1549.,  ,           ,      III    1521.            .

   (     )  .                   ,       .                  ,          ,  .                 1521.,   -,     ,      ,      ,   ,   . -           .     ,             ?            1541-            ,   (, ,        ,             ),     ,  ,     .

        ໠              ,     ,   ,           () -      .

 , ,    ,     (,  -     ,      )       ,      .  ,    2-  40- . XVI.     .                                              .      -,       ,          I . ,   , ,   1-  XIII.,     ,           ,      .

 III,            ,            .      status quo  ,    90- . XV.,            XVXVI.            raison d'?tre       ,  ,  Rusche gefahr,  .

         ,            . ,                ,   ,         (           , ,   ,   , ,   ),      XIII.,  ,   XV.   [94 -  ., :  ..      XV.  . ., 2015. .272273, 360361;  .   ,          . ., 1877. .7678.].                      (        ,   ).  ,             ,     ,   ,          ,       .  ,        ,     XV.                ,            ,     [95 -     .:  .   ,          . .81;  ..  -  XVI     //           . . 52. ., 1953. .2532.].

            ,   ,            ,      .                -         .      ,           ,           ,        .

         persona incognita.   .          .  ,          1542.            [96 - .:  .   . . II. ., 2008. .133.].  ,     40- . XVI.     ,     .. [97 - .:  ..           15471548. //  .    . . XXIV.    . ., 2018. .8. . :  .   //  .   . . II. ., 2008. .133.],                    , ,                  .   1546.,      ,                   IV[98 -    .: Elementa ad Fontlum Editiones. T. LXI. Documenta ex Archivo Regiomontano ad Poloniam Spectantia XXIX Pars. Romae, 1985. S.98.]. ..  ,       ,      [99 -  ..   //   . 2008. 17. .32.],      ,  -          1525.    (    ,    ),        ,       ,         .

     [100 -          .:     (15331584). . I. . 1.      . ., 2023. .3436.],   1546.   ,            .  ,     ,    , ,    ,     ,            ,   ,         V  ,  , , ,    ,      .

   1540- .       I   .       ,        ,     ,         [101 - ., :     ,   -   XVXVI. .204205, 209210.].             1545.       [102 - .  . .206.],       ,      ,      .  ,                  .

           III,        .         ,    V  ..   .     IV         [103 - ., :  ..  V :   . ., 2021. .392407.].       ,           ,       .    IV  ,  ,     ,     III          ( ,       ,     . ,              ).     .     1-            III          IV     (sic!).    ,        ,        1545. (,         IV   1546   1547.      ?).

,  ,       ,        ,      ,     .         ,  ,             ,           .

          , ,   , . ,     -      ,   IV     ( ?) 1547.   ,      ,       ,              ,    (Regiment)    3       (Obrist)    (500 ,    100  )[104 - .:  ..           15471548. .1013.  ,        ..   ,                       .    ,      ?    ,           (           IV,      V, .:  ..           15471548. .8, 10, 12).                  1547-,      ,              . ..  ,           1547.            -,       ,      ( ..      1547. //  :  . 2022. 1 (87). .101).                ,     .  ,  ,        30-.  ,   IV           ?            ,                   ,     .].  ,     ,     ,        (                      )         IV               [105 - .:     (15331584). . I. . 1.      . .3953.      ,   ,     , , , , ,   .. ,   ,     ( . .39). ,   ,     ,  ,      ,                   .  ,    ,             ?   ?      .].    ,    ,       ,   ,    .           III   III,                 .           (        )            .

   1547.          ,          V,   ,          .        ,       ,       .    ,     (,                 ,      ),       . ,      1547.,  ,  ,    (  ,         ,         )[106 - ., :  ..  XVIXVII.:     . .; ., 2018. .111112.].                ,        IV               Grossmechtig Furst  mag-no Duce,        .      .  , ,                   IV   [107 - .:  .      XVI. .94, 100. . :     (15331584). . I. . 1.      . .6163, 6465.     , ,   . ,   V,        ,  ,    :    ?].

, ,   ,     .      ,     ,       .           .    ,   ,      IV.        II    .   ,                        ,           [108 - ., : Pierling . Hans Schlitte d'apres les Archives de Vienne // Revue des Questions Historiques. T. XIX. P., 1898. P.207208.]. . ,    ( ,        1535.,       ),                 ,    [109 - Elementa ad Fontlum Editiones. T. XXXVIII. Documenta ex Archivo Regiomontano ad Poloniam Spectantia. VIII Pars. Romae, 1976. S.21.].               .              III     .   1549.,          Rossica  ,    , ,       (             !).

    ,      .               ,       ,   ,         ,      .       ,        IV  ,    ,    ,     ,       ,  ,       .

  ,   ,      ?  ,         .  ,              ,     V      .                ,      ,        IV.             ,                  .       ,       ,   ( )     ,      ,  ,   ,        [110 - .:     ,   -   XVXVI. .210.].




3.  ,     


,   ,     , , ,        , ,      ,      .   1547/48 .               ,           .  ,    -,  [111 - ., :     . 294295.].    ,       , , ,            .         ,  ,        ,      .      ,        ,              .

   ,    -   , -  -,   .      -          .              ,   ,  ,       [112 -  . .529.]. ,  -   ,  -       ,        .                -,   (            -,       ).   ,   -,  -   , ,       [113 - ., :  ..      . . I. ., 2005. .316317.],      .

    ,   , ,     2-  -   -.            .    IV                .

            -  :      ,     [114 -    .56.].              .          ,         ,            ,  3   [115 -     . 295.]. ,  ,             ,                    .       ,           - .

              .   ,     ,     .  , ,    ,   .. ,   ,    ,         (,  ,     . . .)[116 -  ..   . .216217.].      ,  ,     , ,    ,     .

  1549.     ,        .        -,        .    -         ,   ,  ,    ,    , ,  ,  ,  ,        ,            :    ,     ,    ,    .            ,         -           [117 -        . 14891549. .294.].  ,    -       . -    ,      ,      ,  ,  , ,     ,  ,    -           (40.   1200 )[118 - ., :         (1576.). ., 2003. .47,48.].

 ,     ,      . 20 1549.     ,   9    ( ,  ,         -     ,     ).                , ,          ,  ,     -    ,       .              .  ,   ,                    ,        ,      [119 -        . 14891549. .291, 298299.].

,  ,        .   ,    ,      ,          3.       ,      [120 -  . .529.].   ,  ,     ,     (    ,       ,           ?).                  ,        , ,      .      , ,  ,      :       ,     .      ,   ,     ,       ,     ?,         [121 -         14891549. .44, 49,73.].

 ,     ,                 .           ,    1549.      ,   ,                - (,     ,    -    ,        .. -[122 -     . 6970.],     ),   .           , ,     ,     . ,      ,        [123 -         14891549. .321.].

                     .               :       ,   IV  ,          .             :    ?                .         ?             ,  ,          (  -,  -    ),    [124 -  . .317, 321;         (15511561.). , 2006. .96.].

 ,           .     IV ,      ,   , ,                [125 - .  . .308309, 310, 313, 315.].         , ..  ,           -,           -  -,    -    ,     ,   -.       ,          - -[126 - .:  ..   -   XV    XVI  //  - . . 4. , 2012. .110.].       ,           .

      1549.,  ,            ,       ,                   ,              .                  .   ,           .             1549.          IV,       ,     .               .    2-  ,  ,      ,       ,          ,     (          ,       [127 - ., :  ,      // . . XIII. .158.]         ).

            1549.     .         ,   ,        .    ,     ,     ,  -   ,            (,   ,  ,    ,          )[128 -         14891549. .318.],       .             . ,      ,         ( ,   ,        ), ,   , , ,      ,  ,     . ,   ,        ,     ,   , ,        ,  ,          [129 -  . .319320.].

    .  IV 24  ,        , , , ,   .             ,     ,                 ,        .

23 1550.         (        )    [130 - .:  ,      // . . XIII. .158159.].            ,      ( IV. . .);      ,     ,   []  [131 -     .59.]. 12          ,            ,  ,   ,   ;        ,       [132 -  ,      // . . XIII. .160.].        , ,   ,  IV      .  , ,           ,    [133 - .:   14751605. . I. . II. .381.].

   2- , .. ,     (), ,        .           ,  ,    ,      ,     ,    [134 -  ..  . ., 2003. .36.]. ,       ,   ,       . ,  ,      ,  ,          ,  ,       :      :       ,        [135 -  ..            1550  1552 //     . . CXXX. ., 1898. .26.].      ,      ,        .        ,  ,        ,           .    ,      ,      ,      ,      ,     .

          IV,              .                  -   -. ,    ,   ,      ,           (     ,       III,   IV ,    ,              ).     ,  ,               [136 -  ,      // . . XIII. .160.]




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/pages/biblio_book/?art=74522581)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes








1


 .  . .1. .; ., 2002. .23,47.




2


 ..       XVI. ., 2003. .33.




3


 ..   . . 12. ., 2016.




4


Filjushkin A. Ivan the Terrible. A Military History. London, 2008.




5


 .    . . 2.   IV   . .; ., 2023.




6


 ..    IV  //    .  XV  XVII (      ). ., 1999. .134195.




7


       , ..   .. ,         1994. .:  ..    // . 1994. 9. .3438;  ..    // . 1994. 5. .2026.




8


 :  20. . 4. . 1.   XVI.   . ., 2024. .377528.




9


., :  ..    .    . 15581561. ., 2017;  ..  .   -    . 15621570. ., 2019.




10


 .. - : 50-    70-  XVI. . 12. ., 2007.




11


., :  ..   .       1550- . ., 2015;  ..,  ..    .     15631579. ., 2017.




12


 ..     ?       //     XV  XVI. ., 2010. .8094.




13


,    ..        ( ..          //  . 2022. 10 (2). .482490)           .   ,   ,      XV.,             ,      , ,          ,           ,    ,    (.487).    , ,   ,    ,   ,    .  ,   ,    ,     ,   ,              ,         ,      .         ,     ,   ,  (    ),           . ,            ,     .      ,            .




14


.:  .. -   XVI. //   . . III.   (XVXVIII.). , 2021. .230.




15


.:  ..    ,    . ., 2015. .123.




16


 ..       XVI. .79,84.




17


.:  ..   .        XVI. ., 1960. .471472, 473.




18


 ..     XVI. // ,     XVXVIII. ., 1979. .76.




19


  14751605. . I. . II. ., 1977. .294, 295.




20


  ., :   14751598. ., 1966. .103.




21


.:   14751605. . I. . II. .303304.




22


., :  ..       .  - . ., 1905. .311;  .  1 // . . XXVII. ., 2007. .142;     . ., 2011. .181;   // . . XXII. ., 2005. .525;  ..       //     1884 , 1883. .177;  ..  . ., 1889. .47.




23


      -. . II (15331560) //        . . . . 59. ., 1887. .54.




24


. :  . . IV. , 2014. .314315.   ,     1445.     ,           -    II         , , ,      (., :  ..   . ., 1991. .106107, 111, 118).     -,     1518.,       (   -    ),  -         -.




25


      -. . II (15331560). .54.




26


    ( ) // . . XIX. ., 2000. . 44, 4647.




27


 ..  . .47.




28


    .60.




29


      -. . II (15331560). .26, 40, 54, 117, 136, 180.




30


 .    //     . 1997. 12.  .  : https:// web.archive.org/web/20120314092031/http://www.archive.gov.tatarstan. ru/magazine/go/anonymous/main/?path=mg:/numbers/1997_1_2/02/ ( : 15.04.2023.).




31


         // . . XXIX. ., 2009. .46.




32


., :   14751605. . I. . II. .316317.




33


   .46.




34


    .58.




35


   .46.




36


 . .47.




37


.: ,            . . I. ., 1836. .184.




38


., :  ..    III //  . . 27. ., 1948. .6266.




39


 . .4748.




40


 . .48.




41


 .   . . I. ., 2008. .413.




42


 ,      // . . XIII. ., 2000. .187.




43


    .54.




44


 . . 50.




45


       . 14891549. , 1995. .293.




46


   . . VIII. ., 1793. .272.




47


 . .274.




48


 .




49


 . .163.




50


., :  ..   . ., 2002. .135136.




51


        (15511561.). .105.




52


 ..  . ., 2006. .141. . :  ..       (  XV    XVI.). ., 1990. .109;  ..   . .221.




53


        (15511561.). .80.




54


., :  ..  . .136140;  ..       .108109.




55


., :  .  -. . 2. , 2018. .9697.




56


. :  ..  . .140. ..   (  .. ),           ( ..        15521572. //  . ., 1950. . 34. .242;  ..   . .232).    -,    ,               ,  ,    .   , -   ,      -,   ,       ,     ,           I.  , ,  -         ( ,      ,     -    ,      -               I. .:  ..        15521572. .239), -            (     ).




57


 ..  .  -    (    ). . 3 //   . 2019. 1. .166168.




58


  14751605. . I. . II. .317318.




59


   .48.




60


  14751605. . I. . II. .317.




61


., :    .49;    . . VIII. ., 1793. .143144. ..  ,    ,       -        ( ..   1545/46 . :           //  . 2019. 7 (2). .345).




62


 . .527.




63


   .49.      ,   ,    ,         - ( . .526).




64


.:  ..     (XVI   XIX.). , 1986. .34.




65


  // . . 34. ., 1978. .28.




66


  ,       ,    ,        IV              (.:  . .28).




67


  14751605. . I. . II. .330;  . .526.




68


 . .526.




69


 . .527.




70


   .55.




71


 .




72


 . .528.




73


   .56;  . .529.




74


    . 293294.




75


  , -     ,   ,    ,  ,      ,      ,    .     , -        .     ,      -      ,    1548.       ,  -          (       . 14891549. .304, 318).         -,       .




76


 ..      . ., 1989. .194198.




77


 ..       XVI. .67. ., :  ..  . ., 1992. .9091.




78


., :  .      XVI.:       //  .  . 2019. 3 (77). .94.




79


           . . I (c 1474  1505,      ) // . . . 41. ., 1884. .74, 180;  .. -    //      . - . .. . . 61. . . 2. ., 1940. .32.




80


        14891549. , 1995. .156.




81


., :         (15511561.). , 2006. .5354.




82


   . . IX. ., 1793. .103.




83


., :      XVIXX. . I. , 2005. .85;  .. -      XVXVII. , 2005. .46;      // . . VIII. ., 2001. .287;  ,     . . XIII. .120121;    . . VIII. ., 1793. .89, 108, 222, 249, 293, 301;  ..         15331547. //  . . 46. 1954. .284;  ..   . .527528 .




84


., :  ..,  ..    1-  XVI.:      //  . 2024. 2. .414434.




85


      -. . II (15331560). .216, 220221.




86


., :         -  14871572. //    . . II. .; , 1997. .176177;       -. . II. .438439.




87


      -. . II (15331560). .278, 291.




88


.  . .283284.




89


 . .287.




90


 . .291.




91


.:  ..       XVI. .85.




92


    ,      XVXVI.    . ., 1984. .168169.




93


 ..       XVI. .85.




94


 ., :  ..      XV.  . ., 2015. .272273, 360361;  .   ,          . ., 1877. .7678.




95


    .:  .   ,          . .81;  ..  -  XVI     //           . . 52. ., 1953. .2532.




96


.:  .   . . II. ., 2008. .133.




97


.:  ..           15471548. //  .    . . XXIV.    . ., 2018. .8. . :  .   //  .   . . II. ., 2008. .133.




98


   .: Elementa ad Fontlum Editiones. T. LXI. Documenta ex Archivo Regiomontano ad Poloniam Spectantia XXIX Pars. Romae, 1985. S.98.




99


 ..   //   . 2008. 17. .32.




100


         .:     (15331584). . I. . 1.      . ., 2023. .3436.




101


., :     ,   -   XVXVI. .204205, 209210.




102


.  . .206.




103


., :  ..  V :   . ., 2021. .392407.




104


.:  ..           15471548. .1013.  ,        ..   ,                       .    ,      ?    ,           (           IV,      V, .:  ..           15471548. .8, 10, 12).                  1547-,      ,              . ..  ,           1547.            -,       ,      ( ..      1547. //  :  . 2022. 1 (87). .101).                ,     .  ,  ,        30-.  ,   IV           ?            ,                   ,     .




105


.:     (15331584). . I. . 1.      . .3953.      ,   ,     , , , , ,   .. ,   ,     ( . .39). ,   ,     ,  ,      ,                   .  ,    ,             ?   ?      .




106


., :  ..  XVIXVII.:     . .; ., 2018. .111112.




107


.:  .      XVI. .94, 100. . :     (15331584). . I. . 1.      . .6163, 6465.     , ,   . ,   V,        ,  ,    :    ?




108


., : Pierling . Hans Schlitte d'apres les Archives de Vienne // Revue des Questions Historiques. T. XIX. P., 1898. P.207208.




109


Elementa ad Fontlum Editiones. T. XXXVIII. Documenta ex Archivo Regiomontano ad Poloniam Spectantia. VIII Pars. Romae, 1976. S.21.




110


.:     ,   -   XVXVI. .210.




111


., :     . 294295.




112


 . .529.




113


., :  ..      . . I. ., 2005. .316317.




114


   .56.




115


    . 295.




116


 ..   . .216217.




117


       . 14891549. .294.




118


., :         (1576.). ., 2003. .47,48.




119


       . 14891549. .291, 298299.




120


 . .529.




121


        14891549. .44, 49,73.




122


    . 6970.




123


        14891549. .321.




124


 . .317, 321;         (15511561.). , 2006. .96.




125


.  . .308309, 310, 313, 315.




126


.:  ..   -   XV    XVI  //  - . . 4. , 2012. .110.




127


., :  ,      // . . XIII. .158.




128


        14891549. .318.




129


 . .319320.




130


.:  ,      // . . XIII. .158159.




131


    .59.




132


 ,      // . . XIII. .160.




133


.:   14751605. . I. . II. .381.




134


 ..  . ., 2003. .36.




135


 ..            1550  1552 //     . . CXXX. ., 1898. .26.




136


 ,      // . . XIII. .160.


