   .      
 


    ()
 753         .     ,       .        :    , ,  .        :       ,     ,   .       ,     ,          .

              .  ,      ,        ,        ?      ,       ?          :      ,       .

  PDF A4    .





 

   

     



Yannick Clav

LES RELIGIONS DU MONDE ROMAIN

VIIIe si?cle av. J.-C. VIIIe si?cle apr. J.-C.

Armand Colin 2023, Malakoff

ARMAND COLIN is a trademark of DUNOD Editeur  11, rue Paul Bert  92240 MALAKOFF

 . .,    , 2026

   , .   , 2026

 







 ?          ,   <>      ,         ,    :            <>   ,   ,  ,      ,       [1 -  .?.?.   ,    , . .].             ,      . ,  142,    ,     35.       Urbs () 21 753 .?.           167 .?.           . ,           ,       :      ,   ,     ,          ?       :  476 .?.        ?

      ,                .       ,      ,        XIX   .        .            , , ,     .   ,    .       ,        ,   ,      .       ,      .              . , ,   , ,      ,     .     ,   IV V   ,      ,   ,      .       mos maiorum[2 -      . . . .]      .        (,    pax deorum), ,    ,       ,     .

    ,        :    ,     .   :   , ,   , ,   .     ,    :   ,    ,    ,  ,   ,   ,               .         ,   .       ,   ,       .

     ,   . ,       .          ,      :   IV III .?.,   III      .   ,       146 .?.            ,       .      .     II.  ,   ,  ,         ,          .    ,               .                  (, ,  .?.),         .    ,      ,      ,    ,        .         .       (,   ),      ,       .

   ,        ,   .   2010? ,      -,   ,   .         ,       .       , , ,       XXI.        ,  ,    ,        .  ,           .           ,      :   ,    ,    ,     .            ,    ,       .       .             ,   .       .

    ,      15,  ,     ,               ,       .       .     ,   ,     :     !

            ,        VIII .?.         ,   V      .        476,      ,     ,        , ,    ,   800.   ,     ,       ,        .

  ,        ,     ,           ,  ,       .     ,      .          :  -   .




I

         (VIII .?. VIII .?.)[3 -    longue dure (.  ),     ,          ,    . . . .]



    ,   ,     [4 -  .?.?.].

.  ,  VI,  56, 6

       II .?.,       ,     753 .?.   IVIII .?.,        ,       ,     146 .?.       ,    .      :       .        ,       ,      .               ,            146 .?.        ,          ( ),       .     ,   .    ,   ,       ,     ,  .

    ,     ,     ,     ,     .     ,        .        ,    .    : ,         ,      ,     ,   .          ,       .        ,       ,   , , ,   :     .            :       !       :        .     ,       ,    pax deorum.




1.   ?



  :  

    ,     ,         .           ,         ,   .      religio,    relegere (, ),      . Religio     religare (),        :  ,       [5 -          religio. ,   ,  religio   relegere: re (  ) + lego (  ,    ).    ,        , ,  religio   religare: re (  ) + ligare (    ). . . .].      ,  .

        ,    ,    ,         ,     ,      . ,      , ,      ,    ,   ,      ().         .

     (superstitio) ,       .          ,      ,    ,     .         ,     ,         ,  ,            pax deorum.       superstitio.


   

   

  , pietas (, )      ,   ,    ,    (mos maiorum).               :     ,        ,       ,      ,      ,     .    pax deorum,     .              ,   ,           .

        , ,     .    ,   ,        .      ,         , ,    .       ? ,     ,   :      , ,   ,  ,   . ,     ,   (            , ,    399 .?.),        ,   .



     

   ,      ,   ,   ,         ,    ,       .  ,  ,     ,    (    ).      ,   [1],             ,   (pietas)           .    ,   ,      ,      ,    ,    .         ,     .      ,      :  ,  XXI,   ,    ,      .

         ,      ,    .          . ,    ,        : , , , , ,   .?.        ,             .     mos maiorum.   ,   ,   ,        I .?.:   ,          .     :    ,   ,      ,     ,  ,   .        ,       ,      .            ,     : ,      .

       ,      : .     ,  ,      ,    , ,  ,     , ,     ,      .



     

 (pietas)   (religio)      [6 - ?.?.?.],   (   , IX) I .?.   .        .         ,              Urbs .   ,              .

 ,   ,   ?          ,        ,    .     ,    ;   ,  ,     ,     .        ,         ,     .    ,      ,       :     pax deorum.


   :  ,   

      ,              ,      (   ),        (   ).      ;     ,        .  ,         .  ,     ,  .     ,      ,  ,         .       .         ,        .

     :      ,    ,     ,            ,   ,     ,       ,    (  ).          .




2.      :    


       ,  16  753 .?.  800 .?.,   , , ,           .       ,            ,    ,       .  , ,   ,    ,    ,         , , ,         (global history).  2010   .  .?   Empires in World History[2]       ,      .        .  ,            ,   ,      .      ,       ,        .           ,      .         .



   

         ,       .      ,        .         (,  ),   ,     (imperium romanum),    ;           .    , ,   ,    ,       .       蠫,     .

 ,      ,    :     .

     ,    :  ,   .

 ,   ,    ,   27 .?.    ,     .         ,    ,    .


         

        VIII .?. (753 .?.).           .  VI .?.,   ,    :         ,  -   ,    .  ,  509 .?.,   :  ,     ,     .         :  ,       ,      ; ,     ,        (, ,  .?.); -     ,     (pomerium );     .         ,      ,    .

 509 .?.   ,          :      ,            .            -   .    ,       (    ).          ,     (, , )  ,    .        .

        ,    . , ,            ;      .        ,     V .?.,   IV .?.     .         :   (272 .?.)    ,     (264 .?.)   .   III .?.      , 146 .?.              .       .           .  27 .?.   ,    [7 -  . augustus  , .          . . . .]       .          ,   ,  -   컠[8 -         .      (mare nostrum),     (mare internum). . . .].           ,    II .?. Ӡ [9 -          ,    (imperium)   .      .          ,        . . . .] ()   ,     ,       .     :       80?  .?.    3130 .?.

     31 27 .?.    ,   .  ,     ,         ,    .            .        :   235,  III,    ,  ,   ,        284.           ( ,   ),  III    ( ,  ,   ).     ,     .    ,            III.       IV V,   -       ,      . 476  ,       ,   , .     ,       V,            (     ,    -),  ,  ,  ,       :    .



 :   

          ,  -      IV.                 ,            ,        .        :       .        ,     . , ,       ,    ,    .        ,          .    ,        ,     .    ,   ,             ,      .        ,    -  ,  - ,      ,  pax deorum      .

   312    ,   ,     IV V.         .             ,  ,    IX (  ),         ,                .    ,      ,           VIII,    :      ,    .


 :    

   800         , ,         :     ,         476       ,        , ,     .       ,   ,       -    .

   ,   , ,     ,  , ,  , ,  (  )       .  ,   V VI,     ,  ,    -,   .       .




3.  :    



  

     :         ;      .        ,    (, ,   .?.).  ,   ,    ,      .       ,    ,  .     .  ,     ,       ; ,      :   , ,    ,          .               .      ,    ,  ,    ,        ,     ,  . ,       ,      pax deorum.

    ,        ,        . ,       ;         ,          .     .        ,       : ,  ,  ,  ,    .?.    :     ,   ,          .


  

       .         ,        .   ,    VIII .?.,    -,              ?   ,  II,      5000000?,   60 70 .         ( , ,  ,           ),  ,  . ,     ,      ,   ,    ,   .

          ,     : .     ,         ,      .        (, ),   : ,   ,    ,       ,  ,     .  ,  (  )     .

   212,              ( ).          ,    ,   ,     ,   .   ,         .  ,   , ,     ,  , ,     .  ,              .


    

  ,   ,        .          ,          .     ,    .      ,     ,  .   :      , ,      ,        .  ,   ,   .      ,       :    ,        .    ,       ,   .

 ,         ,             .   ,      (     , 69):          ,        .      ,  :            ,         ,           (    ).  ,         ,       .          ,      .          .          ,      .      ,             .

        ,     ,       .     ,     ,            .     ⠫,           ,        .    , ,        ,    ,  ,     ,      .




II

 :    (VIIIVI .?.)



		,   - ,
		   ,   
		 ,      .
		       ,  ,
		   [10 -  .?.?.]

. , I, 275279

21 753 .?.   ,       ,  .    ( ),      - ,       .     .               ,      ;       (Latini).         .          III .?.,            (,  ,  ),        .      . , ⠫     ,              ,  ,        VIII .?.  .

  ,     ,       :        (     ),          .  ,        ,                 .      ,       ,         .       ,    mos maiorum.  ,   ,           pax deorum.

 ,  753 .?.,      .      .    ,  ,    ,       ,     VI .?.        . ,            , ,    .       ,       ;          .  , ,     .      :     .         ,   ,          .




1.      


   ,    ,            ,    ,     .         , ,   ,       ,       .


     

 ,   

          ,           .          , ,  ,        .           .   ,   ,    (     XII .?.)      .       ,         ,      .   ,     (    ),     ,  ,    XII .?.  -  20    .    -  VIII .?.,      (  ),  ,       ,       .

 ,   VIII .?.      -:      .    ,  ,  ( )   ,     ,      .     ,   ,              :      ,    ,    .      ,        .   770 .?.  ,         ,    .   ,       ,   .

  , ,    ,            ,     .   ,     ,     (ficus),         .  ,     ,   , ,       .   ,   ,   296 .?. (    , ,  ).   ,      ,    (lupa),       .            .           .    .        . ,     ,   ,             .       .       ,    -   ,    .            ,       .



 

  ,     -,       (, ,   ) :       -,           .     ,    ,     ,      .         .       .       ,        .          ,   :     ,    ;       ;      ,     .         .    ,           .

    ,    ,       :          ,        .   ,     ,    ,      .     12,    .   ,     ,       , ,   ,    

          ,     .  ,    21 753 .?. (        ).           ,      :          .       ,       .  ,      :   ,     pomerium (),    ,  ,      (  ;       ).            :     ,  ,     .       .     :    ,     [11 -      :   ,      ;          . . .].       ;             :      ,   Roma,  .           , , ,         ,         .






   ,  



     



,   ,       ,   ,    .           

      ,           ,   ,  ,   ,  .   ,       ,      .       ,       , ,   ,      ,    ,   ,    .   ,          ,     ;       , ,  , .            

         ,      .        , ,    ,     ,    ,        ,   .       ,   ,     ,     .   ,           ,  ,  ,      ,   ,     ,    ,       ,   . ,  ,      ,    ,        .       ;     ,    .  ,      ;     .  , ,                  ,   :    ,     [12 -  .?.?.].

:  .     , I, 1; 4; 67

    VIII .?.

   ,       ,       ,      .  ,        .  VIII .?.          , , ,   .       .       , ,    .            .      , ,  ,     . Ѡ  .?.  ,     ,     .           ,    .

     ,       ,   ,          .     ,      ,   -    (  ).      ,   :            ;    .  - , ,   ,    ,     ,         .      .          814 .?.  ,  ,    .  VIII .?.,      ,    .                .       (),             .     ,        ,  .

    .      ,      ,       .    ⠫  (     ): , ,   734 .?.,   ,     VIII .?.  ,    770 .?., ,     .     :     (,  ),      , - ,      ().



  814 .?.

      

 ,         , 814 .?.  (   ),   ,       ,       ( ),     .       ,   ,       ,        ,  ,  ,    ,     .    ,             ,   

             . ,          ,      .        ,       .   ,      :  ,        ,     . ,  ⠫ ,     ,        :          ,     .       ,     :    ,   .

    ,  , ,    ,    ,    .      .    VIII .?.   ,             .    ,     軠[13 -           ,        . . . .]:    ,   ,      ,   ,    .       ,   ,        .       ,         .              ,    .    :

    ,   ,       ; ,    ,  .    X .?. (  ),      ;   ,     . , ,   ,       ,         .     ,           , ,  ,     IX .?.        ,      ,    .






 VIII .?.



  ,  VIII .?.,           ,  .        .  ,    ,     .


  ?

        ,        ,      ,    ,            .



   

      ,   -     , ,        .       ,  ,     ,           ,         . ,          VIII .?.:     ,      .        .        , - lupa:        .    ,     lupanar ( , ).      , ,     .  ,         ,   :           ,         ,      (  )      :         .






  (XI XII)

  ,     ,       V .?.          .  2019      .      . ,   ,        III .?.,          



            (  topoi  ),       .   ,     ,    ,      .   , ,         I , ,  ,  III  .?.:        ,              .     ,  .      .

               ,     ,   :          ,     ;        , , ⠫.         .   ,   ,     ,    ,     ,   .    ,      ()     ,           

,          , ,        :   ,    蠫  ,    ,        mos maiorum.   , ,   II,        (       ).       (        ).       ,            .



     

     ,       .      .       :            ,    . ,              pietas, ,       pax deorum.




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/pages/biblio_book/?art=73271383)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes








1


 .?.?.   ,    , . .




2


     . . . .




3


   longue dure (.  ),     ,          ,    . . . .




4


 .?.?.




5


         religio. ,   ,  religio   relegere: re (  ) + lego (  ,    ).    ,        , ,  religio   religare: re (  ) + ligare (    ). . . .




6


?.?.?.




7


 . augustus  , .          . . . .




8


        .      (mare nostrum),     (mare internum). . . .




9


         ,    (imperium)   .      .          ,        . . . .




10


 .?.?.




11


     :   ,      ;          . . .




12


 .?.?.




13


          ,        . . . .


