  
 


     XX            .      ,    ,       .

       ,      ,    .

           ,          ,   ,      ,    ;  ,       -,    ,    ;   ,   ,       ,     .    ,   ,   ,  ,      ;  ,      ,  -,          .

   ,  ,   ,      .

            ,                 ,    .  ,        . ( )

  PDF A4   .





 

  


 


 :       ?      ,    ?     ,   ,    ?

.   .  1 (. .. )

,    ,   .

 .  


John Keay

CHINA

A History

      HarperCollinsPublishers Ltd.   China: A History



 :  ..,   ,   ,          

   :  . :      / . . . . . .: , -, 2020.



 John Keay, 2008

 HarperCollinsPublishers, designed by HL Studios, Oxfordshire, maps and diagrams

 Translated under licence from HarperCollins Publishers Ltd. John Keay asserts the moral right to be acknowledged as the author of this work.

  ..,    , 2020

    .   , 2025








* * *



        ,      .

Traveller Magazine



     ,       ,            ,    .  .

Library Journal



                   .

Philadelphia Inquirer



,     ,      .

Open Letters Monthly



                .

Observer










 


         .    ,            .  ,     ,   ,      ,     ,       ,  -  .           .       ,               .      ,    .  ,  ,        ,  -,   ,  ,         .

     ,          ,             (           ).          [1 - . Waldron. The Great Wall. Passim.].     -,                   ,  , ,    [2 - . Di Cosmo. Ancient China and Its Enemies. P.143158.].      ,      ,      ,        ,        -.

      .          1100,          ( )  蠫,   .  VII,         ,        ,             .                 ,      ,          ,       .          .    ,            .            ;         . ,       .           ,    [3 - ., : Pulleyblank. The Background to the Rebellion of An Lu-Shan. pp.33, 128129.].

     ,      19341935.,             ,    . ,           (  )   ,     ,      -,              -.    ,             .   ,    ,         :     [4 - . Jung Chang and Halliday. Mao. P.135173.].

       ,  (   ) ,    .  1960- 1970- .   ,       -,              .      ,  ,      .      ,     ,     -    .      .        (, ⠫ ⻠  ,     2-   ..)[5 -       (  󻠖  ).  ,           VIIIVII  ..    ,   -   ,  .   ,    , . . .]       ,           -,   -.      ,      .       , ,  .             ,     .     .          ,         ,  ,    ,         .  , -       ,   .

        .       ,         ,     ,    ,   .                 ,     ,        , ,          .

  ,            (      ,     ),     ,      .         ,      ,   . ,                  ,      ?   ,   ,    ,    ,    .             .    ,     ,            ,      .

       :            ,     .    ,    ,  -      ,  ,  (  )   ,  ,            .        ,     ,             ,    .                  ,           .         ,            .

 ,       .   ,    ,     .        ,      .      ,    ,     .        :         ,       , , ,       .

 1974.     (,    )        ,  ,      .      ,  V  ..,   XX ? ,  .           ,         ,         ,          ,    . ,       ,  :    ,   .                             [6 - . Spence. The Search for Modern China. P.602603.].

  ,     (, , , -),     ,    . ,    .   , ,                .         ,       (618907)          ,    .      ,     .          ,               ,     (     ,         ).

     ,        ,    ,      [7 - .: Twitchett. The Writing of Official History. P.17ff.].            ,      .         [8 -   ?,      IX ..].             [9 - ,      ( ),    VI ..       IX ..       .],      [10 - ,    ( ),        IX           .]    ,  ,   ,     [11 -         .          ,        ,    .  24  .  ,  , ,   ,      ,                .]  .

,      ,   (,  )       ,    -       .        ,      ,               , ,      ,   ,     .




 


,                .                 .

                     ,    .   ,          ,     .   XX ,                   ,     :  , ,  [12 -     .]       (  )    [13 -        (   )    ,       ,    ,   ,   .              .].            . , XX ,       ,  ,   ,        (202.  .. 220...).  ,     ,      .     ,        ,   ,      ,  ,    ,    .

           ,        ,    1950- .,   -  [14 - . Z?rcher. The Buddhist Conquest of China. P.280.].      IVV.            ,      (,   )   .          ,        .          (, ,   ..),         ,       -  .        , , ,            ,     .

 ,     -           XX .  ,  1912.     ,   1949.,   .   ,         , ,         .     , ,    ,          .   ,              ,     ,         .    ,      ,  :           ,     ,         ,       ?

    .   XX            .       ,           ,       .          .          ,                .

       .    ?,    .        ,       1950- .[15 - Hunan Museum. The Han Tombs of Mawangdui. Hunan Peoples Publishing House, Changsha, 1978. P.13; Chen Jianming (ed.). The Exhibition of Mawangdui Han Tombs, Hunan Provincial Museum, n.d. P.2.].       , ,      ,                 .     ,  II  ..                              .             , ,  ,      ,    ,   ,           .  1983.    ,       (),    ,       ,                .                       .             ,      B1.

                        .        ,        .    ,  1999.,    .           (  ,   ),          ,       ,      .      ,  .       ,     .




,    


         ,               ,             .           (    ),            .       ,       ;    ,       . ,      ,    ,        .

  ,   ,    ,         .       ,          .      ,  ,        :       . ,       ,            .         , ,     ,      ,       (  ).

          [16 - ,     (   ),   ,         .            (, ,  )     ( /   / ).].      ,          .       ,       ,          .

 ,          . , ,    -  , ,  蠫,     .  ,   (-)      ,         .                      ,  -.    ,   (-)  ,        .

          (          ).      -     [17 - ,         ,    ,     .].          (-,    -  ). , ,     ,    (-),  - ,      ,        .     (, , ,  )         , ,   ,      .                XX .

        -.          ,      ,    .  ,            ,  ,  ,       .   ,    ,   .   -   () .            (-)    (-)   .   -      (.    )    .

       ,    ,  ,        ,          .       ,           . ,         ,     [18 -     .: Wilkinson. Chinese History: AManual. P.137.].  ,    -  ,   ,    ,      ,       .  , ,     (),      ,    ,  ()          ,      1937.[19 -      1368 1421.,  , 1927  1937 1946 1949.,   .  , 1940 1945.       ,       .].

 ,   ,      -   ,      ,   ,     . ,   蠫  ,       ,     ,    ,     .      ,      ,      ,    ,    ,       ,      [20 -      蠫 , ,       ,       , , ,           .].

       ,              . ,     , -      .              XX        XX [21 -  ,    (      ),              ,     .].   -  ,      ,    ,        .        -          ,      .

  -         ,              .   ,  ,     .                  ,    ,    .  -    ,         .        (-),    (   -)   .

      ,        [22 -         (66400. .)    ,    (6,5 .)       .]   ,       .    [23 -  (. )    ,        (. )   ,    ,      .]   ,              ,   . ,       ,             [24 -  , , ,      ,   .]. ,  ,      ;            ,       .     ,  ,       ,    .          ,           , , , ,      .

 ,  - ,     ( - -[25 -       ,  1932.  1945.        (  )  .]),    .    , ,      ,    - .           ( )[26 -       :    .    (.  )       .].    .   -     ,        300   .           .

       ,      ,        .      ,      [27 -         ,       .],       .           :        ,     ,  .

 ,         .                 ( ,  -,      )      .            ,   ,       ,        .

   ,          ,          , ,    ,   .        ,          .              ,   , ,      ,     .        ,    ,     ,    .   , ,       . ,     ,       ,      ;     -,       .

     .        ,  ,     -,                  ,              .    (,  ),        .      . , ,   ,      ,             .




 


        ,        .              .     IX ..       [28 -         327 325.  ..;       .],     ,       ,   IX  ..;        ,   , ,    [29 -             .  ,  ,    ,   .].      ,         ,         .      :    ,   .          ,    .

 ,                  ,    ,     ,    .        .         [30 -  ,        ,   ,    .].      ,      ,   ,           ⠫   .

        .  221.  ..    [31 -  ()        ,   IV  ..,            ,  ,         .]      .           .         ( ) ,     .                 [32 -       ,                           ,         ,     .].              ,          ,    ,     ⠫ ,             [33 -      . , X       ,    ,       ,       , ,  ,    -.              ,         .].

       ,        ,    ,          .   ,       ,  ,    ,   [34 -         ,         .].            :  ,   ..;  ,     ,  ,     .

 ,     :              ,  ,  ,    .     (    - )     ,    .       ,        .



 ( ), 202.  .. 220...,         .

, 618907.,      .

 ( ), 9601279.,     [35 -      XI.              I 962.].

, 13681644.,          .

 (  ), 16441912.,      .


 ,       .      ,           ,    ,    ,  .     (12791368),          .

   -      . ,   ,     .     (221206.  ..).                 [36 -  ,      ,            -    -.].  ,          -,     .       ,       ,       , ,      .

         -         , ,  ..,      .  ,    .    ,   ,    ,      ,      .       ,         .      [37 -     ,     :          ,          ,        .],       ,         .        ,     [38 -     .],         ()   .      ,     (17351795)     -,      ,      (             ).

          ,     .  ,             ,    , ,  -    .









 


 ,        ,         .      [39 -  ,         ,   ,   (    )       .   ໠ ,     .]        75%,    [40 -    (  ,     ),  , ,        .].       ,          .

           ,      ,  XIX.                     (,    .).   ,     .      ,       . ,       ,   ,   .    .

        ,          ,         .            ,      ,       ,         ,      ,    ,   .     .       ,    .   ,   -,     ,  ,       . ,           ,             -.

 ,        -.      ,         .              .         ,        . ,   ,           XVI, ,     ,  .    ,      -  20% ,    -,            ,     -.  ,     ,         ,    ,     . ,    ,          ,          .      ( = ,   )    ,    .  ,       ,     ,         [41 -       (     14) ,       ,          ,       . ,  ,       ,    .].  ,   , ,          .

    . ,    ,   ,  ,   , , ,  .           . , J -   , - ,  - [42 -  [],[] [] . . .].                       ,         ,        , ,  ..   ,         [43 -            -       - ,      .].

              , 1950- .     .   .            ,       .         ,    ,    1950-    [44 -     1930- .          ()    .       ()      .].           ()  1971.    .  1980- .   ,  1990-      ,   (    ).       ,   ,     ,   ,         [45 -   -   (    , -    )            .  ,              .].

,    . ,             ,      q, x, y 蠫z,       .   ,   ,             ,     ,   ,    ,      ,        ,  .   , ,         ,           .   ,  ,     ⠫     ().   ,         - ,       ,     .             .          ,        q, x 蠫z,         .




 


  ,        ,   , , ,   .  ,  ,     ,     ,      ,           .



 ,         ,            ,       .   ,      ,        [46 - . Fitzgerald. The Empress Wu. P. v.].


    1950- .,      ,    .            -   .    ,     ,      ,     ,      ,        .      ,        .       , -      . ,        ;     ,   ,  ,       .     ,           ,               .           ,         ,        .      ,          .

    Ӡ (690705),    ,   ,  ,   .   , ,         ,        .         .  ,             ,    ,           .         : , ,    ,   , ,  ,       ,      ,     .

       ,   ,       ,      ,    - ,     .         ,     ,     ,      .     ,              .            ,            .         ,    ,      ,   ,           ,     .

 ,          .   ,        ,       (     , , ,   ), ࠫ        .

,      .      ,  ,             .          ,         .   .     ,   ,    ,   ,   ,  ,    .     ,  ,   ,   .             ,    ,    .

       1,4        .         .     ,      [47 -  ,              ,            XIX. . .].    ,       (  )      , ,        .        ,     .       ,   .   ,       ,    ,   ,          .

             ,       .          ,   XVIII XIX,        ,      .

          .  VIIIX     ,   ,  ,     ,  .               ,         -[48 -        ,   ,     .            , , ,    ;      -   XI;       (  );     .. . .].      ,         ,             .

   ,        ,       ,     .        -     ,        ,    ,     ,       .    ,   ,          [49 -           XV. . .].

,   ,     ,         .        [50 -          .].    .   ,          1498., ,      -,  ,                   . ,           :       ,    .   -      .              .

         .       , , , , , , ,  . ,     ,    ,     ;  ,        ,      .

   ,   ,      ,        ( ,    ), ,       .      .            ,        .            ,          , , , ,   .        -     XIX    XX[51 -       ,       :             . . .].      , ,   ,                 ,  [52 -   ,      .].           ,   ,        . ,    ,   ,     ,     .

 ,  .         .  ,  ,     .    XIX,      XX    XXI. ,  ,        ,    ,    .          ,      .      - ( 221210.  ..)   ,       - ( 19091911)    . ,     ,     , ,   . ,       ( XVI     XVIII  ),       .   ,  ,  ,          .        ⠫.       ,    . ,        ,  ,    ,     .




1

   

(1050.  ..)





 


       ,        ( )   ,   .               .        ,    ,       .  ,     (-   , -   ),   .



      ,     [ ⠫-, II  ..].       .    ,    .   [   ],  . ,     ,  ,   , ,     , ,           [53 - Huainanzi, 3:1a, . .: De Bary and Bloom. Sources of Chinese Tradition, 1. P.347.].


              ,  蠫,   .         ,    .  ,  ,    ,   ,  ,    .     ,    -,         ,    .    ,   , -   ,  -[54 - . Kwang-chih Chang. China on the eve of the Historical Period // CHAC. P.66.].  -    ,     .

   ,     ,    ,  ,   ,          1942.,      ,  .      ,      .      ,               .  ,  300.  ..,      ,          .    ,     .     , ,      .         ,       .      ,  , ,   ,   ,         (     ),      [55 - . Li Ling and Constance A. Cook. Translation of the Chu silk manuscript // Defining Chu. Cook and Major. P.171173.].

      ,       .           ,    .           ,     .      ,    [56 -  ,     ,   ().] -  :   ,      .   ,   ,   ,    ,   ,   .   (, , ,   )   ,     ,     ,           ,      .

       :        .            .   ,         :      , ,    ,    .          ,      ,              .

         .      -,           ,    .    (            ) , ,  -   ,      ;    ;     ,     ;             ;    ;      ;      ;        ;          ;        ;          ;      ;    ,    ,   [57 - . Kwang-chih Chang. China on the eve of the Historical Period // CHAC. P.6667.].

     .            :      ,     ,     ,      .   ,       ,            [58 -      ,    -,  ,     ,     .            :   ,         ,   .]. ,  ,   ,  ,        .         ,             ,          .

     ,                  ,             . -    ,     ,           ,            ,   ,               ,     .  ,       ,          .

   (   VIIIVI  ..,    XX    )      .         [59 -      ,     ,      .],         .          ,     .         , ,   ,     ,  ,     .

   -,     ,          [60 -   ,     ( )     ( ).].          .   ,     ,        .  ,          .         (),  -,      ,     ,    [61 -          .].            [62 - ,        : -   ,       ,      .]     ,       [63 - Pron. Shia; Wade-Giles (  W-G)Hsia.].

   .       ,    1400.      ( . 2100 .1600.  .., , ,    )              (  ,          ).         .        ,        ,             .    ,      ,    ,           [64 -       .].








            ,   ,  ,      ,      .    [65 -   ,     ,     ,     ,     .]          (. 17501046.  ..) [66 - Pron. Joe; W-G Chou.] (. 1050256.  ..)[67 -        .         22051766, 19981558 22051600.  ..;  ,        ,   (19962000),   ,                  .     17651122 16001027.  ..,     16001046.  ..      .      , ,      XI  ..,  ,           ,  .],        ().       ,                           .  ,      :     IV III  ..,     ,     ,       XX.

        ,           .   ,     ,      .    ,     ,       ,      ,        蠫   .     ,     ,      /  (,  )  ,     .        .    ,            ,               ,   [68 -             ,      .].   ,      蠫   ,           ,            ,     .

     ,     ,             .     ,       ,      .                        ,      .        ,         .

    ,     ,         .   ,         ,     ;      ,   ,                .   ,   , ,        ,  ,          , ,   . ,         [69 -   ( )   ( )                ,       .],         .. (      ),     ,    (  , ,          ).                         .     ,           .  ,     , ,       ,      ,    [70 -   ,          1-   ..,      -  ;             .].

   ,         .      ,              ,  ,         ,  ,  ,   ,   ,    [71 -                (18931980)    ,                1950- .       .].   ,             ,    ,           .




 


,   ,      ,   -  ,  150   .     ,              ,    ,     .       ,    ,            ,   .      ,          ..     :  ,   ,           .          .       ,           ,    :   ,             [sic][72 -        ,     , 33002200.  ..        .             (         ),              .             .].

       .           ,   -      .                  .   1920- .         [73 -   (Homo erectus pekinensis)    ,     ,    .        1965.  ,   1,7   ( ,   )   -    . ,       ,         (  )   .          .],       Homo sapiens,        .        ,   ,    .     (  )       .

   1980- .,     ,          .  ,     ,        .     ,   ,       -            .         ,  ;   , ,    .  ,   ,          ( ),     .

 ,        .     .        .   ,      ,   ,   ,          ,       ,       .       8000.  ..  ,           .  ,          ,     , ,   ,         3-   ..

      .                       .         ,   . , ,        .  ,             ,      ,         . ,  ,        ,    ,      .

  ,   ,     .         ,      ,        ,         . , - ,              ,            .      ( 50003000.  ..,    ),     ,       ( 3000.  ..).      .     ,     ,   [74 -     ;    ,       (43002500.  ..),     ,  . ,   ,     ,     ,   .].           ,       ,          XX ,      . ,   ,         .

    ,           .   ( ), ,   ,    .  ,           [75 -             :     ,        ,           , ,      ,       ,         .  ,  ,             ,               .].           (,    )    ,             .                .

      .  ,     -     .               17501530.  ..     [76 -            ( )   , , ,          .].          :   ,   ,     (,  ,   )   .          ,     2- 1-   ..[77 -           2-,   (   ) 1-   ..,   ,  ,      .   ,                         ,         ,      . ,  23001800.  ..,   ,   ,    .         ( 2,5,   57004200)     (300  , 70 ),     ,  .        .       ,   ,     (    )        .            ,  .           .].

    ,   ,  .      ,    ,            (  ,      ).       ,                .         .           ,       .      ,   ,     ,              .

         ⠫   :             2-    [ ].     [78 - . Robert Bagley. Shang Archaeology // CHAC. P.125.].        ,          () .      ,      ,      ,           .   ,           ,      ,    .   ( )      3/4  ;        V  ..   10.            [79 - Ibid. P.137.].

              .        ,        -  [80 -        ,               (,       ),            ,   ,         .   (     )         ,       ,  , ,    .].                ,             .       (, ,  ..),      ,         (  ,  ,     .).

      ,       .            :      ,       .        .                ,       .         .  ,   ,     ,          .                 ,   ,    .

        .         ,   .   ,       ,      ,               .

,         ,   .     ,     (19001350.  ..),       ,   ,      ( 15001300.  ..),   . ,           ,    ,    ,    ,              .   , ,       ,        ,  ,   ,        [81 -     ,  ,    ,              ,        .     ,  ,                     .].  ,     ,  XVXIII  ..          ,           .

       ,          ,   .     , .        [82 - Ibid. P.165.],   ,       ,            . ,       ,         .       ,    .     ,    ,     1300.  ..    ,           ,    -     , ,   ,   .

      ,         , ,  .    ,       .        ,         ,      .        , ,        , ,     . ,                     ,        .       ,         .     ,        .                 .       .       , ,    ,                 .

   ,       ,   1200.  ..            ,         .  ,     ,             ,         [83 - .: - ..    (XIVXI.  ..)       . .:    , 2015. 190. . .].         .   ,         ,    .       ,       .      200.   3      10,5.       .         .  ,       .      ;        .         .

   150      ,     ,     1200.  ..    1976...       .               ,     ,     [84 -   ,             .              .],   -,      7,5.         . ,      , -         ,  , ,  .          .       195  (     120),  270  , 564           755,       . [ ]     ,         ,  . [85 - Ibid. P.197.].

       .    ,     .         :    , , ,    .  ,   , ,     .       [86 -          ,     ,           .].    ,    ,       ,      . ,          .     ,       .    ,    ,       ,         [87 -         .]        ,         ,    .

       ,   .          ,        -   ,  -        .     , -,     .   ,            .     ,       (Academia Sinica),                    ;  ,      ,     [88 - . Chang. Early Chinese Civilisation. P.57.].

         ,         ,  [89 -       .]   ,            ,      .     ,   .   ,     .          :         [90 -   ,                      .        ,     .].




  


      2-   ..         ,        . ,  ,     ,       ,          : 2005.           ,        2000.  ..[91 - Exploring Chinese history // www.ibiblio.org.].

  ,            ,         .    ,    ,   .     (     12 )                 .  ,    1986.,   ,      2001.,        ,     .          ,      ,    ,       .    2,6 (  ),  1200.  ..,        ,     .          ,     ,  ,        .

 ,           ().          [92 -        ,    .].                       ,      .               .                  .

           .  1978.         (),      .         , -      :          ,    -,        .

  XX        ,    .     1200.  ..,         ,         .  , 1988.,    ,    ,          .    ,     ,    ,    .



    !      !         ,     ,     . ,     ,    .     ,     ,      ,             ,       [93 - . Mallory and Mair. The Tarim Mummies. P.8].


   . ,        ,        ,     .     ,           .  - ( ),   , ,     蠫     .       -    ,    .        ,     ,     .

    ,            ,   .         ;          ,    .         :         ,       .     ,    .   [94 - ,   ,  . . .].

          .   (   ,       [95 -     ;   2137,         .  ,  ?  ,         ,     .])     ,      .      ,          .        .        , ,   .  ,     ,      ,     , ,    ,   ,     .

        .       ,             .     (2000.  .. 300...).   ,  ,    ,   2000.  ..       [96 - .:  ..    . .:  , 1999. . .]. ,    ,              .               ,      , ,      , ,          ,   .

,      , , ,    ,    , ,              .   ,  , XVIIXIX     ,   .           ,               .   ,  ,        ,    .

 ,          .       ,     .   (    )     ,            , ,       .     .   ,         ,  ,      ,      .

     .    ,     VII ..  .    ,        ,   2- 1-   ..    ,        .           ,          .  ,               . ,           ,      .

      -      .            .  ,  ,    ,  ,    ,  ,  , ,   ,      .    .       , ,   ,       [97 - . A.P. Okladnikov. Inner Asia at the dawn of history // CHEIA. P.7, 9.].   ,       ,       .   ,        900.  ..  .

  ,    . ,   ,        . ,      ,    ( 12401040.  ..)     .            ,       .              .  ,       - ,  ,      .    ,  ,      .




 


       ,     ,     .                   .      ,         .

,      ,  1899. ,          ,      . ,                    ( )  .      ,        .      ,     ,    .        ,      ,       ,    .

        ,          . ,    . -,    [98 -   ,         ,     .],            , ,        ,  ,    ,        .   ,     ,     , , ,  ,      .       ,   1935.   . .  ,       ,     [99 - . H.G. Creel. Dragon bones // Asia, 35. P.182, . .: Keightley. Sources of Shang History. P.140141.].

 ,     .      1920- .       1930, 19501970- . ,         ,                       .  ,   ,       ,  ,     ,    ,               .

 ,       .           ,     .         .          ,            ,      ,    2-   ..  , ,                ,   ,      (      ).             , ,   ,          ,          .

          ,       ,     .           ,         .       ,    4-   .. ( )         1-   ..     ,           ,    1300.  ..        .            ,     [100 -           ;   , ,    ,        .   ,   ,     ,     .].  ,           ;  ,         ;  ,       .                     ,     ,         . ,              ,     ,          .

       . ,       ,    ,    .  ,     ,    .  , -    ,     ,     ,     .     .   ,  ,          . ,       ,     .     ,   . ! ! !   .       ! ,               . ,     ,         .    ,         ,  ,        ,   [101 -  ,             .][102 - . Keightley. Sources of Shang History. P.21.].

   ,              ,   ,        [103 - Ibid. P.154155.].          ,  ,     , ,  . ,            .

         , ,     ,    ,    .          ,      .     ,   ,     .    (           ),    ,     .

                  ;            .     ,      [104 - . William G. Boltz. Language and writing // CHAC. P.88.].       ,         ,    ,       .   ,       ,   ,    ,   ,     [105 -  ,         .   ,   ,     .]. ,         ,           . ,     ,         ,    . ,   ,                 ,     (. 1240 . 1040.  ..) , ,     ( 17501040.  ..).  ,         ,    ,     [106 -      (   ),     , ,      (, ).   , ,    :         , - ,            (   -    )  .           .].

       ,     , ,     .    [107 -       . ,   .],      , :      :    [  ]    .       ,     (         ,     ).          :   []      Ȼ    :         Ȼ.  ,     ,    .   ,   :        ,     ,     .        [108 -      .  .: De Bary and Bloom. Sources of Chinese Tradition. P.719.].

,        - ,      ,   [109 - . Keightley. The Ancestral Landscape. P.119.].  :        ,                   .         : ,            ,  ,       ,      ,         .   ,  ,       ,         ,        셻[110 - Ibid. P.101.]

  ,      ,    .         ,       (  ,  ).     , ,   ,       .      ,     ,             ,    .              .                 ,    . ,                    ,        ,    .

        .             ,      .         ,            .      ,       .                 .      ,      - (      ,      ).    , - ,    (     ), , ,      .            .   -   ,       ,   .    ,     .  -  :     ,             -        .     , , ,  :  31,   -,  ( ) ,    :    .

 ,      ,  .  ,      (   ),     (  ).     ,  ,     . ,         ,      .               ,  ,           ,         .

               . ,   2-   ..          ,    .    24C  ,      ,  , ,    .     ,  , ,  . , -        ,        ;     ,    , , ,  .     , ,    ( , ).  ,     ,  .     , , ,     ,      .                    ,   ,          .

       ,    ,       ,    .      ,   ,    ,   [111 -      .    :    养 ( , 45, 47). . .].     510         .    ,      .       ,      ,            [112 -   ,          :        (       ,      ,     ,   ),        .         .]. ,      , ,        ,         ,  ,          .

      .          :  ,  ,     ,  ,  ,       ,    [113 -     ,        .].         :         [114 -            .].      ,  ,    .       ,      , ,      .                   .

        ,           (  ) .      ,      .    ,   .    ,    ,  ,    2-   ..           -  .     ,             , , .            ,  XI  .., ,    .

   ,   , ,  ,          .    ,       .       ,  ,       ,  :  , ,           .  ,     (  ),      ,  -       .    , ,              ( )[115 -     (,  ),   .       ,   ,      , - . ,        ,            .  ,    ,      :           .].           ,    , ,  ,    .      ,    [116 - . Keightley. Sources of Shang History. P.55ff.].

      ,    ,   ,              ,   . ,      1200.  ..,    .            .    1046.  .. (           )     ,        ,   ,                 .

           ,   ,     .  ,        ,          ,   [117 - . David N. Keightley. The Shang // CHAC. P.256.].         ,      ,     ,        黠   ,      ,     ,           ,   .

        ,            . ,   ,              .           ,      ,     ,           .           .         :      ,      .  1-   ..,     , ,       .




2

  

( 1050  250.  ..)





  


,       (, , ),        1046.  ..     -    .             ,        .             .  ,        [118 -       ,           (      ).].








           .          ,       .     ,     .                .    ,   ,    ,       .  ,      ,       [119 -   , , ,    ,     .].  .   ,   .      ,   .           :                .           .     .     ,      .    , ,   .



         .            ,         ,        .            .       ,    ,       .     ,   ,     .       .

           .                ,             [120 - . Fairbank and Goldman. China: A New History.].    ,   ,       .       ,  -,   ,   ,  IV  ..   -.        ,   [ ]  ,  , ,    [121 - . : Waley. Three Ways of Thought in Ancient China. P.35.].

    ,   .  ,          ,    ( )        ,   .          ,    . ,  ,      ,                     -,  .

   ,   ,   ,    .       ,        ,  ,      .  ,             ,        .   , ,   ,           .      ,          [122 -     .       (17761788),         (II ..)  XVI. . .]. ,       ,        ,        .   ,      ,     :     ,                . ,    ,    ,    ,  .   ,     .

     ,    ,      .     ,  XII  ..            ,  ,      (             )       .       ,   , ,      [123 -      ,        .       (    )      . ,  -      ,        ,     . ,      (, - ,  ),        .].       ,       (       )    .             - -           .   ,   1046.  ..    ,    ,      .   ,  -    ,    ( ,         )         .

 ,       , , -      ,     .        ,             . ,  , ,            ,       . ,      ,  ,         .    ,     :          .    ,            .      , ,       .

,   ,    ( )    .      ,          . Π           . ,  ,     ,      ,                 [124 - . Creel. The Origins of Statecraft in China. Vol. 1. P.83, 93.].   -,     -,        .       ,             .

     򻠖     ,  ⠫      -  1043.  ..   -,   -,        ,     .     , -,      -,            .         ,                .  ,        ,      ,            ,        [125 - . Edward L. Shaughnessy. Western Zhou history // CHAC. P.310311.].

      -, ,    -           .  - -  ,       .          .  ,     .       :  ,     ,   .         ,   .       ,       [126 - Shangshu zhengyi, 13, 24a, . : Shaughnessy // CHAC. P.314.].

 , ,     , -     ,          ,    ,      ,        .         1600              .








            .       ,       ,           .   ,    ,  (  ) ,    ,  ,      (    -[127 -     -  ( )   ,      .],    -),     ,     (      ).



           ,  ,        .               .      [128 -        :       ,        (         ,     , ..).        ,        . , ,        ,       ,    ( ),     XIIII  ..   .] ,      , , ,  ..,         .   ,        ,       .     ,     ,  ,      .

    .         771.  ..                [129 - ,    ,     ,        ,            ,     .              ,         ,   ,    ,     .   ,          ,         ,     .       .  ,           ,   ,      ,         .].    , ,   ,      ,   XX                [130 -        ,    ()   (351394);      ,     ,     ()   (384417). ,     ,     (  )       385400409431.         ,      ,  ,         ,   .      I ..      (,  ,  ),    , ,       ,    ,                .].                ,     .  ,     ꠫  (  ,    ),   ,            .            ,             ,         ,     .

       -        , ,    ,     .   1035.  ..,     ,  -    ,              -.       .       ,                  . ,     ,          ,       -, - -.       ,       .        : ,   !       -[131 -  .. . .:   ( ). . . . .. , .. , .. , ..    .. ; . . .. ; -  . .:  , 2004. .180.   -      , ,  ,           ,   -    . ,   ,         ,    ,   ,         -,     , -      .] (VII.5)[132 - Confucius. The Analects, vii, 5// D.C. Lau translation.].

   -    ,     ,   . -,            .        ,        ,  ꠫ ,        ,          .         ,     ,          .         -,        .       , ,       .      ,         .     ,   ,       ,   ,     ,      .

,              ,          .        ,          .           ,     .          .      ,     (III  ..).       ,   ,     ,     ? , ![133 - . Watson. The Tso-chuan. P. xvi.] ,  ,       ,     ,    ,       ,        - .           ,     .   , -          .

-,      ,       ( 10351003.  ..).      ,                :   ,  ,    ,   .       [134 - Shangshu zhengyi, 18, 16a, . : Shaughnessy // CHAC. P.318.]. - (. 1003 . 978.  ..),  -     ,    ,       ,   ,     .      - (. 977957.  ..)   - (. 956918.  ..)      [135 -       ,          .].

   ,     ,                    . ,               ,             .   ( )     ,   ,   ( ),    ,    ,     .    ,    ,          ( Ȼ   ).   ,  IX  ..,   ,   ,  ,   , ,   [136 -          ,   ,         .     64,           .         ,       , ,             .        ,         .].

     ,                     ,     .        ,     ( )     ,   ,   ,   ,  .     ,     ,           .       ,    ,     (     )     .

		,  ,     ,
		      
		, ,   ,
		   ,  [137 -      ( ) . . .. .][138 - . : Shaughnessy // CHAC. P.337.].

        -       .    ,  1598.  ,          ,          ;         :    /     [139 - . : Ebrey. China: A Political, Cultural and Social History. P.174175.].

 ,                1-   ..       . , ,      ,    ,    ,           .            ,    .        ,   ,   ,  ,       841.  ..      .

          , ,   .         ,  ,       ,       , ,     ,       []           ,     [140 - . Jessica Rawson. Western Zhou archaeology // CHAC. P.388.].




 ,  


     ,   ,       :   IX  ..          .         .        ,        ,        .  ,           .

      ,       ,              . ,             :   ,          .  ,    ,      ,   ,   ,       . ,        , ,   (    )  ,     ,  ,    .  ,     ,      .

  IX  ..      ,  ? ,      ,  -  .   . ,          ,  蠫        ,      ,           [141 - Ibid. P.449.].

,         ,      .   ,        .           ,       ,      .      , , ,      .   ,             ,    .

  , 957.  ..  -          - ,   , , ,     .     :     ,   -   , , ,  ,  .      -       -,   -  ,        .     ,      ,   ,    ,  I  .. ,  -    ,            ,         ,   ,          .

 860.  ..            ,          E    .  []         ,     .     855.  ..      .          .        ,  -  -,           , -.

-   (827782.  ..)  .        ,      ,      .     .   ,       ,    , 蠫         ,   .

 - 781.  ..         ,       .     ,  ,       .

		, ,   ,
		    ,
		      ,
		  ,   .
		 !   ,
		     ![142 - . : Shaughnessy // CHAC. P.149.]

    ,       .     , ,    , ,            . -    ,  ,       ,     ,       ,         (    ,      ,    ).    ,   771.  ..  -,  -     .       ,  , - .

     ,     ,      (       ),   ,    .           -,  -,      .               .  ,      ,  ,   .     ,       .

,    (1046771.  ..) ,      (770256.  ..).            ,          ,        .          ,     ,     :  ¸     .       :  ¸  (),  770481.  ..,      ( ),  490221.  ..        (   475 453.  ..),         ,    ,          .

    ¸      ,   ,      .    (   ¸ )      : ,              ,    .                ,       .     , -,         .            ,   .    ,  ,  .        ,       ,    ,               .




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/book/dzhon-key/polnaya-istoriya-kitaya-72867632/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes








1


. Waldron. The Great Wall. Passim.




2


. Di Cosmo. Ancient China and Its Enemies. P.143158.




3


., : Pulleyblank. The Background to the Rebellion of An Lu-Shan. pp.33, 128129.




4


. Jung Chang and Halliday. Mao. P.135173.




5


      (  󻠖  ).  ,           VIIIVII  ..    ,   -   ,  .   ,    , . . .




6


. Spence. The Search for Modern China. P.602603.




7


.: Twitchett. The Writing of Official History. P.17ff.




8


  ?,      IX ..




9


,      ( ),    VI ..       IX ..       .




10


,    ( ),        IX           .




11


        .          ,        ,    .  24  .  ,  , ,   ,      ,                .




12


    .




13


       (   )    ,       ,    ,   ,   .              .




14


. Z?rcher. The Buddhist Conquest of China. P.280.




15


Hunan Museum. The Han Tombs of Mawangdui. Hunan Peoples Publishing House, Changsha, 1978. P.13; Chen Jianming (ed.). The Exhibition of Mawangdui Han Tombs, Hunan Provincial Museum, n.d. P.2.




16


,     (   ),   ,         .            (, ,  )     ( /   / ).




17


,         ,    ,     .




18


    .: Wilkinson. Chinese History: AManual. P.137.




19


     1368 1421.,  , 1927  1937 1946 1949.,   .  , 1940 1945.       ,       .




20


     蠫 , ,       ,       , , ,           .




21


 ,    (      ),              ,     .




22


        (66400. .)    ,    (6,5 .)       .




23


 (. )    ,        (. )   ,    ,      .




24


 , , ,      ,   .




25


      ,  1932.  1945.        (  )  .




26


      :    .    (.  )       .




27


        ,       .




28


        327 325.  ..;       .




29


            .  ,  ,    ,   .




30


 ,        ,   ,    .




31


 ()        ,   IV  ..,            ,  ,         .




32


      ,                           ,         ,     .




33


     . , X       ,    ,       ,       , ,  ,    -.              ,         .




34


        ,         .




35


     XI.              I 962.




36


 ,      ,            -    -.




37


    ,     :          ,          ,        .




38


    .




39


 ,         ,   ,   (    )       .   ໠ ,     .




40


   (  ,     ),  , ,        .




41


      (     14) ,       ,          ,       . ,  ,       ,    .




42


 [],[] [] . . .




43


           -       - ,      .




44


    1930- .          ()    .       ()      .




45


  -   (    , -    )            .  ,              .




46


. Fitzgerald. The Empress Wu. P. v.




47


 ,              ,            XIX. . .




48


       ,   ,     .            , , ,    ;      -   XI;       (  );     .. . .




49


          XV. . .




50


         .




51


      ,       :             . . .




52


  ,      .




53


Huainanzi, 3:1a, . .: De Bary and Bloom. Sources of Chinese Tradition, 1. P.347.




54


. Kwang-chih Chang. China on the eve of the Historical Period // CHAC. P.66.




55


. Li Ling and Constance A. Cook. Translation of the Chu silk manuscript // Defining Chu. Cook and Major. P.171173.




56


 ,     ,   ().




57


. Kwang-chih Chang. China on the eve of the Historical Period // CHAC. P.6667.




58


     ,    -,  ,     ,     .            :   ,         ,   .




59


     ,     ,      .




60


  ,     ( )     ( ).




61


         .




62


,        : -   ,       ,      .




63


Pron. Shia; Wade-Giles (  W-G)Hsia.




64


      .




65


  ,     ,     ,     ,     .




66


Pron. Joe; W-G Chou.




67


       .         22051766, 19981558 22051600.  ..;  ,        ,   (19962000),   ,                  .     17651122 16001027.  ..,     16001046.  ..      .      , ,      XI  ..,  ,           ,  .




68


            ,      .




69


  ( )   ( )                ,       .




70


  ,          1-   ..,      -  ;             .




71


               (18931980)    ,                1950- .       .




72


       ,     , 33002200.  ..        .             (         ),              .             .




73


  (Homo erectus pekinensis)    ,     ,    .        1965.  ,   1,7   ( ,   )   -    . ,       ,         (  )   .          .




74


    ;    ,       (43002500.  ..),     ,  . ,   ,     ,     ,   .




75


            :     ,        ,           , ,      ,       ,         .  ,  ,             ,               .




76


           ( )   , , ,          .




77


          2-,   (   ) 1-   ..,   ,  ,      .   ,                         ,         ,      . ,  23001800.  ..,   ,   ,    .         ( 2,5,   57004200)     (300  , 70 ),     ,  .        .       ,   ,     (    )        .            ,  .           .




78


. Robert Bagley. Shang Archaeology // CHAC. P.125.




79


Ibid. P.137.




80


       ,               (,       ),            ,   ,         .   (     )         ,       ,  , ,    .




81


    ,  ,    ,              ,        .     ,  ,                     .




82


Ibid. P.165.




83


.: - ..    (XIVXI.  ..)       . .:    , 2015. 190. . .




84


  ,             .              .




85


Ibid. P.197.




86


         ,     ,           .




87


        .




88


. Chang. Early Chinese Civilisation. P.57.




89


      .




90


  ,                      .        ,     .




91


Exploring Chinese history // www.ibiblio.org.




92


       ,    .




93


. Mallory and Mair. The Tarim Mummies. P.8




94


,   ,  . . .




95


    ;   2137,         .  ,  ?  ,         ,     .




96


.:  ..    . .:  , 1999. . .




97


. A.P. Okladnikov. Inner Asia at the dawn of history // CHEIA. P.7, 9.




98


  ,         ,     .




99


. H.G. Creel. Dragon bones // Asia, 35. P.182, . .: Keightley. Sources of Shang History. P.140141.




100


          ;   , ,    ,        .   ,   ,     ,     .




101


 ,             .




102


. Keightley. Sources of Shang History. P.21.




103


Ibid. P.154155.




104


. William G. Boltz. Language and writing // CHAC. P.88.




105


 ,         .   ,   ,     .




106


     (   ),     , ,      (, ).   , ,    :         , - ,            (   -    )  .           .




107


      . ,   .




108


     .  .: De Bary and Bloom. Sources of Chinese Tradition. P.719.




109


. Keightley. The Ancestral Landscape. P.119.




110


Ibid. P.101.




111


     .    :    养 ( , 45, 47). . .




112


  ,          :        (       ,      ,     ,   ),        .         .




113


    ,        .




114


           .




115


    (,  ),   .       ,   ,      , - . ,        ,            .  ,    ,      :           .




116


. Keightley. Sources of Shang History. P.55ff.




117


. David N. Keightley. The Shang // CHAC. P.256.




118


      ,           (      ).




119


  , , ,    ,     .




120


. Fairbank and Goldman. China: A New History.




121


. : Waley. Three Ways of Thought in Ancient China. P.35.




122


    .       (17761788),         (II ..)  XVI. . .




123


     ,        .       (    )      . ,  -      ,        ,     . ,      (, - ,  ),        .




124


. Creel. The Origins of Statecraft in China. Vol. 1. P.83, 93.




125


. Edward L. Shaughnessy. Western Zhou history // CHAC. P.310311.




126


Shangshu zhengyi, 13, 24a, . : Shaughnessy // CHAC. P.314.




127


    -  ( )   ,      .




128


       :       ,        (         ,     , ..).        ,        . , ,        ,       ,    ( ),     XIIII  ..   .




129


,    ,     ,        ,            ,     .              ,         ,   ,    ,     .   ,          ,         ,     .       .  ,           ,   ,      ,         .




130


       ,    ()   (351394);      ,     ,     ()   (384417). ,     ,     (  )       385400409431.         ,      ,  ,         ,   .      I ..      (,  ,  ),    , ,       ,    ,                .




131


 .. . .:   ( ). . . . .. , .. , .. , ..    .. ; . . .. ; -  . .:  , 2004. .180.   -      , ,  ,           ,   -    . ,   ,         ,    ,   ,         -,     , -      .




132


Confucius. The Analects, vii, 5// D.C. Lau translation.




133


. Watson. The Tso-chuan. P. xvi.




134


Shangshu zhengyi, 18, 16a, . : Shaughnessy // CHAC. P.318.




135


      ,          .




136


         ,   ,         .     64,           .         ,       , ,             .        ,         .




137


     ( ) . . .. .




138


. : Shaughnessy // CHAC. P.337.




139


. : Ebrey. China: A Political, Cultural and Social History. P.174175.




140


. Jessica Rawson. Western Zhou archaeology // CHAC. P.388.




141


Ibid. P.449.




142


. : Shaughnessy // CHAC. P.149.


