Андрей Тихомиров
Gipnoz düşünjesi: ylmy çemeleşme

Giriş

Adamlar müňlerçe ýyl bäri gipnotiki tendensiýalara girýärler. Köp medeniýetlerde we dinlerde oýlanmagyň bir görnüşi hökmünde görüldi. Parsyň jadygöýleri we Hindistanyň ýogalary müňlerçe ýyllap dini maksatlar üçin gipnoz bilen meşgullandylar we barmaklarynyň her hereketi bilen ekstatiki keşbe girdiler. nazaryňyzy burnuňyzyň ujunda saklamak; mesmerizm hadysasyny öndürmek üçin ekzoteriki täsiriň zerurlygynyň ýokdugy äşgärdir. Bu prosesleriň hemmesiniň esasy maksady, başga bir obýektden, maksatdan ýa-da hereketden bihabar ýa-da biperwaý bolsa-da, mowzuk bir ideýa ýa-da pikirler zynjyryna doly siňdirilen abstraksiýa ýa-da ünsi jemlemek endigini ösdürmekdir. Gipnotiki ýagdaýyň iň irki ýazgysyny 1027-nji ýylda "trans" hakda ýazan pars lukmany Awisenanyň ýazgylaryndan tapyp bilersiňiz. Häzirki zaman gipnozy XVIII asyryň ahyrynda başlandy we “häzirki gipnozyň” atasy hökmünde tanalýan nemes lukmany Franz Mesmer tarapyndan meşhur boldy. Şol döwürde gipnoz Mesmeriň adyny göterýän "mesmerizm" ady bilen tanalýardy. Gipnozyň gipnotistden gipnozlaşdyrylan adama akýan mistiki güýjüň bir görnüşi diýip pikir edýärdi, ýöne gipnozda jadyly elementiň ýokdugyny öňe sürýän tankytçylar tarapyndan onuň teoriýasy ret edildi.

Gipnozy we baglanyşykly hadysalary düşündirýän dürli teoriýalar bar. Üýtgedilen döwlet teoriýalary gipnozy aňyň üýtgän ýagdaýy ýa-da adaty aň ýagdaýyndan tapawutly habarlylyk derejesi bilen häsiýetlendirilýän görnüş hökmünde görýär. Munuň tersine, döwlete degişli bolmadyk teoriýalar gipnozy dürli-dürli plasebo effekti, terapewt bilen özara täsiriň kesgitlemesi ýa-da rol oýnamagyň görnüşi hökmünde görýärler.

Irritli içege sindromy we menopauza garşy gipnoz esasly bejergiler subutnamalar bilen tassyklanýar. Gipnozyň beýleki problemalary bejermek üçin ulanylmagy, çilimi taşlamak ýaly garyşyk netijelere eýe boldy. Irki şikesleri dikeltmek we birleşdirmek üçin gipnozyň bejerginiň bir görnüşi hökmünde ulanylmagy ylmy akymda jedelli. Gözlegler, adamy gipnozlamak ýalan ýatlamalaryň döremegine kömek edip biljekdigini we gipnozyň adamlara wakalary has takyk ýatlamaga kömek etmeýändigini görkezýär.

Gipnoz, adamlarda we ýokary oňurgaly haýwanlarda, beýniniň ýokarky bölekleriniň gadagan edilmeginiň hadysalaryna esaslanýan özboluşly ýagdaýdyr. 60-njy ýyllara çenli. XIX asyr gipnoz baradaky pikirler ýörite “suwuklyklaryň” ýa-da magnit tolkunlarynyň – gipnotist tarapyndan ýaýradylandygy aýdylýan ýörite akymlaryň ruhy çaklamalaryna esaslandy. Gipnoz baradaky mistiki pikirler rus (V. M. Bekterew, O. O. Moçutkowskiý, A. A. Tokarskiý we ş.m.) we fransuz (N. Bernheim we J. Çarkot) alymlarynyň eserleri bilen ýok edildi. Bu alymlaryň atlary gipnotiki ýagdaýlaryň meseleleriniň ylmy ösüşiniň başlangyjy bilen baglanyşyklydyr. Gipnozyň bejeriş ähmiýetini kesgitlediler we psihologiki faktory bejeriş maksatly ulanmagyň usuly hökmünde teklibiň aýratyn ornuny düşündirdiler. Şeýle-de bolsa, gipnoz hadysalary barada entek düşnüksiz köp zat bardy. Hususan-da, gipnoz we teklip ýalňyşlyk bilen bulaşdy. Psihologiki hereketi goldaýanlar häzirem Bernheimiň "gipnoz ýok, diňe teklip bar we teklip öz-özünden gipnoz" diýen köne we nädogry pozisiýasyny dowam etdirýärler. Şol bir wagtyň özünde, gipnoz we teklip hadysalary başgaçarak: gipnozyň ýagdaýy adamlara we haýwanlara mahsus bolsa, dilden tekliplere kabul etmek diňe adamyň ýokary nerw işjeňligine degişlidir. Teklipiň fiziologiki tarapy, I.P.Pawlowyň beýni ýarym şarlarynyň signalizasiýa funksiýasy, birinji we ikinji signal ulgamlarynyň adamyň ýokary nerw işjeňliginde täsiri baradaky düşündirişlerinde tapyldy.

I.P.Pawlow we onuň okuwçylary, haýwanlar boýunça geçirilen synaglarda we klinikadaky adamlaryň synlarynda gipnozy üns bilen öwrenip, şol döwürde gipnotiki ýagdaýlaryň umumy kabul edilen subýektiw psihologiki düşünjesine aýgytly zarba uran gipnoz hadysalaryna ylmy esas berdi. Munuň nazary esaslary I.M.Sekenowyň nerw ulgamynyň esasy bölekleriniň beýni tarapyndan merkezi inhibisiýa öwredilmegi bilen taýýarlandy. Gipnotiki ýagdaýyň esasy, I.P.Pawlowyň taglymatlaryna görä, beýniniň korteksiniň üstünde bölekleýin we deň däl paýlanyş sebäpli bölekleýin kortikal uky görnüşinde ösýän inhibisiýa prosesi. Şöhle şöhlelendirişiniň we inhibisiýa prosesiniň intensiwliginiň gipnotiki uky bilen tebigy, adaty ukynyň arasyndaky esasy tapawut bolup hyzmat edýär, bu gadaganlyk tutuş beýni korteksini öz içine alýar (aşaky subkortikal formasiýalara gidýär). Bu bölekleýin päsgelçilik bilen, gipnotizirlenen we gipnotizirlenen arasynda aragatnaşyk mümkinçiligini üpjün edýän Pawlowyň atlandyryşy ýaly, adatça tolgundyryş merkezleri saklanýar – “garawul nokatlary”. Şeýlelik bilen, gipnoz ýagdaýyndaky adam, ähli daşarky gyjyndyrmalardan goralýan ýaly, dilden teklip alýar. Adam üçin iň adaty şertli gyjyndyryjy hökmünde sözüň ägirt uly ähmiýeti I.P. Pawlow. Gipnotistiň sözüniň bir tarapdan beýnide giňden ýaýramagyna sebäp bolýandygyny, beýleki tarapdan beýniniň ýarym şary korteksiniň belli bir ýerinde gahar-gazabyň jemlenýändigini görkezdi. Bu, beýleki daşarky gyjyndyrmalaryň bäsdeş täsirini ýok edýär.

Gipnozyň ösüşi, dürli dartgynlylyk we päsgelçilik çuňlugy bilen häsiýetlendirilýän birnäçe fazadan ybarat dinamiki prosesdir. Esasylary şulardyr: gyjyndyryjynyň güýjüne garamazdan refleks jogaplary intensiwlikde deňleşdirilende deňleşdiriji faza; paradoksiki faza – gowşak gyjyndyrmalar güýçli täsir edýär, güýçli bolsa gowşak täsir edýär; refleks jogaplaryň ýoýulmagy ýüze çykýan ultraparadoksiki faza – oňyn täsir otrisatel inhibitor gyjyndyrmasy, inhibitor täsiri polo positiveitel stimul sebäpli ýüze çykýar. Gipnozyň ýagdaýy nerw ulgamyna täsir edýän dürli faktorlaryň täsiri astynda ýüze çykyp biler. Gipnoz, aşa güýçli daşarky gyjyndyrmanyň duýdansyz hereketi we gaty gowşak we monoton eşidiş, görüş we taktiki stimullaryň netijesinde ýüze çykýar. Köplenç, inhibitor ýagdaýy şeýle gowşak we monoton gyjyndyrmalaryň täsiri astynda ösýär. Adamda gipnoz hadysalary, ukusyz ýagdaýy ýada salýan pikirleriň dilden teklip edilmegi bilen hem bolup biler. Gipnozdaky daşky görnüşlere görä üç basgançagy tapawutlandyryp bolar: birinjisi – ukusyzlyk (adam parahatçylygyň zerurlygyny, bedeniň adatdan daşary agyrlygyny başdan geçirýär, gözüni açmak kyn); ikinjisi gipotaksiýa (ýeňil uky), onda katalepsiýa diýilýär (mumyň çeýeligi, beden agzalaryna haýsydyr bir wezipe berilip bilner), adam başdan geçirmeleri ýatda saklamak ukybyny we bu ýagdaýda öndürilen zatlary ýitirmeýär; teklip gipnotiki ýagdaýdan soňky täsirini hem görkezýär; üçünji etap, gipnotizirlenen adam islendik “bäsdeş” täsirlerden doly goralsa we diňe gipnotist bilen aragatnaşyk saklanda, somnambulizm ýa-da çuňňur gipnoz; Mundan başga-da, adam oýanandan soň, adatça gipnotiki uky wagtynda başyna gelen zady ýada salmaýar. Gipnozyň başlangyç etaplarynda adamlarda we haýwanlarda diňe düýş ýaly ýagdaý ýüze çykanda, täze şertli baglanyşyklaryň döremegi we güýçlenmegi mümkindir; gipnozyň has çuňňur döwürlerinde, täze şertli baglanyşyklary döretmek we hasam berkitmek prosesi has kyn bolýar. Gipnotiki fazalarda has ýokary nerw işjeňligi tarapyndan ýüze çykarylan bu hadysalaryň hemmesi, beýniniň korteksindäki nerw öýjükleriniň joşgunlylygynyň peselmegi bilen baglanyşyklydyr. I.P.Pawlow gipnozda we beýni korteksinde oňyn äheňiň azalandygyny öňe sürdi. şöhlelenýän inhibisiýa. Çuň gipnoz ýagdaýynda, somnambulizm diýilýän döwürde, teklibi durmuşa geçirmek üçin iň oňat şertler döredilýär. Bu etapda adamyň doly hereketsizligini gazanyp bilersiňiz, el-aýaklara islendik üýtgeşik ýagdaýy berip bilersiňiz, gipnotizasiýa edilen adamyň ýadawlyk alamatlary bolmazdan uzak wagtlap saklajak dürli geň ýagdaýlary (katalepsiýa we katatoniýa ýagdaýy). Somnambulistik etapda, adam häsiýetinde gaty çuňňur üýtgeşmeler bolup biler, bu galýusinasiýa we duýgynyň beýleki üýtgemelerine, şeýle hem has irki döwre, hatda çagalyk döwrüne gabat gelýän hereketler we amallar bilen ýüze çykýar. Şeýle hem, gipnozlaşdyrylan adamyň bedeniň käbir ulgamlarynyň işleýşiniň üýtgemegine sebäp bolýan dürli tejribeler bilen ornaşdyrylyp bilinjekdigi, mysal üçin ýürek işjeňligini ýokarlandyrmagy ýa-da gowşatmagy, aşgazan-içege ulgamynyň motor we sekretor funksiýalaryny üýtgetmegi, gandaky şekeriň, lipoidleriň we hloridleriň mukdaryny köpeltmek ýa-da azaltmak. Somnambulizm hadysalary beýniniň uly ýarym şarlarynyň korteksinde inhibisiýanyň deň däl paýlanmagy bilen ýüze çykýar. Bu ýagdaýda, gaharlandyryjy we inhibitasiýa prosesleriniň arasyndaky funksional tapawut, beýniniň emele gelmeginiň käbirleri inhibisiýa bilen örtülen görnüşde ösýär, beýlekileri diňe bölekleýin saklanýar we käbirleri ondan doly azat we oýanmak ýagdaýynda. Adam gipnozynyň köplenç haýran galdyryjy hadysalary, beýni ýarym şarlarynyň ukusyz we hüşgär bölümlere bölünmeginiň netijesidir. Aýratyn aýdylýan görnüşdäki gipnoz gönüden-göni uky alyp biler. Ukusyz ýagdaýyň gowşaşmagy we ukudan oýanmaga geçiş hem gipnotiki aralyk fazalary bolan tolkunlarda ýüze çykýar. Gipnotiki maslahat beriş hadysalary, esasan, I.P.Pawlowyň gipnotiki ýagdaýyň dürli döwürlerinde hemişe hasaplaýan histeriýadan ejir çekýän adamlarda aýdyň ýüze çykýar. Şeýle-de bolsa, gipnozyň emeli usulda ýüze çykarylan histeriýa degişlidigine ynanýan J. Çarkot we onuň yzyna eýerijiler ýaly, histeriki näsaglaryň göz öňünde tutulan artýan tekliplerine esaslanyp, histeriýa bilen gipnozy kesgitlemek nädogry. Dermanlyk maksatlary üçin V. M. Bekterew, Yu. V. Kannyabikh we beýlekiler tarapyndan işlenip düzülen oýanma usuly hem üstünlikli ulanylýar. Gipnoz döwründe beýni korteksiniň işleýiş ýagdaýyny öwrenmek I.P.Pawlowyň biologiki roluň ykrar edilmegine sebäp boldy. gipnotiki inhibisiýa we gipnozyň nerw ulgamy üçin goraýjy fiziologiki çäre bolup durýan öz-özüni goraýan refleksleriň biridigini tassyklamaga mümkinçilik berdi.

“Stigmas, stigmata (grek dilinden – stigma, stigmatos – taýajyk, yz, tegmil, alamat) – Injiliň miflerine görä käbir dindar adamlaryň bedeninde meýletin ýüze çykýan deriniň gyzarmagy, gögermegi ýa-da ýaralary, Haça çüýlenen Mesihiň tiken we dyrnak täjinden ýaralary bardy. Stigmatanyň peýda bolmagy ybadathana gudrat hökmünde garaldy we dini fanatizmi öjükdirmek üçin ulanyldy. Döwrebap ylym, stigmatizasiýanyň öz-özüňi teklip etmek tendensiýasyna we histeriýa näsaglaryna mahsus agyry duýgurlygyna esaslanýandygyny kesgitledi. Teklipiň we öz-özüňi gipnozyň (hyýaly ýanmak, hyýaly gögermek we ş.m.) täsiri astynda deriniň üýtgemegi ýagdaýlary lukmançylykda belli we bedeniň her bir böleginiň oňurga ýiliginiň üsti bilen nerw geçirijileri bilen baglanyşygy bilen düşündirilýär. we beýniniň korteksi bilen subkorteks. Käbir şertlerde nerw ulgamynyň kadaly üýtgemegi dokumalarda metabolik prosesleriň bozulmagyna sebäp bolup biler, deriniň gyzarmagy ýa-da çişmegi we beýleki näsazlyklar ýüze çykýar. Bu mehanizm stigmatanyň esasyny düzýär "(Tihomirow A.E. Sözleriň we alamatlaryň gelip çykyşy. Yrymlar ylmy," Ridero ", aterekaterinburg, 2017, sah. 138-139).

Käbir hadysalarda gipnoz, edil uky ýaly, nerw işjeňligini dikeltmäge we gowulaşdyrmaga kömek edýär. Gysga möhletli gipnotiki ýagdaýyň netijesinde beýni korteksiniň işjeňligi gowulaşýar, assosiatiw prosesler ýeňilleşdirilýär we üns we ýadyň funksiýalary güýçlendirilýär. Gipnotiki inhibisiýa, bedeniň dokumalarynda we ulgamlarynda möhüm prosesleriň dikeldilmegine kömek edýär we ýadaw myşsalaryň işleýşini gowulandyrýar. Gipnoz hadysalarynyň jikme-jik seljermesi ilkinji gezek gipnotiki ýagdaýlaryň syrly hadysalaryny ylmy taýdan subut etmäge mümkinçilik berdi. Gipnoz tapgyrlarynyň açylmagy, dürli kesellerde köplenç görülýän uky bozulmalaryna düşünmäge we oýlanyşykly bejergä goşant goşdy. Pawlowyň uky we gipnoz baradaky öwredişi, nerw we akyl kesellerinde ýokary nerw işjeňliginiň has çuňňur bozulmalaryna dogry düşünmek üçin ylmy esas döredýär we olary bejermegiň täsirli usullaryny tapmaga kömek edýär.

Gipnoz, esasan işleýän nerw kesellerini merkezi nerw ulgamynyň organiki şikesleri bolmazdan bejermekde amatly netijeler bilen ulanylyp bilner. Bulara obsesif ýagdaýlar, histeriýa we ş.m. girýär. Gipnoz alkogolizm we neşekeşligi bejermekde üstünlikli ulanylýar. Gipnoz, esasanam aldaw bilen ýüze çykýanlarda, şeýle hem patologiki häsiýete eýe bolan gipnozyň özüne çekiji ýerinde ýüze çykýar. Gipnotiki teklip akuşerçilik tejribesinde çaga doguranda agyryny azaltmak, hirurgiýa we stomatologiýa ýaly ugurlarda giňden ulanylýar. Degişli gipnotiki teklibiň kömegi bilen käbir deri kesellerini bejermegiň amatly ýagdaýlary beýan edildi.

Terapewtiki maksatlar üçin gipnozyň usuly dürli-dürli. Köp adamlar gipnoz edilen adamyň ýüzüne ýa-da ýüzüne we bedenine ýeňil urlan paslary ulanýarlar. Başga bir usul, uzak wagtlap ýalpyldawuk jisime nazary dikeltmekdir. Esasy usul, ukusyzlygy ösdürmek baradaky pikirleriň dilden teklip edilmegi hökmünde garalmalydyr. Bu usul bilen, asuda, hatda birmeňzeş ses bilen hassany uklap galjakdygyna, uklaýandygyna we uklaýandygyna ynandyrýarlar.

Gipnoz taryhyndan

Gipnoz we gipnotizm sözleriniň ikisi hem neýrohipnoz (nerw ukusy) adalgasyndan gelip çykýar, bularyň hemmesini 1820-nji ýyllarda Etien Feliks d'Haenin de Kuvilliers döredipdi. Gipnoz adalgasy gadymy grek ὑπνος gipnolaryndan, "uklamak", -ozσις -oz goşulmasy ýa-da sleepπνόω gipnooō, "uklamak" (teoretiki gipnozdan gelip çykýar) we -is goşulmasyndan gelip çykýar. Bu sözler 1841-nji ýylda Şotlandiýaly hirurg Jeýms Braýd (kämahal ýalňyş hasaplanýar) tarapyndan iňlis dilinde giňden ýaýrady. Braýd, tejribesini Franz Mesmer we onuň yzyna eýerijiler tarapyndan döredilen ("mesmerizm" ýa-da "haýwan magnetizmi" diýlip atlandyrylýan) esaslandyrdy, ýöne proseduranyň işleýşi boýunça teoriýasynda tapawutlandy. Gadymy Rusda gipnoz “jady”, gipnozlaşdyrylan adamlara “jadyly” ýa-da “jadyly” diýilýärdi.

Katolik monah Abbot Faria, gipnozy ylmy taýdan öwrenenleriň biri, Franz Mesmeriň işini dowam etdirdi. Gipnozyň “haýwan magnetizmi” bilen araçylyk edendigini öňe süren Mesmerden tapawutlylykda, Faria munuň diňe teklip güýji bilen işleýändigine ynanýardy. Tizara gipnoz häzirki zaman lukmançylyk dünýäsine girip başlady. Lukmançylyk pudagynda gipnozyň ulanylmagy Elliotson we Jeýms Esdaile ýaly hirurglaryň we lukmanlaryň we gipnozyň biologiki we fiziki peýdalaryny açmaga kömek eden Jeýms Braýd ýaly gözlegçileriň kömegi bilen meşhur boldy. Writazgylaryna görä, Braýd gipnoz, Neýripnologiýa (1843) atly ilkinji neşiri çap edilenden gysga wagt soň gündogaryň dürli meditasiýa amallary baradaky habarlary diňläp başlady. Ilki bilen bu gündogar tejribeleriniň käbirini taryhy we fiziologiki nukdaýnazardan Jady, Mesmerizm, Gipnotizm we ş.m. atly makalalaryň birinde ara alyp maslahatlaşdy. Özüniň gipnoz amallary bilen hindi ýoga meditasiýasynyň dürli görnüşleri we beýleki gadymy ruhy amallar, esasanam meýletin jaýlanmak we adamyň göze dürtülip durmagy bilen meňzeşlikler döretdi. Braýdyň bu amallara bolan gyzyklanmasy, gündogar dini däp-dessurlarynyň, ynançlarynyň we amallarynyň giň gerimini beýan edýän gadymy pars teksti bolan "Dinler mekdebi" Dabistan-i Mazahibiň öwrenilmeginden gelip çykýar. Bu hadysalara berlen transsendental ýa-da metafiziki düşündirişi düýbünden ret eden-de bolsa, Braýd gündogar tejribesiniň bu beýany, gipnozyň täsiriniň başga hiç kim bolmazdan ýeke özi öndürilip bilinjekdigi baradaky pikirini goldaýandygyny boýun aldy (öňem subut edipdi) kanagatlandyryş synaglary, 1841-nji ýylyň noýabr aýynda); köp "metafiziki" gündogar tejribesi bilen özüniň "rasional" neýrohipnotizminiň arasyndaky baglanyşygy gördi we mesmeristleriň ähli suwuk teoriýalaryny we magnit amallaryny düýbünden ret etdi.

Pars lukmany Awisenna (980-1037) 1027-nji ýylda "trans" (gipnotiki trans) ýagdaýynyň aýratynlyklaryny dokumentleşdirdi. Şol döwürde gipnoz lukmançylyk bejergisi hökmünde seýrek ulanylýardy; Nemes lukmany Franz Mesmer ony XVIII asyrda gaýtadan girizdi.

Franz Mesmer (1734-1815) universelemde adam bedeniniň saglygyna täsir edýän “haýwan magnetizmi” diýilýän magnit güýjüniň ýa-da “suwuklygyň” bardygyna ynanýardy. Sagaldyş getirmek üçin bu ugura täsir etmek üçin magnitler bilen synag etdi. Takmynan 1774-nji ýylda, "Mesmeric Passes" diýlip atlandyrylýan elleri predmetiň bedeniniň öňünde geçirip, şol bir täsiri döredip bolar diýen netijä geldi.

1784-nji ýylda korol Lui XVI-nyň haýyşy boýunça haýwanlaryň magnitliligi boýunça iki sany şa komissiýasy Mesmeriň nägile şägirdi Çarlz d'Eslonyň (1750-1786) aýdanlaryny derňemek üçin ýörite tabşyryldy. zerur (we Mesmeriň çak edişi ýaly metafora däl) "haýwan magnetizmi", "magnit haýwan" we şuňa meňzeş fiziki "magnit suwuklygy", "magnit suwuklygy". Gözlegçileriň arasynda alym Antuan Lavoisier, elektrik we ýerüsti magnetizm boýunça hünärmen Benýamin Franklin we agyryny bejermek boýunça hünärmen Jozef-Ignace Guillotin bar.

Komissiýanyň agzalary d'Eslonyň tejribesini derňedi; Mesmeriň "bejergisiniň" hakykatdanam "bejergidigini" öňünden duýman kabul etseler-de, Mesmeriň bu "bejerişleriň" başlangyjydygyny ýa-da ýokdugyny anyklamadylar. Aýratynam, d'Eslon proseduralaryny öwrenmekde tejribe protokollary “Lavoisier” tarapyndan işlenip düzülen, “şam” we “hakyky” proseduralary we iň esasysy ilkinji ulanylyşyny öz içine alýan, tötänleýin gözegçilik edilýän synaglaryň giň toparyny geçirdi. gözlegçiler we olaryň mowzuklary hökmünde "göz örtükleri".

Geçirilen gözlegleriň netijesinde iki komissiýa d'Eslonyň ýa-da "haýwan magnetizmi" ýa-da "magnit suwuklygy" diýilýän fiziki fiziki barlygy baradaky tassyklamasyny tassyklaýan subutnamanyň ýokdugyny aýtdy. Bu işde syn eden ähli täsirleriniň gönüden-göni fiziologiki (metafiziki däl) herekete bagly bolup biljekdigini, ýagny synagdan geçirilen ähli hadysalaryň gönüden-göni “aragatnaşyk”, “hyýal” we / ýa-da “imitasiýa” bilen baglanyşykly bolup biljekdigini kesgitlediler. . " Mesmer ahyrsoňy Pari Parisden çykyp, mesmerizm bilen meşgullanmak üçin Wena gaýdyp geldi. Fransuz komitetiniň netijelerinden soň, "Şotlandiýanyň umumy düşünjeli mekdebiniň" täsirli akademik filosofy Dugald Stýuart, adamzadyň filosofiýasy elementlerinde (1818) lukmanlary adatdan daşary tebigatyň ornuny tutup mesmerizm elementlerini halas etmäge çagyrdy. "umumy düşünje", fiziologiýa we psihologiýa kanunlaryna esaslanýan täze düşündiriş bilen "haýwan magnetizmi" teoriýasy. Braýd döwründe Şotlandiýanyň umumy düşünje mekdebi akademiki psihologiýanyň agdyklyk edýän teoriýalaryny girizdi we Braýd ähli ýazgylarynda bu däp boýunça beýleki filosoflara ýüzlenýär. Braid şonuň üçin mesmerizm teoriýasyna we praktikasyna täzeden garady we gipnoz usulyny has rasional, umumy düşünje alternatiwasy hökmünde ösdürdi.

Braýd "rasional mesmerizm" ady bilen gysgaça oýnasa-da, ahyrynda adatdan daşary güýçleri ulanýan amallary inkär etmek we adaty adamlaryň roluny görkezmek üçin karýerasynyň dowamynda resmi däl synaglary geçirip, çemeleşmesiniň üýtgeşik taraplaryny bellemek kararyna geldi. Fiziologiki we psihologiki prosesler , syn edilen effektleri öndürmekde teklip we ünsi jemlemek ýaly.

Конец ознакомительного фрагмента.

Текст предоставлен ООО «Литрес».

Прочитайте эту книгу целиком, купив полную легальную версию на Литрес.

Безопасно оплатить книгу можно банковской картой Visa, MasterCard, Maestro, со счета мобильного телефона, с платежного терминала, в салоне МТС или Связной, через PayPal, WebMoney, Яндекс.Деньги, QIWI Кошелек, бонусными картами или другим удобным Вам способом.