 ?iii: ? ??
 


  ii? ?, ? ?? ?i ? ??   ?iii? ? ?  ?i.  i ? ii  ii , ??  .  ? ?  ,    ??  ?  ?.





 

 ?iii: ? ??





Kirispe


Adamdar mynda?an jyldar boiy gipnozdyq tiptegi trans boldy. Kptegen mdenietter men dinderde bul meditasianyn bir t?ri retinde qarastyryldy. ?ndistannyn Persia men ioga siqyrshylary mynda?an jyldar boiy gipnozben dini maqsatta ainalysyp, sa?saqtarynyn r qimylymen ekstatikalyq trans arqyly zderin batyrdy. z murnynyzdyn ushyna muqiat qara?; mesmerizm qubylysyn t?dyr? ?shin ekzoterikalyq serdin qajeti joq ekeni anyq. Osy prosesterdin barly?ynyn negizgi maqsaty-abstraksiala? nemese zeiindi sho?yrlandyr? detin qalyptastyr?, onda s?bekt bir ideia?a nemese ideialar tizbegine toly?ymen sinedi, al ol basqa obektini, maqsatty nemese reketti bilmeidi nemese o?an nemquraily qaraidy. Gipnozdyq ja?daidyn sipattamasynyn al?ashqy jazbasyn 1027 jyly "trans" t?raly jaz?an Parsy drigeri Avisennanyn jazbalarynan tab??a bolady. Qazirgi gipnoz 18 ?asyrdyn aia?ynda bastalyp, "qazirgi gipnozdyn"kesi retinde tanymal bol?an nemis drigeri Frans Mesmerdin arqasynda tanymal boldy. Ol kezde gipnoz Mesmerdin atymen atal?an "mesmerizm" dep ataldy. Ol gipnoz gipnozdan gipnoz?a ushyra?an adam?a a?ysatyn mistikalyq k?shtin bir t?ri degen pikirde boldy, biraq onyn teoriasyn gipnozda siqyrly element joq degen synshylar joqqa shy?ardy.

Gipnozdy jne onymen bailanysty qubylystardy t?sindiretin rt?rli teorialar bar. zgergen k?i teorialary gipnozdy sananyn zgergen k?ii nemese dettegi sana k?iinen zgeshe zeiin dengeiimen sipattalatyn trans retinde qarastyrady. Kerisinshe, memlekettik emes teorialar gipnozdy plasebo effektisi, terapevtpen zara rekettes?di qaita anyqta? nemese rlderdi beineli orynda? formasy retinde r t?rli qarastyrady.

Titirkengen ishek sindromy men menopa?zany gipnoz?a negizdelgen emde? naqty dleldermen rastalady. Gipnozdy basqa mselelerdi emde? ?shin qoldan? rt?rli ntijeler berdi, mysaly, temeki sheg?den bas tart?. Gipnozdy erte jaraqatty qalpyna keltir? jne biriktir? ?shin terapia t?ri retinde paidalan? ?ylymi negizgi a?ymda da?ly bolyp tabylady. Zertte?ler adamnyn gipnozy jal?an estelikterdin paida bol?yna yqpal et?i m?mkin ekenin jne gipnoz adamdar?a oqi?alardy dlirek eske t?sir?ge kmektespeitinin krsetedi.

Gipnoz-bul adamnyn jne jo?ary omyrtqaly jan?arlardyn uiqy?a jaqyn k?ii, onyn negizinde midyn jo?ar?y blikterinin tejel? qubylystary jatyr. 60-shy jyldar?a deiin. 19 ?. gipnoz t?raly ideialar arnaiy "suiyqtyqtardyn" nemese magnittik tolqyndardyn  gipnozshy taratqan arnaiy toktardyn spiritizmdik boljamdaryna negizdelgen. Gipnoz t?raly mistikalyq ideialar orys (V. M.Behterev, o. o. Moch?tkovskii, A. A. Tokarskii jne t. b.) jne frans?z (N. Berngeim jne Dj. Sharko) ?alymdarynyn enbekterimen joiyldy. Gipnozdyq k?iler problemalarynyn ?ylymi dam?ynyn bastal?y osy ?alymdardyn esimderimen bailanysty. Olar gipnozdyn emdik manyzdyly?yn anyqtady, sonymen qatar psihologialyq faktordy emdik maqsatta qoldan? disi retinde usynystyn erekshe rlin anyqtady. Alaida, gipnoz qubylystarynda li de kptegen t?siniksiz ja?dailar boldy. Atap aitqanda, gipnoz men usynys qate aralasqan. Psihologialyq ba?yttyn jaqta?shylary qazir Berngeimnin "gipnoz joq, tek usynys bar, usynys-bul zin-zi gipnoz"degen eskirgen jne durys emes ustanymyn ustan?dy jal?astyr?da. Sonymen qatar, gipnoz ben usynys qubylystary rt?rli: eger gipnozdyn ja?daiy adam?a da, jan?arlar?a da tn bolsa, onda a?yzsha usynysqa beiimdilik  bul adamnyn jo?ary j?ike qyzmetinin qasieti. Usynystyn fiziologialyq ja?y i. p. Pavlovtyn ?lken jarty sharlardyn signaldyq qyzmeti, jo?ary j?ike j?iesindegi birinshi jne ekinshi signaldyq j?ielerdin zara rekettes?i, adam reketi t?raly iliminde z t?sindirmesin tapty.

I. p. Pavlov jne onyn shkirtteri gipnozdy Jan?arlar tjiribesinde jne klinikada?y adamdardy baqyla?da muqiat zerttei otyryp, gipnoz qubylystarynyn ?ylymi negizdemesin berdi, bul sol kezdegi gipnozdyq k?ilerdin s?bektivti-psihologialyq t?sinigine qatty soqqy berdi. Bul ?shin teorialyq negiz i.M. Sechenovtyn j?ike j?iesinin negizgi blimderinin miynyn ortalyq tejel?i t?raly ilimimen daiyndaldy. I. p. ilimine sikes gipnozdyq ja?daidyn negizinde. Pavlova, midyn ?lken jarty sharlarynyn qyrtysynyn betinde tejel?din blshek jne ten emes taral?yna bailanysty ishinara kortikaldy uiqy t?rinde damityn tejel? prosesi jatyr. Tejel? prosesinin s?lelen?i men qarqyndyly?ynyn bul Kenistiktik shektel?i gipnozdyq uiqynyn tabi?i, qalypty uiqydan negizgi aiyrmashyly?y bolyp tabylady, onda tejel? b?kil mi qyrtysyn qamtidy (s?bkortikalyq t?zilimderge de t?sedi). Bul ishinara tejel? kezinde, dette, jeke oiat? oshaqtary saqtalady-Pavlov aitqandai, "k?zet p?nktteri", olar gipnoz?a ushyra?an jne gipnoz?a ushyra?an adamdar arasynda?y bailanysty qamtamasyz etedi. Osylaisha, gipnoz ja?daiynda adam barlyq syrtqy yntalandyr?lardan qor?al?an siaqty, a?yzsha usynysty qabyldaidy. I.p. Pavlov szdin adam?a tn shartty titirkendirgish retindegi orasan zor ma?ynasyn atap tti. Ol gipnoz szinin bir ja?ynan/ mi?a tgilgen tejel?di t?dyratynyn, ekinshi ja?ynan mi qyrtysynyn belgili bir aima?ynda titirken?di sho?yrlandyratynyn atap tti. Osylaisha, barlyq basqa syrtqy titirkendirgishterdin bsekeles seri alynyp tastalady.

Gipnozdyn dam?y-rt?rli shielenistermen jne tejel? terendigimen sipattalatyn birneshe fazalardan turatyn dinamikalyq proses. Olardyn negizgileri: titirkendirgishtin k?shine qaramastan reflektorlyq ja?aptar qarqyndyly?y boiynsha tendestirilgen tendestirilgen faza; paradoksaldy faza-lsiz titirkendirgishter k?shti ser, al k?shti  lsiz ser t?dyrady; reflektorlyq reaksialardyn burmalan?y oryn alatyn ?ltra-paradoksaldy faza-on ser teris tejegish titirkendirgishten t?yndaidy, al tejegish seri on ser etedi titirkendirgish. Gipnoz ja?daiy j?ike j?iesine ser etetin rt?rli faktorlardyn serinen paida bol?y m?mkin. Gipnoz shamadan tys syrtqy titirkendirgishtin kenetten serinen de, te lsiz jne monotondy est?, kr? jne taktildi titirkendirgishterdin serinen de t?yndaidy. Kbinese teje? k?ii osyndai lsiz jne monotondy titirkendirgishterdin serinen damidy. Adamda?y gipnoz qubylystaryn uiqynyn k?iin eske t?siretin ideialardy a?yzsha usyn? arqyly da t?dyr??a bolady. Gipnozda?y syrtqy krinisterge sikes ?sh kezendi ajyrat??a bolady: birinshisi-uiqyshyldyq (adam tynyshtyqqa muqtaj, denenin erekshe a?yrly?y, kzin ash? qiyn); ekinshisi-gipotaksia (jenil uiqy), onda aiqyn katalepsia baiqalady (dene m?shelerine kez-kelgen pozisiany ber?ge bolatyn bala?yz ikemdilik k?ii), adam tjiribeni eske t?sir? qabiletin jo?altpaidy jne bul ja?daida jasal?an usynys gipnozdan keiingi k?ide de zinin serin anyqtaidy; ?shinshi kezen  somnamb?lizm nemese gipnoz?a ushyra?an kezde teren gipnoz kez-kelgen "bsekeles" tjiribeden toly?ymen qor?al?an jne tek gipnozshymen bailanysta bolady; bul ja?daida, oian?annan keiin, adam dette gipnozdyq uiqy kezinde onymen bol?an oqi?alardyn eshqaisysyn esine almaidy. Gipnozdyn bastapqy kezenderinde, adam men jan?arda tek osyndai uiqy k?ii anyqtal?an kezde, jana shartty bailanystardyn paida bol?y jne ny?ai?y m?mkin; gipnozdyn teren kezenderinde jana shartty bailanystardy ornat?, tipti odan da kp bekit? prosesteri aitarlyqtai qiyn. Gipnozdyq fazalarda?y jo?ary j?ike belsendiliginen tabyl?an barlyq krsetilgen qubylystar midyn ?lken jarty sharlarynyn qyrtysynyn j?ike jas?shalarynyn qoz?yshty?ynyn tmende?imen bailanysty i.p. Pavlov bizde gipnozda jne mi qyrtysynda s?lelen?din tejel?ine bailanysty on ton?s tmendedi dep mlimdedi. Teren gipnoz ja?daiynda, somnamb?lizm dep atalatyn kezende usynysty j?zege asyr? ?shin en jaqsy ja?dailar jasalady. Bul kezende adamnyn tolyq qoz?almaityndy?yna qol jetkiz?ge bolady, siz m?shelerge kez-kelgen erekshe pozisiany, gipnoz?a ushyra?an adam uzaq ?aqyt boiy sharsha? qubylystarynsyz (katalepsia jne katatonia k?ii) saqtaityn rt?rli tanqalarlyq pozisialardy bere alasyz. Somnamb?lalyq fazada keide adamnyn minez-qulqynda?y te teren zgerister t?ynda?y m?mkin, bul gal?sinasialardy jne qabylda?dyn basqa zgeristerin, sondai-aq erte jasqa, tipti balalyq shaqqa sikes keletin reketter men reketterdi engiz? m?mkindiginde krinedi. Sondai-aq, gipnoz?a denenin keibir j?ielerinin f?nksionaldyq k?iinin zger?ine keletin rt?rli tjiribeler ser et?i m?mkin ekendigi anyqtaldy, mysaly, j?rek qyzmetin k?sheit? nemese lsiret?, asqazan-ishek joldarynyn motorlyq jne sekretorlyq f?nksialaryn zgert?, qanda?y qantty, lipoidtar men hloridterdi jo?arylat? nemese tmendet? jne t. b. somnamb?lizm qubylystary ?lken denelerdin qyrtysynda tejel? kenistiginin birkelki emes bol?yna bailanysty. mi jarty sharlary. Sonymen qatar, titirkendirgish jne teje? prosesterinin aimaqtary arasynda?y f?nksionaldy aiyrmashylyq keibir mi t?zilimderi toly?ymen tejel?men qamtyl?an, basqalary ishinara tejelgen, al keibire?leri odan m?ldem bos jne oia? k?ide bolady. Adamnyn gipnozynyn jii kezdesetin qubylystary-bul ?lken jarty sharlardyn uiqysyz jne sergek blimderge blin?inin ntijesi. Gipnoz sirese aiqyn t?rde tikelei uiqy?a ket?i m?mkin. Uiqynyn lsire?i jne uiqydan oian??a a?ys? da sikes gipnozdyq aralyq fazalarmen tolqyndy. Gipnozdyq usynys qubylystary, sirese isteriadan zardap shegetin adamdarda aiqyn baiqalady, ony i.p. Pavlov gipnozdyq ja?daidyn rt?rli fazalarynda turaqty dep sanady. Alaida, isterikalyq na?qastardyn baiqal?an jo?aryla?yna s?iene otyryp, gipnozdy isteriamen sikestendir? durys emes, itkeni Dj.Sharko men onyn izbasarlary gipnoz jasandy t?rde t?ynda?an isteria dep sanaidy. Emdik maqsatta V. M. Behterev, I?. V. Kannabih jne t. b. gipnoz kezinde mi qyrtysynyn ?lken jarty sharlarynyn f?nksionaldyq ja?daiyn zertte? i. p. Pavlov gipnozdyq tejel?din biologialyq rlin moiynda??a keldi jne gipnoz zin-zi qor?a? refleksterinin biri bolyp tabylady, bul j?ike a?r?lary ?shin te qa?ipsiz dep ait??a m?mkindik berdi. j?ieler fiziologialyq shara.

"Stigmalar, stigmattar (grek tilinen  stigma, stigmatos  ineksia, tyrtyq, daq, belgi)-terinin qyzar?y, kger?i nemese jaralary, keibir teren sen?shilerdin denesinde eriksiz paida bolady, Kieli kitap mifi boiynsha aiqyshqa shegelengen Msihtin ter-jana tji men tyrnaqtarynan jaralary bol?an jerlerde. Stigmalardyn paida bol?yn shirke? ?ajaiyp dep sanady jne dini fanatizmdi qozdyr? ?shin qoldanyldy. Qazirgi ?ylym stigmatizasianyn negizinde zin-zi gipnoz?a beiimdiliktin jo?aryla?y jne isteriamen a?yratyn na?qastar?a tn sezimtaldyq ekendigi anyqtaldy. Usynys pen zin-zi gipnozdyn serinen terinin zger? ja?dailary (oidan shy?aryl?an k?iik, oidan shy?aryl?an kger? jne t.b.) medisinada belgili jne denenin r bligi j?ike tkizgishterimen julyn jne s?bkorteks arqyly mi qyrtysymen bailanysqandy?ymen t?sindiriledi. Belgili bir ja?dailarda j?ike j?iesinin qalypty ja?daiynda?y zgerister terinin qyzar?y nemese isin?i jne basqa da a?ytq?larmen krinetin tinderdegi metabolikalyq prosesterdin buzyl?yna kel?i m?mkin. Bul mehanizm stigmattardyn negizinde de jatyr "(Tihomirov A. E. szderdin shy?? tegi jne qabyldaidy. S?ym t?raly ?ylym," Ridero", Ekaterinb?rg, 2017, b.138-139).

Keibir ja?dailarda Gipnoz, uiqy siaqty, qalpyna keltir?ge, j?ike belsendiligin jaqsart??a kmektesedi. Qysqa merzimdi gipnozdyq ja?daidyn ntijesinde mi qyrtysynyn qyzmeti jaqsarady, assosiativti prosester jenildeidi, zeiin men este saqta? f?nksialary artady. Gipnozdyq tejel? denenin tinderi men j?ielerindegi mirlik manyzdy prosesterdi qalpyna keltir?ge kmektesedi, sharsha?an bulshyqetterdin jumysyna tyrysady. Gipnoz qubylystaryn egjei-tegjeili talda? gipnozdyq k?ilerdin buryn jumbaq qubylystaryn al?ash ret ?ylymi negizde?ge m?mkindik berdi. Gipnoz fazalarynyn ashyl?y rt?rli a?r?larda jii baiqalatyn uiqynyn buzyl?yn t?sin?ge jne utymdy emde?ge yqpal etti. Pavlovtyn uiqy jne gipnoz t?raly ilimi j?ike jne psihikalyq a?r?larda?y jo?ary j?ike qyzmetinin teren buzylystaryn durys t?sin?ge ?ylymi negiz beredi jne olardy emde?din tiimdi disterin tab??a kmektesedi.

Gipnozdy ortalyq j?ike j?iesinin organikalyq zaqymdan?ynsyz negizinen f?nksionaldy j?ike a?r?laryn emde?de qoldan??a bolady. Olar?a obsessivti ja?dailar, isteria jne t.b. alkogolizm men nashaqorlyqty emde?de gipnoz stti qoldanylady. Gipnoz psihozdarmen, sirese deliriimen, sondai-aq patologialyq sipatqa ie gipnoz?a tartyl?an kezde qarsy bolady. Gipnozdyq usynys ak?sherlik tjiribede bosan?dy analgeziala? maqsatynda, sondai-aq hir?rgia men stomatologiada keninen qoldanylady. Tiisti gipnozdyq usynystyn kmegimen keibir teri a?r?laryn emde?din qolaily ja?dailary sipattal?an.

Gipnozdy emdik maqsatta j?rgiz? distemesi te al?an t?rli. Kbisi gipnoz?a ushyra?an adamnyn betine nemese bet pen deneni jenil sipa? arqyly tkiziletin ?zindilerdi paidalanady. Ta?y bir dis-jyltyr zatty kzben uzaq ?aqyt bekit?. Negizgi dis-damyp kele jatqan uiqyshyldyq t?raly ideialardy a?yzsha usyn?. Bul dispen na?qas tynysh, birkelki, monotondy da?yspen uiyqtaitynyna, ony uiyqtap jatqanyna, uiyqtap jatqanyna sendiredi.




Gipnoz tarihynan


Gipnoz jne gipnoz szderi eke?i de neirogipnoz (j?ike uiqysy) termininen shyqqan, olardyn barly?yn 1820 jyldary Eten Feliks D ' Henin de K?viler oilap tapqan. Gipnoz termini ejelgi grek tilinen shyqqan h???? Gipnos," uiyqta?", jne jurnaq-????-osis, nemese ot???? gipn?o," uiyqta? " (negiz aorist hypnos-) jne jurnaq-is. Bul szderdi a?ylshyn tilinde 1841 jyly shotlandialyq hir?rg Djeims Breid (keide qate esepteidi) tanymal etti. Breid z tjiribesin Frans Mesmer men onyn izbasarlary jasa?an diske negizdedi (ol "mesmerizm" nemese "jan?arlar magnetizmi" dep ataldy), biraq prosed?ranyn qalai jumys isteitini t?raly teoriasymen erekshelendi. Ejelgi ?aqytta Reseide gipnoz "siqyr" dep ataldy, al gipnoz?a ushyra?an adamdar "siqyrly" nemese "siqyrly"dep ataldy.

Katolik monahy Abat Faria Frans Mesmerdin jumysyn jal?astyra otyryp, gipnozdy ?ylymi zertte?din basta?shylarynyn biri boldy. Gipnozdy "Jan?arlar magnetizmi" arqyly j?zege asyrady dep mlimdegen Mesmerden aiyrmashyly?y, Faria bul tek usynys k?shinin arqasynda jumys isteidi dep sendi. Kp uzamai gipnoz zamana?i medisina lemine jol taba bastady. Gipnozdy medisina salasynda qoldan? elliotson jne Djeims Esdeil siaqty hir?rgtar men terapevtterdin jne gipnozdyn biologialyq jne fizikalyq artyqshylyqtaryn ash??a kmektesken Djeims Breid siaqty zertte?shilerdin arqasynda tanymal boldy. Onyn enbekterine sikes, Breid gipnoz, Neiripnologia (1843) t?raly al?ashqy jarialanymy shyqqannan keiin kp uzamai rt?rli Shy?ys meditasia tjiribeleri t?raly esepterdi esti bastady. Ol al?ash ret osy shy?ys tjiribelerinin keibirin maqalalar seriasynda talqylady siqyr, mesmerizm, gipnotizm jne t. b., tarihi jne fiziologialyq tur?ydan. Ol zinin gipnoz praktikasy men ind?istik iogikalyq meditasianyn rt?rli formalary men basqa da ejelgi r?hani tjiribeler, sirese erikti jerle? jne adamnyn aiqyn uiyqta?y arasynda uqsastyqtar jasady. Breidtin bul tjiribelerge degen qyzy??shyly?y onyn dabistan-i Mazahibti, "dinder mektebin", Shy?ys dini rsimderinin, nanymdary men tjiribelerinin ken a?qymyn sipattaityn ejelgi parsy mtinin zertte?inen t?yndaidy. Ol osy qubylystar?a berilgen transendentaldy nemese metafizikalyq interpretasiany toly?ymen joqqa shy?ar?anymen, Breid Shy?ys tjiribelerinin bul sipattamalary onyn gipnozdyn serin basqa eshkimnin qatys?ynsyz jal?yz jasa??a bolady degen pikirin rastaitynyn moiyndady (ol dleldegendei) 1841 jyly qarashada tkizgen eksperimentterine qana?attan? ?shin); ol kptegen "metafizikalyq" Shy?ys tjiribeleri men zinin "rasionaldy" neirogipnotizmi arasynda?y korrelsiany krdi jne mesmeristerdin barlyq suiyq teorialary men magnittik tjiribelerinen m?ldem bas tartty.

Avisenna (980-1037), parsy drigeri, 1027 jyly "trans" (gipnozdyq trans) k?iinin sipattamalaryn qujattady. Al gipnoz medisinalyq qural retinde sirek qoldanyl?an; nemis drigeri Frans Mesmer ony 18 ?asyrda qaita engizdi.

Frans Mesmer (1734-1815) ?alamda adam a?zasynyn densa?ly?yna ser etetin "jan?arlar magnetizmi" dep atalatyn magnittik k?sh nemese "suiyqtyq" bar dep sendi. Ol emde?di basta? ?shin osy riske ser et? ?shin magnittermen tjiribe jasady. Shamamen 1774 jyl?a qarai ol dl osyndai serdi s?bektinin denesinin aldyna qoldarymen syr?yt? arqyly jasa??a bolady degen qorytyndy?a keldi, ony keiinirek "mesmerikalyq tkelder"dep ataidy.

1784 jyly korl L?dovik XVI-nyn tinishi boiynsha Jan?arlar magnetizmi jnindegi eki korldik komisia?a belgili bir Charlz D ' Eslonnyn (1750-1786), Mesmerdin narazy shkirti, "Jan?arlar magnetizminin", "magnittik jan?ardyn" bol?y t?raly (metaforalyq emes) mlimdemelerin terge? (blek) tapsyryldy. jne fizikalyq "magnittik suiyqtyq", "magnittik suiyqtyq". Zertte?shilerge ?alym Ant?an Lav?aze, elektr jne jerdegi magnetizm boiynsha sarapshy Bendjamin Franklin jne a?yrsyn?dy basatyn sarapshy Djozef-Ignas Gilotin kirdi.

Komisia m?sheleri D ' Eslonnyn tjiribesin zerttedi; jne olar Mesmerdin "emdel?i" shynymen de "emdel?" ekenin szsiz moiynda?anymen, olar Mesmerdin osy "emde?din"bastamashysy bol?anyn (nemese bolma?anyn) zerttegen joq. D ' Eslon prosed?ralaryn zertte? barysynda olar eksperimenttik hattamalaryn Lav?aze jasa?an randomizasialan?an baqylanatyn zertte?lerdin ken seriasyn j?rgizdi, sonyn ishinde "jal?an" jne "shynaiy" prosed?ralardy qoldan? jne en bastysy, zertte?shilerge de, olardyn s?bektilerine de "kz baila?dy" birinshi ret qoldan?.

Olardyn terge?lerinin ntijesinde eki komisia da D ' Eslonnyn boljamdy "jan?ar magnetizminin" de, onyn boljamdy "magnittik suiyqty?ynyn" da manyzdy fizikalyq tirshiligi t?raly mlimdemesin rastaityn eshqandai dlel joq degen qorytyndy?a keldi; jne bul proseste olar baiqa?an barlyq serlerdi fiziologialyq (metafizikalyq emes) tikelei jatqyz??a bolatynyn anyqtady) is-reketke, atap aitqanda, eksperimentaldy t?rde baiqalatyn barlyq qubylystar tikelei "bailanysqa", "qial?a" jne (nemese) "elikte?ge"jatqyzyl?y m?mkin. Aqyrynda Mesmer Parijden ketip, Vena?a oralyp, mesmerizmmen ainalysty. Frans?z komitetinin tujyrymdaryna s?iene otyryp, "shotlandtyq aqyl-oi mektebinin" yqpaldy akademialyq filosofy D?gald St?art drigerlerdi zinin "adam aqyl-oi filosofiasynyn elementterinde" (1818) "Jan?arlar magnetizminin" tabi?attan tys teoriasyn "jalpy ma?yna?a", fiziologia men psihologia zandaryna negizdelgen jana interpretasiamen almastyr? arqyly mesmerizm elementterin qutqar??a shaqyrdy. Breidtin kezinde Shotlandianyn jalpy aqyl mektebi akademialyq psihologianyn basym teorialaryn usyndy, al Breid zinin barlyq jazbalarynda osy dst?rdin basqa filosoftaryna silteme jasaidy. Sondyqtan Breid mesmerizm teoriasy men praktikasyn qaita qarap, zinin gipnoz disin aqyl?a qonymdy balama retinde jasady.

Breid "rasionaldy mesmerizm" ata?ymen qysqasha oina?anyna qaramastan, saiyp kelgende, ol zinin kzqarasynyn erekshe aspektilerin atap t?ge sheshim qabyldady, zinin b?kil mansabynda tabi?attan tys k?shterdi t?dyr?an tjiribelerdi joqqa shy?ar? ?shin beiresmi eksperimentter j?rgizdi jne onyn ornyna usynys pen sho?yrlan? siaqty dettegi fiziologialyq jne psihologialyq prosesterdin rlin krsetti baiqal?an serlerdi al?da nazar a?darynyz.




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/chitat-onlayn/?art=70378192)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .


