  .  :     
 


        -       (XII    XIII ). XII     XIII          ,    ,   .    ,     .





  

 :     



 



   



 ,2024

  , ,2024



ISBN978-5-0062-2824-5 (2-1)

ISBN978-5-0062-2820-7

     Ridero







              .  ,      XII  XIII ,     , , ,     .  ,      ,           ,   XII .  ,     ,      .         ,      XIII .          .            ,   ,        ,   .     - , ,    .

  , ,     ,   ,          ,  .

            XII ,        .             , ,  -.

  ,       ,       .       ,   ,    ,   .

         -.      ,        ,       ,   ,   ,     ,     ,     ,   ,  ,   , -, ,    ,    , ,     .

          ,       .   ,    ,      .

- .   0. S. B.         (. . 305), - .   O.F.M.      ꠫    191 (. . 341).            .             .       . .   ,        .

  ,      ,     .          .

, 8 1911.

.






 XII .


        ,         .

 ,      ,               .               .      ,           XVIII ,  ,     XII .  ,  ,             ,        ,     ,     .    XI    VII  ,       ,       .[1 - Grrabmann, Geschichte der scholastischen Methode I258ff. .  A. Dufourcq, Saint Anselme: son temps, son r?le, Revue de philosophie XV (1909) 593604.]      .      -    .

  ,      ,      ,      .   Fides quaerens intellectum     ,  ,             .     ,         .           [2 - . Hergenr?ther Kirsch, Kirchengeschichte II4, Freiburgi.Br. 1904,543.].

  XI     , , ,   ,        XII .   ,      XII      .   . ,[3 -  ,  1908,223.]      ,  XII .       [4 - .]. -,           [5 -         ,     ,  .].

 ,       - ,              .   ,        .         .

   XII        [6 - . G.Robert, Les Ecoles et lenseignement de la theologie pendant la premiere moitie du XIle siecle, Paris 1909, 2ff.].

 XIV XV ,     ,        .   ( 1133.),  ,       [7 - B.Haureau, Les Melanges po?tiques dHildebert de Lavardin, Paris 1882. C. Pascal (Poesia latina medievale, Catania 1907)  Le miscellanee poetiche di Ildeberto.].      XII . ,      , ,  XII       [8 - Bourgain, La chaire franQaise au XIIe siecle, Paris 1879, 370: Pendant tout le moyen ?ge, la chaire ne fut jamais plus grande quau XIIe siecle..Lecoy de la Marche, La chaire franQaise au moyen ?ge spe cialement au XIII siecle, Paris 1886,11.].           .  ,   ,        ,    --?.     ,   ,      ,       [9 - B. K leinschmidt, Lehrbuch der christlichen Kunstgeschichte, Paderborn 1910, 87ff. R.Lemaire, La logique du style gotique, Revue neoscolastique de philosophie XVII (1910) 234245.].

 ,  XII     ,    .   , ,      .

 ,    XII  XIII ,                 .    ,  ,   .

 XII  XIII        ,       .   .         , ,  . XII    XIII ࠖ       ,   ,  .           .   XII          .   ,    XIII ,  XII ,   ,      ,   ,         ,     .[10 - Denifle, Die Universit?ten des Mittelalters, Bd I: Die Entstehung der Universit?ten des Mittelalters bis 1400, Berlin 1885,46.]  XII           .       Fides quaerens intellectum,               .  ,     ,           . XII       .       ,   -    .               , , ,  ..      .

  XII             ,     ,       ,            .

   ,   [11 - P. Mandonnet, Siger de Brabant (?tude critique) a, inLes Philosophes Beiges VI, Louvain 1911, 1ff.] XII     . ,    ,      ,  ,           ,         .

                   .

 , XII         .           ,     -     ,    ,    .

  XII     ,    .      ,  ,  ,   .     ,    ,   ,   ,   ,   ,  ,     ,   ,   , ,    젖            XII    .    XII     [12 - .J.A.Endres, Thomas von Aquin, Mainz 1910,5.].

    , ,    .    ,    ,  ,    ,      ,          .  ,   ,          ,     . , ,   ,   XII       ,   , ,             ,  .

, XII  XIII     .    ,        ,        ,       ,    ,   ,   ,   .    XII ,  ..,[13 - Thomas von Aquin7.]    ,     ...

XII ,           ,   ,        ,            . Ѡ   , , .             ,          .




I.         XII  XIII





 .   





1.     


,       XII     XIII ,        ,    , ,         , ,    ,    . [14 -         . II Talimente et la domine, alors meme quelle se r?pand et se diffuse au loin en tous les points de la chr?tiente (Mandonnet, Siger de Brabant [etude critique]28).]       .         .   ,     .

 ࠖ         ,      .       !

,  ꠫Introductio ad theologiam , ꠫De sacramentis christianae fidei  -, ꠫  ,          ,   , ..     .       ,  XII , ,           .

     XII         .       ,         .[15 -     XII ,  , . L. Maitre, Les Ecoles oepiscopales et monastkpies de lOccident depuis Charlemagne jusqu? Philippe-Auguste, Paris 1866; Hugo Bin, Essai sur la fondation de lEcole de St Victor de Paris (M., P. L.CLXXV xxiv-XL); E. Michaud, Guillaume de Champeaux et les coles de Paris au XIIe siecle, Paris 1867; Clerval, Les Ecoles de Chartres au moyen ?ge, Paris 1895;  G. Robert, Les Ecoles et lenseignement de la theologie pendant la premiere moitie du XIIe siecle, Paris 1909.]

  X       . ,  1087          , ,    ,    [16 - G. Robert op. cit. 13. .J.v.Walter, Die ersten Wanderprediger Frankreichs, 1.T1: Robert von Arbrissel, Leipzig 1903.].     XII       ,     .     , , , ,   .   ,    , auctores,   . ,      XII    ,        .     ,  ,   XII .

   ,        XI ,    . ʠ      ,        ,   ,  ,  ,   .

  XII           ,     [17 - Π   XII     . Denifle, Die Universit?ten des Mittelalters bis 1400I653694; Denifle Chatelain, Chartularium Univ. Parisiensis I, Parisiis 1889, Introductio xv ff; Rashdall, The Universities ofEurope inthe Middle Ages I, Oxford 1895, 279ff; Luchaire, LUniversite de Paris sous Philippe-Auguste, Paris 1899; Cauchie, Les Universit?s daatrefois Paris et Bologne, Louvain 1902; F. X.Seppelt, Der Kampf der Bettelorden an der Universit?t Paris inder Mitte des 13. Jahrhunderts, 1. Tl, inden Kirchengeschichtlichen Abhandlungen, herausgeg. von Sdralek III, Breslau 1905, 203ff.].      X .    XI     ,  ,     .         XII .        ,       .   -,    -. ,            .             ,      .      -     .    XII     ,      .       ,     .     ,           .  1147 1148,  

 [18 - Metalogicus 2, 10(M., P. L.CXCIX 867).] scholae artistarum.       .

 11471148   III         .       ,     ,   .

  XII      ,    .       . ʠ XII          -,    .      1200     ,   .[19 - Igitur ex magistris inInsula commorantibus formata est Universitas ibique, sub umbra Nostrae Dominae, cunabula Universitatis agnoscenda (Denifle, Chartularium Univ. Paris. I, Introductio XVII).] -     .  ,       1200,      .    ,    .[20 - Mandonnet, Siger de Brabant (?tude critique)27.]      ,      ,            ,   .

   ,         , ,     ,    ,    XII  ,  ,     .    Studium Parisiense     XIII     .

      , ,   .[21 - Avoir etudie dans File de la Seine, cetait alors un honneur dont les Anglais, les Allemands, les Scandinaves et les provinciaux de retour chez eux se paraient avec complaisance (Ch. V.Langlois, Les universites du moyen ?ge, inthe Revue de Paris III [1896] 807808).]




2  . Lectio disputatio.  


[22 - Π XII  . Ch.Thurot, De lorganisation de lenseignement dans 1'Universite de Paris au moyen ?ge, Paris et Besan9on 1850; G. Robert, Les Ecoles et lenseignement de la theologie pendant la premiere moitie du XIle siecle, Paris 1909.]

 XIII   scholae       ,   .  XIII        Studium, Studium generale[23 - . Denifle, Die Universit?ten des Mittelalters bis 1400I1ff 9f.].     ,     , , ,       .          ,     [24 - G. Robert op. cit.25.].  軠 scholares.  scholasticus    XII   蠖  [25 - ,32.].

     XII   lectio disputatio.  -   disputatio  lectio meditatio,          - [26 - Didascalicon 1. 1, c. 1(M., P. L.CLXXVI 741).    . ,   -.].    lectio, doctrina meditatio      . Lectio,      praelectio,  ,     .     -          . Meditatio       .  ,     lectio, doctrina meditatio: assiduitas operis,          [27 - Praecipua autem sunt ad totius philosophiae et virtutis exercitium lectio, doctrina, meditatio et assiduitas operis. Lectio vero scriptorum praeiacentem habet materiam; doctrina et scriptis plerumque ineumbit et interdum ad non scripta progreditur, quae tarnen inarcanis memoriae recondita sunt, aut inpraesentis rei intelligentia eminent. At meditatio etiam ad ignota protenditur, et usque ad incomprehensibilia saepe seipsam erigit; et/tarn manifesta rerum, quam abdita, rimatur (Metalogicus 1.1, c. 23[M., P. L.CXCIX 853]: .  1. 1, c. 24[ibid.]).].   lectio   legere alicui seil, auetorem (donatum etc.),  ࠖ  legere ab aliquo seil, auetorem.   ,  ,   legere auetorem (Aristotelem .).[28 - G. Robert, Les Ecoles etc. 52. . Grabmann, Geschichte der scholast. Methode I315A.3.] ,     ,      XII   ,     . ,  artes liberales,     ,  . .,     ,   , ,  ,    ,    ,      ,  [29 - G. Roberta. a. 0. 53. Π   .  Ch. Thurot, Extraits de manuscrits latins pour servir ? lhistoire des doctrines grammaticales du moyen ?ge, inNotices et extraits des manuscrits de la bibliotheque nationale XXI 2, Paris 1869.].     ,   , divina scriptura, divina pagina  divinitas.   XII   ,  [30 -     Iustitia Deiu ( 1, 17) 蠫Iustificatio,  1905.],    .   ,   ,  ,   ,    .

  -   ,     : littera, sensus, sententia.

littera   , sensus  , sententia     [31 -  1. 3, c. 9(M., P. L.CLXXVI 771).].   ꠫       sententia    .     ,   ,       auctores,    , lectores,    .     ,         , ,      .[32 - Sed cum duo sint videntium genera, unum sc. auctorum, qui sententiam propriam ferunt, alterum lectorum, qui referunt alienam, cumque lectorum alii sint recitatores, qui eadem auctorum verba et ex ipsorum causis eisdem pronuntiant, et alii interpretes, qui obscure ab auctoribus dicta notioribus verba declarant, nos ingenere lectorum non recitatorum sed interpretum facientes etc.44(Cod. lat. 18094  , V).]

        XII ࠖ         (1197)         .       littera sensus,        sententia[33 - G. Roberta. a. 0.55.].    XII       .      : Questiones de epistolis Pauli amagistro Roberto de Miludino enodate. ,         quaestio (quaeritur . .).       ,   .[34 - Denifle, Schriftausleger 75f88.] ʠ XII        .

           XII 堖  (disputatio).   ,      蠫,           . Ӡ     disputatio    sic-et-non.         XII ,     XIII    .

   ars disputandi  .         ,  ,         [35 - G. Heinriei, Zur patristischen Aporienliteratur, inthe Abhandlungen der kgl. s?chs. Gesellschaft der Wissensch. zu Leipzig XXVII, Leipzig 1909, 843860.].  ,              -.            VI VII [36 - Grabmann, Geschichte der scholastischen Methode I101ff.].

  ,    , ,   ,   ,      ,     , 堖 - ,  ,     .     ,  . [37 - Die arabischen Schriften des Theodor Abu Qurra, Bischofs von Harr?n, Paderborn 1910, 65ff.]       ,         ,   ,   .    ars disputandi, ,   ,    .

  XI    (Clm 14401, fol. 154169)  ,   per disputandi regulam intellectum mentis acuit[38 -     ]  ,  ,  disputandi efficacia quattuor hec: Proponit, ?dsumit, confirmat testimoniis atque concludit.[39 - . Grabmann op. cit. I190.]  ,       .[40 -   : ,    .] ,    ars disputandi          ,       .

               ,        .      . ,     ,     .           X XI .[41 - F. A.Specht, Gesch. des Unterrichtswesens inDeutschland (1885)125.]

  [42 - M., P. L.CLVIII 582. . Grabmanna.a. 0. I312.]      De grammatico. [43 - M., P. L.CLXXVIII116.] Historia calamitatum  ,         .     ,     XII      ,             .

        .           ,         .

   XII         ,  lectio.

 -   disputatio    [44 -  1. 3, c. 911(M., P. L.CLXXVI 771772).]. ,     sicet-non ,  ,   disputatio        .

 ,      ,            ,  .       [45 - Metalogicus 1. 2, c. 4(M., P. L.CXCIX 860).].          : Est autem disputare aliquod eorum, quae dubia sunt, aut incontradictione posita, aut quae sie vel sie proponuntur, ratione supposita, probare vel improbare; quod quidem quisquis ex arte probabiliter facit, ad dialectici pertingit metam[46 -    ,     ,             ,    ; , , ,   , ,   .].    , ,    .                   ,     ex professo        ,      ,       ,     . ,   [47 - Solus itaque (sc. ?ber oetavus Topicorum) versatur inpraeeeptis, ex quibus ars compaginatur, et plus confert ad scientiam disserendi, si memoriter habeatur incorde, et iugi exercitio versetur inopere, quam omnes fere libri dialecticae, quos moderni praeeeptores nostri inscholis legere consueverunt; nam sine eo non disputatur arte, sed casu (Metalogicus 1. 3, c. 10[1. c. 910]).]  : Nam sine eo (sc. 1. 8Topieofum) non disputatur arte, sed casu.    XII              ,     .

    De utilitate oetavi (sc. Topicorum)[48 - . 910916.]      ,   ,           .        disputatio ,   ,   .

  XII   disputatio,           ,    .        ,        .   *  III  1          : Multis eorum lectionibus et disputationibus interfui. [49 - M., P. L.CXCIX 1055; . Denifle, Schriftausleger75.]    lectio disputatio     .   Verbum abbreviatum   [50 - M., P. L.CCV25.](1197)  disputatio  lectio    .    XII        . Quaestiones de quolibet,         ,       .

    ,   : Clm 686(p. XII XIII), . 100114,        XII .

    .   ,    ,  ,    ,   ,    .

   Flores bibliei    , scientia, Studium, diffinitio,   disputatio  : Disputatio est rationis inductio ad aliquid probandum vel contradicendum. Inomni autem disputatione legitima convenit esse interrogationem, responsionem, propositionem, affirmationem, negationem, argumenta, argumentationem et conclusiones. Que omnia deo annuente loco suo secundum doctrinam aristotelis explicabimus.[51 -    ,     -.      , , , , , ,  .    ,    ,  .]  disputatio legitima   ;   ,    , disputatio informa,    ,    ,  disputatio extra formam,  ,     .  disputatio informa       ,     [52 - (.-. ???????? , )  , , ,  .],  蠫,          .  ,  ,   disputatio legitimau,  ,   ,     砫Dialectiea Clm 14401(p. XI). ,   ࠫ       .    ,     1200,           .

,   ,   ,  XII          , ,       .     ;    ,   ,       ,      ,  ,    .        .       ,         .         [53 - A. Cauchie (Les universites dautrefois Paris et Bologne, Louvain 1902, 7)      .].      .     ,    .   ,    ,     ,  ,  ,  ,    ,             [54 -     . Ch. Thurot, De lorganisation de lenseignement dans lUniversite de Paris au moyen ?ge, Paris et Besancon 1850, 64ff; Fonck, Wissenschaftliches Arbeiten, Innsbruck 1908, 585357; J. Donat, Summa philosophiae christianae, I. Logica, Oeniponte 1910, 141149; F. Paulsen, Die deutschen Universit?ten, Berlin 1902,29f; H. Schr?rs, Gedanken ?ber zeitgem??e Erziehung und Bildung der Geistlichen, Paderborn 1910, 262ff.].

 disputatio     XIII ,   .   disputatio         .

    lectio 蠫disputatio    ,     ,   ,   ࠖ sententiae sums.

 sententia, sententiae       ,   ,     [55 - . Grabmann, Geschichte der scholastischen Methode I145f.]. [56 - Glossarium mediae et infimae latinitatis VI, Paris. 1846,189.]      sententia  ,  compendiaria rei alieuius expositio 蠫sententia iudiciorum.    sententia       . ,  -    littera, sensus, sententia[57 - Didascalicon 1. 3, c, 9(M., P. L.CLXXVI 771).].

      : Quid enim aliud inlectura queritur quam textus intelligentia, que sententia nominatur? [58 - Cod. Brug. 191, fol.2.] [59 - Theol. Studien und Kritiken (1837)868.]      Sententiae   .     [60 - Archiv f?r Literaturund Kirchengeschiehte des Mittelalters I587f.],  sententiae        ,   , , , ,   ,    .   .  [61 - Cetaient des collections des sentences ou pensees extraites de lEcriture sainte et des Peres et classees methodiquement (Alfred Franklin, Les anciennes bibliotheques de Paris I, Paris 1867, 10A.2).]    sententiae    ,       .    Sententiae       , , Sententie amagistro untolfo coliecte  Sententie Augustini amagistro anshelmo coniuncte,      Collector Sententiarum ..  ,   .  ,[62 - Revue dhistoire eccl?siastique X 2, 200A.2.]     ,   11211141: Ut ex diversis praeceptis et doctrinis Patrum excerperem et inunum colligerem eos flores quos solemus, quasi singulari nomine, sententias appellare [63 - B. Pez, Thesaurus Anecdotorum NovissimusIV.]          XII .

 ,      sententiae       flores, deflorationes, florilegia.[64 - . Grabmann, Geschichte der scholastischen Methode I183ff.]    ,   ??????         .[65 - . . ????????? ??? ?? ???? ???????????? ??? ????? ????? ????????? ??????? ??? ?????????? ?. ??????? II, ?? ??????????? 1900, 500( ?????? ).]

   sententia         .  ,    Sententie divinitatis 蠫Sententie divine pagine,        .  divinitas divina pagina   .         ,   sententiae  ,  ,       .

   sententiae,       ꠫  ,   ⠫intelligentia sacre seripture.

   Sententiae      .   Expositio       : Sententia est conceptio definita et certissima  ⠫Liber diffinitionum*  : Sententia est conceptio alterius partis contradictionis.

Ѡ sententiae   summa,   , ,      .      : Quid enim summa est? Nonnisi singulorum brevis comprehensio.[66 - Cod. Brug. 191, fol.1.]         Summa totius. [67 - J. A.Endres, Honorius Augustodunensis, Kempten 1906,36.]    Introductio: Aliquam sacrae eruditionis Summam, quasi divinae scripturae introductionem conscripsimus. [68 - M., P. L.CLXXVIII 979, . G.Robert, Les Ecoles etc.133.]    Summa nostrae dialecticae textus.  -      De sacramentis christianae fidei    ,  .[69 - M., P. L.CLXXVI183.]

      - ,  XII          ,  ..   :     (. Summa Abel  , Summa Britonis Adams  ),  -  (Summae de vitiis et virtutibus),       (Summa de articulis fidei),    (Summa sermonum)     (. B.Summa de arte praedicatoria   ),     (Summae casuum conscientiae, Summae de poenitentia, Summae confessorum),  -  (Summa contra Catharos et Waldenses ),     (Summa grammaticalis, Summae Summulae logicales),    (Summa de divinis officiis) .. Ars dictandi Ars notariae (   )     (, Summa dictaminis  , Summa artis notariae   ).        ,      [70 - . Maa?en, Kleine Beitr?ge zur Kenntnis der Glossatorenzeit, inJahrbuch des gemeinen deutschen Rechts, edited byBekker and Muthe II 237ff; Singer, Die Summa Decretorum des M. Rufinus, Paderborn 1902, LXXXI; S?gm?ller, Lehrbuch des katholischen Kirchenrechts2, Freiburgi.Br. 1909,151.].     Sententiae      XII .  1200          ,   ,   .    ,       .  Summa, Summa theologica, Summa intheologia, Summa super libris Sententiarum, Summa de questionibus theologicis, Summa theologice discipline     .  XIII           .

 ,    (kullun)         . ,    :     .[71 - M. Horten, Die Metaphysik Avicennas, Halle 1907, 113.]




3Quaestiones OdovonOurscamp    XII


    OdovonOurscamp [72 -  OdovonOurscamp  ,    .  Quaestiones Magistri Odonis Suessionensis     Analecta novissima Spicilegii Solesmensis tom. II, Tusculana, Paris. 1888, 1187, p. ix-xx    .        . . IX XX    ,    M Quaestiones, ,   ..     Quaestiones Journal des Savants 1888, 357366.]       XII . , ,     ,          ,      .  ,    (     ),    ,     ,     ,    .          1.1671170, 1170   III   - ,     1171.            ,     III       ,  .      ,        ,       ,  ,           XII .   Quaestiones         .      ,   ,     , ,   .

    [73 - . Pitra, Quaestiones XII:   ,       , , ,      .    ,  Quaestiones Magistri Odonis Suessionensis ..     .    .    ,    .  , ,  acerees.       ,     . Le maitre laisse epuiser les objections, parfois les fortifie, pour les serrer de plus pres, puis donne la solution, la determination, la sentence.].      .         , 頖         . ,      ,    ,     ,    .   Quaestiones    .  , ,   ,     :       [74 - Pitraa.a. 0.XV.].

  Quaestiones  .   ,    Quaestiones quodlibetales,   , , ,  ,  ,  ,   ..   Quaestiones,     ,      ; auctoritates    .               ,   auctoritas.  ,     ,  334     ,        XII       sie-et-non , ,    ,  .     ,   ,  Quaestiones     .




 .     





1.  -   


   XII  XIII .          .    ,    ,     .

 -                 .  ,      ,      .    ,  . ,[75 - Zur Einteilung der Wissenschaften, Berlin 1907,3] , ,  , , , , , ,         ,    ,   ,     . , ,         , ,    ,        .          ,  , , ,    .

          XII ,       ,      ,      .                 . , . ,  . .,       . , , , , , , ,  . .,             .

Π         .  [76 - L. Baur, Dominicus Gundissalinus, De divisione philosophiae, M?nster 1903. .  Marietan, Probleme de la classification des sciences dAristote ? St Thomas, Paris 1901.]   De divisione philosophiae.   ,    ,      XIII ,         .       ,   ,         , ,   .

        ,      ,  ,     .    -     ,      ,            ,  ,   ,  ,        .            ,  .

         ,     ,       ,         .

  ,  divisio philosophiae,  ,     ,        .                ,   ,  ,   ,   .

  ,  [77 - L. Baur, Dominicus Gundissalinus etc. 194f.],   , , ,   ,       ,      .   , ,  .[78 - Grabmann, Geschichte der scholastischen Methode I84129.]       , , ,  ,   Glm 14401[79 - Ibid. I190f.],   ..         [80 - L. Baura.a. 0.196.].   ,      ,  , ,  (),  ,  ,      .  ,           -qrixai (artes meehanicae)  ????????.            .                  .

          .




2    Q. VI30


     ,       -      XII .,      Cod. Q.VI 30(p. XII)   [81 -      .   . L e it s c h uh F is c h e r, Katalog der Handschriften der kgl. Bibliothek Bamberg I, Bamberg 1895/96, 409f.].       .      .[82 - C  3  : Fides est, ut ait apostolus, substantia rerum sperandarum . .;  4: Spes est fiducia eternorum bonorum ex gratia dei procedens et ex conscientia bonatf; fol. 4: Caritas est appetitus animi ad habendum deum propter seipsum1*; fol. 5: Si queritur quid distet inter Signum et sacramentum; fol. 7: Est aliud sacramentum novi testamenti quod fit inaltari.  ";  9   .] ,            ,   .

Wissenschaftslehre   ,      ,           .

  ,         :      ,   ,   ,     ,    ,    ,  . ,      ,  ,  sapientia    ,    eloquentia  ,   .

         ,  . ,   ,  ,  ,  ,  ,  , ,  .   堖  ,  .    ,        . Eloquentia,  ,    ,  .      .           ,   -,            . Ѡ seientiae eloquentiae scientiae sapientiae   , ⠫ . ,   , sapientia eloquentia  ,    ,  .

        ,   ,     .   sapientia eloquentia,       .   ,     ,    , ,  ,             .  ,  ,  , doctrinalis scientia,    , ,  .     ,         , ,  .  ,    ,   ,  ,     ,  .      sapientia eloquentia     .

          ,       ,     .    ,  ,       -,  .      ,    ,              ,    .  䠖   - ,  ,  :      .           ,   :   ,  .

    ,       .   ࠖ   ,    , 蠖   .    opus mechanicum,   , ,  ,       .        mechanicum.

 ,  ,    ,    ,            , ,       , ࠖ  ,   .

        ,          ,     ,   ,      .      -   ,      ,                .      ,    ,    ,  . .,   ,   ,       De sacramentis christianae fidei.

        , .        . Sapientia  intelligentia.  intelligentia,        ,        .             ,  intelligentia,     ,  ,      .    fides intelligentia     .     ,  intelligentia    ,   .    ,       necessaria ratione,    , , ,    ..The.    ,    ,   ,           .         intelligentia,        ,              ,      ,        .       Credo, ut intelligam.  intelligentia   ,   ,              ,     .

  ,      ,      ,       .    :  ,   ,     .       :        ,    ,        .   ,             ,      ,   [83 - . Mausbach, Die Ethik des hl. Augustinus I, Freiburgi.?r. 1909, 165f; Grabmann, Geschichte der scholastischen Methode I284.]     ,       ,       ,  ,   [84 - . B?umker, Witelo 487ff.].          : -, ,   , , -, ,    .    :  , , ,        ,      , ,  ,       .             .

       ratio fides,   -[85 - De sacramentis christianae fidei 1. 1, p. 3, c. 30(M., P. L.CLXXVI 231 232).].

     ,     ,  ,    ,   ; ,     ,  ,    . ,  ,     ,  .      (ex ratione).   ,       .        ;    .      (   ): Fides non habet meritum, cui humana ratio praebet experimentum.

 ,     (contra rationem).     ,  .    ,  , ,  (secundum rationem).      , .      ,        ,   ,       .     . ,   (extra rationem), ,  ,  ,    ,     ,  .      ,     ,    , ,    , ,     .

 ,    Wissenschaftslehre         ,        . , ,        .

Scientie species due sunt sapientia et eloquentia. Sapientia est vera cognitio rerum. Eloquentia est scientia proferendi cognita cum ornatu verborum. Sed quod iste species sint diverse, sie breviter colligitur. Sapientia numquam obest, sed semper prodest, eloquentia autem non semper prodest, quandoque obest. Ergo nee ipsa est species philosophie, que numquam obest. Philosophia igitur sive sapientia dividitur intheoricam, practicam, mechanicam. Item theorica i. speculativa dividitur intheologiam, phisicam, mathematicam. Mathematica, que est doctrinalis, dividitur inastronomiam, geometriam, musicam, arithmeticam. Practica  ethicam, echonomicam, politicam. Mechanica i. adulterina dividitur inomne opus hominis. Item de alia specie philosophie prosequamur. Eloquentia ipsa eadem est, que dicitur loyca. Hec dividitur indyaleeticam, rhetoricam, grammaticam. Dyalectica indissertivam sive rationalem et insophisticam dividitur.

Quid autem singula eorum sint quidve conferant, ne bis repetamus, assiduus lector inordine discendi potest ea considerare.

Non enim quocumque ordine artes addiscende sunt. Ordo enim inomnibus tenendus est. Litera scilicet P, quam Boetius ininferiori parte vestis philosophie dicit depictam, designat apractica esse incipiendum et per gradus interpositos ad T i. ad contemplationem sive theoricam ascendendum. Homo enim tendens ad eognitionem veram i. ad perfectam scientiam inutraque eius, quas diximus, specie ordinem debet observare. Inphilosophia ut diximus auctoritate Boetii apractica incipiendum est. Primo itaque instruendus est homo inmoribus per ethicam. Ethica enim est moralis disciplina. Deinde indispensatione proprie familie per echonomicam, economus enim dispensator dicitur. Postea ingubernatione rerum publicarum per politicam. Ipsa enim est, per quam totius civitatis utilitas administratur. Deinde cum inistis perfecte est exercitatus, ad contemplationem eorum que sunt circa corpora debet transire per mathematicam i. per doctrinalem scientiam, que inUli consideratur, inquibus sie est ascendendum. Primo ab arithmetica que virtutes numerorum ostendit. Deinde ad geometriam, que ad ceteras mensuras pertinet rerum. Deinde ad musicam, que ad modulationem sonorurn. Hinc ad astronomiam, que ad cognitionem astrorum et illorum (  ). Hinc ascensus ad phisicam, quia cognitis rebus natura exquirenda est. Ipsa enim innaturis rerum consumitur. Hinc ad theologiam pervenitur, que est cognitio rerum divinarum que solo intellectu capiuntur. H? sunt gradus ascensus inphilosophia. Ineloquentia sive inloyca, quia ipsa est que de voeibus traetat, primo addiscenda est grammatica, quia prineipium eloquentie scire recte scribere et recte pronuntiare scripta. Deinde dyalectica quasi augmenta et verum sal eloquentie i. scientia disserendi rationabiliter vel sophistice. Deinde rhetorica quasi perfectio eloquentie, que inornatu verborum et sententiarum consistit.

Hec ergo due species sapientia et eloquentia sicut diximus distribute perfectam conficiunt scientiam.

De mechanica que est pars philosophie dicere ideo distulimus, quia plura ad ipsam cognoscendam introducenda sunt. Mechanica igitur ipsa distribuitur inomne opus hominis. Ideo autem dico opus hominis, quia et alia sunt opera. Sunt enim tria opera: opus dei, opus nature, opus hominis artificis imitantis naturam. Opus dei est, quod non erat, creare, ut illud: Inprincipio creavit deus celum et terram. Opus nature quod latuit, ad actum producere, ut illud: Producat terra herbam virentem. Neque enim potuit vel terra celum creare vel homo herbam producere, qui nee palme longitudinem ad staturam suam addere potest. Opus artificis imitantis naturam est vel coniuneta separare vel disgregata coniungere, ut illud: Consuerunt folia ficus et fecerunt sibi perizomata. Dicitur autem hoc opus hominis mechanicum i. adulterinum, quia seeundum considerationem operis nature est factum et fit. Qui enim domum fecit, montem consideravit. Qui vestem primus adinvenit, consideravit quod singula nascentium propria quedam habent munimenta, quibus naturam suam ab incommodis defendant. Consideravit enim quare cortex ambiret lignum, lignum medullam. Vidit pennam tegere volucrem, piscem squammam et propter eandem rationem forma sua prius considerata vestem sibi fecit et his similia.

Hec de philosophia diximus, ut ad illam altissimam speciem que est intelligentia perveniremus. Ipsa enim est, per quam imago sui creatoris inipsa anima reparatur. Sapientia enim ad intelligentiam pervenitur. Per intelligentiam vero anima ad verum fontem sue originis reducitur, que fide sibi associata quedam de deo, que licet sibi incognita sunt et incomprehensibilia, fidei tarnen acquiescens velut expertis locum inanima concedit et quedam sui vicissitudine animam mereri faciunt perfecte scientie habitudinem. Est enim hec vicissitudo inter fidem et intelligentiam, quod intelligentia aliquando fidem transcendit, aliquando fidei suecumbit. Transcendit dum necessaria ratione anime sue de divinis aliquid sie esse vel non esse ostendit ut deum esse et his similia. Est enim intelligentia illa vis anime, qua de deo et de spiritualibus tantum aliqua sola mente et intellectu capimus. Item fides transcendit intellectum, dum anime sue quedam de deo omni rationi et intellectui incomprehensibilia quasi certa et experta persuadet. Sed cum anime quedam per intelligentiam manifestentur, quedam tarnen indeo ei oecultantur, ut investigando veritatem de deo et de oecultissimus eius fidem tenendomereatur veram eius cognitionem infuturo et sie regnare cum ipso.

Tribus autem modis anime occulta dei innotescunt vel ratione tantum vel divina tantum revelatione vel utroque modo. Ratione item duobus modis: inse, quod animus nullo modo respicit exteriora vel extra se, ut illud: invisibilia dei per ea que faeta sunt conspiciuntur. Item revelatione duobus modis anima occulta dei cognoscit inse i. intrinseca inspiratione unde psalmista: Audiam, quid loquatur inme dominus vel extra se i. inexterioribus. Hoc fit tribus modis: factis, ut abraham filii sui immolatione passionem Christi; dictis, ut per doctrinam, tertio modo per somnia, ut Danieli per somnium nabuchodonosor veritas innotuit. Quod autem aliquid anime oecultum sit de deo apostolus* innuit et quod eisdem quattuor modis innotescant anime occulta dei ex hisdem verbis coneipi potest. Dicit enim: quod notum est dei. Per hoc notantur aliqua esse anime occulta de deo. Per hoc autem, quod subiungit: inillis est notat quod anima intus et e ratione tantum possit quedam pereipere. Unde sie exponitur auetoritas. Quod notum est dei i. quiddam quod noscibile est de deo inillis est i. intus se cognoscere potest homo scilicet ratione. Quod autem aliter per rationem occulta dei cognoscamus i. extra se, innuit apostolus ineadem contextione orationis. Invisibilia, inquit, per ea que visa sunt coneipiuntur. Quod autem revelatione duobus modis occulta dei reserentur anime non est dubium.

Nam apostolus ineodem loco idem notat dicens: Deus enim illis revelavit quasi dieeret: non sola natura, non sola ratio sufficit ad perfeetam habendam scientiam nisi deus insuperaddat sibi. Quod revelatio fiat modis duobus, auetoritatibus superius traetatumest.

Cum autem supra dixerimus quedam teneri fide, ad que ratio non attingit, tarnen est notandum, quod nihil tenet fides, quod contra rationem sit, sed potius iuvatur ab ipsa et quasi prima vestigia colligit ex ratione non tarnen ex omnibus que circa rationem considerantur. Est enim quadrifaria consideratio rerum circa rationem.

Alia enim dieuntur ex ratione ut illa que comprehendit necessario sie esse ratio et inillis nihil operatur fides.

Unde Augustinus: Fides non habet meritum, cui humana ratio prebet experimentum.

Subauditur per omnia. Item alia sunt contra rationem, sed inillis nee fides nee ratio operatur. Alia sunt seeundum rationem et dieuntur probabilia. Hec sunt illa, quibus ratio acquiescit propter quedam similia verbi gratia: Ratio videns trinitatem insimplici re sicut inanima ex induetione illius similitudinis concedit illam deo et inhis similibus; et hoc est illud vestigium raftionis, per quod fides excedens

 . Sunt item alia extra rationem et hec sunt illa circa que nee verum nee falsum ratio discernit, quia nullo modo ea comprehendit et inhis quia sola fides operatur, maius meritum consequitur, ut de ineffabili genitura dei que ab eterno est et eternaliter. Hie est illud, ubi fides pedissequa sua i. ratione relicta foris thalamumum ingreditur eterni regis.[86 - . .:      .     . 堖   ,    . ,    ,  .   ,   ,    ,  . ,      ,   .      ,  .   i.   , , . ,   ,  , ,  .   ,  .  .     . ,     .     ,  ,   .   ,  .   ,  , .          ,     ,       .     - .     .  , ,  ,     ,  ,          i.    .  ,    i.      ,   ,     .  ,      ,    . ,       .  ࠖ   . , ,    ,   .      .        . ,     ,        ,   .   ,   ,    .-, ,    .  ,     .  ,   .  ,      (  ).   ,       .     .    ,     ,   .    .    ,      ,    ,     蠖       .        i.     .      ,    .   ,  , ,   ,   .     ,    ,          .  ,  ,    .      ,     .    :  ,    ,  .  ࠖ  ,  , :      .  ,   ,   ,  :     .      ,    ,       .  ,  ,  ,    ,  ,   ,  ,  :        .       .. ,         .  ,   ,   . ,    , ,      ,       .   ,     ,  .  ,    ,   ,  ,     ,   ,  .    ,     ,   . ,    , ,      ,       .   ,     ,  .  ,    ,   ,  ,     ,   ,  .    ,     ,   .          .    .         , ,      ,     ,  , ,   ,   ,       .       ,     ,    .   ,         ,  -    , ,    .  젖    ,              .     ,       -      ,   .     ,     , ,        ,         ..      :    ,     ,   .   : ,           ,  :      .  ,  ,        : i.  ,  :  ,        , . . .    : ,         ; ,   , -,  ,       .   ,              ,     .   : ,   .   ,   -  . ,   :  ,  ,     -    .   .    i.   ,    .     ,   .        .  ,     . ,  ,  .   ,        .       , :    ,  :  ,   ,    ,     .     ,    . ,    ,     ,   ,   ,      ,        , ,   .     ,  .    ,  ,  ,    ,    .  :   ,     .    . ,  ,  ,    ,  .   ,   ,  .  ,      , : ,    ,  ,   ,     ;    ,      .    ,  ,     ,  ,       , ,     ,    ,    ,    .      .   ,     .]




3     


1.         ,    ,   .

 102-lll Clm 2599(p. XIII)  Figure variarum diseiplinarum picte, quarum singulis primarii eultores ex adverso adpicti sunt, ut Grammatice Priscianus.[87 -     ,       ,   ]        , ,    , ,  ,    .         : Vite gutta pie preit omni philosophie,        .        ,   ,  .

 젖 ,   : Per me calcavit per nie qui euneta creavit colla superba summus deus ipse deorum.    : Hec Regina pia prudens est Philosophia.      , 頖  .        .      Qui contemplantur celestia, me venerantur,      H?, qui seetantur mundum, mihi famulantur. ,  ,   ,     .       ,   .   , ,  :  .

     .      ,    Grammatice cura recteloquar absque figura.          ,      (?) .    ,         : Per me scribendi patet ars recteque loquendi.   (. 102)    : Invigila numeris, sie aritmeta eris.       .   , ,   : Per me eunetorum fertur virtus numerorum.  103     Dat modulos scire musica doeta lire,    .        .    ,    .  (. 103)     Motus astrorum tradit liber astronomorum.        ,  .   ,  . ,    , : Indiget ars mea studio qui scandit ad astra.

    ( 104),     Scrutatrix rerum perhibet dyalectica verum.       ,       .  ࠖ ,      ,  -  ,      .       : Omnis homo rationale est animal Omnis homo animal non est animal homo.       : Per me firmatur verum falsumque probatur.       . ࠫ   (. 104) : Rhetorice studio verba polire scio.

      .

   , ,   .

   : Artem disce meam, qui vis bene dicere causam.        106: Metitur spatia terrarum geometria.      ,  

 .       .

 106  .     .      : Theorica i. contemplativa vita.  .     ,    .    .

     , 頖 .       : Consolatus ego vobis solatia presto.      ,  : Spes tibi sit, bone vir, fies incarcere martir.

    111    ,   , , , , , ,  ,       .

2. Clm 331(p. XII XV), . 3840   divisio philosophiae,  .   蠖 ,  .

,         -  Bamberger Wissenschaftslehre,  .  (vel contemplativa)   ,  .     , ,     ,    ,    ,   .       ,    Practica actualis,   ,  , Practica inspectiva,    Historia spiritualis intelligentia.     historia        , spiritualis intelligentia           ,    .      : ,  .  (logica rationalis)    , :  (disputatoria),  (demonstrativa)  (fraudulenta et ficta).

(fraudulenta et ficta)[88 - Philosophia trifarie primo dividitur inTheoricam, Practicam et Logicam. Sed he tres partes singule simul subdivisiones capiunt hoc modo. Theorica intres subdividitur: inTheologiam, Mathematicam et Physicam. Theologica indivinis, Mathematica inediscendis, Physica innaturalibus et humanis. Hamm media scilicet Mathematica inquattuor partes subdividitur has scilicet: Geometriam, que est inspaciorum et temporum divisione, arithmeticam, que est innumerorum cognitione; inmusicam, que est insonorum modulatione, inastronomiam, que est de stellarum cognitione. Practica, quam actualem dicimus, intres subdividitur: inethicam i. moralem, inyconomicam i. dispensativam et politicam i. civilem. Est et alia Practica inspectiva et hec dividitur inhystoriam et spiritualem intel- ligentiam. Hystoria est, que rei ordinem simpliciter pandit nee ullus ibi est oc- cultus intellectus nisi qui verbis resonat. Sed spiritualis intelligentia est, qua supergressi visibilia de divinis aliquid et celestibus contemplamur eaque sola mente intuemur, que corporeum supergrediuntur aspectum. Item practica spiritualis infcelligentie inhas tres subdividitur scilicet inTropologiam, que est de morum compositione, inAllegoriam, que est de figurata dictione, et inAnagogen, que est de superiorum duetu et intellectione; ducit enim intellectum hominis ad superiora. Logica rationalis trifario modo subdividitur intres: inDyalecticam, que est dis- putatoria, inApodicticam i. demonstrativam, inSophisticam i. fraudulentam et fietam.]  divisio philosophiae       ,     ,   ,    -, , ,       (historia, allegoria, tropologia),    ,   .  ,   ,           ,     -.

3. Die beiden M?nchener Handschriften Clm 9921, fol. 137und Clm 14516, fol. lv enthalten lediglich sachlich dem 12. Jahrhundert angeh?rende Schemata einer Wissenschaftseinteilung ohne begleitenden Text. Das Schema der ersten dieser beiden Handschriften ist beachtenswert durch die reiche Gliederung, welche die Ethik durch die unter die vier Kardinaltugenden eingereihten sittlichen Tugenden findet, w?hrend das zweite Schema als Eigent?mlichkeiten die Einf?gung der Mechanica und Medicina unter die Physik und die Aufl?sung der Dialektik indie Isagoge des Porphyrius, indie Kategorien und Perihermeneias des Aristoteles und indie boethianischen Traktate De differentiis topicis und De diffinitione aufweist.

4.       Clm 14731(p. XII), . 63v 64r.     ,    moralis, naturalis inspectiva logica , ,      ,    ,  ,   .  (seil, scientia)  , ࠖ ,       蠖 .








5.   Clm 18478(p. XII),    ,    .   -  ࠫ,  蠫.

        .  (aetio),  , ,    .   ,  .      .  (speculatio)   : ,  .

   , ,    .        -       divisiones philosophiae.     ; ,     ,       :    , ,   , ,    , ,    [89 - Philosophie tres sunt partes theorica practica logica. Et ut de practica primo expediam, Practis grece actio dicitur latine et est practica, que docet, quid sit agendum et quid non. Practice tres sunt partes: Etica, que agit de moribus, Extis (!) enim interpretatur mos, politica, que agit de regimine reipublice, Polis namque dicitur civitas, economica, que agit de dispensatione rei familiaris, Economicus enim interpretatur dispensator. Unde dicitur Echonomia. Et cum partes logice omnibus sunt (   *), de theorica agendum est. Theoros grece speculatio dicitur latine. Unde dicitur theorica quasi speculativa. Theorice tres sunt partes: theologia, que tractat de incorporeis extra corpora i. de divinis, Theos enim deus, logos, sermo vel ratio dicitur. Theologie due sunt partes: theologia affirmationis, que de deo affirmat, que digne possunt de eo affirmari, theologia negationis, que omnia vocabula adeo abnegat sicut inhierarchia beati dionisii habetur. Est autem altera pars theorice phisica, que de ipsis corporibus tractat. Phisis enim grece natura dicitur latine. Unde phisica dicitur i. naturalis scientia quum phisica agit de rerum naturis. Tertia pars theorice est mathematica, que agit de incorporeis circa corpora. Et videtur quod matesis penultima producta et absque aspiratione interpretatur divinatio. Unde juvenalis: nota matematicis genesis tua. Mathesis vero penultima corrupta et cum aspiratur interpretatur doctrina. Unde dicitur mathematica quasi doctrinalis scientia. Vel quia per eam habetur accessus ad doctrinam phisice et theologie quia omnia docet subiectis figuris vel quia certior est doctrina inmathematica disciplina quam inceteris eo quod omnia ibi probantur demonstrativis argumentis. Mathematice vero quattuor sunt species: arithmetica, que tractat de numeris, musica de proportionibus, geometria de magnitudine immobili, astronomia de magnitudine mobili.].

6.  Tractatus quidam de philosophia et partibus eius,      ,  Cod. lat. 6570, fol. 5759  .       amor sapientie  : Eorum, que videntur esse et que sunt et immutabilem sui sortiuntur substantiam certa rationis comprehensio.[90 - Fol.57]      ,    ,  ,            (),  ()   ().[91 - Dividitur autem secundum quosdam inphisicam, ethicam et theologiam, quod placuit Origeni. Unde secundum tres partes philosophie Salomonen! tria volumina attestatur composuisse: ecclesiasten, ubi fuit phisicus, et proverbia, inquibus ethicus, et cantica canticorum, inquibus probatur extitisse theologus.]  ,      ,     Q. VI 30sapientia eloquentia   theorica practica,  grammatica, dialectica rhetorica.   Physica, Mathematica Theologia, ࠖ Ethica, Economica Politica.      , , .     ,    ,  ,   ,   .[92 - Fol. 58r: Multos autem videmus et scimus grammaticos, quos non audemus nee debemus censere philosophos et idem indialectico contingit et inrhetorico.] Ѡ            ,  .     , ,    ,   , scientia legum      .       ,    .       ,      [93 - Fol. 58r: Ad triplicem namque conservationem triplex scientia reperta est: phisica ad tutelam corporis, que agit de naturis theologia ad presidium anime, que viciorum fugam predicat et virtutum appetitum, scientia legum, que dietando iustitiam res exteriores protegit. Ad istas tres scientias parate sunt tamquam vie septem liberales artes, que intrivio et quadrivio continentur. Nullus per- fectionem illius triplicis sapientie potest attingere, ni&iinbis septem prius extiterit perfectus.].     scientia ars1.    ,   ,   ,  . 堖      .   ,      ,  ,     ,  ,        .         (artes mechanicae),  -     ,   ,   ,   .    , , , ,  ,  .

     ,      scientia legum      ,    divisiones philosophiae,    .           XII XIII , , .  ,                   . ,       ,     ,   .     artes   XII XIII ,   .        . ,    artes   fundamentum.   , artes    instrumentum veritatis.   scientiae adminiculantes ad theologiam.     artes   ,       via 蠫adminiculantes,  terminus 蠫finis.        artes       .  ,  magisterium inartibus      ,  ,     magistri inartibus[94 - Denifle, Die Universit?ten des Mittelalters 199ff,        .].

           ,  Divisio philosophie       . ,  theologia [95 - Fol. 58: Theologia cuius vocabulum oh dignitatem grece lingue et eorum, de quibus agit, immutatum permansit.]        .

 ,    : ,  .        ,     ,  ,        , 蠖    ,       - , , ,  .      ,       ,  .




4     


 ,           , ,  ,      ,       ꠫   ,   1216.    Cod. lat. 8083  [96 -   . B.Haureau, Notices et extraits de quelques manuscrits I325333,         ,   .          1216.      Cod.      146B Clm 3075.      ꠫   M. Baumgartner, Die Philosophie des Alanus de Insulis, M?nster 1896, 107593. . De Wulf, Histoire de la philosophie medievale261.].         .     7-  Diffinitio scientie.    rerum scibilium agnitio    : , ,  .        ,          .     ,     ,       ,     .         .  蠖   .   ,   , ,   .    :  ,   , ,   ,   ,    , , ,  ,    .     , : ,    , ,    , ,   .         : , ,  .      , , ࠖ  ,  ,    ,   ,  , ,   .     ,  .      . ࠖ        ,    (),   .     ,    [97 - Fol. 7: Diffinitio scientie. Scientia itaque est rerum scibilium agnitio, dividitur autera scientia inquattuor species: philosophiam, eloquentiam, poesim, mechanicam. Celestis quidem medicus humane nature quattuor cernens principalia incommoda videlicet ignorantiam, taciturnitatem, vitium, defectum quattuor adhibuit remedia: contra ignorantiam philosophiam, contra taciturnitatem eloquent?am, contra vitium virtutem, contra defectum valetudinem. Philosophia siquidem removet ignorantiam et informat contrarium sc. agnitionern, eloquentia removet taciturnitatem et informat facundiam, poesis sicut postea patebit exstirpat vitium et superseminat virtutem, mechanica purgat defectum et instruit valetudinem. Aphilosophia incipientes: philosophia est divinarum rerum et humanarum scientia. Divine res appellantur incorporee. Dividitur ergo philosophia induas species: intheoricam, que contemplatur incorporea, et practicam, que agit de corporeis. Theorica est itaque scientia philosophandi de incorporeis. Sed quia incorporea sunt quedam invisibiles substantie ut deus, noys, anima mundi, angeli, quedam invisibiles cause ut rerum nature, quedam invisibiles forme ut magnitudo, multitudo, theorica intres species subdividitur: intheologiam, que agit de invisibilibus substantiis, inphisicam, que agit de invisibilibus causis et rerum naturis, inmathematicam, que agit de invisibilibus formis, et quia huiusmodi formarum sunt quattuor diversitates, mathematica dividitur inquattuor species sc. arithmeticam, musicam, geometriam, astronomiam. Arithmetica eniin agit de multitudine secundum se sc. de numero, musica de multitudine relata, ut est proportio et consonantia, geometria de magnitudine immobili, ut est terra, astronomia de multitudine mobili, ut est celum.11Fol. 8r: Phisica enim est scientia tractans de naturis omnium rerum, que sunt sub lunari globo et etiam quarumdam supra.].        .    ࠖ   , , -,   .   ,          ,  .

   ,  ,             ,      . 堖    ,          .

    : ,      , ,           .      ,  intellectus,         ,  ,      , ,    .    , .

  philosophia naturalis,    ; intellectus    theologia hypothetica,   - .    ,    ,   . intelligentia ,   , theologia supercoelestis  apothetica,     ,     [98 - Fol. 8: Divisio theologie: Theologia dividitur itaque induas species: supercelestem et subcelestem, ut testatur I. Scotus super ieargiam. He autem due species originem habent ex duabus potentiis anime, quarum una ab eodem appellatur thesis, alia extasis. Thesis autem nihii aliud est inhoc loco quam ratio, secundum quam potentiam homo insuo statu consideratur nee suum statum egreditur, quia ea humana et terrena considerat. Extasis autem prout hie aeeipitur est potentia anime, cuius speculatione homo extra se constituitur, Extaseos autem due sunt species: una inferior, qua homo infra est, alia superior, qua rapitur supra se. Superioris vero due sunt species, una quidem intellectus, qua homo considerat sc. angelos et animas secundum quam homo fit Spiritus et ita supra se fit. Alia est, que intelligentia dicitur, qua homo trinitatem intuetur. Per hanc speculationem homo quodam modo deificatur. Unde ista speculatio apothesis i. divina censetur. Ex thesi vero nascitur naturalis philosophia, que circa terrena versatur. Ex intellectu nascitur ypothetica theologia, que circa spirituales creaturas attenditur. Unde ypothetica dicitur de hiis, que divine auetoritati supposita sunt. ex intelligentia vero supercelestis sive apothetica oritur Unde apothetica i. superpositiva oritur.].

 ,  extasis        ,  ,  extasis        .     , philologea,   ,   , philolobia, ,    .    ,  [99 - Fol8.].

                ,  蠫.

  scientia claudens inmetro vel prosa orationem gravem et illustrem   : historia, fabula ars  comoedia[100 -  2122    ,  de entimemate (enthymeme), de inductione, de diffinitione et descriptione, de diffinitione sillogismi et elenchi, de figuris sillogismorum, de speciebus divisionis ..].     . ,     : ,     ; ,      ,  ; ,   .    dialectica, temptativa, demonstrativa sophistica[101 - M., P. L.CCX511.].  dialectica    Logica vetus,  temptativa ,  demonstrativa Analytiea,   Analytica posteriora,  sophistica  .

,         . Clm 1612, fol. 191    








          9,   artes liberales,   19 ,        .

 ,       컠    ,     2,   ⠫,        3.     [102 - Fol. 23: Boetius fuit translator agreco inlatinum. Ideo subiungit (  ⠄; M., P. L.CCX 511): dicitque latinum. Boetius enim exposuit omnes libros aristotelis et invenit commenta super eos.].  37  ꠫   .               .

      ,   ,    ,        .  ????       -  ,     -, - -,    .

  ,      ,   intellectus intelligentia      ,      99-  Regulae theologicae   [103 - M., P. L.CCX 674Cf. Baumgartner, Die Philosophie des Alanus de Insulis 92f.].    ,       ꠫-.

   ,    deificatio (???????),        ,    [104 - . K.Bihlmeyer, Heinr. Seuses deutsche Schriften, Stuttg. 1907, 344A.].  , ,      ,  . ,     anima mundi,   [105 - Π     XII  . M.Baumgartner op. cit.80.].      ,       ;   ,    ⠫Somnium Scipionis.[106 - Haureau, Notices et extraits I328A.1.]            . ,       .    ,      De anima 蠫De somno et vigilantia,    ,      ,     [107 - Ibid.327.].




 .   XII   





1   


              ,   . ,           ,      .         ,         ,       .  ,  ,   XII ,  auctoritas ratio,    .  ,     ,   ,   頖   .  ,   ,   ,    ,    ,              . ,   ,        ,         .  ,    [108 - Π   . B?umker, Witelo 312319; De Wulf, Histoire de la philosophie medievale2 149157; ?berweg-Heinze, Grundri? der Geschichte der Philosophie II9 172f 201f 272f; J. A.Endres, Geschichte der mittelalterlichen Philosophie 75ff.   . : J. de GhellinckS.J., Le traite de Pierre Lombard sur les sept ordres eccl?siastiques: ses sources et ses copistes, Revue de lhistoire ecclesiastique 1909, 290302720728.].

    ,     XII  XIII ,     ,    [109 -     . G. Bekker, Catalogi bibliothecarum antiqui, Bonnael885; Gottlieb, ?ber mittelalterliche Bibliotheken, Leipzig 1890; L. Delisle, Bibliotheque de lEcole des chartes XXI (1860) 393439498515; Me moires de lInstitut XXIV (1861) 266342; Le cabinet des manuscrits de la bibliotheque nationale II 104141427550; III 1295.   .  L. Traube, Vorlesungen und Abhandlungen, I. Bd: Zur Pal?ographie und Handschriftenkunde (1909) 110ff.       : M. Ferotin, Histoire de lAbbaye de Silos, Paris 1897, 257ff; Giov. Mercati, II Catalogo della biblioteca di Pomposa, Roma 1896; Cipolla, Ricerche sullantica biblioteca del monastero della Novalesa, Turin 1894; M. R.James, The ancient libraries ofCanterbury and Dover, Cambridge 1903; R. Beer, Die Handschriften des Klosters Santa Maria di Ripoll Iu. II, inthe Sitzungsber. der philos.-histor. Klasse der Wiener Akademie der Wissensch., 155th vol., 3rd dept.; 158th vol., 2nd dept.].    XI            ---  1047 , ,      ,    1093      .

  蠖     頖    ,     .       Libri artium,               .[110 - Mercati op. cit. 37: Quibus respondendum apostolicis verbis, quia indomo potentis non solum vasa aurea et argentea sed et fictilia sunt (2Tim 2, 20). Idcirco itaque hoc itaque egit, ut pro studio et merito suo habeat unusquisque, inquibus oblectetur et proprium exerceat ingenium. Hinc et ipsa Veritas dicit: Indomo Patris mei mansiones multae sunt4 (Io 14, 2). Credo ut quanto quis hie erit sanetior, tanto illic beatior. Idem quoque gentilium commentum librorum, si ad puram intentionem intelligantur, aedificant. Quid enim aliud sonant quam saecularem pompam nihil esse? Unde Apostolus: Scimus, quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur inbonum (Rom 8, 28).]    ,           XII ࠖ         (. 1200.),     ,         .      , , , ,   , ,  [111 - Bekker, Catalogi bibliothecarum antiqui 861279510311211311511712612179136.].   ,        XII       .

    , ,   ,        . ,        ,  ,  ,     .

    XII  XIII         ,  ,     ,      .        ,   .          [112 - Gottlieb, ?ber mittelalterliche Bibliotheken440.], ,   [113 - Ibid.443.],  [114 - .],   .[115 - Annals ofthe Histor. Verein f?r den Niederrhein XXXIY29.] ,   ,     .       .  1206  (. XIII),    ,  ,  , , ,    [116 -   . Gietl, Die Sentenzen Rolands, Freiburgi.Br. 1891, xxxvin; Roch de Chefdebien Revue Augustinienne, 15e mai 1898, 541; J. de Ghellinck Revue dhistoire ecclesiastique X (1909) 725A. 1; M. Grab mann Histor. Denifle    ,    108(4) Archiv f?r Literaturund Kirchengeschichte des Mittelalters I623A.4.].       (Cod. Amplon. 108[4], p. XIII)     ,     , ,  -, ,     砫Magister Sententiarum   .     (Cod. Amplon. 73[Pol.], pp. XII XIII) Glossa copiosa ordinaria magistri Petri Lombardi super primam partem psalterii  .

       . , Clm 18109(p. XII),   ,     ,      .

Cod. lat. 3144  ,    XII ,     Pater noster,       .  238   (. XII)      ,   -:     ,      ,   .   ,       ,       .     蠖     ,  .

        .       ,     , ,  ,            .    XII ,  ,  ,       .   [117 - Die L?cke im Diogenes Laertius und der alte ?bersetzer, inHermes I(1866)368.]     :     ,       ,    , ,  ,         .

      ,       ,    ,     ,   ,     XII  XIII ,   ,   .            XV  XVI ,   ; ,   XIVXV ,    ,     .




2     XII


, auctores,       XII  XIII   ,   .                   .

 ,           [118 - L.Traube, Untersuchungen zur ?berlieferungsgesch. r?m. Schriftsteller I, inthe Sitzungsber. der philos.-philol. u. histor. Klasse der kgl. bayr. Akad. der Wissensch. 1891, 387428; Ders., Perrona Scottorum, ein Beitrag zur ?berlieferungsgesch., ibid. 469538; Ders, Vorlesungen und Abhandlungen, vol. II: Einleitung indie lateinische Philologie des Mittelalters, ed. byP. Lehmann, Munich 1911. Taylor, Classical heritage ofthe Middle Ages, 1892. J.E.Sandys, Ahistory ofclassical scholarship I, Cambridge 1908, 533536. Novati, Linflusso del pensiero latino sopra la civilta italiana del medio evo2, Milano 1899. Pascal, Letteratura latina medievale, Catania 1909, 117174. Ch. Cuissard, Letude du Grec ? Orleans depuis le IXe siecle jusquau milieu du XVIII6 siecle, Orleans 1883. Tougard, Lhellenisme dans les ecrivains du moyen ?ge du VIIe au XIIe siecle, Paris 1886. Manitius, Philologisches aus alten Bibliothekskatalogen bis 1300, im Rhein. Museum XLVII (1892), Erg?nzungsheft.].. [119 - Die antike Kunstprosa IP, Leipzig und Berlin 1909, 680ff 712731; . Ders., Die lateinische Literatur im ?bergang vom Altertum zum Mittelalter, inKultur der Gegenwart I82, 436; Ders., Einleitung indie Altertumswissenschaft I, Leipzig 1910,556.]               .

       artes auctores ,  artes     ,     auctores        . , ,         artes.[120 - E. Norden, Die antike Kunstprosa II688.]       ,     XII   ᠫartes .     ,  ,   (     ),    ࠖ ,      .

             .  XIII                    ,         '   .[121 - Ibid.728.]

   .            , , , [122 - Die Wiederbelebung des klassischen Altertums I3, Berlin 1893.].       .  ,      , ,   .

   XI XII ,    - ,    ,  [123 -       .    ,    ,      ,    ;       (P. Hil. Felder, Geschichte der wissenschaftlichen Studien im Franziskanerorden, Freiburg 1904, 404ff).],       .

    ,     ,     ,     ,                ?       .[124 - . Decr. Grat. D.XXXVII, Summa Rufini, ed. Singer, Paderborn 1902, 80ff. Decr. Greg. IX 1. 5, t. 5de magistro.]

  ,     XII ,  Dialogus super auctores sive Didascalon    (. 10701150), ,      -,         ,   [125 - G. Schepfi, Conradi Hirsaugiensis dialogus super auctores sive Didascalon, Wirceb. 1889. Vgl. R e m ig ius S t ? 1z1e inden Bl?ttern f?r das bayr. Gymnasial- schulwesen 1888, 525ff und im Katholik 1888, 401417; E. Nordena.a.O.II 720A.].

  ,   ꠫      ,   ,   ,  , , , , , , , [126 -   ,   IX . . .,     Carmen apologetico didacticum  ,            ..Theoduli eclogam recensuit et prolegomenis instruxit Dr Ioannes Osternacher, Ripariae apud Lentiam 1902.   ,   ,  Clm 6732601(  s. XIII) VI 37, n. 1    .], , , , , , , , , , ,  ,    , ,    .     -    .          XII ,   ,      .        ,    , ,     [127 - Π  : Nobilissimus auctor iste libros plurimos philosophieos studiosis philosophiae pernecessarios edidit et vix similem inprosa vel praecedentem vel subsequentem habuit (Schep?, Conradi Hirsaugiensis etc. 51).         (2- ., , 1908)    . Π    . Comparetti, Virgiiio nel medio evo2, Firenze 1896.].      ;       ,   ,        .

       auctores artes,          .    ,      ( XIII )   E. Norden [128 - Antike Kunstprosa II 720A.]   auctores.

         (Cod. lat. bibl. nat. 17903, p. XIII),        .  ,      ,    ,    ,  auctores   auctoritates[129 -  . Prantl Sitzungsber. der kgl. bayr. Akad. der Wissensch. 1867, II 173198.]. ,    . [130 -  Cod. lat. 17903 Cod. lat. 15155    (. XIII),      , , , , , , , , , , , , , ,  ,   ,   . .   Haureau, Notices et extraits de quelques manuscrits IV 299315.]Clm 7977(p. XIII)       (. 147),       (. 147161; 161172).      , , , , , , , , , , , , , , , , , .  ,   

     ,   ,         .     Cod. lat. 11412(p. XIII)   ,       108125.     (. 108): Quoniam ut iubet apostolus: omnia probate, quod bonum est tenete istius operis mei ac studii est multa philosophorum, doctorum ac scriptorum dicta colligere et ex plurimis diversos carpere flores.     :   ,  , , , , , ,   (. 108), Aristotle, summus philosophus (. 109), , , , , , , , , , , , , , , , , , .      : ,  , , , , , , , , , , , ,  , ,   -.    [131 -     Cod. 445(p. XIV)   : Auctoritates sanctorum, philosophorum et poetarum collecte per fr. Erbonem ord. pred. 2The universities ofthe Middle Ages I757ff.].

 ,       .   ,    ,   XII XIII         .

     [132 - Die Universit?ten des Mittelalters I757ff.]       ,             XII XIII .       ,        artes liberales,           .  ,        .

,     ,    ,        .  [133 - Die Universit?ten des Mittelalters I475A.]  auctorista  theologus, decretista logicus   (1220.)    auctores .     , XIII     ,       . Summa de virtutibus*  ,  [134 - E. Boutaric, Vincent de Beauvais et la connaissance de lantiquite classique au treizieme siecle, Paris 1875.]  ࠖ    .   XIII    ,     ,        - .        . ,    , , , , , , , , , , , ,      ,  ,           .           ,        .




3  .    ,  蠫


   XII      ,    ( ,    ,    ),     (De divisione De differentiis topicis),   Categoriae decem   -   ,  .[135 - . Grrabmann, Geschichte der scholastischen Methode I189213215.]

     XII           ,       .

          .   ,  ,    ,      .

                ,   .

 XII    [136 - Ch. Huit, Le Platonisme au XIIe siecle, Annales de la philosophie 1889, t. XXI, p.II.M.Baumgartner, The Philosophy ofAlanus de Insulis9.]   ,   .        ,        .  ,    ,    . , XII        .    ,   ,                ,   ,      [137 - . Switalski, Des Chalcidius Kommentar zu Piatos Tim?us, M?nster 1902.].       ,   ,    [138 - , Cod. lat. 16579   (.XII].   ,          ,   - .

   蠫,     .   (f 1162)  -    ,     ,   .[139 - . Traube, Vorlesungen und Abhandjungen, vol. II: Einf?hrung indie lateinische Philologie des Mittelalters, ed. byP. Lehmann, Munich 1911.86.]

     XII    ,      ,   ꠫Somnium Scipionis.[140 - . B?umker, Die europ?ische Philosophie des Mittelalters, inKultur der Gegenwart I5,313.]  -       .  Liber de causis,    ,               .

         ,[141 - Π,   ,     , . Jourdain, Becherches critiques sur l?ge et lorigine des traductions latines dAristote et sur des commentaires grecs ou arabes employee par les docteurs scolastiques 2, Paris 1843; Pr&ntl, Geschichte der Logik im Abendlande II 98ff; Clerval, Les Ecoles de Chartres au moyen ?ge, Paris 1895, 222244ff; H. Rashdall, The Universities ofEurope inthe Middle Ages I, Oxford 1895, 350ff; Mandonnet, Siger de Brabant (etude critique) 2, Louvain 1911, 6ff; Chollet, Aristotelisme de la scolastique, inDictionnaire de theol. cathol. I18691887; Marchesi, LEtica Nicomachea nella tradizione latina Medievale, Messina 1904, 20f; B?umkera.a. 0.15; J. Schmidlis, Die Philosophie Ottos von Freising.. , Philos. Jahrbuch 1905, 160175.]       .          ,      .  ,       ,  ,   ,  , , ,  ..,   -    ,        .

  ,     ,                XII .   XII        ,   蠫   ,     .   ,   1121[142 -         (  11401142,    1136,  1132) . G.Robert, Les Ecoles et lenseignement de la theologie pendant la premiere moitie du XIIe siecle 188190.],       ,           .                .

  ,   - (),  Ars dialectica (ars disserendi)  De utensilibus,     ,     ,    [143 - Metal. 1. 4, c. 3(M, P. L.CXCIX 917). . 1. 2, c. 10(M., P. L.CXCIX 868).   . Cousin, Fragments philos. II, Paris 1865, 385 389; Thurotin Revue critique II 1, 197. ᠫOratio magistri Adae Parvipontani de Utensilibus ad domum regendam,   .   Lexicograpbie latine du XII et du XIII siecle, Haureau, Notices et extraits etc., III 197218. III 197218.].         Liber sex principiorum[144 - M., P. L.CLXXXVIII 1268.].          ,   11351141, ,  Codd. 497498 [145 - Clerval, Lenseignement des arts liberaux aChartres et ? Paris dans la premiere moitie du XIIe siecle dapres lHeptateuchon de Thierry de Chartres, inCongres scientilique international des catholiques tenu ? Paris 1888II 277296; Ders., Les Ecoles de Chartres au moyen ?ge du Ve au XVle siecle, Chartres 1895, 220ff.].  ,              ,     .

   :    ,  , , Analytica priora,  蠫 ,     , ,       ꠫ .  ,     ,   ,       .  ,    * , ,    ,    , . ., ,  . ʠ, ⠫        .

  XII ,   ,      ,    ,    .

   (2, 8)         - . ,  ,  ,   ,           ,    ,          , ,      .  .     : , ,  , ,    蠫.       .      , ⠫ , ⠫ 黠   ,     , ⠫廠 ,   , ⠫ 黠   ,  , ⠫廠  .  ,    ,      ,  [146 - Alter logicam insex libros, id est praedicamenta, perihermenias, priora analitica, topica, posteriora analitica, elencos distinxit. Quorum primus de simplicibus terminis, secundus de propositionibus, tertius de complexione propositionum utili ad syllogizandum, iudicium purgans et instruens, quartus de methodis id est via syllogizandi, quintus de demonstrationis necessitate, sextus de cantela sophisticarum fallaciarum docet. Ut ita perfectum philosophum non solum ad cognoscendae veritatis, sed ad vitandae falsitatis scientiam perfecte informet (Chron. 2, 8[M.G.SS.XX 147]). Π,     ,  Seh midiin, Die Philosophie Ottos von Freising 165A.5.].     ,    princeps et inventor ,       [147 - Denique se artis seu facultatis huius principem ac inventorem dici debere ipsemet infine gloriatur elencorum hoc modo .. (Schmidlina.a. 0.).    .].  ,  ,       ,   , ,    . ,  ,       ,     .      , , ,    ,   [148 - . Schmidlina.a. 0.170.].        ,    .    ,    ,   ,    ,     ,        .       -       ,       ⠫Analytica priora [149 - Item quod syllogismorum necessariam complexionem inmateria et forma, propter quae logicum negotium inchoatur, primus tradiderit, ibidem testatur dicens1* (  ). Inde est quod quamvis ante ipsum fuerifc syllogizatum, non tarnen ex necessitate, sed quasi casualiter, id est, ut non semper sie, sed quandoque sie, quandoque non sie. Unde est ille Piatonis Syllogismus, quem Boetius incommento super perihermenias ponit. Sensus, inquit, non contingunt substantiae notionem. Quod non contingit, nee ipsius veritatis contingit notionem. Sensus igitur veritatis notionem non contingit.].

   ,    ,  ,             ,         ,      Logica nova.   ,  ,   ,       ,  , ,         ,  .          .

     :   ,  蠫     ?        ?       ,     .      ,    ,   ,  ,      ,     XIII, XIV XV [150 -    Schmidlin, Die Philosophie Ottos von Freising 173175.].          ,   蠫,         [151 -        ࠫ .     ,   .       .].  ,        -        ,  蠫,         ,     .

  ,    ,           .

     ,  蠫Sophistici elenchi  .       , ,   ?berweg-Heinze[152 - Grundri? der Geschichte der Philosophie II202.] De Wulf[153 - Histoire de la philosophie medievale2 156. .  (Geschichte der lateinischen Literatur des Mittelalters, 1. Teil, M?nchen 1911, 30)  : Priora et posteriora Analytica des Aristoteles.         .   . 31:     ,    .].    ,  ,   ,       .  ,   . [154 - Antike Kunstprosa II585.]  :     , Consolatio ,       .    ,     ,   ࠖ  . ,       ,   ,   ,         ,     ,     ,  parvissimum.

 ,     蠫,          ,      ,     .      ,  蠫   ,     蠫       ,      .     ,             蠫.

           ,     : Et ipse aliqua logicalia et pauca de aliis transtulit inlatinum. [155 - Opus maius19.]        Analytiea priora 蠫posteriora, Topica 蠫Sophistici elenehi         1546,  ,      .        (. 1486.),          .   ,  , ,  [156 - Commentarii invarios Aristotelis libros, Augustae Vind. 15171520.]   ,      ,  ,  [157 - Johannes Saresberiensis (1862)120.] . [158 - Die L?cke inDiogenes Laertius und der alte ?bersetzer, inHermes, Zeitschrift f?r klassische Philologie I(1866) 366ff.]     .  . [159 - Die Philosophie Ottos von Freising 168ff.]  ,               ,  ,        .  ,      , [160 - Ioannis Saresberiensis Episcopi Carnotensis Policratici libri octo, ed. Webb I, Oxonii 1909, XXIII XXVII.]       ,  ,        , , ,    .       ,          ,    .

, ,          .

    -   ,         , ,    ,   .

   XII            .

  XII     ,   [161 - . G.Tiraboschi, Storia della letteratura itaiiana III 2, Firenze 1806, 334. Gradenigo, Ragionamento istorico-critico intorno la letteratura grecoitaliano, Brescia 1759, c.8.].       ,     ,    .

Ѡ        ,    XII .       1117    II            ,    1136       [162 -    .J.Dr?sek e, Bishop Anselm ofHavelberg and his legation trips toByzantium, inZeitschrift f?r Kirchengeschicbte XXI (1900) 160185, esp. 167and 173f.]    II.       .       III,     ,     ,   ,    [163 - Aderant quoque non pauci Latini, inter quos fuerunt tres viri sapientes inutraque lingua periti et literarum doctissimi, Iacobus nomine, venetieus natione, Burgundio nomine, pisanus natione; tertius inter alios prae. cipuus graecarum et latinarum literarum doctrina apud utramque gentem Moyses nomine, italus natione ex civitate Pergamo: iste ab universis electus est, utrimque fidei interpres esset (Dialogi 1. 2, c. 1[M., P. L.CLXXXVIII 1163]).].          .   ,     ,                    .

 , ,          .       1128[164 - M.G.SS.VI489.] : Iacobus clericus de Venetia transtulit de graeco inlatinum quosdam libros Aristotelis et commentatus est, seil.

Topica, Analyticos et priores et posteriores et Elenchos, quamvis antiqua translatio super eosdem libros haberetur.          ( 1186),      XII  , ,    . [165 - Storia della letteratura italiana IV 1,160.]   ,           . , XI      .  ???????? ????????? ??? ????????? ???????    [166 - . Ehrhardin Krumbachers Geschichte der byzantinischen Literatur, Munich 1897, 8284.] ( 1118)     [167 - .]       ,             .  ,  [168 - A. a. 0. 433.     . 430.]             ,    ,        .

    ꠫ 蠫.

 ??????? ??? ??? ???????????? ??????? ?????????,     ,    ad verbum Summulae logicales  ,         ?????? ??? ?????????,     , ,  ,   ,    ,      [169 - .  Richard Stapper, Festschrift zum 1100j?hrigen Jubil?um des Campo Santo inRom 1897, 130138(.  Krumbacher derByzant. Zeitschrift VI [1897] 443ff). R. S tapp er, Pope John XXL, M?nster 1898.].

 ,  ,    (  1120.)    [170 - . Commentaria inArist. Graeca XX XXII.].     ?????? ??? ?????????   ,   , , ,  ꠫ 2-4-  .

   ,     .

 ,      ,    , ,    ,  [171 -   . Tiraboschi, Storia della letteratura italiana III 2, 372376; Krumbacher, Geschichte der byzantinischen Literatur2 445f; Wallies, Die griechischen Ausleger der aristotelischen Topik, Berlin 1891, 2427. Π   : Montfaucon, Bibliotheca bibliothecarum manuscriptorum nova II, Paris. 1715, 1323; Lambecius, Commentariorum de bibliotheca Caesarea Vindob. libri VII148.].      XI XII ,        ,    ,             , ,   .

  ,   . [172 - Die L?cke inDiogenes Laertius und der alte ?bersetzer, inHermes I(1866) 366ff.]  0.  [173 - Die ?bersetzungsliteratur Unteritaliens inder normannisch staufischen Epoche, inZentralblatt f?r Bibliothekwesen III (1886) 161190.]    ,     .             .  X ,        (912959),      [174 - Ibid. 164f.].

      (. 1085.)    ,   [175 - . W.Giesebrecht, De litterarum studiis apud Italos primis medii aevi saeculis 37; Schiapa, Alfano I, arcivescovo di Salerno, inStudio storicoletterario, Salerno 1880. .  Vorlesungen und Abhandlungen von L. Traube, Bd II: Einleitung indie lateinische Philologie des Mittelalters 85f.],  ,   ,            (, ,  )  ,       1.  XII  -   I   I     .    , ,    .

  , -  ,     ,         ,    (. 1162.),     . -  , ,      蠫,     .              ,   ,         ,  .

           De vita philosophorum  -    .          ,   .

. [176 - . Heinze, Grundri? der Gesch. der Philosophie II273.]  ,        [177 - Die L?cke inDiogenes Laertius und der alte ?bersetzer, inHermes I(1866)383.].     砫  : Gaudeant, inquit Aristoteles, species; monstra enim sunt, vel secundum novam translationem cicadationes. [178 - . 1. 2, c. 20(M., P. L.CXCIX 885).   Anal. post. 1, 22: ?? ??? ???? ??????? ??????????? ?? ??? ????, ?? ?????, ????? ???? ??? ????? ????? (83a33).]     砫    ,    .   ,   ???????????   cicadationes,  ,              .

       ??????????? monstra,    .  ,       .    nova translatio?   , .  ,   nova translatio     ,   ,      ,    Graecus interpres, interpres [179 -   : . 1. 1, c. 15; 1. 8, c. 5; 14, c, 2; Ep. 211ad Ricardum Constantiensem archidiaconum (M., P. L.CXCIX 235843902917).].  Graecus interpres,      ,  ,     natione Severitanus.  , ,   .       ,   ,       .    Graecus interpres*   ,  ,       nova translatio.   ,     interpres     ,  , ,    Graecus interpres.

   quaestio diffieillima,    [180 - Ioannis Saresberiensis Policraticus IXXVI.],    ,      ,   ,      .

,   ,  ,   .   ,  蠫,   , ,    ,   .

    ,  蠫   XII  XIII ,           .

          .      1175    4950: Regule de declinatione. Porfirius predicamenta piermenie analitica ?ber sillogismorum[181 - Bekker, Catalogi Bibliothecarura antiqui223.].        analitica* , ,   ?ber sillogismorum.          49: Plato metaphysica et topica Aristotelis.[182 - Ibid.234.]        , ,    .        ,  ,             .              .  ,           蠫,    , ,     . ,  ,    ---, -, , - . .,    ,      XIII . ѠXIII        *,       ,    [183 -    Cod. lat. 16595(p. XIII)   .  2    .  Liber predicamentorum,  11- ,    .   ,   .   26Liber periermenias ,     : Liber sex principiorum     ( 35, Liber divisionum 蠫Liber topicorum  ( 4150),   . Liber priorum (Analytica priora)  76-126- .       .  Liber posteriorum ( ; . 127157), ,       .    (. 158216)  .     .  ,    .      .   Liber elenchorum (. 218236).    ,  .        .   Logica vetus et nova  Codd. lat. 1659616597( . XIII)  . Cod. lat. 16599(p. XIII)    ,   蠫. Cod. lat. 12956(. XIII)    .  Cod. lat. 12950(. XIII)   ,   , Cod. lat. 14697(. XI)  De anima 蠫De memoria   .  Cod. lat. 3470(p. XIII)       . Cod. lat. 3471(. XIII)       .].

Π,   XII   ,    ,    ,   , ,      ,   ,        De naturis rerum.    ,           ,       ,    ,  .         - ,  ,      .           .      (, , ,  ..)[184 - Aristoteles primus syllogismos distinxit et rationibus adiutus geometricis artificiosam medii termini inventionem tradidit. Item Aristoteles theoremata deeimi libri Euclidis invenit? et primus artificiosissime colores rhetoricos distinxitApodicticam autem et dialecticam restricto vocabulo et sophisticam scripsit, ut petitioDi diseipuli sui Alexandri Macedonis satisfaceret (Alex. Neckam, De naturis rerum, edited byThomas Wright, London 1863, c. 173, p. 283[Rerum Britannicarum Medii Aevi Scriptores XXXIV]). Ingenium Aristotelis commendare superfluum esse censeo, quia supervaeuis laborat impendiis, qui solem ni?tur faeibus iuvare (ibid. c. 174, p. 309).]            .

          ,       .  XII      .  [185 - Du temps o? la Scolastique latine aconnu la Physique dAristote, Revue de philosophie IX (1909) 163178.]       .

      .[186 - Cod. lat. biblioth. nat. Paris. U423, fol. 65r. .   ,    .]   [187 - Librorum quoque Aristotelis, qui de naturali philosophia inscripti sunt et ante paucos annos (ante an. 1210) Parisiis coeperant lectitari etc. (Roberti Autiss. Chron. [M.G.SS.XXVI 276]). Denifle, Chartularium Univ. Paris. I70. . Lucquet, Aristote et lUniversite de Paris pendant le XIIIe siecle, Paris 1904,19.]  ,    1210        De naturali philosophia    , , .  1210  -,  ,[188 - Denifle op. cit. I, n. 11, p. 70. . Lucquet op. cit.20.]    ,  ,  ,       De naturali philosophia ()     .   ,  1215,   [189 - Denifle op. cit. I, n. 80, p. 7879.],      ,    蠫 ,   .     ,   IX  13 1231 ,      ,        [190 - Ibid. I, n. 79, p.138.], , 23 1231,     [191 - Ibid. I, n. 87, p.143.].                ,             ,     , , ,  ..       .

  ,              ,    ,  .




4XII   .    .    ( )


XII       ,      .  ,   ,     ,      .         ,    XII          ,          XII   .     [192 - . Scheeben, Dogmatik I423.].

     ,   XII  XIII    .          .        ratio,            ,  auctoritas.   ,    ,    XII ,    -  ,     ratio.

            ,       ,     ,      , ..    .             .

 ,        ,  ,        ,   ,       ,  ,    .

 ,        ,  ,          ,     .   (),  ..,[193 - Augustinuszitate bei Thomas von Aquin, inthe Sitzungsber. der philos.-philol. und der histor, Klasse der kgl. bayr. Akademie der Wissensch. 1904,540.]  - ,   ,       ,   ,    ,    . ,  ,  ,      ,     ,     ,       ..   [194 - Le traite de Pierre Lombard sur les sept ordres eccle*9iastiques: ses sources, ses copistes, Revue dhist?ire eccl?siastique X (1909) 290f.       , .  ,     : Codd. lat. 14604, 1566817411(. XIV)   . Codd. lat. 13442, 1344314432     s. XII. Codd. 1180(s. XII) 1916(s. XIII)      .  1916   Resina scripturarum. Cod. 247    ,  , , , , ,   -.  139    (. XIII)    Excerptiones ex libris XX actorum. . Denifle Chatelain, Inventarium Codicura manuscriptorum Capituli Dertusensis, Paris. 1896, 28.        Auctoritates (Codd. B XI 3, B XI 8, B X 22, D IX 23, F I28..).]    ,   XII XIII      .      ࠫTabulae alphabeticae, Tabulae originalium, Tabulae de concor dantiis quorumdam originalium, Tabulae inAugustinum, Tabulae inAnselmum, Tabulae inDamascenum . .,    ,    .

  ,            ,  ,       .            , ,    Schulbetrieb,  ,   ,  , , ,    .[195 - .      (. 1150.),   ,       .    : Nihil tibi de meo misi; cum cornicula alienis pennis me ornavi (Ep. 36). Ch. Hugo, Sacrae Antiquitatis Monumenta, Stivagii 1725,380.]

     .. .       ? ,        ,          ,    XII      .      .       .    蠖           .

 ,           ,    XI  XII ,   .

 ,              XII .    ,           -    ,       .   ,      ,           ,    ,   ,    . ,     ,     ,   .      ;       ,   .       . Ѡ          ,  堖    -.

 ,      ,[196 - Π      . Trendelenburg, Logische Untersuchungen II, Berlin 1840, 335f; Otto Ritschi, System und systematische Methode inder Geschichte des wissenschaftlichen Sprachgebrauchs und der philosophischen Methodologie, Bonn 1910,91.]                 .  ,     ,  ,         ,     , ,     .

    ,              ,   .   ꠫        brevi volumine,  ,          (librorum numerositas)[197 - Prologus Magistri Sententiarum.].    ,    ,     .

         ,  . ,  ,     ,     [198 - Cf. Denifle, Die Universit?ten des Mittelalters 759A.1.].     ,      ,   ,        .          .      ,         ;  ,    ,         -  ,         ,  .

  ,               ,           ,  .[199 -  (Chartularium Univ. Paris. III ix)   : Theologiae Studium iam inpriore aetate fastigium reliquisse intomo altero (p. vi ff) annotavimus. Iamdiu theologi, paucis exceptis, fontem egregium theologiae neglexerunt, Patrum ecclesiae Studium. Revera catalogi manuscriptorum illius tempestatis non continent apographa operum sanetorum Patrum, nisi brevium traetatuum, generatim de vita spirituali agentium, si quid adhuc de Patribus noverant, id ex anterioribus theologicis operibus hauserant vel ex Collectaneis per alphabetum digestis, ubi sententiae Patrum collectae erant. Una ex antiquis institutis superfuit ratio scholastica. Sie theologia sterilis evasit ac sterilior quam unquam, Nominalismo inphilosophia dominante.]

 XII XIII          ,     ,    .

  ,   [200 - Π   . S?gm?ller, Lehrbuch des katholischen Kirchenrechts2, Freiburgi.Br. 1909, 145ff.         . ʠ       Codd. lat. 13658, 1365918586( s. XII)   . Cod. 227  (   . )   ,    ..Ehrle Archiv f?r Literaturund Kirchengeschichte des Mittelalters I477ff; Leto Alessandri, Inventario dell antica biblioteca del s. convento di S. Francesco inAssisi compilato nel 1381, Assisi 1906, 192ff.]       ,      ,   . ,             .  ,    ,     ,       ,  蠫Pecretum Gratiani*.          ,  sic-et-non,           ( ),    .     ,  Sie et non ,         ,      .

,   ,           , ,  ,    ,    ,      ,   ,        .

 ,  ,  ,       ,    ,     ,       XII [201 - Denifle, Die mittelalterlichen Universit?ten 759A.22.]. ,      ,   ,    ..    XIII [202 - . codd. Vat. lat. 414515,     .     XIII .      Cod. lat. 11411169  ,     XIII .].    X, XI XII      ,   XIII     ,      , quodlibeta, opuscula ..    Tabulae originalium,    auctoritates patrum,       .    ,         .[203 - Cod. 98 (. XIII)      ,  .      ,     -  ,    De fide orthodoxa    De trinitate  - (. Leto Alessandria.a. 0. 226f).]

              ,  ,   ,   ,     Tabulae originalium,             .

          XII ,   -   ,        ,            .         ,     .  ,    ,      XII ,       . ,   [204 - Policraticus 1. 7, c. 9(M., P. L.CXCIX 657. Ioannis Saresberiensis Episcopi Carnotensis Policratici libri octo, ed. Webb II 128).]    ,      .  [205 - Clm 2627, fol.55.]   : Hec omnia inpatre Augustino, qui libros eius inspexerit diligenter, indubitanter cognoscit.            ,       .

  - [206 - Cod. lat. 1002 , f. 221v-231v.   Praeconium,  ,   .]      ⠫Praeconium Augustini.   [207 - Cod. lat. 297  , 132.]   lumen Ecclesie de tenebris gentium ad fidem vocatum.

             . ,  ,  . ,[208 - Etudes sur Joachim de Flore et ses doctrines, Paris 1909,75.]    .,        , ,   -   ,     ,         , ,     ⠫ .

  ,       ,     ,   ,  XII         -        .[209 - . Denifle, Die mittelalterlichen Universit?ten 759A.22.]  ,     ,   ,     XII XIII         ,          .     ,                      .

   ,      ,        auctoritas .                 .

 , ,    ,   ,    ,   ,                .       -     ,   ,  ,   .         ,      [210 - .     Cl. B?umker, Die europ?ische Philosophie des Mittelalters, inder Kultur der Gegenwart I315.].

,   ,     ,        ,       ,  auctoritates patrum ,     .

        .              .        ,    Clm 12667(s. XIII), fol. 30v,     ,          nihil nostrum dicendo, sed patrum dicta sequendo.

        ,      .          ,  ,      ,      .    ,     ,   auctoritas.       . , ⠫  [211 - Quaestiones Magistri Odonis Suessionensis c. 43. Pitra, Analecta novissima Spicilegii Solesmensis, t. II: Tusculana, Paris. 1888,46.]      : Ad quod dicimus multa dixisse Augustinum, non quia sie sentiret, sed retraetando aliorum sententias, vel ut videret, ad qufem finem disputatio procederet.

           XII  XIII          ,           ,     XII       .      ,        ,       ,        ,         , ,    .

       .    -         XII .   - ,    ,      .

       ,        [212 -       (. XII)  : Imprimis Codices sancti Augustini, deinde aliorum doctorum (G. Bekker, Catalogi bibliothecarum antiqui 185).].   (Cod. 238p. XII)  ,   -,      .  ,  215 , 35  , 26 , 22 , 14 , 6 , 4 , 3 .

    , - , 頖 , , ,  .

  XII        ,       ,           .       ,   De trinitate          .[213 - Clm 21528(p. XII; )  ,    . Cod. 295(p. XII)      171De auctoritate Hilarii Pictaviensis episcopi\ InCod. Vat. lat. 254(s. XII),  2140 Note inlibro beati hylarii de trinitate, ..  1. 112De trinitate.]

  ,      XII ,           ,                  .

         ( 1194.)[214 -  . Tiraboschi, Storia della letteratura italiana III, 336338; Fabricius, Bibl. lat. mediae et inf. aetatis I, Florentiae 1858, 281 282; Antonioli, Memoria a illustri Pisani 1791, 4v. 4; Hurter, Nomenclator II 182108A.],           1136.       ,    ,           III   .   De regimine sanitatis ,    [215 - Cod. Vat. lat. 247(s. XIV), fol. 21: (Galeni) De regimine sanitatis 1. 14aBurgundione Pisano e greco inlatinum translati.],     .     ,      (1180)         ,       .  ,         ,  .[216 -     : Codd. lat. 14468(s. XII), 14469(s. XIII) 15643(s. XIII)       . Cod. lat. 1778(s. XIV)      . Cod. lat. 1781(ibid.),  1386,    ,       aBurgundione Lento, cive Pisano et iudice, Eugenii III iussu anno 1151. Cod. lat. 1782(ibid., p. XIII)   . Π    .  Chr. BaurO.S.B., S. Jean Chrysostome et ses oeuvres dans Thistoire littdraire, Louvain et Paris 1907, 62. Looshorn (Die lateinischen ?bersetzungen des hl. Johannes Chrysostomus im Mittelalter nach den Handschriften der M?nchener Hofund Staatsbibliothek, inZeitschrift f?r kathol. Theologie IV [1880] 788ff)      .  ,   .  (Appunti su Niceta ed Aniano traduttore di S. Giov. Crisostomo, inStudi e testi V [1901], n. 12, p. 142[cf. Chr. Baura.a. 0. 62A. 2]) ,         .]

     ???? ?????   ,[217 - Cod. ?rb. lat. 485(p. XV), fol. 106v-160r.   Burgundionis interpretis epistola ad Fridericura Barbarossa,  1155. .  Martene Durand, Veterum scriptorum collectio I, Paris. 1724, 827; C. J.Burkhard, Gregorii Nysseni ???? ?????? ???????? 1. aBurgundione inLat. transl., Vienna 18911902.]             (XI ).[218 - Cl. B?umker, Die ?bersetzung des Alfanus von Nemesius ???? ?????? ????????, inthe Wochenschrift f?r klassische Philologie 1896, 10951102.]

      ,    ???? ???????  ,  ??????? ??????? ??? ????????? ??????? (De fide orthodoxa),    ࠖ     1151.                  ,   .  ,    XII     ,   ,      ,          ,    .       .                .            Petrus Lombardus, , ,    De fide orthodoxa   , Gandulphus.[219 - . J. de Grhellinck, Les ceuvres de Jean de Damas en occident au XIIe siecle, inRevue des questions historiques LXXXVIII 149160; Ders., Les citations de Jean Damascene chez Gandulphe de Bologne et Pierre Lombard, inBulletin de litt, ecctes. 1910, 278285.]

  , ,   ..    ,      De fide orthodoxa    .        (0) II24 (. XII)          ,  *    Ioannes Damascenus inlibro de trinitate inter grecos magnus[220 -      Seat. I, diet. 19, c.9.] Cod. . 873    ꠫De fide orthodoxa*,   79,    . Π .     .   Cod. lat. 15952(p. XIII)    (fol. 245260).          , ,     .        ,    iohannes damascenus, magnus theologus, medicus, philosophus.

 -         .   XII         [221 - Hurter, Nomenciator II184.].




 .   





1     .  ,  ,  -,  


    XII  XIII       ,         .  ,   ࠖ ,       ,  .[222 - Eine Geschichte der christl. Mystik, inden Histor.-polit. Bl.LXXV (1875) 781ff;        ;        , Archiv f?r Literaturund Kunstgeschichte des Mittelalters II 417615. . M.Grabmann, P. HeinrichDenifle 0. P. Eine W?rdigung seiner Forschungsarbeit, Mainz 1905, 614; R. M.Martin, Heinrich Seuze Denifle en de Duitsche christelijke mystieck, inDe Katholieck 1907, 271285. Π   .  Hettinger, De theologiae mysticae et scholasticae connubio (1882); E. Michael, Geschichte des deutschen Volkes vom 13. Jahrh. bis zum Ausgang des Mittelalters III 129ff; E. Krebs, Meister Dietrich, M?nster 1906, 126ff; K. Bihlmeyer, Die deutschen Schriften Heinrich Seuses 147ff; J. Zahn, Einf?hrung indie christliche Mystik, Paderborn 1908, 60ff; A. Harnack, Lehrbuch der Dogmengeschichte III4 356ff.]

 ,     ,    .

       ,              ,    .    ,  ,      ,   .   -,         XII , ,  ,    ,    , ,    .           .  ,         .          ,    ,    ,  -      ,               -    .

     堖    .

          ,        , ,      .          .

 ,         , , ,    ,   ⠫Credo, ut intelligam     .

,    ,     ,   , ,  ,   ,   ,       . Vita contemplativa,  , quantum ad ipsam essentiam pertinet ad intellectum.[223 - S. theol. 2, 2, q. 180, a. 1. .  Thomas aVallgornera, Mystica Theologia D. Thomae, ed. Berthier, Augustae Taur. 1890, t. I, q. 1, a. 1. , . 5,  .      : Theologia mystica est contemplatio perfectissima et altissima Dei et fruitivus ac suavissimus amor ipsius intime possessi.] Ѡ , ,   ,          .  ,      ,      ,    .

           .

        ,   . -        .

-  ,      ;   ,   . ,[224 - Heinrich Seuses German Writings, Stuttgart 1907,149.]   .    ,      ;     .

      [225 - A.  (Lehrbuch der Dogmengeschichte III 342)      : 䠖   XII , ,  .  ,      .   ,    , , , ,            . ,       . .  Georg Misch, Geschichte der Autobiographie I, Leipzig 1907, 436ff. J.Mausbach (Die Ethik des hl. Augustinus I, Freiburg i.Br. 1909, 436ff)  :  ,          .].

 ,  ࠖ  , .        ,        ,      ,   , , ,   .      ,  .  蠖 .     ,   ,  ,      .     ,    , ,  ,   ,        ,     .              .

     ,  ,             ,       .

        .

 ,  XII        .  ,  ,    ,        .                , ,  ,        ,  ,      .            ,   ,   ,  .     ,  ,            ;   . [226 - Einleitung indie Mystik96.],   ꠫  .             ,        ,      ,  .

        .    ,     ,    ,    ,           . ,  ,           .

      ,    , 

   .        [227 - . Mausbach, Die Ethik des hl. Augustinus II. 355ff; Grab mann, Geschichte der scholastischen Methode I129.] ,        ,     (donum intellectus).         ,            ,     .     ,   ,  ,      ,    ,    [228 - .  Grab mann, Die philosophische und theologische Erkenntnislehre des Kardinals Matth?us von Aquasparta, Vienna 1906, 141160.].

    ,   .    -   auctoritas Patrum.                ,      .    XII     ,     ,  ,    ,      .      [229 -  , ,      De civitate Deitt      ,   ..Schmidlin, Die geschichtsphilosophische und kirchenpolitische Weltanschauung Ottos von Freising, Freiburgi.Br. 1906; P. Augustin Steiger, Der hl. Bernhard von Clairvaux.    .  - - ,  1908.].  ,              .

    ratio  auctoritas,    ,   ,    .   ,     ,      .

,         ,     .

       ,         , ,  ,     1,      -  .

          .       ;       .    XII  XIII     .           ,               .

 ,     XII   ,     ,       . ,  ,  ,  ,  -  .   -       .

    ( 1135), , , , ,  ⠖    ࠖ     XII  1.

XII   [230 - .    B. Erdmann, Die Funktionen der Phantasie im wissenschaftlichen Denken, inDeutsche Rundschau XXXIV (1907) 346ff.]. Ѡ ,  . ,   , , ,    ,    .

        ,  ,        ,            [231 - Wetzer and Weites Kirchenlexikon X 1367ff. Herzogs ?ealEnzyklop?die XVII 229243. Rocholl, Rupert von Deutz, G?tersloh 1886. J. Bach, Dogmengeschichte des Mittelalters II 243ff. Hauck, Kirchengeschichte Deutschlands IV 416ff. Hurter, Nomenciator II 25ff.   Lehrbuch der Dogmengeschichte .          (III 386A. 1),        . .  Doyen, Die Eucharistielehre Ruperts von Deutz, Metz 1889; Denifle, Luther und Luthertum I618; Cauchie, Rupert de Saint-Laurent ou de Deutz, inBiographie nationale, publiee par lAcademie royale de Belgique XX (1909) 426458.]    ,        [232 - .C.v.Sch?zler, Die Lehre von der Wirksamkeit der Sakramente ex opere operato inihrer Entwicklung innerhalb der Scholastik, Munich 1860, 4558.]    ,           [233 - L. Ianssens, Tractatus de Deo trino, Friburgi 1900, 847ff.],       ,      .          ,   ,            .

 ,  ,    -,     ,          ,    .

   De Trinitate et operibus eius        ,      ,    ,       [234 - . Scheeben, Dogmatik I425.]  ꠫   .[235 - Hauck op. cit. IV416.]

        -  De glorificatione Trinitatis et processione Spiritus Saneti.

 ,       auctoritas ratio,     .   auctoritas  .  ,  ,   ,   ,              ,  ,      ,       ,     , ,    ,         .              [236 - Qui magno feruntur pelago pavidi nautae, placidam sibi auram imprecati, fixa coelo sidera respiciunt terraque amissa tenent coelum, sedentesque ad clavum sideribus currunt. Erratica vero sidera sequi fugiunt, ne aut syrtes naufragosas incidant aut inregiones ignotas devecti portus optatos numquam attmgant. Idem nobis, qui Scripturae huius Evangelii profundum ingressi sumus, agendum est. Primo placidius nobis ille Spiritus implorandus est, de quo Psalmista: Spiritus, inquit, tuus bonus deducit me interram rectam (Ps 142). Deinde doctores sacri mente ac vigilantibus oculis tenendi sunt, qui tamquam Arcturi numquam occidentis lucida sidera, stabili fide semper steterunt, et lucem fidei fundentes, erroris occasum nescierunt; hereticorum vero lux erratica longe fugienda est et quisquis de errore eorum quidpiam sequitur, innullius Scripturae profundo maius quam inhoc Ioannis Evangelio naufragium patitur (InIoannem 1. 3[M., P. L.CLXIX 291]).].    ratio,   ,         [237 - Fateor quia neque professionem suscepi, neque ostentationem egi huiusce artis (sc. dialecticae), et si illam cognoscerem, nequaquam dignarer illam accersire, nisi coactus vel nisi sponte occurreret* (De omnipotentia Dei [M., P. L.CLXX 473]). Attende quique filius lucis es, et sicut telas aranearum ea contemne, quae filii noctis, id est philosophi huius saeculi, somniarunt (InIoannem 1. 1[M., P. L.CLXIX 209]).],      auctoritas ratio.

          .     De vita vere apostolica  ,      auctoritas ratio.        ,           [238 - M. Tandem bene evigilasti, nimis pulchre ostendens auctoritatem cum ratione concordare. Quare, si tibi placet, hunc modum debemus per omnia de cetero observare, ut cum ego ratione, quaecumque dixero, innitar infirmare vel approbare, idipsum tu auctoritate Scripturae cum ratione facias resonare. D.Bene multum; nam sicut singularum partium professiones partim rationis veritate, partim Evangelii auctoritate videatur roborari, sequitur eos eadem rationis veritate et Evangelii auctoritate refutari debere vel approbari (De vita vere apostolica 1. 1, c. 13[M., P. L.CLXX 618]).].

    De Trinitate et operibus eius,   donum scientiae,          ,  , .      ,      ,      sapientia, ,   [239 - Ingressae sunt ergo septem artes liberales tamquam famulae insacrum et reverendum dominae suae sapientiae triclinium, et quasi de triviis licentiosis ad districtum et severum verbi dei magisterium dispositae et assidere iussae sunt (De Trinitate et operibus eius: De Spiritu Sancto 1. 7, c. 10[ibid. CLXVII 1764]).].      ,        [240 - De Spiritu Sancto 1. 7, c. 1017(ibid.).].   ,   ,   , ,  ,    ,     -  ,    ,   ,   ,     ,   [241 - Primum hoc asserere licet, quia genus et differentia, species et proprium atque accidens, quae sapientes saeculi pro magnis atque arduis habent, quasi prima huius Scripturae incipientis elementa sunt. Arbitramur enim non minus ad hanc Scripturam quam ad eam, quae est apud Aristotelem, praedicamentorum doctrinam esse necessarium, quid sit genus et quid differentia, quid species et quid proprium, et quid accidens Multo melius, multo rectius secundum hanc Scripturam (Gn c. 1) dignissimam genera et species sive differentiae subordinantur quam ordinaverit Porphyrius (ibid. c. 13[M., P. L.CLXVII 17731774]).].   ,  ,  ,         .

        .     ,    [242 - Huius artis utilitas et virtus tota ostenditur insyllogismis, quorum conclusio plurimum lectorem adiuvat ad veritatem investigandam Quis autem omnium saecularium, ita ut haec sancta Scriptura fortiter ac suaviter novit aut potuit nodosum texere aut stringere syllogismum? Plena est divinae Scripturae pagina tarn perfectis syllogismis, quorum brevitate rnaxime rhetores delectantur (De Spiritu Sancto c. 13[M., P. L.CLXVII 17771778]).].  ,          . ,          De voluntate Dei 蠫De omnipotentia divina,           .

       [243 - Vacandard, Histoire de saint Bernard, Paris 1897;   Sierp, Mainz 1898. Vacandard Dictionnaire de theologie catholique II 746785. Wetz er und Weites Kirch enlexikon II 414428. Buchbergers Kirchliches Handlexikon I585587. The Catholic Encyclopedia II 498501. W. Meyer, Die Anklages?tze des hl. Bernhard gegen Ab?lard, inNachrichten der kgl. Gesellschaft der Wissenschaften zu G?ttingen, philol.-histor. Klasse 1898, 397468.],   XII ,[244 - A. Harnack, Lehrbuch der Dogmengeschichte III 342. Π     . P.Bas. H?usler, Stellung des hl. Bernhard zum Neuplatonismus und zur Heiligen Schrift nach Harnack und im Lichte der Wahrheit, inder Zisterzienserchronik XV (1903) 273ff.]    ultimus inter Patres, primus certe non impar.[245 - Bernardi Opera, Praefatio generalis n. 23(M., P. L.CLXXXII26).] , Doctor mellifluus    ;   -        ,      ,      ,     .       ,                       ,      .

     [246 - .    J. Ries, Das geistliche Leben inseinen Entwicklungsstufen nach der Lehre des hl. Bernhard, Freiburgi.Br. 1906, 116; P. Augustin Steiger, Der hl. Bernhard von Clairvaux.     .  - - , Brunn 1908, 37ff.],  ,      ,  .     *,    ,   ,   ,  ,    蠫 ,      .   ,  -                ࠖ      ,     .  , ,   ,      .           ,     -;            .[247 - . Steiger op. cit. 39. ,  Ries op. cit. 116,     .]

  ,     .  ,   ,        ;       .[248 -  Cant. cant. serm. 37, n. 2(M., P. L.CLXXXIII 971).]

     ,      , ,   ,        .[249 -  Cant. cant. sermo 36, n. 2(M., P. L.CLXXXIII 967). J. Ries, Das geistliche Leben etc.5.]        : Sunt namque, qui scire volunt eo fine tantum, ut sciant; et turpis curiositas est. Et sunt, qui scire volunt, ut sciantur ipsi, et turpis vanitas est Et sunt item, qui scire volunt, ut scientiam suam vendant verbi causa pro pecunia, pro honoribus, et turpis quaestus est. Sed sunt quoque, qui scire volunt, ut aedificent, et Caritas est. Et item, qui scire volunt, ut aedificentur, quod prudentia est. [250 - InCant. cant. sermo 36, n. 3u. 4(M., P. L.CLXXXIII 968).]       ,  .       [251 - . B.Geyer, Die Sententiae divinitatis, M?nster 1909, 8A. 1.4].   ,      ,       ⠫.[252 - Ibid.6.]

        .     ⠫scientia sanctorum, ,  ,  ,         [253 - . J.Riesa.a. 0. 811; W. Ott, Der hl. Bernhard und die Gottesliebe, inden Friedensbl?ttern 1905, 275279; Rousselot, Pour lhistoire du probleme de lamour au moyen ?ge, M?nster 1908, 49ff.].  -         .   ,         -    ,      ,  ,      [254 - . J.Riesa.a. 0. 15ff.].

Π,          ,   ,          .

    De eonsideratione [255 - L. 5, c. 3(M., P. L.CLXXXIII 791). Heitz, Essai historique sur les rapports entre la philosophie et la foi, Paris 1909, 69: Ces principes sont excellents; et de plus, exprime s avec une vigueur et une concision qui nous montrent que le saint moine de Clairvaux e?t ete de taille ? faire bonne figure dans la lignee des docteurs speculatifs.]     fides, intellectus opinio ,  ,        [256 - Ibid. 1. 5, c. 68. . J.R ie s, Die Gotteslehre des hl. Bernhard, inJahrb. f?r Philosophie und spekulative Theologie XX (1906) 450462; Scheeben, Dogmatik I520ff. C h os s at   Dieu Dictionnaire de theologie catholique IV 1153    : Ce quil nous alaisse sur la nature divine est la Synthese, filtree atravers une ?me aussi religieuse que*leve e, de ce quextrayaient ? son e*poque de lEcriture, des Peres et des textes canoniques, les glossateurs de la Bible, les faiseurs de chatnes, les compilateurs de decretales et aussi les sententiaires.]       ,      ,    .

               .          . ,  -         De baptismo aliisque quaestionibus, tecto nomine[257 - Cf. Gietl, Die Sentenzen Rolands, Freiburgi.Br. 1891,6.];  Sententiae divinitatis            De libero arbitrio.[258 - Geyer op. cit.53.]      ,     ,    ,        .         ,   .          .[259 - K. Bihlmeyer, Heinrich Seuses deutsche Schriften149.]

           .      22:38 26:52 ,      [260 - . Eichmann, Acht und Bann im Reichsrecht des Mittelalters, Paderborn 1909, 45f.        .].

  ,        ,     ,  ,                ,       ,      ,      [261 - . eben, Dogmatik I424:      (  )     ,      ,  .].   ,    ,       .

.  [262 - Etudes de theologie positive sur la sainte Trinite II, Paris 1892,111.]   XII  , ,  ,   .    ;    ,  .  ,     ,    ,         ,  ,   !  ,    ,   ,      XII .

            -[263 -  . Wetzer Weites Kirchenlexikon XII 1622ff; Hist. litt, de la France XII 312333; Hurter, Nomenciator II 103ff.   (Wilhelm von St Thierry, ein Repr?sentant der mittelalalterlichen Fr?mmigkeit, Gie?en 1898) ..Gerhard Ficker Theol. Literaturzeitung 1899, 491f Theol. Rundschau 1899, 155ff; Gottschick, Studien zur Vers?hnungslehre des Mittelalters, Zeitschrift f?r Kirchengeschichte XXII (1901) 400A.2.] (. 1148.).

 Meditativae orationes,  De contemplando Deo 蠫De natura et dignitate amoris,  Epistola de vita solitaria ad fratres de monte Dei,      -,     (1137),[264 - Annales Ordinis Cartusiensis II, Monstrolii 1888, 96ff.    .    *    Geschichte der deutschen Mystik  (Histor-polit. Bl.LXXV [1875] 787).      (Luther und Luthertum I364)        -.  Epistola ad fratres de monte Dei     .]        .    ,          ,      .        -  Speculum fidei 蠫Aenigma fidei.      ,   ,     ,        ,      ,   ;  ,   , rationes et formam fidei secundum dicta et sensum catholicorum Patrum summatim.[265 - M., P. L.CLXXXIV304.]      -       .         ,   ,    ,     -  .   ,  -   ,        Aenigma fideiu.[266 - .]  sententiae  .         ,    -,      Sententiae de fide,                Aenigma fideiu.

     ,  Cod.

lat. 13448(p. XII)      -.    102   .  l    Tractatus de fiele, spe et caritate,    .      .

, ceterarum omnium virtutum initiatrix (fol.1),     ,    .        ,  Aenigma fidei.    ,  ,       -.             , ,  ,    ⠫Aenigma fidei.

 ,     XIII ,    (),       ,  ,       (1246?)[267 - Π   . Wetzer u. Weites Kirchenlexikon XI 1690; Hurter, Nomenciator II 261; Hilarin Felder, Geschichte der wissenschaftlichen Studien im Franziskanerorden, Freiburgi.Br. 1904, 142 146290f.]     -,   ,  ,       . [268 - Kritische Bemerkungen zur Gerson-Kempisfrage, Zeitschr. f?r kathol. Theologie 1882, 710f.       De differentia mundane theologie atque divine D V 28, fol. 112ff; D VI 44, fol. 43ff    Cod. lat. 15734, fol. 245ff   .]   ,         De differentia mundane theologie atque divine      De coelesti hierarchia.     ,          ,      , ,   .




2  


    ,       ,      ,           .         ,      .

,    ,       .          :   ,   , ,   .  XI      ,   , ,         auctoritas     ,      .   ,    ,  ,  ,      ,    auctoritas ratio        .      ,    auctoritas ratio     . XII  XIII       .   , ,            ; Ѡ , ,            ,        ,            .




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/book/martin-grabmann-3292/istoriya-sholasticheskogo-metoda-vtoroy-tom-po-pechat-70327387/chitat-onlayn/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes








1


Grrabmann, Geschichte der scholastischen Methode I258ff. .  A. Dufourcq, Saint Anselme: son temps, son r?le, Revue de philosophie XV (1909) 593604.




2


. Hergenr?ther Kirsch, Kirchengeschichte II4, Freiburgi.Br. 1904,543.




3


 ,  1908,223.




4


.




5


        ,     ,  .




6


. G.Robert, Les Ecoles et lenseignement de la theologie pendant la premiere moitie du XIle siecle, Paris 1909, 2ff.




7


B.Haureau, Les Melanges po?tiques dHildebert de Lavardin, Paris 1882. C. Pascal (Poesia latina medievale, Catania 1907)  Le miscellanee poetiche di Ildeberto.




8


Bourgain, La chaire franQaise au XIIe siecle, Paris 1879, 370: Pendant tout le moyen ?ge, la chaire ne fut jamais plus grande quau XIIe siecle..Lecoy de la Marche, La chaire franQaise au moyen ?ge spe cialement au XIII siecle, Paris 1886,11.




9


B. K leinschmidt, Lehrbuch der christlichen Kunstgeschichte, Paderborn 1910, 87ff. R.Lemaire, La logique du style gotique, Revue neoscolastique de philosophie XVII (1910) 234245.




10


Denifle, Die Universit?ten des Mittelalters, Bd I: Die Entstehung der Universit?ten des Mittelalters bis 1400, Berlin 1885,46.




11


P. Mandonnet, Siger de Brabant (?tude critique) a, inLes Philosophes Beiges VI, Louvain 1911, 1ff.




12


.J.A.Endres, Thomas von Aquin, Mainz 1910,5.




13


Thomas von Aquin7.




14


        . II Talimente et la domine, alors meme quelle se r?pand et se diffuse au loin en tous les points de la chr?tiente (Mandonnet, Siger de Brabant [etude critique]28).




15


    XII ,  , . L. Maitre, Les Ecoles oepiscopales et monastkpies de lOccident depuis Charlemagne jusqu? Philippe-Auguste, Paris 1866; Hugo Bin, Essai sur la fondation de lEcole de St Victor de Paris (M., P. L.CLXXV xxiv-XL); E. Michaud, Guillaume de Champeaux et les coles de Paris au XIIe siecle, Paris 1867; Clerval, Les Ecoles de Chartres au moyen ?ge, Paris 1895;  G. Robert, Les Ecoles et lenseignement de la theologie pendant la premiere moitie du XIIe siecle, Paris 1909.




16


G. Robert op. cit. 13. .J.v.Walter, Die ersten Wanderprediger Frankreichs, 1.T1: Robert von Arbrissel, Leipzig 1903.




17


Π   XII     . Denifle, Die Universit?ten des Mittelalters bis 1400I653694; Denifle Chatelain, Chartularium Univ. Parisiensis I, Parisiis 1889, Introductio xv ff; Rashdall, The Universities ofEurope inthe Middle Ages I, Oxford 1895, 279ff; Luchaire, LUniversite de Paris sous Philippe-Auguste, Paris 1899; Cauchie, Les Universit?s daatrefois Paris et Bologne, Louvain 1902; F. X.Seppelt, Der Kampf der Bettelorden an der Universit?t Paris inder Mitte des 13. Jahrhunderts, 1. Tl, inden Kirchengeschichtlichen Abhandlungen, herausgeg. von Sdralek III, Breslau 1905, 203ff.




18


Metalogicus 2, 10(M., P. L.CXCIX 867).




19


Igitur ex magistris inInsula commorantibus formata est Universitas ibique, sub umbra Nostrae Dominae, cunabula Universitatis agnoscenda (Denifle, Chartularium Univ. Paris. I, Introductio XVII).




20


Mandonnet, Siger de Brabant (?tude critique)27.




21


Avoir etudie dans File de la Seine, cetait alors un honneur dont les Anglais, les Allemands, les Scandinaves et les provinciaux de retour chez eux se paraient avec complaisance (Ch. V.Langlois, Les universites du moyen ?ge, inthe Revue de Paris III [1896] 807808).




22


Π XII  . Ch.Thurot, De lorganisation de lenseignement dans 1'Universite de Paris au moyen ?ge, Paris et Besan9on 1850; G. Robert, Les Ecoles et lenseignement de la theologie pendant la premiere moitie du XIle siecle, Paris 1909.




23


. Denifle, Die Universit?ten des Mittelalters bis 1400I1ff 9f.




24


G. Robert op. cit.25.




25


,32.




26


Didascalicon 1. 1, c. 1(M., P. L.CLXXVI 741).    . ,   -.




27


Praecipua autem sunt ad totius philosophiae et virtutis exercitium lectio, doctrina, meditatio et assiduitas operis. Lectio vero scriptorum praeiacentem habet materiam; doctrina et scriptis plerumque ineumbit et interdum ad non scripta progreditur, quae tarnen inarcanis memoriae recondita sunt, aut inpraesentis rei intelligentia eminent. At meditatio etiam ad ignota protenditur, et usque ad incomprehensibilia saepe seipsam erigit; et/tarn manifesta rerum, quam abdita, rimatur (Metalogicus 1.1, c. 23[M., P. L.CXCIX 853]: .  1. 1, c. 24[ibid.]).




28


G. Robert, Les Ecoles etc. 52. . Grabmann, Geschichte der scholast. Methode I315A.3.




29


G. Roberta. a. 0. 53. Π   .  Ch. Thurot, Extraits de manuscrits latins pour servir ? lhistoire des doctrines grammaticales du moyen ?ge, inNotices et extraits des manuscrits de la bibliotheque nationale XXI 2, Paris 1869.




30


    Iustitia Deiu ( 1, 17) 蠫Iustificatio,  1905.




31


 1. 3, c. 9(M., P. L.CLXXVI 771).




32


Sed cum duo sint videntium genera, unum sc. auctorum, qui sententiam propriam ferunt, alterum lectorum, qui referunt alienam, cumque lectorum alii sint recitatores, qui eadem auctorum verba et ex ipsorum causis eisdem pronuntiant, et alii interpretes, qui obscure ab auctoribus dicta notioribus verba declarant, nos ingenere lectorum non recitatorum sed interpretum facientes etc.44(Cod. lat. 18094  , V).




33


G. Roberta. a. 0.55.




34


Denifle, Schriftausleger 75f88.




35


G. Heinriei, Zur patristischen Aporienliteratur, inthe Abhandlungen der kgl. s?chs. Gesellschaft der Wissensch. zu Leipzig XXVII, Leipzig 1909, 843860.




36


Grabmann, Geschichte der scholastischen Methode I101ff.




37


Die arabischen Schriften des Theodor Abu Qurra, Bischofs von Harr?n, Paderborn 1910, 65ff.




38


    




39


. Grabmann op. cit. I190.




40


  : ,    .




41


F. A.Specht, Gesch. des Unterrichtswesens inDeutschland (1885)125.




42


M., P. L.CLVIII 582. . Grabmanna.a. 0. I312.




43


M., P. L.CLXXVIII116.




44


 1. 3, c. 911(M., P. L.CLXXVI 771772).




45


Metalogicus 1. 2, c. 4(M., P. L.CXCIX 860).




46


   ,     ,             ,    ; , , ,   , ,   .




47


Solus itaque (sc. ?ber oetavus Topicorum) versatur inpraeeeptis, ex quibus ars compaginatur, et plus confert ad scientiam disserendi, si memoriter habeatur incorde, et iugi exercitio versetur inopere, quam omnes fere libri dialecticae, quos moderni praeeeptores nostri inscholis legere consueverunt; nam sine eo non disputatur arte, sed casu (Metalogicus 1. 3, c. 10[1. c. 910]).




48


. 910916.




49


M., P. L.CXCIX 1055; . Denifle, Schriftausleger75.




50


M., P. L.CCV25.




51


   ,     -.      , , , , , ,  .    ,    ,  .




52


(.-. ???????? , )  , , ,  .




53


A. Cauchie (Les universites dautrefois Paris et Bologne, Louvain 1902, 7)      .




54


    . Ch. Thurot, De lorganisation de lenseignement dans lUniversite de Paris au moyen ?ge, Paris et Besancon 1850, 64ff; Fonck, Wissenschaftliches Arbeiten, Innsbruck 1908, 585357; J. Donat, Summa philosophiae christianae, I. Logica, Oeniponte 1910, 141149; F. Paulsen, Die deutschen Universit?ten, Berlin 1902,29f; H. Schr?rs, Gedanken ?ber zeitgem??e Erziehung und Bildung der Geistlichen, Paderborn 1910, 262ff.




55


. Grabmann, Geschichte der scholastischen Methode I145f.




56


Glossarium mediae et infimae latinitatis VI, Paris. 1846,189.




57


Didascalicon 1. 3, c, 9(M., P. L.CLXXVI 771).




58


Cod. Brug. 191, fol.2.




59


Theol. Studien und Kritiken (1837)868.




60


Archiv f?r Literaturund Kirchengeschiehte des Mittelalters I587f.




61


Cetaient des collections des sentences ou pensees extraites de lEcriture sainte et des Peres et classees methodiquement (Alfred Franklin, Les anciennes bibliotheques de Paris I, Paris 1867, 10A.2).




62


Revue dhistoire eccl?siastique X 2, 200A.2.




63


B. Pez, Thesaurus Anecdotorum NovissimusIV.




64


. Grabmann, Geschichte der scholastischen Methode I183ff.




65


. . ????????? ??? ?? ???? ???????????? ??? ????? ????? ????????? ??????? ??? ?????????? ?. ??????? II, ?? ??????????? 1900, 500( ?????? ).




66


Cod. Brug. 191, fol.1.




67


J. A.Endres, Honorius Augustodunensis, Kempten 1906,36.




68


M., P. L.CLXXVIII 979, . G.Robert, Les Ecoles etc.133.




69


M., P. L.CLXXVI183.




70


. Maa?en, Kleine Beitr?ge zur Kenntnis der Glossatorenzeit, inJahrbuch des gemeinen deutschen Rechts, edited byBekker and Muthe II 237ff; Singer, Die Summa Decretorum des M. Rufinus, Paderborn 1902, LXXXI; S?gm?ller, Lehrbuch des katholischen Kirchenrechts2, Freiburgi.Br. 1909,151.




71


M. Horten, Die Metaphysik Avicennas, Halle 1907, 113.




72


 OdovonOurscamp  ,    .  Quaestiones Magistri Odonis Suessionensis     Analecta novissima Spicilegii Solesmensis tom. II, Tusculana, Paris. 1888, 1187, p. ix-xx    .        . . IX XX    ,    M Quaestiones, ,   ..     Quaestiones Journal des Savants 1888, 357366.




73


. Pitra, Quaestiones XII:   ,       , , ,      .    ,  Quaestiones Magistri Odonis Suessionensis ..     .    .    ,    .  , ,  acerees.       ,     . Le maitre laisse epuiser les objections, parfois les fortifie, pour les serrer de plus pres, puis donne la solution, la determination, la sentence.




74


Pitraa.a. 0.XV.




75


Zur Einteilung der Wissenschaften, Berlin 1907,3




76


L. Baur, Dominicus Gundissalinus, De divisione philosophiae, M?nster 1903. .  Marietan, Probleme de la classification des sciences dAristote ? St Thomas, Paris 1901.




77


L. Baur, Dominicus Gundissalinus etc. 194f.




78


Grabmann, Geschichte der scholastischen Methode I84129.




79


Ibid. I190f.




80


L. Baura.a. 0.196.




81


     .   . L e it s c h uh F is c h e r, Katalog der Handschriften der kgl. Bibliothek Bamberg I, Bamberg 1895/96, 409f.




82


C  3  : Fides est, ut ait apostolus, substantia rerum sperandarum . .;  4: Spes est fiducia eternorum bonorum ex gratia dei procedens et ex conscientia bonatf; fol. 4: Caritas est appetitus animi ad habendum deum propter seipsum1*; fol. 5: Si queritur quid distet inter Signum et sacramentum; fol. 7: Est aliud sacramentum novi testamenti quod fit inaltari.  ";  9   .




83


. Mausbach, Die Ethik des hl. Augustinus I, Freiburgi.?r. 1909, 165f; Grabmann, Geschichte der scholastischen Methode I284.




84


. B?umker, Witelo 487ff.




85


De sacramentis christianae fidei 1. 1, p. 3, c. 30(M., P. L.CLXXVI 231 232).




86


. .:      .     . 堖   ,    . ,    ,  .   ,   ,    ,  . ,      ,   .      ,  .   i.   , , . ,   ,  , ,  .   ,  .  .     . ,     .     ,  ,   .   ,  .   ,  , .          ,     ,       .     - .     .  , ,  ,     ,  ,          i.    .  ,    i.      ,   ,     .  ,      ,    . ,       .  ࠖ   . , ,    ,   .      .        . ,     ,        ,   .   ,   ,    .

-, ,    .  ,     .  ,   .  ,      (  ).   ,       .     .    ,     ,   .    .    ,      ,    ,     蠖       .        i.     .      ,    .   ,  , ,   ,   .     ,    ,          .  ,  ,    .      ,     .    :  ,    ,  .  ࠖ  ,  , :      .  ,   ,   ,  :     .      ,    ,       .  ,  ,  ,    ,  ,   ,  ,  :        .       .. ,         .  ,   ,   . ,    , ,      ,       .   ,     ,  .  ,    ,   ,  ,     ,   ,  .    ,     ,   . ,    , ,      ,       .   ,     ,  .  ,    ,   ,  ,     ,   ,  .    ,     ,   .          .    .         , ,      ,     ,  , ,   ,   ,       .       ,     ,    .   ,         ,  -    , ,    .  젖    ,              .     ,       -      ,   .     ,     , ,        ,         ..      :    ,     ,   .   : ,           ,  :      .  ,  ,        : i.  ,  :  ,        , . . .    : ,         ; ,   , -,  ,       .   ,              ,     .   : ,   .   ,   -  . ,   :  ,  ,     -    .   .    i.   ,    .     ,   .        .  ,     . ,  ,  .   ,        .       , :    ,  :  ,   ,    ,     .     ,    . ,    ,     ,   ,   ,      ,        , ,   .     ,  .    ,  ,  ,    ,    .  :   ,     .    . ,  ,  ,    ,  .   ,   ,  .  ,      , : ,    ,  ,   ,     ;    ,      .    ,  ,     ,  ,       , ,     ,    ,    ,    .      .   ,     .




87


    ,       ,   




88


Philosophia trifarie primo dividitur inTheoricam, Practicam et Logicam. Sed he tres partes singule simul subdivisiones capiunt hoc modo. Theorica intres subdividitur: inTheologiam, Mathematicam et Physicam. Theologica indivinis, Mathematica inediscendis, Physica innaturalibus et humanis. Hamm media scilicet Mathematica inquattuor partes subdividitur has scilicet: Geometriam, que est inspaciorum et temporum divisione, arithmeticam, que est innumerorum cognitione; inmusicam, que est insonorum modulatione, inastronomiam, que est de stellarum cognitione. Practica, quam actualem dicimus, intres subdividitur: inethicam i. moralem, inyconomicam i. dispensativam et politicam i. civilem. Est et alia Practica inspectiva et hec dividitur inhystoriam et spiritualem intel- ligentiam. Hystoria est, que rei ordinem simpliciter pandit nee ullus ibi est oc- cultus intellectus nisi qui verbis resonat. Sed spiritualis intelligentia est, qua supergressi visibilia de divinis aliquid et celestibus contemplamur eaque sola mente intuemur, que corporeum supergrediuntur aspectum. Item practica spiritualis infcelligentie inhas tres subdividitur scilicet inTropologiam, que est de morum compositione, inAllegoriam, que est de figurata dictione, et inAnagogen, que est de superiorum duetu et intellectione; ducit enim intellectum hominis ad superiora. Logica rationalis trifario modo subdividitur intres: inDyalecticam, que est dis- putatoria, inApodicticam i. demonstrativam, inSophisticam i. fraudulentam et fietam.




89


Philosophie tres sunt partes theorica practica logica. Et ut de practica primo expediam, Practis grece actio dicitur latine et est practica, que docet, quid sit agendum et quid non. Practice tres sunt partes: Etica, que agit de moribus, Extis (!) enim interpretatur mos, politica, que agit de regimine reipublice, Polis namque dicitur civitas, economica, que agit de dispensatione rei familiaris, Economicus enim interpretatur dispensator. Unde dicitur Echonomia. Et cum partes logice omnibus sunt (   *), de theorica agendum est. Theoros grece speculatio dicitur latine. Unde dicitur theorica quasi speculativa. Theorice tres sunt partes: theologia, que tractat de incorporeis extra corpora i. de divinis, Theos enim deus, logos, sermo vel ratio dicitur. Theologie due sunt partes: theologia affirmationis, que de deo affirmat, que digne possunt de eo affirmari, theologia negationis, que omnia vocabula adeo abnegat sicut inhierarchia beati dionisii habetur. Est autem altera pars theorice phisica, que de ipsis corporibus tractat. Phisis enim grece natura dicitur latine. Unde phisica dicitur i. naturalis scientia quum phisica agit de rerum naturis. Tertia pars theorice est mathematica, que agit de incorporeis circa corpora. Et videtur quod matesis penultima producta et absque aspiratione interpretatur divinatio. Unde juvenalis: nota matematicis genesis tua. Mathesis vero penultima corrupta et cum aspiratur interpretatur doctrina. Unde dicitur mathematica quasi doctrinalis scientia. Vel quia per eam habetur accessus ad doctrinam phisice et theologie quia omnia docet subiectis figuris vel quia certior est doctrina inmathematica disciplina quam inceteris eo quod omnia ibi probantur demonstrativis argumentis. Mathematice vero quattuor sunt species: arithmetica, que tractat de numeris, musica de proportionibus, geometria de magnitudine immobili, astronomia de magnitudine mobili.




90


Fol.57




91


Dividitur autem secundum quosdam inphisicam, ethicam et theologiam, quod placuit Origeni. Unde secundum tres partes philosophie Salomonen! tria volumina attestatur composuisse: ecclesiasten, ubi fuit phisicus, et proverbia, inquibus ethicus, et cantica canticorum, inquibus probatur extitisse theologus.




92


Fol. 58r: Multos autem videmus et scimus grammaticos, quos non audemus nee debemus censere philosophos et idem indialectico contingit et inrhetorico.




93


Fol. 58r: Ad triplicem namque conservationem triplex scientia reperta est: phisica ad tutelam corporis, que agit de naturis theologia ad presidium anime, que viciorum fugam predicat et virtutum appetitum, scientia legum, que dietando iustitiam res exteriores protegit. Ad istas tres scientias parate sunt tamquam vie septem liberales artes, que intrivio et quadrivio continentur. Nullus per- fectionem illius triplicis sapientie potest attingere, ni&iinbis septem prius extiterit perfectus.




94


Denifle, Die Universit?ten des Mittelalters 199ff,        .




95


Fol. 58: Theologia cuius vocabulum oh dignitatem grece lingue et eorum, de quibus agit, immutatum permansit.




96


  . B.Haureau, Notices et extraits de quelques manuscrits I325333,         ,   .          1216.      Cod.      146B Clm 3075.      ꠫   M. Baumgartner, Die Philosophie des Alanus de Insulis, M?nster 1896, 107593. . De Wulf, Histoire de la philosophie medievale261.




97


Fol. 7: Diffinitio scientie. Scientia itaque est rerum scibilium agnitio, dividitur autera scientia inquattuor species: philosophiam, eloquentiam, poesim, mechanicam. Celestis quidem medicus humane nature quattuor cernens principalia incommoda videlicet ignorantiam, taciturnitatem, vitium, defectum quattuor adhibuit remedia: contra ignorantiam philosophiam, contra taciturnitatem eloquent?am, contra vitium virtutem, contra defectum valetudinem. Philosophia siquidem removet ignorantiam et informat contrarium sc. agnitionern, eloquentia removet taciturnitatem et informat facundiam, poesis sicut postea patebit exstirpat vitium et superseminat virtutem, mechanica purgat defectum et instruit valetudinem. Aphilosophia incipientes: philosophia est divinarum rerum et humanarum scientia. Divine res appellantur incorporee. Dividitur ergo philosophia induas species: intheoricam, que contemplatur incorporea, et practicam, que agit de corporeis. Theorica est itaque scientia philosophandi de incorporeis. Sed quia incorporea sunt quedam invisibiles substantie ut deus, noys, anima mundi, angeli, quedam invisibiles cause ut rerum nature, quedam invisibiles forme ut magnitudo, multitudo, theorica intres species subdividitur: intheologiam, que agit de invisibilibus substantiis, inphisicam, que agit de invisibilibus causis et rerum naturis, inmathematicam, que agit de invisibilibus formis, et quia huiusmodi formarum sunt quattuor diversitates, mathematica dividitur inquattuor species sc. arithmeticam, musicam, geometriam, astronomiam. Arithmetica eniin agit de multitudine secundum se sc. de numero, musica de multitudine relata, ut est proportio et consonantia, geometria de magnitudine immobili, ut est terra, astronomia de multitudine mobili, ut est celum.11Fol. 8r: Phisica enim est scientia tractans de naturis omnium rerum, que sunt sub lunari globo et etiam quarumdam supra.




98


Fol. 8: Divisio theologie: Theologia dividitur itaque induas species: supercelestem et subcelestem, ut testatur I. Scotus super ieargiam. He autem due species originem habent ex duabus potentiis anime, quarum una ab eodem appellatur thesis, alia extasis. Thesis autem nihii aliud est inhoc loco quam ratio, secundum quam potentiam homo insuo statu consideratur nee suum statum egreditur, quia ea humana et terrena considerat. Extasis autem prout hie aeeipitur est potentia anime, cuius speculatione homo extra se constituitur, Extaseos autem due sunt species: una inferior, qua homo infra est, alia superior, qua rapitur supra se. Superioris vero due sunt species, una quidem intellectus, qua homo considerat sc. angelos et animas secundum quam homo fit Spiritus et ita supra se fit. Alia est, que intelligentia dicitur, qua homo trinitatem intuetur. Per hanc speculationem homo quodam modo deificatur. Unde ista speculatio apothesis i. divina censetur. Ex thesi vero nascitur naturalis philosophia, que circa terrena versatur. Ex intellectu nascitur ypothetica theologia, que circa spirituales creaturas attenditur. Unde ypothetica dicitur de hiis, que divine auetoritati supposita sunt. ex intelligentia vero supercelestis sive apothetica oritur Unde apothetica i. superpositiva oritur.




99


Fol8.




100


 2122    ,  de entimemate (enthymeme), de inductione, de diffinitione et descriptione, de diffinitione sillogismi et elenchi, de figuris sillogismorum, de speciebus divisionis ..




101


M., P. L.CCX511.




102


Fol. 23: Boetius fuit translator agreco inlatinum. Ideo subiungit (  ⠄; M., P. L.CCX 511): dicitque latinum. Boetius enim exposuit omnes libros aristotelis et invenit commenta super eos.




103


M., P. L.CCX 674Cf. Baumgartner, Die Philosophie des Alanus de Insulis 92f.




104


. K.Bihlmeyer, Heinr. Seuses deutsche Schriften, Stuttg. 1907, 344A.




105


Π     XII  . M.Baumgartner op. cit.80.




106


Haureau, Notices et extraits I328A.1.




107


Ibid.327.




108


Π   . B?umker, Witelo 312319; De Wulf, Histoire de la philosophie medievale2 149157; ?berweg-Heinze, Grundri? der Geschichte der Philosophie II9 172f 201f 272f; J. A.Endres, Geschichte der mittelalterlichen Philosophie 75ff.   . : J. de GhellinckS.J., Le traite de Pierre Lombard sur les sept ordres eccl?siastiques: ses sources et ses copistes, Revue de lhistoire ecclesiastique 1909, 290302720728.




109


    . G. Bekker, Catalogi bibliothecarum antiqui, Bonnael885; Gottlieb, ?ber mittelalterliche Bibliotheken, Leipzig 1890; L. Delisle, Bibliotheque de lEcole des chartes XXI (1860) 393439498515; Me moires de lInstitut XXIV (1861) 266342; Le cabinet des manuscrits de la bibliotheque nationale II 104141427550; III 1295.   .  L. Traube, Vorlesungen und Abhandlungen, I. Bd: Zur Pal?ographie und Handschriftenkunde (1909) 110ff.       : M. Ferotin, Histoire de lAbbaye de Silos, Paris 1897, 257ff; Giov. Mercati, II Catalogo della biblioteca di Pomposa, Roma 1896; Cipolla, Ricerche sullantica biblioteca del monastero della Novalesa, Turin 1894; M. R.James, The ancient libraries ofCanterbury and Dover, Cambridge 1903; R. Beer, Die Handschriften des Klosters Santa Maria di Ripoll Iu. II, inthe Sitzungsber. der philos.-histor. Klasse der Wiener Akademie der Wissensch., 155th vol., 3rd dept.; 158th vol., 2nd dept.




110


Mercati op. cit. 37: Quibus respondendum apostolicis verbis, quia indomo potentis non solum vasa aurea et argentea sed et fictilia sunt (2Tim 2, 20). Idcirco itaque hoc itaque egit, ut pro studio et merito suo habeat unusquisque, inquibus oblectetur et proprium exerceat ingenium. Hinc et ipsa Veritas dicit: Indomo Patris mei mansiones multae sunt4 (Io 14, 2). Credo ut quanto quis hie erit sanetior, tanto illic beatior. Idem quoque gentilium commentum librorum, si ad puram intentionem intelligantur, aedificant. Quid enim aliud sonant quam saecularem pompam nihil esse? Unde Apostolus: Scimus, quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur inbonum (Rom 8, 28).




111


Bekker, Catalogi bibliothecarum antiqui 861279510311211311511712612179136.




112


Gottlieb, ?ber mittelalterliche Bibliotheken440.




113


Ibid.443.




114


.




115


Annals ofthe Histor. Verein f?r den Niederrhein XXXIY29.




116


  . Gietl, Die Sentenzen Rolands, Freiburgi.Br. 1891, xxxvin; Roch de Chefdebien Revue Augustinienne, 15e mai 1898, 541; J. de Ghellinck Revue dhistoire ecclesiastique X (1909) 725A. 1; M. Grab mann Histor. Denifle    ,    108(4) Archiv f?r Literaturund Kirchengeschichte des Mittelalters I623A.4.




117


Die L?cke im Diogenes Laertius und der alte ?bersetzer, inHermes I(1866)368.




118


L.Traube, Untersuchungen zur ?berlieferungsgesch. r?m. Schriftsteller I, inthe Sitzungsber. der philos.-philol. u. histor. Klasse der kgl. bayr. Akad. der Wissensch. 1891, 387428; Ders., Perrona Scottorum, ein Beitrag zur ?berlieferungsgesch., ibid. 469538; Ders, Vorlesungen und Abhandlungen, vol. II: Einleitung indie lateinische Philologie des Mittelalters, ed. byP. Lehmann, Munich 1911. Taylor, Classical heritage ofthe Middle Ages, 1892. J.E.Sandys, Ahistory ofclassical scholarship I, Cambridge 1908, 533536. Novati, Linflusso del pensiero latino sopra la civilta italiana del medio evo2, Milano 1899. Pascal, Letteratura latina medievale, Catania 1909, 117174. Ch. Cuissard, Letude du Grec ? Orleans depuis le IXe siecle jusquau milieu du XVIII6 siecle, Orleans 1883. Tougard, Lhellenisme dans les ecrivains du moyen ?ge du VIIe au XIIe siecle, Paris 1886. Manitius, Philologisches aus alten Bibliothekskatalogen bis 1300, im Rhein. Museum XLVII (1892), Erg?nzungsheft.




119


Die antike Kunstprosa IP, Leipzig und Berlin 1909, 680ff 712731; . Ders., Die lateinische Literatur im ?bergang vom Altertum zum Mittelalter, inKultur der Gegenwart I82, 436; Ders., Einleitung indie Altertumswissenschaft I, Leipzig 1910,556.




120


E. Norden, Die antike Kunstprosa II688.




121


Ibid.728.




122


Die Wiederbelebung des klassischen Altertums I3, Berlin 1893.




123


      .    ,    ,      ,    ;       (P. Hil. Felder, Geschichte der wissenschaftlichen Studien im Franziskanerorden, Freiburg 1904, 404ff).




124


. Decr. Grat. D.XXXVII, Summa Rufini, ed. Singer, Paderborn 1902, 80ff. Decr. Greg. IX 1. 5, t. 5de magistro.




125


G. Schepfi, Conradi Hirsaugiensis dialogus super auctores sive Didascalon, Wirceb. 1889. Vgl. R e m ig ius S t ? 1z1e inden Bl?ttern f?r das bayr. Gymnasial- schulwesen 1888, 525ff und im Katholik 1888, 401417; E. Nordena.a.O.II 720A.




126


  ,   IX . . .,     Carmen apologetico didacticum  ,            ..Theoduli eclogam recensuit et prolegomenis instruxit Dr Ioannes Osternacher, Ripariae apud Lentiam 1902.   ,   ,  Clm 6732601(  s. XIII) VI 37, n. 1    .




127


Π  : Nobilissimus auctor iste libros plurimos philosophieos studiosis philosophiae pernecessarios edidit et vix similem inprosa vel praecedentem vel subsequentem habuit (Schep?, Conradi Hirsaugiensis etc. 51).         (2- ., , 1908)    . Π    . Comparetti, Virgiiio nel medio evo2, Firenze 1896.




128


Antike Kunstprosa II 720A.




129


 . Prantl Sitzungsber. der kgl. bayr. Akad. der Wissensch. 1867, II 173198.




130


 Cod. lat. 17903 Cod. lat. 15155    (. XIII),      , , , , , , , , , , , , , ,  ,   ,   . .   Haureau, Notices et extraits de quelques manuscrits IV 299315.




131


    Cod. 445(p. XIV)   : Auctoritates sanctorum, philosophorum et poetarum collecte per fr. Erbonem ord. pred. 2The universities ofthe Middle Ages I757ff.




132


Die Universit?ten des Mittelalters I757ff.




133


Die Universit?ten des Mittelalters I475A.




134


E. Boutaric, Vincent de Beauvais et la connaissance de lantiquite classique au treizieme siecle, Paris 1875.




135


. Grrabmann, Geschichte der scholastischen Methode I189213215.




136


Ch. Huit, Le Platonisme au XIIe siecle, Annales de la philosophie 1889, t. XXI, p.II.M.Baumgartner, The Philosophy ofAlanus de Insulis9.




137


. Switalski, Des Chalcidius Kommentar zu Piatos Tim?us, M?nster 1902.




138


, Cod. lat. 16579   (.XII




139


. Traube, Vorlesungen und Abhandjungen, vol. II: Einf?hrung indie lateinische Philologie des Mittelalters, ed. byP. Lehmann, Munich 1911.86.




140


. B?umker, Die europ?ische Philosophie des Mittelalters, inKultur der Gegenwart I5,313.




141


Π,   ,     , . Jourdain, Becherches critiques sur l?ge et lorigine des traductions latines dAristote et sur des commentaires grecs ou arabes employee par les docteurs scolastiques 2, Paris 1843; Pr&ntl, Geschichte der Logik im Abendlande II 98ff; Clerval, Les Ecoles de Chartres au moyen ?ge, Paris 1895, 222244ff; H. Rashdall, The Universities ofEurope inthe Middle Ages I, Oxford 1895, 350ff; Mandonnet, Siger de Brabant (etude critique) 2, Louvain 1911, 6ff; Chollet, Aristotelisme de la scolastique, inDictionnaire de theol. cathol. I18691887; Marchesi, LEtica Nicomachea nella tradizione latina Medievale, Messina 1904, 20f; B?umkera.a. 0.15; J. Schmidlis, Die Philosophie Ottos von Freising.. , Philos. Jahrbuch 1905, 160175.




142


        (  11401142,    1136,  1132) . G.Robert, Les Ecoles et lenseignement de la theologie pendant la premiere moitie du XIIe siecle 188190.




143


Metal. 1. 4, c. 3(M, P. L.CXCIX 917). . 1. 2, c. 10(M., P. L.CXCIX 868).   . Cousin, Fragments philos. II, Paris 1865, 385 389; Thurotin Revue critique II 1, 197. ᠫOratio magistri Adae Parvipontani de Utensilibus ad domum regendam,   .   Lexicograpbie latine du XII et du XIII siecle, Haureau, Notices et extraits etc., III 197218. III 197218.




144


M., P. L.CLXXXVIII 1268.




145


Clerval, Lenseignement des arts liberaux aChartres et ? Paris dans la premiere moitie du XIIe siecle dapres lHeptateuchon de Thierry de Chartres, inCongres scientilique international des catholiques tenu ? Paris 1888II 277296; Ders., Les Ecoles de Chartres au moyen ?ge du Ve au XVle siecle, Chartres 1895, 220ff.




146


Alter logicam insex libros, id est praedicamenta, perihermenias, priora analitica, topica, posteriora analitica, elencos distinxit. Quorum primus de simplicibus terminis, secundus de propositionibus, tertius de complexione propositionum utili ad syllogizandum, iudicium purgans et instruens, quartus de methodis id est via syllogizandi, quintus de demonstrationis necessitate, sextus de cantela sophisticarum fallaciarum docet. Ut ita perfectum philosophum non solum ad cognoscendae veritatis, sed ad vitandae falsitatis scientiam perfecte informet (Chron. 2, 8[M.G.SS.XX 147]). Π,     ,  Seh midiin, Die Philosophie Ottos von Freising 165A.5.




147


Denique se artis seu facultatis huius principem ac inventorem dici debere ipsemet infine gloriatur elencorum hoc modo .. (Schmidlina.a. 0.).    .




148


. Schmidlina.a. 0.170.




149


Item quod syllogismorum necessariam complexionem inmateria et forma, propter quae logicum negotium inchoatur, primus tradiderit, ibidem testatur dicens1* (  ). Inde est quod quamvis ante ipsum fuerifc syllogizatum, non tarnen ex necessitate, sed quasi casualiter, id est, ut non semper sie, sed quandoque sie, quandoque non sie. Unde est ille Piatonis Syllogismus, quem Boetius incommento super perihermenias ponit. Sensus, inquit, non contingunt substantiae notionem. Quod non contingit, nee ipsius veritatis contingit notionem. Sensus igitur veritatis notionem non contingit.




150


   Schmidlin, Die Philosophie Ottos von Freising 173175.




151


       ࠫ .     ,   .       .




152


Grundri? der Geschichte der Philosophie II202.




153


Histoire de la philosophie medievale2 156. .  (Geschichte der lateinischen Literatur des Mittelalters, 1. Teil, M?nchen 1911, 30)  : Priora et posteriora Analytica des Aristoteles.         .   . 31:     ,    .




154


Antike Kunstprosa II585.




155


Opus maius19.




156


Commentarii invarios Aristotelis libros, Augustae Vind. 15171520.




157


Johannes Saresberiensis (1862)120.




158


Die L?cke inDiogenes Laertius und der alte ?bersetzer, inHermes, Zeitschrift f?r klassische Philologie I(1866) 366ff.




159


Die Philosophie Ottos von Freising 168ff.




160


Ioannis Saresberiensis Episcopi Carnotensis Policratici libri octo, ed. Webb I, Oxonii 1909, XXIII XXVII.




161


. G.Tiraboschi, Storia della letteratura itaiiana III 2, Firenze 1806, 334. Gradenigo, Ragionamento istorico-critico intorno la letteratura grecoitaliano, Brescia 1759, c.8.




162


   .J.Dr?sek e, Bishop Anselm ofHavelberg and his legation trips toByzantium, inZeitschrift f?r Kirchengeschicbte XXI (1900) 160185, esp. 167and 173f.




163


Aderant quoque non pauci Latini, inter quos fuerunt tres viri sapientes inutraque lingua periti et literarum doctissimi, Iacobus nomine, venetieus natione, Burgundio nomine, pisanus natione; tertius inter alios prae. cipuus graecarum et latinarum literarum doctrina apud utramque gentem Moyses nomine, italus natione ex civitate Pergamo: iste ab universis electus est, utrimque fidei interpres esset (Dialogi 1. 2, c. 1[M., P. L.CLXXXVIII 1163]).




164


M.G.SS.VI489.




165


Storia della letteratura italiana IV 1,160.




166


. Ehrhardin Krumbachers Geschichte der byzantinischen Literatur, Munich 1897, 8284.




167


.




168


A. a. 0. 433.     . 430.




169


.  Richard Stapper, Festschrift zum 1100j?hrigen Jubil?um des Campo Santo inRom 1897, 130138(.  Krumbacher derByzant. Zeitschrift VI [1897] 443ff). R. S tapp er, Pope John XXL, M?nster 1898.




170


. Commentaria inArist. Graeca XX XXII.




171


  . Tiraboschi, Storia della letteratura italiana III 2, 372376; Krumbacher, Geschichte der byzantinischen Literatur2 445f; Wallies, Die griechischen Ausleger der aristotelischen Topik, Berlin 1891, 2427. Π   : Montfaucon, Bibliotheca bibliothecarum manuscriptorum nova II, Paris. 1715, 1323; Lambecius, Commentariorum de bibliotheca Caesarea Vindob. libri VII148.




172


Die L?cke inDiogenes Laertius und der alte ?bersetzer, inHermes I(1866) 366ff.




173


Die ?bersetzungsliteratur Unteritaliens inder normannisch staufischen Epoche, inZentralblatt f?r Bibliothekwesen III (1886) 161190.




174


Ibid. 164f.




175


. W.Giesebrecht, De litterarum studiis apud Italos primis medii aevi saeculis 37; Schiapa, Alfano I, arcivescovo di Salerno, inStudio storicoletterario, Salerno 1880. .  Vorlesungen und Abhandlungen von L. Traube, Bd II: Einleitung indie lateinische Philologie des Mittelalters 85f.




176


. Heinze, Grundri? der Gesch. der Philosophie II273.




177


Die L?cke inDiogenes Laertius und der alte ?bersetzer, inHermes I(1866)383.




178


. 1. 2, c. 20(M., P. L.CXCIX 885).   Anal. post. 1, 22: ?? ??? ???? ??????? ??????????? ?? ??? ????, ?? ?????, ????? ???? ??? ????? ????? (83a33).




179


  : . 1. 1, c. 15; 1. 8, c. 5; 14, c, 2; Ep. 211ad Ricardum Constantiensem archidiaconum (M., P. L.CXCIX 235843902917).




180


Ioannis Saresberiensis Policraticus IXXVI.




181


Bekker, Catalogi Bibliothecarura antiqui223.




182


Ibid.234.




183


   Cod. lat. 16595(p. XIII)   .  2    .  Liber predicamentorum,  11- ,    .   ,   .   26Liber periermenias ,     : Liber sex principiorum     ( 35, Liber divisionum 蠫Liber topicorum  ( 4150),   . Liber priorum (Analytica priora)  76-126- .       .  Liber posteriorum ( ; . 127157), ,       .    (. 158216)  .     .  ,    .      .   Liber elenchorum (. 218236).    ,  .        .   Logica vetus et nova  Codd. lat. 1659616597( . XIII)  . Cod. lat. 16599(p. XIII)    ,   蠫. Cod. lat. 12956(. XIII)    .  Cod. lat. 12950(. XIII)   ,   , Cod. lat. 14697(. XI)  De anima 蠫De memoria   .  Cod. lat. 3470(p. XIII)       . Cod. lat. 3471(. XIII)       .




184


Aristoteles primus syllogismos distinxit et rationibus adiutus geometricis artificiosam medii termini inventionem tradidit. Item Aristoteles theoremata deeimi libri Euclidis invenit? et primus artificiosissime colores rhetoricos distinxit

Apodicticam autem et dialecticam restricto vocabulo et sophisticam scripsit, ut petitioDi diseipuli sui Alexandri Macedonis satisfaceret (Alex. Neckam, De naturis rerum, edited byThomas Wright, London 1863, c. 173, p. 283[Rerum Britannicarum Medii Aevi Scriptores XXXIV]). Ingenium Aristotelis commendare superfluum esse censeo, quia supervaeuis laborat impendiis, qui solem ni?tur faeibus iuvare (ibid. c. 174, p. 309).




185


Du temps o? la Scolastique latine aconnu la Physique dAristote, Revue de philosophie IX (1909) 163178.




186


Cod. lat. biblioth. nat. Paris. U423, fol. 65r. .   ,    .




187


Librorum quoque Aristotelis, qui de naturali philosophia inscripti sunt et ante paucos annos (ante an. 1210) Parisiis coeperant lectitari etc. (Roberti Autiss. Chron. [M.G.SS.XXVI 276]). Denifle, Chartularium Univ. Paris. I70. . Lucquet, Aristote et lUniversite de Paris pendant le XIIIe siecle, Paris 1904,19.




188


Denifle op. cit. I, n. 11, p. 70. . Lucquet op. cit.20.




189


Denifle op. cit. I, n. 80, p. 7879.




190


Ibid. I, n. 79, p.138.




191


Ibid. I, n. 87, p.143.




192


. Scheeben, Dogmatik I423.




193


Augustinuszitate bei Thomas von Aquin, inthe Sitzungsber. der philos.-philol. und der histor, Klasse der kgl. bayr. Akademie der Wissensch. 1904,540.




194


Le traite de Pierre Lombard sur les sept ordres eccle*9iastiques: ses sources, ses copistes, Revue dhist?ire eccl?siastique X (1909) 290f.       , .  ,     : Codd. lat. 14604, 1566817411(. XIV)   . Codd. lat. 13442, 1344314432     s. XII. Codd. 1180(s. XII) 1916(s. XIII)      .  1916   Resina scripturarum. Cod. 247    ,  , , , , ,   -.  139    (. XIII)    Excerptiones ex libris XX actorum. . Denifle Chatelain, Inventarium Codicura manuscriptorum Capituli Dertusensis, Paris. 1896, 28.        Auctoritates (Codd. B XI 3, B XI 8, B X 22, D IX 23, F I28..).




195


.      (. 1150.),   ,       .    : Nihil tibi de meo misi; cum cornicula alienis pennis me ornavi (Ep. 36). Ch. Hugo, Sacrae Antiquitatis Monumenta, Stivagii 1725,380.




196


Π      . Trendelenburg, Logische Untersuchungen II, Berlin 1840, 335f; Otto Ritschi, System und systematische Methode inder Geschichte des wissenschaftlichen Sprachgebrauchs und der philosophischen Methodologie, Bonn 1910,91.




197


Prologus Magistri Sententiarum.




198


Cf. Denifle, Die Universit?ten des Mittelalters 759A.1.




199


 (Chartularium Univ. Paris. III ix)   : Theologiae Studium iam inpriore aetate fastigium reliquisse intomo altero (p. vi ff) annotavimus. Iamdiu theologi, paucis exceptis, fontem egregium theologiae neglexerunt, Patrum ecclesiae Studium. Revera catalogi manuscriptorum illius tempestatis non continent apographa operum sanetorum Patrum, nisi brevium traetatuum, generatim de vita spirituali agentium, si quid adhuc de Patribus noverant, id ex anterioribus theologicis operibus hauserant vel ex Collectaneis per alphabetum digestis, ubi sententiae Patrum collectae erant. Una ex antiquis institutis superfuit ratio scholastica. Sie theologia sterilis evasit ac sterilior quam unquam, Nominalismo inphilosophia dominante.




200


Π   . S?gm?ller, Lehrbuch des katholischen Kirchenrechts2, Freiburgi.Br. 1909, 145ff.         . ʠ       Codd. lat. 13658, 1365918586( s. XII)   . Cod. 227  (   . )   ,    ..Ehrle Archiv f?r Literaturund Kirchengeschichte des Mittelalters I477ff; Leto Alessandri, Inventario dell antica biblioteca del s. convento di S. Francesco inAssisi compilato nel 1381, Assisi 1906, 192ff.




201


Denifle, Die mittelalterlichen Universit?ten 759A.22.




202


. codd. Vat. lat. 414515,     .     XIII .      Cod. lat. 11411169  ,     XIII .




203


Cod. 98 (. XIII)      ,  .      ,     -  ,    De fide orthodoxa    De trinitate  - (. Leto Alessandria.a. 0. 226f).




204


Policraticus 1. 7, c. 9(M., P. L.CXCIX 657. Ioannis Saresberiensis Episcopi Carnotensis Policratici libri octo, ed. Webb II 128).




205


Clm 2627, fol.55.




206


Cod. lat. 1002 , f. 221v-231v.   Praeconium,  ,   .




207


Cod. lat. 297  , 132.




208


Etudes sur Joachim de Flore et ses doctrines, Paris 1909,75.




209


. Denifle, Die mittelalterlichen Universit?ten 759A.22.




210


.     Cl. B?umker, Die europ?ische Philosophie des Mittelalters, inder Kultur der Gegenwart I315.




211


Quaestiones Magistri Odonis Suessionensis c. 43. Pitra, Analecta novissima Spicilegii Solesmensis, t. II: Tusculana, Paris. 1888,46.




212


      (. XII)  : Imprimis Codices sancti Augustini, deinde aliorum doctorum (G. Bekker, Catalogi bibliothecarum antiqui 185).




213


Clm 21528(p. XII; )  ,    . Cod. 295(p. XII)      171De auctoritate Hilarii Pictaviensis episcopi\ InCod. Vat. lat. 254(s. XII),  2140 Note inlibro beati hylarii de trinitate, ..  1. 112De trinitate.




214


 . Tiraboschi, Storia della letteratura italiana III, 336338; Fabricius, Bibl. lat. mediae et inf. aetatis I, Florentiae 1858, 281 282; Antonioli, Memoria a illustri Pisani 1791, 4v. 4; Hurter, Nomenclator II 182108A.




215


Cod. Vat. lat. 247(s. XIV), fol. 21: (Galeni) De regimine sanitatis 1. 14aBurgundione Pisano e greco inlatinum translati.




216


    : Codd. lat. 14468(s. XII), 14469(s. XIII) 15643(s. XIII)       . Cod. lat. 1778(s. XIV)      . Cod. lat. 1781(ibid.),  1386,    ,       aBurgundione Lento, cive Pisano et iudice, Eugenii III iussu anno 1151. Cod. lat. 1782(ibid., p. XIII)   . Π    .  Chr. BaurO.S.B., S. Jean Chrysostome et ses oeuvres dans Thistoire littdraire, Louvain et Paris 1907, 62. Looshorn (Die lateinischen ?bersetzungen des hl. Johannes Chrysostomus im Mittelalter nach den Handschriften der M?nchener Hofund Staatsbibliothek, inZeitschrift f?r kathol. Theologie IV [1880] 788ff)      .  ,   .  (Appunti su Niceta ed Aniano traduttore di S. Giov. Crisostomo, inStudi e testi V [1901], n. 12, p. 142[cf. Chr. Baura.a. 0. 62A. 2]) ,         .




217


Cod. ?rb. lat. 485(p. XV), fol. 106v-160r.   Burgundionis interpretis epistola ad Fridericura Barbarossa,  1155. .  Martene Durand, Veterum scriptorum collectio I, Paris. 1724, 827; C. J.Burkhard, Gregorii Nysseni ???? ?????? ???????? 1. aBurgundione inLat. transl., Vienna 18911902.




218


Cl. B?umker, Die ?bersetzung des Alfanus von Nemesius ???? ?????? ????????, inthe Wochenschrift f?r klassische Philologie 1896, 10951102.




219


. J. de Grhellinck, Les ceuvres de Jean de Damas en occident au XIIe siecle, inRevue des questions historiques LXXXVIII 149160; Ders., Les citations de Jean Damascene chez Gandulphe de Bologne et Pierre Lombard, inBulletin de litt, ecctes. 1910, 278285.




220


     Seat. I, diet. 19, c.9.




221


Hurter, Nomenciator II184.




222


Eine Geschichte der christl. Mystik, inden Histor.-polit. Bl.LXXV (1875) 781ff;        ;        , Archiv f?r Literaturund Kunstgeschichte des Mittelalters II 417615. . M.Grabmann, P. HeinrichDenifle 0. P. Eine W?rdigung seiner Forschungsarbeit, Mainz 1905, 614; R. M.Martin, Heinrich Seuze Denifle en de Duitsche christelijke mystieck, inDe Katholieck 1907, 271285. Π   .  Hettinger, De theologiae mysticae et scholasticae connubio (1882); E. Michael, Geschichte des deutschen Volkes vom 13. Jahrh. bis zum Ausgang des Mittelalters III 129ff; E. Krebs, Meister Dietrich, M?nster 1906, 126ff; K. Bihlmeyer, Die deutschen Schriften Heinrich Seuses 147ff; J. Zahn, Einf?hrung indie christliche Mystik, Paderborn 1908, 60ff; A. Harnack, Lehrbuch der Dogmengeschichte III4 356ff.




223


S. theol. 2, 2, q. 180, a. 1. .  Thomas aVallgornera, Mystica Theologia D. Thomae, ed. Berthier, Augustae Taur. 1890, t. I, q. 1, a. 1. , . 5,  .      : Theologia mystica est contemplatio perfectissima et altissima Dei et fruitivus ac suavissimus amor ipsius intime possessi.




224


Heinrich Seuses German Writings, Stuttgart 1907,149.




225


A.  (Lehrbuch der Dogmengeschichte III 342)      : 䠖   XII , ,  .  ,      .   ,    , , , ,            . ,       . .  Georg Misch, Geschichte der Autobiographie I, Leipzig 1907, 436ff. J.Mausbach (Die Ethik des hl. Augustinus I, Freiburg i.Br. 1909, 436ff)  :  ,          .




226


Einleitung indie Mystik96.




227


. Mausbach, Die Ethik des hl. Augustinus II. 355ff; Grab mann, Geschichte der scholastischen Methode I129.




228


.  Grab mann, Die philosophische und theologische Erkenntnislehre des Kardinals Matth?us von Aquasparta, Vienna 1906, 141160.




229


 , ,      De civitate Deitt      ,   ..Schmidlin, Die geschichtsphilosophische und kirchenpolitische Weltanschauung Ottos von Freising, Freiburgi.Br. 1906; P. Augustin Steiger, Der hl. Bernhard von Clairvaux.    .  - - ,  1908.




230


.    B. Erdmann, Die Funktionen der Phantasie im wissenschaftlichen Denken, inDeutsche Rundschau XXXIV (1907) 346ff.




231


Wetzer and Weites Kirchenlexikon X 1367ff. Herzogs ?ealEnzyklop?die XVII 229243. Rocholl, Rupert von Deutz, G?tersloh 1886. J. Bach, Dogmengeschichte des Mittelalters II 243ff. Hauck, Kirchengeschichte Deutschlands IV 416ff. Hurter, Nomenciator II 25ff.   Lehrbuch der Dogmengeschichte .          (III 386A. 1),        . .  Doyen, Die Eucharistielehre Ruperts von Deutz, Metz 1889; Denifle, Luther und Luthertum I618; Cauchie, Rupert de Saint-Laurent ou de Deutz, inBiographie nationale, publiee par lAcademie royale de Belgique XX (1909) 426458.




232


.C.v.Sch?zler, Die Lehre von der Wirksamkeit der Sakramente ex opere operato inihrer Entwicklung innerhalb der Scholastik, Munich 1860, 4558.




233


L. Ianssens, Tractatus de Deo trino, Friburgi 1900, 847ff.




234


. Scheeben, Dogmatik I425.




235


Hauck op. cit. IV416.




236


Qui magno feruntur pelago pavidi nautae, placidam sibi auram imprecati, fixa coelo sidera respiciunt terraque amissa tenent coelum, sedentesque ad clavum sideribus currunt. Erratica vero sidera sequi fugiunt, ne aut syrtes naufragosas incidant aut inregiones ignotas devecti portus optatos numquam attmgant. Idem nobis, qui Scripturae huius Evangelii profundum ingressi sumus, agendum est. Primo placidius nobis ille Spiritus implorandus est, de quo Psalmista: Spiritus, inquit, tuus bonus deducit me interram rectam (Ps 142). Deinde doctores sacri mente ac vigilantibus oculis tenendi sunt, qui tamquam Arcturi numquam occidentis lucida sidera, stabili fide semper steterunt, et lucem fidei fundentes, erroris occasum nescierunt; hereticorum vero lux erratica longe fugienda est et quisquis de errore eorum quidpiam sequitur, innullius Scripturae profundo maius quam inhoc Ioannis Evangelio naufragium patitur (InIoannem 1. 3[M., P. L.CLXIX 291]).




237


Fateor quia neque professionem suscepi, neque ostentationem egi huiusce artis (sc. dialecticae), et si illam cognoscerem, nequaquam dignarer illam accersire, nisi coactus vel nisi sponte occurreret* (De omnipotentia Dei [M., P. L.CLXX 473]). Attende quique filius lucis es, et sicut telas aranearum ea contemne, quae filii noctis, id est philosophi huius saeculi, somniarunt (InIoannem 1. 1[M., P. L.CLXIX 209]).




238


M. Tandem bene evigilasti, nimis pulchre ostendens auctoritatem cum ratione concordare. Quare, si tibi placet, hunc modum debemus per omnia de cetero observare, ut cum ego ratione, quaecumque dixero, innitar infirmare vel approbare, idipsum tu auctoritate Scripturae cum ratione facias resonare. D.Bene multum; nam sicut singularum partium professiones partim rationis veritate, partim Evangelii auctoritate videatur roborari, sequitur eos eadem rationis veritate et Evangelii auctoritate refutari debere vel approbari (De vita vere apostolica 1. 1, c. 13[M., P. L.CLXX 618]).




239


Ingressae sunt ergo septem artes liberales tamquam famulae insacrum et reverendum dominae suae sapientiae triclinium, et quasi de triviis licentiosis ad districtum et severum verbi dei magisterium dispositae et assidere iussae sunt (De Trinitate et operibus eius: De Spiritu Sancto 1. 7, c. 10[ibid. CLXVII 1764]).




240


De Spiritu Sancto 1. 7, c. 1017(ibid.).




241


Primum hoc asserere licet, quia genus et differentia, species et proprium atque accidens, quae sapientes saeculi pro magnis atque arduis habent, quasi prima huius Scripturae incipientis elementa sunt. Arbitramur enim non minus ad hanc Scripturam quam ad eam, quae est apud Aristotelem, praedicamentorum doctrinam esse necessarium, quid sit genus et quid differentia, quid species et quid proprium, et quid accidens Multo melius, multo rectius secundum hanc Scripturam (Gn c. 1) dignissimam genera et species sive differentiae subordinantur quam ordinaverit Porphyrius (ibid. c. 13[M., P. L.CLXVII 17731774]).




242


Huius artis utilitas et virtus tota ostenditur insyllogismis, quorum conclusio plurimum lectorem adiuvat ad veritatem investigandam Quis autem omnium saecularium, ita ut haec sancta Scriptura fortiter ac suaviter novit aut potuit nodosum texere aut stringere syllogismum? Plena est divinae Scripturae pagina tarn perfectis syllogismis, quorum brevitate rnaxime rhetores delectantur (De Spiritu Sancto c. 13[M., P. L.CLXVII 17771778]).




243


Vacandard, Histoire de saint Bernard, Paris 1897;   Sierp, Mainz 1898. Vacandard Dictionnaire de theologie catholique II 746785. Wetz er und Weites Kirch enlexikon II 414428. Buchbergers Kirchliches Handlexikon I585587. The Catholic Encyclopedia II 498501. W. Meyer, Die Anklages?tze des hl. Bernhard gegen Ab?lard, inNachrichten der kgl. Gesellschaft der Wissenschaften zu G?ttingen, philol.-histor. Klasse 1898, 397468.




244


A. Harnack, Lehrbuch der Dogmengeschichte III 342. Π     . P.Bas. H?usler, Stellung des hl. Bernhard zum Neuplatonismus und zur Heiligen Schrift nach Harnack und im Lichte der Wahrheit, inder Zisterzienserchronik XV (1903) 273ff.




245


Bernardi Opera, Praefatio generalis n. 23(M., P. L.CLXXXII26).




246


.    J. Ries, Das geistliche Leben inseinen Entwicklungsstufen nach der Lehre des hl. Bernhard, Freiburgi.Br. 1906, 116; P. Augustin Steiger, Der hl. Bernhard von Clairvaux.     .  - - , Brunn 1908, 37ff.




247


. Steiger op. cit. 39. ,  Ries op. cit. 116,     .




248


 Cant. cant. serm. 37, n. 2(M., P. L.CLXXXIII 971).




249


 Cant. cant. sermo 36, n. 2(M., P. L.CLXXXIII 967). J. Ries, Das geistliche Leben etc.5.




250


InCant. cant. sermo 36, n. 3u. 4(M., P. L.CLXXXIII 968).




251


. B.Geyer, Die Sententiae divinitatis, M?nster 1909, 8A. 1.4




252


Ibid.6.




253


. J.Riesa.a. 0. 811; W. Ott, Der hl. Bernhard und die Gottesliebe, inden Friedensbl?ttern 1905, 275279; Rousselot, Pour lhistoire du probleme de lamour au moyen ?ge, M?nster 1908, 49ff.




254


. J.Riesa.a. 0. 15ff.




255


L. 5, c. 3(M., P. L.CLXXXIII 791). Heitz, Essai historique sur les rapports entre la philosophie et la foi, Paris 1909, 69: Ces principes sont excellents; et de plus, exprime s avec une vigueur et une concision qui nous montrent que le saint moine de Clairvaux e?t ete de taille ? faire bonne figure dans la lignee des docteurs speculatifs.




256


Ibid. 1. 5, c. 68. . J.R ie s, Die Gotteslehre des hl. Bernhard, inJahrb. f?r Philosophie und spekulative Theologie XX (1906) 450462; Scheeben, Dogmatik I520ff. C h os s at   Dieu Dictionnaire de theologie catholique IV 1153    : Ce quil nous alaisse sur la nature divine est la Synthese, filtree atravers une ?me aussi religieuse que*leve e, de ce quextrayaient ? son e*poque de lEcriture, des Peres et des textes canoniques, les glossateurs de la Bible, les faiseurs de chatnes, les compilateurs de decretales et aussi les sententiaires.




257


Cf. Gietl, Die Sentenzen Rolands, Freiburgi.Br. 1891,6.




258


Geyer op. cit.53.




259


K. Bihlmeyer, Heinrich Seuses deutsche Schriften149.




260


. Eichmann, Acht und Bann im Reichsrecht des Mittelalters, Paderborn 1909, 45f.        .




261


. eben, Dogmatik I424:      (  )     ,      ,  .




262


Etudes de theologie positive sur la sainte Trinite II, Paris 1892,111.




263


 . Wetzer Weites Kirchenlexikon XII 1622ff; Hist. litt, de la France XII 312333; Hurter, Nomenciator II 103ff.   (Wilhelm von St Thierry, ein Repr?sentant der mittelalalterlichen Fr?mmigkeit, Gie?en 1898) ..Gerhard Ficker Theol. Literaturzeitung 1899, 491f Theol. Rundschau 1899, 155ff; Gottschick, Studien zur Vers?hnungslehre des Mittelalters, Zeitschrift f?r Kirchengeschichte XXII (1901) 400A.2.




264


Annales Ordinis Cartusiensis II, Monstrolii 1888, 96ff.    .    *    Geschichte der deutschen Mystik  (Histor-polit. Bl.LXXV [1875] 787).      (Luther und Luthertum I364)        -.  Epistola ad fratres de monte Dei     .




265


M., P. L.CLXXXIV304.




266


.




267


Π   . Wetzer u. Weites Kirchenlexikon XI 1690; Hurter, Nomenciator II 261; Hilarin Felder, Geschichte der wissenschaftlichen Studien im Franziskanerorden, Freiburgi.Br. 1904, 142 146290f.




268


Kritische Bemerkungen zur Gerson-Kempisfrage, Zeitschr. f?r kathol. Theologie 1882, 710f.       De differentia mundane theologie atque divine D V 28, fol. 112ff; D VI 44, fol. 43ff    Cod. lat. 15734, fol. 245ff   .


