# Краткий русско-армянский, армяно-русский фразеологический словарь

Сусанна Арутюнян

Словарь предназначен для учащихся, студентов, магистрантов, аспирантов и широкого круга читателей, интересующихся армянской фразеологией. Целью данного словаря является помочь учащимся, студентам, магистрантам, аспирантам и широкому кругу читателей, интересующихся армянской фразеологией, и способствовать повышению интереса к армянской фразеологии.

## КРАТКИЙ РУССКО – АРМЯНСКИЙ ФРАЗЕОЛОГИЧЕСКИЙ СЛОВАРЬ


## РУССКИЙ АЛФАВИТ

Аа Кк Хх

Бб Лл Цц

Вв Мм Чч

Гг Нн Шш

Дд Оо Щщ

Ее Пп Ъъ

Ёе Рр Ыы

Жж Сс Ьь

Зз Тт Ээ

Ии Уу Юю

Йй Фф Яя


## – А -


А́вгиевы коню́шни. Ավգյան ախոռ։

Ахилле́сова пята́. Աքիլեսյան գարշապար։


## – Б -


Бежа́л от дождя́, попа́л под град. Ջրից դուրս գալ՝ ջրհեղեղն ընկնել։

Бе́лая воро́на. Սպիտակ ագռավ։

Бить баклу́ши. Թրև գալ։

Бить в глаза́. Աչք ծակել։

Бить в цель. Նպատակին խփել։

Бить ключо́м. Աղբյուրի պես հորդել։

Бить по карма́ну. Գրպանին վնաս հասցնել։

Бить себя́ в грудь. Կուրծք ծեծել։

Блу́дный сын. Անառակ որդի։

Боя́ться до́хнуть. Շունչն իրեն քաշել։

Брать быка́ за рога́. Ձուկը գլխից բռնել։

Брать под кры́лышко кого́-то. Թևի տակ առնել մեկին։

Брать слова́ обра́тно. Խոսքը ջուրը գցել։

Бро́сить де́ньги на ве́тер. Փողերը քամուն տալ։

Бро́сить слова́ на ве́тер. Խոսքերը քամուն տալ։

Бро́сить тень на кого́-то. Ստվեր գցել մեկի վրա։

Бро́сить я́корь. Խարիսխ գցել։

Бро́ситься в глаза́. Աչքի ընկնել։

Бурида́нов осёл. Բուրիդանի ավանակ։

Бу́ря в стака́не воды́. Փոթորիկ մի բաժակ ջրում։

Быть бельмо́м на гла́зу. Աչքին փուշ դառնալ մեկի։

Быть заняты́м по го́рло. Գործի մեջ թաղվել։

Быть ма́стером на все руки́. Ձեռքից ամեն բան գալ։

Быть ме́жду двух огне́й. Երկու կրակի մեջ ընկնել։

Быть на це́лую го́лову вы́ше. Մի գլխով բարձր լինել մեկից։

Быть на волосо́к от сме́рти. Մահից մի մատ հեռու լինել։

Быть на седьмо́м не́бе. Յոթերորդ երկնքում լինել։

Быть не на своём ме́сте. Իր տեղում չլինել։

Быть под опе́кой кого́-то. Փեշի տակ լինել մեկի։

Быть пра́вой руко́й. Լինել աջ ձեռքը։


## – В -


В гостя́х хорошо́, а до́ма лу́чше. Հյուր լինելը լավ է, բայց իր տանն ավելի լավ է։

В одно́ у́хо вошло́, в друго́е вы́шло. Մի ականջից մտնել՝ մյուսից դուրս գալ։

В три поги́бели гну́ться. Փորը գետնին քսել։

В уша́х звени́т. Ականջը կանչում է։

В хвосте́ плести́сь. Պոչից քաշ գալ։

В цве́те лет. Ուժերի ծաղկման շրջանում։

Вари́ться в собстве́нном соку́. Իր յուղով տապակվել։

Вбива́ть в го́лову кому́-то. Գլխի մեջ մեխել մեկի։

Вбива́ть себе́ в го́лову. Գլուխը մտցնել։

Взбрести́ в го́лову. Քամի մտնել գլուխը։

Верну́ться с пусты́ми рука́ми. Դատարկ ձեռքերով վերադառնալ։

Верте́ться колесо́м. Հոլի պես պտտվել։

Верте́ться под нога́ми у кого́-то. Ոտքի տակ ընկնել։

Ве́тер свисти́т в карма́нах у кого́-то. Գրպանում մկներ են խաղում։

Ве́шать го́лову. Գլուխը կախել։

Ве́шать нос на кви́нту. Քիթը կախել։

Взя́ть за бо́ка кого́-то. Օձիքը բռնել՝ բաց չթողնել մեկի։

Взя́ть на себя́ бре́мя. Ծանրությունն իր վրա վերցնել։

Взя́ть под своё кры́лышко кого́ -то. Մեկին իր թևի տակ առնել։

Взя́ть себя́ в ру́ки. Իրեն հավաքել։

Ви́лами пи́сано на во́де. Սառույցի վրա գրել։

Виля́ть хвосто́м. Պոչ խաղացնել։

Висе́ть в во́здухе. Օդում կախված լինել։

Висе́ть на волоске́. Մազից կախված լինել։

Висе́ть на ше́е у кого́-то. Մեկի վզից կախ ընկած լինել։

Вита́ть в облака́х. Ամպերում սավառնել։

В му́тной воде́ ры́бу лови́ть. Պղտոր ջրում ձուկ որսալ։

Води́ть за́ нос кого́-либо. Քթից բռնած ման ածել մեկին։

Во все у́ши слу́шать. Ականջները չորս անել։

Возду́шные за́мки. Օդային ամրոցներ։

Возноси́ть до небе́с кого́-то. Երկինք հանել մեկին։

Войти́ в колею́. Հունի մեջ ընկնել։

Волк в ове́чьей шку́ре. Գայլը գառան մորթով։

Во́лосы стано́вятся ды́бом. Մազերը բիզ-բիզ են կանգնում։

Во́лчий аппети́т. Գայլի ախորժակ։

Вооружи́ться до зубо́в. Մինչև ատամները զինվել։

Во́рон воро́ну глаз не вы́клюет. Ագռավն ագռավի աչքը չի կտցի։

Вот где соба́ка зары́та. Ահա թե որտեղ է թաղված շան գլուխը։

Впу́тать в исто́рию кого́-то. Կրակը գցել մեկին։

Вре́мя – де́ньги. Ժամանակը փող է։

Вре́мя – лу́чший врач. Ժամանակը լավագույն բժիշկն է։

Вскружи́ть го́лову кому́-то. Գլխահան անել մեկին։

Вста́ть с ле́вой ноги́. Ձախ ոտքի վրա վեր կենալ։

Вступи́ть в петуши́ный бой. Աքլորակռիվ տալ։

Всяк кули́к своё боло́то хва́лит. Պառավն իր թանին թթու չի ասի։

Всяк своего́ сча́стья кузне́ц. Ամեն մարդ իր բախտի դարբին է։

Вся́кому о́вощу своё вре́мя. Ամեն բանջար իր ժամանակին։

Втира́ть очки́. Աչքակապությամբ զբաղվել։

Вы́вести из стро́я кого́-то, что́-то. Շարքից հանել մեկին, ինչը։

Вы́йти из себя́. Ինքն իրենից դուրս գալ։

Вы́йти сухи́м из воды́. Ջրից չոր դուրս գալ։

Вы́кинуть из головы́. Գլխից հանել։

Вы́лететь из головы́. Գլխից դուրս թռչել։

Вы́нести сор из избы́. Աղբը տնից դուրս թափել։

Вы́плакать все глаза́. Աչքերը ծով դառնալ։

Выпра́шивать пода́чки от кого́-то. Աչքը ուրիշի ձեռքը մնալ։

Вы́смотреть все глаза́. Աչքը ջուր կտրել։


## – Г -


Глаза́ на лоб поле́зли. Աչքերը գագաթը թռան։

Глаза́ разгоре́лись. Աչքերը վառվեցին։

Глас вопию́щего в пусты́не. Ձայն բարբառոյ հանապատի։

Гнуть спи́ну пе́ред кем-то. Մեկի առաջ մեջքը ծռել։

Гнуть ше́ю пе́ред кем-то. Մեկի առաջ վիզը ծռել։

Гоня́ть ло́дыря. Գլուխ պահել։

Гоня́ться за двумя́ за́йцами. Մի ձեռքով երկու ձմերուկ բռնել։

Гора́ родила́ мышь. Լեռը երկնեց, մուկ ծնեց։

Горба́того моги́ла испра́вит. Սապատավորին գերեզմանը կուղղի։

Го́рдиев у́зел. Գորդյան հանգույց։

Го́рький о́пыт. Դառը փորձ։

Го́рький смех. Դառը ծիծաղ։

Грош цена́ кому́-то, чему́-то. Ջրի գին ունենալ։

Гроша́ ло́маного не сто́ит. Մի մատնոց թան չարժե։


## – Д -


Дава́й бог но́ги. Երկու ոտք ուներ՝ երկուսն էլ փոխ առավ։

Двули́чный челове́к Երկերեսանի մարդ։

Девя́тый вал. Իններորդ ալիք։

Де́лать из му́хи слона́. Լուն ուղտ շինել։

Де́лать ки́слую ми́ну. Դեմքը թթվեցնել։

Де́ло в шля́пе. Ամեն ինչ լավ է։

Де́ло ма́стера бои́тся. Գործը վարպետից կվախենա։

Де́ло таба́к. Բանը բուրդ է։

Держа́ть в ежо́вых рукави́цах кого́-то. Մեկին իր բռում պահել։

Держа́ть де́ньги в кубы́шке. Փողը տակը դնել։

Держа́ть ка́мень за па́зухой. Քեն պահել։

Держа́ть нос на ветру́. Քիթը քամուն բռնել։

Держа́ть под свои́м кры́лышком кого́-то. Իր թևի տակ պահել մեկին։

Держа́ть рот под замко́м. Լեզուն յոթ կողպեքի տակ պահել։

Держа́ть язы́к за зуба́ми. Լեզուն իրեն պահել։

Держа́ться за ю́бку. Կնոջ լաչակի տակ լինել։

Держа́ться на воло́ске. Մազից կախված լինել։

Держа́ться на ни́точке. Թելից կախված լինել։

Держи́ карма́н ши́ре. Գրպանդ լայն բաց արա։

Дли́нный язы́к у кого́-то. Բաց բերան։

Днём с огнём не сы́щешь. Սև աղվես դառնալ։

До ко́нчиков уше́й красне́ть. Մինչև ականջների ծայրերը կարմրել։

До́брое нача́ло полде́ла откача́ло. Լավ սկիզբը գործի կեսն է։

Довести́ до уше́й кого́-то. Ականջը գցել մեկի։

Долг платежо́м кра́сен. Պարտքը հատուցմամբ է զարդարուն։

Дорого́й цено́й доста́ться. Թանկ գնով ձեռք բերվել։

Душа́ нараспа́шку. Սիրտը բաց։


## – Е -


Едва́ держа́ться на нога́х. Ոտքերի վրա հազիվ կանգնել։

Едва́ но́ги волочи́ть. Ոտքերը հազիվ քարշ տալ։

Едва́ своди́ть концы́ с конца́ми. Ծայրը ծայրին հազիվ հասցնել։

Ест аж за уша́ми трещи́т. Յոթ մատները բերանը կոխել։

Есть глаза́ми кого́-то, что́-то. Աչքերով ուտել մեկին, ինչը։

Есть чужо́й хлеб. Ուրիշի հացն ուտել։


## – Ж -


Ждать у мо́ря пого́ды. Ծովի ափին լավ եղանակի սպասել։

Желторо́тый птене́ц. Ձվից նոր դուրս ելած։

Жи́рный кусо́к. Յուղալի պատառ։

Жить как на вулка́не. Ապրել ինչպես հրաբխի վրա։

Жить как соба́ка с ко́шкой. Շուն ու կատու լինել։

Жить на широ́кую но́гу. Հարուստ ու փարթամ ապրել։ Ճոխ ապրել։


## – З -


За двумя́ за́йцами пого́нишься, ни одного́ не пойма́ешь. Երկու նապաստակի ետևից վազողը մեկն էլ չի բռնի։

За се́мью холма́ми, за се́мью река́ми. Յոթ սարի ետևում։

Заблу́дшая овца́. Մոլորյալ ոչխար։

Забра́ть в ру́ки кого́-то. Բռան մեջ առնել մեկին։

Забыва́ть хлеб – соль. Աղ ու հացը ուրանալ մեկի։

Зава́рить ка́шу. Շփոթ ստեղծել։

Загова́ривать зу́бы кому́-то. Գլուխը յուղել մեկի։

Задира́ть нос. Քթից ընկնողը հազար կտոր կլինի։

Заже́чь ого́нь в се́рдце. Սրտում կրակ վառել մեկի։

Заколдо́ванный круг. Կախարդական շրջան։

Закры́ть две́ри до́ма пе́ред ке́м-то. Ոտը տնից կտրել մեկի։

Залома́ть ша́пку. Գլխարկը թեք դնել։

Зама́зывать рот кому́-то. Բերանը բան գցել մեկի։

Замета́ть следы́. Հետքերը թաքցնել։

Замори́ть червячка́. Փորը խաբել։

Запре́тный плод. Արգելված պտուղ։

За́риться на кого́-то, на что́-то. Աչք տնկել մեկին, ինչի վրա։

Заруби́ть на носу́. Ականջին օղ անել։

Заткну́ть за по́яс кого́-то. Ծալել գրպանը դնել մեկին։

Защища́ть зуба́ми кого́-то, что́-то. Ատամներով պաշտպանել մեկին, ինչը։

Земли́ под собо́й не чу́ять. Ոտքերը գետնից կտրվել։

Земля́ гори́т под нога́ми. Ոտքերի տակ կրակ է վառվում։

Знать как свои́ пять па́льцев. Հինգ մատի պես գիտենալ։

Знать ме́ру. Չափն իմանալ։

Знать це́ну. Գինն իմանալ։

Знать своё ме́сто. Իր տեղը ճանաչել։

Знать себе́ це́ну. Իր արժեքը գիտենալ։

Знать толк. Գործից գլուխ հանել։

Золоты́е ру́ки у кого́-то. Ոսկի ձեռքեր ունենալ։

Зонди́ровать по́чву. Բերանի գոլն իմանալ մեկի։

Зу́б на́ зуб не попада́ет у кого́-то. Ատամները իրար են զարկվում։


## – И -


И во́лки сы́ты, и о́вцы це́лы. Եվ գայլերն են կուշտ, և ոչխարներն են ողջ։

И у стен есть у́ши. Պատերն էլ ականջ ունեն։

Иго́лку не́где воткну́ть. Ասեղ գցելու տեղ չկա։

Игра́ не сто́ит свеч. Չարչարանքին չարժե։

Игра́ть с огнём. Կրակի հետ խաղալ։

Из блохи́ голени́ще кро́ить. Լվից ճրագու հանել։

Из ко́жи вон лезть. Կաշվից դուրս գալ։

Из огня́ да в полы́мя. Մրից դուրս գալ՝ մրջուրն ընկնել։

Из сане́й да в дро́вни. Ձիուց իջնել՝ էշին նստել։

Име́ть вес. Կշիռ ունենալ։

Име́ть ру́ку. Կապեր ունենալ։ Մեջք ունենալ։

Иска́ть вчера́шнего дня. Հերվան ձյունը փնտրել։

И́скры из глаз сы́плются. Աչքերից կայծեր դուրս թռչել։

Испечены́ из одного́ те́ста. Գլորվեց խուփը՝ գտավ պուտուկը։

Иу́дин поцелу́й. Հուդայի համբույր։


## – К -


Как заведённая маши́на. Կարկտի պես վրա տալ։

Как бельмо́ на глазу́. Ինչպես աչքի փուշ։

Как на иго́лках сиди́т. Ասեղների վրա լինել։

Как о́бухом по голове́. Երկինքը գլխին փուլ եկավ։

Как ры́ба в во́де. Ինչպես ձուկը ջրում։

Как соба́ка с ко́шкой жить. Շուն ու կատու լինել։

Ка́пля долби́т ка́мень. Կաթիլ-կաթիլ քար կծակվի։

Ка́мня на ка́мне не оста́вить. Քարը քարի վրա չթողնել։

Ката́ться как сыр в ма́сле. Մի ձեռքը յուղի, մյուսը՝ մեղրի մեջ լինել։

Кида́ть ка́мень в че́й-то огоро́д. Քար գցել մեկի բանջարանոցը։

Когда́ рак сви́снет. Երբ կրիան ծառը բարձրանա։ Էշի զատկին։

Как с це́пи сорва́вшийся. Կապը կտրած։

Клева́ть но́сом. Քթով ճանճ քշել։

Клин кли́ном вышиба́ть. Սեպը սեպով հանել։

Козёл отпуще́ния. Քավության նոխազ։

Коло́ть глаза́. Աչք ծակել։

Коммента́рии изли́шни. Մեկնաբանություններն ավելորդ են։

Конца́ кра́ю не ви́дно. Ծայրը չի երևում։

Копа́ть я́му под кого́-то. Մեկի տակը փորել։

Корми́ть за́втраками. Սուտ խոստումներով կերակրել։

Кровь бро́силась в го́лову. Արյունը խփեց գլուխը։

Кто се́ет ве́тер, пожнёт бу́рю. Քամի ցանողը փոթորիկ կհնձի։

Кто́-то сую́щий всю́ду свой нос . Անպոչ գդալ

Куй желе́зо, пока́ горячо́. Երկաթը տաք-տաք են ծեծում։

Ку́рам на смех. Եփած հավի ծիծաղը կգա։


## – Л -


Ла́сковый телёнок двух ма́ток сосёт. Շողոմքոր հորթը երկու մեր է ծծում։

Лебеди́ная пе́сня. Կարապի երգ։

Лёгкая рука́ у кого́-то. Թեթև ձեռք ունենալ։

Лёгок на поми́не. Անունը տուր՝ սփռոցը գցիր։

Лить во́ду на ме́льницу кого́-то. Ջրաղացին ջուր լցնել մեկի։