ÇAĞDAŞ AZERBAYCAN ŞİİRİ

ÜLVİ BÜNYATZADE (1969 -1990)

Gökçe mahalında doğdu. 20 Ocak 1990 tarihinde sovet ordusunun Baküyü işgali zamanı şehit oldu. O sıralar Azerbaycan Devlet Diller Üniversitesinde öğrenim görüyordu. Vefatından sonra şiirleri bir kaç defa kitap şeklinde yayımlandı.

«Sen…»

Sen
benim ismime
rastlamamışsın.
Adsız uyuyorum bu karib yerde.
Sana ismimi demeyeceğim.
Beni diri biliyor,
Annem bekliyor.
Söyleme,
beklerse beklesin.
Dayanamaz bu derde.
Görüyorum, kabrimin içi yaş oluyor.
Galiba, annem gizli-gizli
                                                                             ağlıyor.
Rüyama gelse,
ona söylerim.
Ağlama, Anne.
Ben çok iyiyim.
Senden yana rahatsızım.
Neden her gece
çıkıb yola bakıyorsun?
Niçin vakitsiz
                                            uyuyup,
vakitsiz kalkıyorsun?!
Kardeşim olsaydı,
ona söylerdim.
Belki…
sen olasın
benim kardeşim.
Meğer razı mısın?
Şimdi git bize.
Avut Annemizi, sen benim başım¹.

«Bugün o…»

Bugün o,
kendi oğlunu askerliğe
uğurlayan bir annedir,
                                      bir anne.
Geçenleri anarak,
hasreti duyarak,
ah çekiyor.
Ahı rüzgarların
hazin esintisine dönüyor.
Gözlerinden
             damlayan
             ilk bahar yağmuru.
İntizarlı bir gönülden
koparak gelen göz yaşıdır,
                                                               göz yaşı.
Bir arzudur, bir istektir,
bir umuttur her tuğlasi, her taşı.

«Dünyada bir yol var…»

Dünyada bir yol var-
                               şiir yolu.
Bu yolu yaradanlar,
                                            sonra
Nizamiler, Vurğunlar
                                                  olub.
Mücadile ediyorlar,
milyon-milyon “şairler”
bu yola varmak için.
Kendi açtığı cığırı²,
bu yola sarmak için

DOKUNMA, AMANDI

Kar yağiyor,
       ağır-ağır…
Karip yüreklere
       inen dert gibi.
Gönlümü
       parçalayan
       keder gibi.
Kar yağiyor,
       ağır-ağır…
Akşam
       ne bulut vardı,
      ne soğuk rüzgar.
Demek ki,
       tabiat da
       şakadan hoşlaniyor
Çekmeler
       inatla
      karı hışmaliyor.
Ey kış!
       Ricam var
                                senden.
Kasıtlı üşüt ellerimi,
                         ayaklarımı.
Dondur
       yüzümü,
       parmaklarımı.
Dondur
       İnsanını!
       Dayanacağım!
       Sabrım
       bir deryadı.
Ancak yalvariyorum,
       yalnız yüreğime
dokunma
dokunma, amandı.

NİZAMİ AYDIN (1961 – 1992)

Karabağ savaşında, Sırhavent köyü uğrunda giden döyüşlerde şehit olup. Gence Devlet Üniversitesinden mezun olan şair büyüdüyü şehirdeki 18 saylı orta okulda öğretmenlik yapmıştır. Şehit şairin onuruna onun ismini taşıyan ilmi -edebi ödül tasis edilmişdir.

UMUTUM DÜNYADA…

Umutum dünyada, kederim dünyada

arasıra bir balığa,
bazen beyaz kuşa, bazen de çeşmeye
dönmek istiyor adam.

Ümidim dünyada, kederim dünyada

ölüm öncesi bir dut ağacına
çok zor sarılıyor çocuk,
çırpınıyor, kavruluyor, dartınıyor çocuk,
sahile atılmış balık misali
yüz tutuyor bir anne denize taraf.

O mavi denizim, anne denizim,
avuta bildi mi,
açık gözleriyle koynuna giren
balık kuşları, nehir kuşları.

Umutum dünyada, kederim dünyada,

Ölmüş bebeğini basıp bağrına.
Anneler yürüyor ellerin üste,
Anneler yürüyor dillerin üste.

O ruhum bulaklar, kanım bulaklar,

kırık bir bebek kabri
çıkmış mı yolunuz üste?..

BİR TEK GÜN, BİR TEK AN BİLE

Beni hiç bir şey öldüremezdi,
diriliğimdi alnımın
kırışıklarına dökülen,
beyazlanmış saçlarım,
yüzümün kırışıklarına çizilen
gözlerimin maviliyi,
gözlerimin altındakı
en koyu karanlığa
kipriklerimden damlayan kan da.
(O kanlı ufuktan sonra
çocuk gözleri gibi
yeniden yaşlı olmalıydı gözlerim,
yeniden temizlenmeliydi).
Beni hiç bir şey öldüremezdi,
gözlerimin çiçeğindeki
ölü göz yaşı
öldürdü,
göz yaşının çiçeğinde
bir tek gün,
bir tek an bile
yaşatmadan…

FAİK (1962-1993)

Yevlah’ta doğdu. Azerbaycan Güzel Sanatlar Üniversitesinden mezun oldu. Mingeçevir Devlet Tiyatrosunda yönetmen olarak çalıştı. Hayata zamansız veda eden şairin ilk kitabı ölümünden yıllar sonra Bakü’de basıldı.

«Bir gün…»

Bir gün
beni hatırlayıp
şiirlerimi
okumak isterseniz
tişlerinizi tişlerinize
sıkıp okuyun.
Tişlerimi tişlerime
sıkıp yazdım onları.

BÜYÜK OĞULLAR

Neriman Nerimanovun hatırasına

İnsanlar çeşit-çeişt,
İnsanlar renk-renk
Kiminde şeytan kalbi,
Kiminde büyük yürek.

İnsan var
tarihlerin nice-nice
varağıdı.
Adı-
başımızın üstünün
bayrağıdı.
İnsan da var
insanlığa ağır yüktür…

Oğulları ne kadar büyüktürse,
o kadar da Vatan büyüktür!

«Karanlık…»

Karanlık
penceremde siyah perde gibi
ne benim o yüzden haberim var,
ne o yüzün benden.
Duvarlar ninemin beyaz kefeni gibi,
bilmiyorum, pamukdandır, ya bezden.
En yakın noktaya yaslanıp
gözlerim dondu.
Belki de ölmüşüm,
belki de son du?..

«Bu gece güz de…»

Bu gece güz de
üzülüp, üzülüp
göz yaşı gibi
düştü zamanın gözünden.
…yarın kıştır!

«Bana öyle geliyor ki…»

Bana öyle geliyor ki,
21 yok
1001 yıldır yaşıyorum
bu dünyada.
1001 yıldır
yollarına bakarak
bekliyorum seni.
Bekliyorum, gelirsin diye.
Elimi tut,
koyulak sabahın yoluna.
Kaygılarımız artsın,-
ne bileğim,
evvel küçücük ev,
ekmek parası,
sonra da bir ninni
bebeğimize okunmuş
bize tanış şarkıların.
…Benim tekrarım,
senin tekrarın…
Sonra da başka şeyler.
(İsimlerini söylemiyorum,
çünki her şeyin sonu keder).
Ama 1001 yıldır
içimde hasret.
gözlerimde çile.
Avucumun içinde.
bekliyorum seni.
Gel, ne olur.
Beklerim, 1001 yıl daha…

«Kimse piyano çalıyor geceler…»

Kimse piyano çalıyor geceler:
do, re, mi, fa…
Ne sağ komşuda piyano var,
ne sol komşuda.
Kimse piyano çalıyor geceler,
ben uyuyana kadar.

«Dut ağacı seninle…»

Dut ağacı seninle
muhabbet etmek
istiyorum…
Neden istiyorsan…
Seni buraya dikenden,
dallarına pıçakla
kendi resmimi çizenden.
(Galiba darılmışsın).
En küçücük diken de
vücüdumuza dokunduğunda,
göynerdik uzun-uzun.

HAMLET KAZIMOĞLU (1970 – 2001)

22 martda – Yenigünde Borçalı mahalının Fahralı köyünde doğdu. Baküde Texnik Üniversitede okudu. “Ak çadır” isimli şiir kitabı 1997-ci yılda yayımlandı. DGTYB-nin meclisi üyesi olmuş şair ömrünün son yıllarını keçirdiği Rusiyada kalp krizi sonu yaşama elveda dedi.

«Yüzünü göremediğim…»

Yüzünü göremediğim,
bir resmi bile kalmayan,
savaştan dönmeyen
dedemi hatırlamak
                         istedim…

Kendime baktım.
Anladım ki, dedem nasıl
                     gitmişdiyse,
Bu gün ben de öyle
                     dedem yaşında dönmüşüm…
Ölümlü-yitimli dünyada
ölümü yoktu,
yitimi de olmayıp dedemin…

«Göç ediyorum…»

Göç ediyorum
        uzaklara,
Gecenin ortasında
      uyandım sesine.
Haramilar hücum etmişti
        göç üstüne.
Gidemedim,
                     geri döndüm
                     Vatanın kıyısından.
Göçümde öldün sen…

Kendimi bekleyemedim,
                             affet,
bekleyemedim seni.
Bir gece sokağın tam ortasında
                    ansızın vurdular beni,
içimde öldün sen…

«Geceler çıplak oluyor…»

Geceler çıplak oluyor
         kadınların gölgesi…
Soğuk duvarlarda
         titrek pencere
         perdelerinde
Çıplak gölgeler kalıyor
         sabaha gibi.
Sabah olunca
         kadınlar elbiselerini geğiniyor
         sokaklara çıkmak için…
Gündüzleri her kadının
         çıplak gölgesi
         saklanır vücüdunda,
gecelere çıkmak için…

Sokaklara kadınlar çıkıp…
Gecelere kadınlar çıkıp…

«Yaman garibsemişim…»

Yaman garibsemişim,
Bilmiyorum, ne yapayım?..
Bulutları yere dökeyim
Yağmurlar tersine yağsın
Ağaçlar kökünden bar versin
Dünyanı baş-ayak edeyim.

Yaman garibsemişim,
Bilmiyorum, ne yapayım?..
Bir hasret çekeyim
               bir vüsal var, ona yeteyim
               biraz delilik yapayım
               civanlık edeyim
Örneyi
Gözümü kapatıp evleneyim.

Yaman garibsemişim,
Bilmiyorum, ne yapayım?..
Bir sigara yakayım
             fikrim dumanlansın,
             vakit geçsin
Bir az kültavlasıyla eğleneyim.

Yaman garibsemişim,
Bilmiyorum, ne yapayım?..
Şiir yazmaktan bir şey çıkmadı,
             bu şiiri kimse okumadı,
Gideyim Allahın yanına
             bir meslek öğreneyim…

«Daha civanım…»

Daha civanım,
     günahlarım civanlık
                     günahı.
Sonrakı günahlarıma
                   darağacı
                                  vermeyecekler.
Şimdi yakışıyorum, bakın-
Beni darağacından asın.

Bir az ağırım,
Beni o kendir saklamazsa,
   belimdeki kara kemerimi
                   açın-
Beni darağacından asın.

Kimim, neçiyim?
Bir şeye sahip değilim.
Darağacını eyesi değilim.
Maaşımı yeni almış olsam
                       cepimdeki beş-üç lira
                       paramı alın
milyonlarınıza ekleyin,
Beni darağacından asın.

O günü, o vakiti tutun
Sonra kalbim gibi susdurup
kolumdakı saatı açın-
Beni darağacından asın.

Ne bakıp göreğim,
ne konuşayım.
Rüzgarlar esip geçsin
             üstümden
Zamanın umutsuz eli gibi
                          yelleneğim
Heç kimseyi sevmeğeyim,
           aşkım olmasın-
Beni darağacından asın.

ALİRZA HASRET

Celilabatta doğdu.

DGTYB üyesi olan şairin üç şiir kitabı yayımlanmıştır.

AHIMI DAĞLARIN DAHMASI SANDIM

Omuzuna atdı dağlar ahımı,
Ahımı dağların dahması sandım.
Odlu bakışları, süzgün gözleri, -
Bahar şimşeğinin çakması sandım.

Bitmeğen neğmedir vallah, Gu derdi,
Kanımda suya çek, bele yu derdi.
Kıymetden düşmesin deye bu derdi,-
Ömrümün en tatlı lokması sandım.

Sen de eteğinden döküb taşını,
Taşınla gatırsan hele başını.
Arkamca atdığın o göz yaşını, -
Aydınlıq suyunun akması sandım.

DUT AĞACI

Alem yığışardı temaşasına,
gönüller piriydi vallah, şu har dut.
Yalnız bir bağın yok, bütün şeherin, -
yakışık yeriydi şu bahtiyar dut.

Perdesi olardı her yay evimin
şu dut ağacının yeşil libası.
Asılıb, yellənib budaklarından³,
çocuklar at gibi onu “çapardı”.

Her yıl sine gerib tufana-kara,
armağan ederdi bize barını.
Şu ağaç kökünden kurudu bir gün,
kırdı umutumun kanadlarını.

Şimdi hemdemimdir hatirelerde,
nazını çekdiğim o yeşil peri.
Sonbahar dökülen yapraklarıyla,-
sayardım ömrümden düşen günleri.

…Eceb yaraşırdı bu sevgi neğmem,
komşu kızlarının dudaklarına.
Divane ruhumu melhem eleyin, -
şu dutun kurumuş budaqlarına…

ALİ ŞİRİN ŞÜKÜRLÜ

1963 yılında doğdu. Azerbaycan Yazarlar Birliği üyesidir. Üç şiir kitabı yayınlandı.

«ışık-gölge…»

…

ışık-gölge
gece-gündüz
hayır-şer
muhabeet – nefret
varlık – yokluk
allah – sonsuzluk…
aksimi yaratamadım
ölüyorum
                    yavaş – yavaş

KARE-KARE

masanın üstünde ajanda,
yaprakları kare-kare.
harflar sığmiyor karelere
haber veriyor dünden, bugünden, yarından
kareler dördül – dayanıplar omuz-omuza
hepsi aynı boyutda

masanın üstü, masanın üstünde kağıtlar
duvarlar, kapılar, pencereler…
çeşitli boyutlarda olsalar da, sığınıyorlar biri-birine
dördül doğmalar dışdan beraber görünüyor
bazen eşyalar
aslında ölçütler aciz farkı belirlemeğe.

evin damından ne taraftan baksan
dördül görünen deponun azalır suyu
kare-kare terk edir evini su
kendisine yer arayır,
sonra yavaş-yavaş çökür toprağa
o şeffaf suyun, o sefil suyun çöktüğü yerde
izi bir parça çamur halinde kalır.
çok geçmez o da kuruyur.

bağlı kapılar arkasında yaşanan
o gizli sevdalar, o sırlı sevdalar ne oldu?
o gizli sevdalar, o sırlı sevdalardan
ne kaldı, azaldı, bitdi.
tükendi damla-damla,
bir damla göz yaşı kadar
izi kalmadı.

yaraniyor, yaşiyor her şey enine-boyuna
yaşiyor yüzüyukarı, yüzüaşağı
yaşayamayız nerelere daha –
idrakın gücü yetmez aksini yaratmağa,
azalır
fakat azalır damla-damla
azalır kare-kare
nerden baksan bir-birine sığınan
mezarlar dördül görünüyor: kare-kare

«bir pazar…»

bir pazar
biz üç arkadaş
iki şair, bir aktör
Lider TV civarındakı
kahvehanenin avlusunda oturup
yemek yedik Allah verdiyinden
biraz da rakı içip
muhabbet etdik sarhoşlar misali

gün geçti
yoldan arabalar geçti
yanımızdan adamlar
içimizden zaman…

AKEM XAQAN

1969-cu yılda Şeki’de doğdu. Hale DGTYB Şeki temsilçisi görevini üsteniyor.

SANA MEKTUP YAZACAM ⁴

Can ayırıb canımnan,
Damla-damla kanımnan
Misralara hopdurub,
Sene mektup yazacam.-
Sen cevab vermesen de…
Kulaklara yetmeyen,
Sevdaları bitmeyen,
Belki bir ömre bedel
hissimi bölüşmeğe
Sene mektup yazacam

Bu gün başka işim yok:
Mektup yazacam sana
İşimin adı⁵ sensin,
İşimin adı mektup…

DERTİM!

Derdim dağdı elleşirim,
Derya olsa geçesiyim.
Derdim ile dertleşirim,
Türlü imkan seçesiyim.

Yol bilmiyor, azıyorum.
Derdimnen dert yazıyorum.
İğneyle gor kazıyorum,
Karış – karış ölçesiyim.

Oldum derde asıl yiye,
Dedim belki esirgiye…
Kalsın öksüz – yesir deye
Ben derdimden köçesiyim…

DOĞMADI!

Söyleme: tanımıyorum…
Yüzün yzüme doğmadı.
Dağın dağdı sinen üste,
Düzün düzüme doğmadı.

Nasıl deyim canım, sana
Nasıl kaynar kanım sana
Yan aldıkca gemim sana
Gözün gözüme doğmadı.

Kalbim senle barışdıkca,
Ruhum, hıssım karışdıkca,
Gözüm sana alışdıkca
Közün közüme doğmadı.

…

Öyle girdin yüreğime,
Köçdün arzu-dileğime.
Bereketsin çöreğime,
Sözün sözüme doğmadı

…

Kimse seni anlayamaz…
Benim gibi tanıyamaz!
Xaqan gülü, xanım, şahnaz,
Özün özüme doğmadı!!!

VATAN!

Ben öyle bilirdim her kesin yeri,
Bahçesi, bacası, evidi Vatan.
Okudum, öğrendim. Gözümde sanki,
Kent-kent, şehir-şehir böyüdü Vatan!

Öyle ki, üşüdüm, yetdi kanadı,
Annemi koynuna almış annedi…
Ballanmış petekdi; şana-şanadı,
En uzak, en yakın köyümdü Vatan!

Sevgiye belenib taşı – keseği,
Geyrete susayıb gülü, çiçeği.
Toprakın boylanan gözel-göyçeği,
Saçaqlı çinarı, söyüdü Vatan!

…Vatan ocağımda, közü közümde!
Vatan söhbetimde, vatan sözümde!
Vatanın özünü tapdım özümde;
Dönüb yüreğime, döyündü Vatan!

O öyle mekandı – azad sandığım.
Korkusuz, hürküsüz kanadlandığım.
Ayağım altıdı dayaklandığım,
Başımın üstüdü, göğüdü Vatan!

Sehirdi, sorakdı, öyle sırdı o.
Eşi bulunmayan tekdi, birdi o.
Mükaddes ocakdı, mebed, pirdi o.
Dedemin, babamın öğüdü Vatan…

AKŞİN

Azerbaycan edebi dergilerinde ve değişik ülkelerde çıkan Azerbaycan şiiri antolojilerinde defalarla şiirleri yayınlanmıştır. Şairin Bakü’de iki şiir kitabı gün yüzü görüb.

5 EYLÜL VE YAĞMUR

sonbahar su ve lekeler resminde geldi
arkaya döndü kuşlar ağaclar
sen yağmurun ötesinde kaldın

şehir yağmurun dibine erdi
sımsıkı camlarda umudsuz yüzler
sen yağmurun ötesinde kaldın

biz bir kaç genc sair
soyunub insanları çıkardık ayrılıklardan
sen yağmurun ötesinde kaldın

sesini duydum yağmura cumdum
kucağıma su doldu kollarım boğuldu
sen yağmurun ötesinde kaldın

dor ağacının kafasından gördüm
korkmuş yüzünü parçaladı yıldırım
aman Allah!
sen yağmurun ötesinde kaldın

su azmış kibi kadınlar’da ağlamağa başladı
heyacandan yelkenleri yendirmeyi unuttuk
yırtılmış yelkenler
kafamız üzerinden bakan şaytanın yüzüne sarıldı
sen yağmurun ötesinde kaldın

gece boyu islak saçlarına tokundum göyertede
boğulduğun an parmaklarının ucundan çıkan
canı gördüm
sen yağmurun ötesinde kaldın

suphe yakın üzerimizden çapıb gitti
ordunun son suvarisi
uykulu kişiler yok kibi hatırladı seni
sen yağmurun ötesinde kaldın

BİR KADIN’IN YOKLUĞU

yılın on iki ayını otuz güne çarp
sonra günlerin toplamını iyirmi dört saata
saatların toplamını altmış dakikaya
dakikaların toplamını altmış sanıye’ye
ve toplamını oku
bak ne büyük rakamdır bir kadın’ın yokluğu

GEMİ GİBİ YORĞUNUM

Geceni söndür uyuyak
Gemi gibi yorğunum

Mutfakda muslukların sesini söndür
Sokakda gec kalan otobüsü söndür

Çatıdakı vahşi güverçini uyuduğu
Ac kediyi onun üzerine atıldığı yerde söndür

Kandardakı ayakkabıları
Refdeki kitapları, kitablardakı kahramanları
Kahramanlıkları söndür.

ayaklarını, ağuşunu söndür
kendini söndür uyuyak
Gemi gibi yorğunum

İSTİNTAQ

Polislerin tebaşirle kaldırımlara çizdiyi
Yüzüstü resm
Merhumun habs olunmuş yokluğunun kölgesidir

O daş hasarların arkası
Yokların habs hücreleridir
…çürüyürler⁶ diri gibi.

Kuşlar yumurta
Balıklar havyar gibi dünyaya geldiyinden
Kuşlar kuş
Balıklar balık gibi
Ölmeye’de biler;
Önce bir yudum su verin
Rüyasında öldürüldüyünü görüb diksinen katile…

AYİŞE

Eski Azerbaycan toprağı olan İcevanın Haggıhlı köyünde doğdu.

Türkiyede ilahiyat üzerine yüksek öğrenim gördü. “Sükut” ve “Lamekan” isimli şiir kitapları yayımlandı.

LAMEKAN

Göklerde engin sahra
Kat kat yollar münteha
Sonunda ak mavera
Lamekanım, lamekan.

Tubanın yaprakları
Hışırdar akşan sabah
Günün şafaklarıyla
Başıma sepelenir.

Lamekanım, duvarlar
Çökür durmaz önümde
Gül etri şahidimdir
Mahşerde din gününde.

RABİA

Evinin duvarları ağaçtandır
Uçuk sökük kümedir
Zikr ediyor evinin yarı çürük duvarları akşam sabah
sabah akşam
Rabianın dili söze varmayanda
Bakışları direnmiş ağaç çürüklerinin bir kırığına
Dayamış zamanın sonsuzluğuna, sükutun ilmesine
Açıyor açıyor kapılarını sırri mübinin
Susmuş sözleri zikrin dalgalarında hal hal makam tutunca
Açılıyor kilidi su olan damların ağzı

Yahu
Şu dahmanın duvarları seslerin mengenesinde
Sıkılıp sıkılıp bir Hu oldu
Dilinin üstünde Rabianın şeker oldu, gend(1)oldu,
Bu sözün ceddine, gaddine Rabia beher oldu, bend oldu
Geyim oldu, et oldu, can oldu Rabia bu sözün nefsine

Sönmüyor güneşin ardınca
Çapmıyor canın acı kılıca
İki göz bir dili kalınca
Uzuyor zikri Rabianın

Yahu
Zaman geçmişe şimdiye bölünmekten uzak
Gece gündüz bebeğinin gilesinde
Zikrin selinde
Elinde
Tesbihin dağılmış taneleri
Aşıp taşıyor avucunda çözülmüş sırlar

Yahu
Kıdem kıdem gidem gelem
Tesbih taneleri üzerinde
Aram aram varam varam
Rabianın dahmasına

ÖLÜ DENİZLERİN YİTİK SULARI

Heyyy
Ölü denizlerin yitik suları
Canımın yokluğuna uyup
Kurun çadırları ruzgarların ayağında

Heyy
Ölü denizlerin
Balıkla sevdalanan suyu
Başından yüce mi
Ruhumdan sıcak mı
Aç sevdan
Sevdana kayık yollarsam
Dalgalar çiçek açır
Filizlenir ruzgarlar
Bana acılar yollar
suyun halkalarında
Halkalarında suyun

Heyy
Ölü denizlrin yitik suları
Heyyy…

«Çiçekle yardığın toprağa…»

Çiçekle yardığın toprağa
Yağmurunla
Nurunla giririm.

Gecenin ağırlığını
Tarıkla çeken azaldan
Kuranın yeminleri
Öyle titretti beni
Vurdu fecrin şafağı alnımdan
Vurmadı mı
Fecrin şafağı alt üst etti
Alnımdaki dizimini harflerin

Secde
Tüm dehşetleri şiddetleri
ezik kağıt gibi dürerek koydu dizinin altına

Bir yağmur damlasında arınıp dönerim
Dönerim
Toprağı yaran gülünün etri üstümde
Sen yığ çek zebanilerini yeminli yerlerden
Kapımı Tarık çalsın Kariadan önce

Boyumu ayarlarım kapına
Perde perde açılır düğümler
Sabah yıldızının ışıltısında.

KARİA

Kapı çalan,
Benim kapımı çalan,
Kimdir kapımı çalan,
el kariatu
…mel kariah.

Göğsümde sırları çözen
             Uzakları yakın eden,
İşıkları nura,
             Kokuları etre incelden,
Makam üste makam,
             Hal üste hal
İçimde melal,
             Gönlümde sürur.
Evim renksiz,
             Hava kokusuz,
Açar⁷ kıfılsız,
             Gündoğan, gündoğana bakıyor
Kapımı çalan.
             Benim kapımı çalan
el kariatu
             mel kariah.

AYTEN TEHMASİP

1987 yılında Abşeronun Hırdalan kentin’de doğdu. Bakü Tıp Kollejinin öğrencisidir.

HAYALLERİM DÖNDÜ

Gelip yetiştirdi kendini Nevruz.
Sabırsızlıkla bekledik sonuncu çarşanbayı.

Külahımı alıp yola koyuldum.
Gencenin içinden geçip
çıktım Kelbecer dağına,
Ağdamın yanından uslu-uslu geçip
düştüm Şuşanın ayağına.
Ellerim erişmedi Gökçeye, Borçalıya,-
Miskine, Aleskere, Alıya…

Külah giğinmediğim köy, şehir kalmadı.
Ortalığı bir-birine katıb kimseyi uyandırmadım.
Sabahleyin hayalim döndü,
külahım dönmedi.

GEL BANA

Çıkıp gidiyorum hayatından.
Değiştirmeye çalışıyorum kaderimi.
Kaçıyorum kaderimden belki.
Belki de gidiyorum kaderime doğru,
ümitlere sarılarak.
Başımda sararır düşünceler.
Çık git hayatımdan sen de,
Becerirsen, kaç kaderinden!
Beceremiyorsan, kaderine kaç!
Gel bana doğru!

KAN UMUTUYLA

Yüreğimin kendi kanı kendini yıkasa da,
temizliğe çıkaramadı onu.
Çünki sen vardın orada,
uyumsuz sevginle birlikte.
Kirletdin, aydınlanıp gittin.
Gittin, bir daha dönmemek yüzere.
Dönemedin geriye.
Param-parça etdin kalbimi.
Arkandan yüreğimin kanını septim
KANSIZA KAN UMUTUYLA…

KARABAĞA GİDEN YOL

Bizi nereye sürüklüyorsun, Cırtlan!
Böyle bir şaka, oyun olamaz,
           düşman oyunu kazandı.

Oraya köpek bağladılar
gölgesi kendinden büyük.

Işık gelmiyor şu taraftan da,
                    vakit o vakit değil,
külahını koy toprağın yüzerine,
iyice düşünelim, Cırtlan!..

DEYANET OSMANLI

Gürcistanda, Saraçlı köyünde doğdu. Bakü Devlet Üniversitesinden mezun oldu. Azerbaycan Atatürk Merkezinin baş editörüdür. İki şiir kitabı yayımlanan şair Azerbaycan Yazıcılar Birliği Yönetim Kurulu üyesidir.

«Ağaçların yanından…»

Ağaçların yanından
arabalar gibi keçdi günler
ben yetişe bilmedim⁸.

Unutun, arkadaşlar,
bıktım artık
can deyip,
       can duymakdan.
Unutun beni
cocukluğunuz gibi.

Unutun yavru kuşları,
ac kedileri,
güzel günleri ve uğursuzluğu.
Arkadaşlarım,
unutun heyatı,
yaşlılığı ölüme bağışlarsa.

Ağaçların yanından
arabalar gibi keçdi günler
ben yetişe bilmedim…

«Gökleri kuşlara hasret…»

Gökleri kuşlara hasret
ölü bir sonbahar günü,
ruzgar yüzünü sürtür
hasret bır memleketin
kapalı camlarına.

Ruzgar’ın nefesi galıp
kurumuş otların yüzerinde…
Dön, melhem ruzgarım,
götür hasretini insanların
eski bir şarkının
son sözü gibi.

Ölü bir sonbahar günü Bakü’de
annemin sonbeşiyi
yüzünü ruzgara sürtüp diyordu:
Ben cansız olaydım,
Tanrım.

«Bir uzak yol vardı…»

Bir uzak yol vardı,
sen gitmedin.
Orda seni yüreğime saldım
kendim de bilmeden.
Ağaçlar yağmurda yıkandı,
Gölgeler ne çekdi
Duydunmu!?.

Bir kimsesiz gün vardı,
sen görmedin.
Mavi hasretim oldun,
ben şunu zor çekerim.
Mavilikden boğulanda
yağmurlar ne konuştu,
duydunmu!?.

«Odamda…»

Odamda
sönmüş şömüne kokusu,
karlı,
          uzak ormanda,
tenha avçı evinde
hayatın bir an önce
nasıl ezapla
söndüyünü hatırlatır.

Masanın üzerinde
beyaz sehra –
siyah lepirli bir adam
uzun bir yola çıkmış.
Tüm dünya’nın dertleri
ve bol bol umutlar
eymiş cansız kattini.

… diyesin,
          şu kavğa
ben ölende sona erecek,
canım, vefasız arkadaşlar.

«Nemli duvardan dünya asılıp…»

Nemli duvardan dünya asılıp,
savaşa hasret topraklar
isteyine yetmiş.
Şu kanın resmidi,
                                   arkadaşım,
bakanlar göremez.

Tanıdık bir şarkı sesi
kuru dodaklarımda yürüyor.
Şu kanın sesidi,
                                   arkadaşım,
duyanlar bir daha unutamaz.

Zafer kutlamalarında,
veda törenlerinde
ruhlar okuyor.
Şu kanın sesidi,
dinleyenler bilemez.

EKBER QOŞALI

1973 yılında Tovuz’da doğdu. Dünya Genç Türk Yazarlar Birliğinin genelbaskanı, Azerbaycan Atatürk Merkezinin bölum başkanıdır. Yazarı, hemyazarı ve tertipçisi olduğu yirmibir kitap yayımlandı. Azerbaycan Cümhurbaşkanı Tekaüt (Burs) Fonunun tekaütünün yanısıra “Gençler ödülü”, “Şahmar Ekberzade” ve “Resul Rza” Edebi Ödülleri ile teltif olunmuştur.

«Her gün vermediğim bir “selam”ım var…»

Her gün vermediğim bir “selam”ım var,
Her gün gördüklerim gözümden çıkar.
Benim bu dünyadan alacağım var,
Bir de bir adam var, sözümden çıkar.

Diller var adımı⁹ taze saklayıp,
Gözler var üstümde¹⁰ nazar saklayıp,
Bir kalbi kırık kız nezir saklayıp,
Onun da hasreti dözümden çıkar.

Dediler: yol gitsen yorulmak kalar,
Öyle …oturup da yaşlanmak olar.
Deli dileklerle becermek olar,
İlahi, sen beni özümden¹¹ çıkart.

BEN HALE BİR KIZA YÜREK TAŞIYIM

Tuzlu sevgilerden dudağım çatlak,
Ben senin yanına susayıp geldim.
Aşkım sinetaşı, kendim baştaşı¹²,
Bir de ellerime taş alıp geldim…

Baştaşın olayım, adres taşıyım,
Ölerem, baştaşın kefene gider…
Ben hala bir kıza yürek taşıyım,
Gücüm bir kalbi taş etmeye¹³ yeter…

Senin dertlerinden öleceğim ben,
O «kız yüreğ»inde defn eyleyerısin¹⁴.
Senin ellerinde öleceğim ben,
Allah rizasıyçin aff eyleyersin…¹⁵

«Seni varlığıma aç koyacağım…»

Seni varlığıma aç koyacağım,
şimdi hatıramı yavanlık eyle.
Yanında ben kadar yer boş kalacak,
bir az da gölgenle yoldaşlık¹⁶ eyle.

Ben de yokluğunla oyalanmışım,
bir dudak çatladı, bir yüz üşütü¹⁷.
Bak, işte böylece…
                                                   bu çatlak dudak,
daha o gül gibi yanaktan düştü.

…gec oldu, bu kadar aynaya bakma,
beni aynadan mı uğurlamışsın?
Seni darağacı bilip geleni,
sarı yaprak gibi yere salmışsın…

«Yakın yola varamadım…»

Yakın yola varamadım,
uzakların vakti değil.
Ben mutluluk kazanmadım,
gün görmek de bahtım değil.

Ayağım yere çatandan¹⁸,
yer çatmadı ayağıma¹⁹.
Yollar bana düşmedi hiç²⁰,
düştüm yolların ağına²¹.

«Gözlerim vahtsız uyandı…»

Gözlerim vahtsız uyandı,
ne akşamdı, ne de seher²².
Yüreğim neyle oynasın!?-
ne sevinç var, ne da keder²³.

…Gözlerimiz bakıp görmez,
ellerimiz varıp değmez…
Ne «gel» deme, ne «git» deme,
ne şeker ver, ne de zeher²⁴.

«Ömrümüzde iki defa…»

Ömrümüzde iki defa
«kırk»ımızı çıkartdılar.
Dualarla, göz yaşıyla,
çocuk ömrü kocaltdılar²⁵.

Ömrümüzde iki defa,
gözümüze ışık geldi:
Annemizden olmuşuk bir,
bir de ki, ruh çekip gitti…

Ömrümüzde iki yere,
kavuşmağa uğraşmışık.
…Varmış Tanrı dergahında,
bir de seven kalbde ışık.

«Ömrüm uzun olmadı…»

Ömrüm uzun olmadı,
fakir gülüşü gibi.
Ölmek resm çizmektir,
feleğin yüzü gibi.

…Ne kağıtı dinç koydum,
ne seni, yazık canım.
Biz kendimize doğma,
dünyaya yadık, canım.

Yeni bir şey yazmadım,
ben-binyılın ölüsü.
Yaddaşını ara, bul,
çıkart gördüğüm günü…

«Ne suskunsun, susmaz gönül…»

Ne suskunsun, susmaz gönül,
yüzerine nimdaş²⁶ mıyım?
Senle yürütemiyorum,
ben vefasız yoldaş mıyım?

Görüp geldim o dünyayı,
dar etmişsin bu dünyayı,
Bir gün alsa su dünyayı,
Nuh mu ollam, Ağrıdağ mı?

Gerilerde kazanmadım,
acıları kucup kaldım.
Alnımı okuyamadım,
alnı böyle kırış²⁷ mıyım?

KARDEŞ

Hoş günümü görmedin,
ölsem görürsün, kardeş.
Bana ev öremedin,
kabir örürsün, kardeş.

Yüreğimiz düz oldu,
yolumuz düz çıkmadı.
Ne yazımız yaz oldu,
güzümüz güz çıkmadı.

Bir karında yatmışız,
bir mezarda yatmayız.
Bir babanın oğluyuz,
bir adresde kalmayız.

Bana ev öremedin,
kabir örürsün, kardeş.
Ben ölüm görmeyeyim,
aman, ölürsün, kardeş.

Kışımız buzdan öte,
yazımız yaz olmadı.
Yazımız oddan öte,
Güzümüz güz olmadı.

Bir anneden doğmuşuz,
bir daha da doğmayız.
Bir babanın oğluyuz,
ayrılsak ayrılmayız.

Burda bir gün görmedim,
orda görürüm, kardeş.
Ben ölüm görmeyeyim,
ölsen ölürüm, kardeş.

KARABAĞ

Dağların yüce olmasa,
düzlerin nice olmasa,
derelerin ırmak-ırmak
bulutların yumak-yumak
                                                 akmasa
Ceylanların, geyiklerin
adam gibi bakmasa,
                          ne değişir?
Ben senin kendini seviyorum,
Sen benim Karabağımsın.
Sen benim kara bağımsın.
Sen benım karam,
                                           ağımsın.
Sen kendinden büyüksün.
Sen sözümden büyüksün.
(sözden önce sesimsin)
Karabağ!

Karabağ!
Sen benim alın yazım.
Ben bir parmak kalemle
kağıta ne yazayım?

Bir tek onu biliyorum
                      Sana dönene kadar
boyum küçük
         omuzum eğri,
         dilim kısa,
         gözüm gölgeli.
Kısası
           sakat olacağım.
Bu ise hayat değil.
Yarın
Tanrı söylemez mi?
Ya insan!
Ben seni böyle mi yaratmış idim…

ELBARİZ MEMMETLİ

1960 yılında Şemkirde doğdu. 1988 yılında Devlet Üniversitesinden mezun oldu. Azerbaycan Yazıcılar Birliğinin üyesidir. 1990 yılında “Turna harayı”, 2006 yılında “Ben savaşa sesliyorum” isimli şiir kitapları yayımlandı.

ZAVALLI GÖÇMEN

Hamı sende görür günahı, suçu,
Kaş ki, gelmeyeydin, zavallı göçmen.
Ağzıgöğçeklere²⁸ söz olduğunu,
Gelib bilmeyeydin, zavallı göçmen.

O yurtta, o başta ölüb kalaydın,
Sığınıb bir taşa ölüb kalaydın.

Конец ознакомительного фрагмента.

Текст предоставлен ООО «Литрес».

Прочитайте эту книгу целиком, купив полную легальную версию на Литрес.

Безопасно оплатить книгу можно банковской картой Visa, MasterCard, Maestro, со счета мобильного телефона, с платежного терминала, в салоне МТС или Связной, через PayPal, WebMoney, Яндекс.Деньги, QIWI Кошелек, бонусными картами или другим удобным Вам способом.

1

Sen benim başım – burada: yemin et, başım üzerine yemin et anlamında

dönüş

2

cığır – patika

dönüş

3

budak – dal

dönüş

4

yazacam – yazacağım

dönüş

5

adı- ismi

dönüş

6

çürüyürler – mahv oluyorlar, kahr olub bitiyorlar

dönüş

7

açar – anahtar

dönüş

8

yetişe bilmedim – yetişemedim, çatamadım

dönüş

9

adımı- ismimi,

dönüş

10

üstümde – yüzerimde

dönüş

11

özümden-kendimden

dönüş

12

baştaşı – mezartaşı

dönüş

13

etmeye – yapmağa

dönüş

14

defn eyleyerısin – gömersin

dönüş

15

aff eyleyersin – affedersin

dönüş

16

yoldaşlık – arkadaşlık

dönüş

17

üşütü – üşüttü

dönüş

18

Ayağım yere çatandan – burada: yürümeğe başlayandan,

dönüş

19

yer çatmadı ayağıma – burada: yer yetmedi, yer bulamadım

dönüş

20

Yollar bana düşmedi hiç –burada: yollar bana yarımadı,

dönüş

21

düştüm yolların ağına – koyuldum yolun ağına, burada: hiç

gidilmemiş yollarla yürümeğe başladım

dönüş

22

seher – sabah,

dönüş

23

keder – gam, dert,

dönüş

24

zeher – zehir

dönüş

25

kocalmak – yaşlanmak

dönüş

26

nimdaş-eski

dönüş

27

kırış-buruşuk

dönüş

28

ağzıgöğçeklere – burada: kötü konuşanlara,

dönüş