© 2013, Can Sanat Yayınları Ltd. Şti. Tüm hakları saklıdır. Tanıtım için yapılacak kısa alıntılar dışında yayıncının yazılı izni olmaksızın hiçbir yolla çoğaltılamaz.

1. basım: Ekim 2013, İstanbul E-kitap 1. sürüm Şubat 2014, İstanbul 2013 tarihli 1. basım esas alınarak hazırlanmıştır.

Yayına hazırlayan: Faruk Duman

Kapak tasarımı: Act creative Kapaktaki fotoğraf: Muhsin Akgün

ISBN 9789750720093

CAN SANAT YAYINLARI YAPIM, DAĞITIM, TİCARET VE SANAYİ LTD. ŞTİ. Hayriye Caddesi No: 2, 34430 Galatasaray, İstanbul Telefon: (0212) 252 56 75 / 252 59 88 / 252 59 89 Faks: (0212) 252 72 33 www.canyayinlari.com yayinevi@canyayinlari.com Sertifika No: 10758

YEKTA KOPAN

AİLE ÇAY
BAHÇESİ

ROMAN

Yekta Kopan’ın Can Yayınları’ndaki diğer kitapları:

Fildişi Karası, 2000

Aşk Mutfağından Yalnızlık Tarifleri, 2001

Yedi Derste Vicdan Muhasebesi, 2003

İçimde Kim Var, 2004

Kara Kedinin Gölgesi, 2005

Karbon Kopya, 2007

Bir de Baktım Yoksun, 2009

Kediler Güzel Uyanır, 2011

YEKTA KOPAN, 1968’de doğdu. İlk kitabı Fildişi Karası, 2000 yılında yayımlandı. Aşk Mutfağından Yalnızlık Tarifleri 2002 yılında Sait Faik Hikâye Armağanı’na, Karbon Kopya Dünya Kitap 2007 Yılın Telif Kitabı Ödülü’ne, Bir de Baktım Yoksun 2010 yılında Yunus Nadi Öykü Ödülü ve Haldun Taner Öykü Ödülü’ne değer görüldü. Bu kitap Arapça, Bulgarca ve Arnavutça olarak yayımlandı; yakında Hintçe ve Romenceye çevrilecek. Almancada Alles Blaue, alles Grüne dieser Welt ve Einmal werdet ihr noch wach seçkilerinde ve İngiltere’de yayımlanan The Lounge Companion Vol. 2 seçkisinde birer öyküsüyle yer aldı. Daha Önce Tanışmış mıydık? adındaki e-kitabı, altKitap.com tarafından okura ulaştırıldı. Şilili ressam Alex Pelayo tarafından resimlenen çocuk kitabı Burun, Marsık Yayıncılık tarafından 2009 yılında yayımlandı. Çalıntı, Hayalet Gemi, Altyazı, Eşik Cini, Hayvan başta olmak üzere çok sayıda dergide yazdı. Granta Türkiye’nin yayın kurulunda yer alıyor ve Milliyet Sanat, Milliyet Kitap, Ot dergileri Fil Uçuşu adını verdiği blogunda yazmayı sürdürüyor.

Burcu’ya...

Az insan tanıyor ve kimseyi de sevmiyordum.

VLADIMIR NABOKOV,
Göz

1

Mutlu çocuklar

“Öyle şeyler anlatırdım ki sana, tek kelimesi aklını başından alır,” dedim.

İçimden.

Yine de bir şey duymuş gibi döndü baktı Çiğdem. Kayalığın tam ucunda duruyordu. Dalgalanan sarı saçlarının arasından bir bulut geçti.

“Bir şey mi dedin?” diye bağırdı.

“Hayır,” dedim.

Belki rüzgâr içsesleri de taşıyordu.

“Buraya gelsene Müzeyyen,” dedi, “bak dalgalar nasıl da köpürüyor aşağıda.”

O hüzünlü halinden eser kalmamıştı, mutlu bir çocuktu artık.

Sigaramdan derin bir nefes çektim, filtresine kadar eridi gitti. Bir fiskeyle fırlattım uzağa. Keçi başına benzeyen bir kayanın yanına düşüşünü izledim. Yavaşça ayağa kalktım.

Çiğdem, on adım uzağımdaydı.

Yürümeye başladım.

2

Yılan ve akrep

Kız kardeşimi hiç sevmedim.

Doğacağını öğrendiğim günden beri. Aramıza katılacaktı... Böyle diyorlardı.

Babaannemin yılbaşında hediye ettiği örgü bebeğimle oynuyordum. Yünden saçlarına bakıp Sırma koymuştum adını; gözü düğme, burnu iplik Sırma.

“Yılanın üstünden kalk,” dedi annem. Sevmezdi halıdaki yılanın üstüne oturmamı. O yılan görünmez olursa ya akrep girerdi eve ya da ancak akrebin yapacağı bir kötülük. Altı yaşındaydım. Yılandan da, yılanın popomu ısırmasından da, akrebin getireceği kötülüklerden de korkmuyordum. Bir tek, annemi üzmekten korkardım.

“Üzme beni kızım, zaten yeterince derdim var,” derdi. Dertliydi annem. Çok üzüldüğünde düşüp bayılıyordu. Bir keresinde çarşıda yürürken boş çuval gibi yığılmıştı, başını çarpmıştı, ne yapacağımı bilememiştim. Benim yüzümden bayıldı sanmıştım. Yaramazlık yapmıştım, o parlak taşlı tokayı al diye tutturmuştum, üzmüştüm annemi. Çevredekiler yardım etmişti. Dükkânından fırlayan kasap, kanlı önlüğüne yaslayarak ayağa kaldırmıştı annemi, hasır bir tabureye oturtmaya çalışırken kıllı elleri göğüslerine değmişti. Görmüştüm.

Hemen kalktım yılanın üstünden, annemin bir dediğini iki etmemeliydim, Sırma’yı elimden bırakmadan yanına gittim.

“Gel kızım, otur şöyle,” dedi. Eliyle yanındaki mindere pat pat vurdu. Küçücüktü elleri. Çamaşır suyu kokardı. Bütün gün evi temizlerdi. Sabah erkenden kalkıp başlardı çalışmaya. Önce kahvaltıyı hazırlayacak. Kocasını işe, kızını okula gönderecek. Sonra bitmek bilmez temizliğe girişecek; odalar, banyo, tuvalet, camlar, kapılar, halılar, fayanslar... Günaşırı beyazları kaynatacak, renklileri soğuk sudan geçirecek. Arapsabunu. Çamaşır suyu. Sonra bir de soğan var, gözyaşlarıyla doğranan soğan. Öğleye ayrı yemek, akşama mutlaka üç çeşit; tencere-tava hep ayna gibi parlak olacak, baktı mı kendini görecek. Bir öğle kahvesi molası, belki en sevdiği komşusu Nezihe Teyze’yle yarım saatlik sohbet; konu belli, yemek tarifleri, ucuza açık deterjan satan yeni dükkân, aşağı mahalleye hafta başı gelecek hallacı kaçırma kaygısı, sonrası, hadi hadi kalk, işler bekler. Bir an dursa dengesini yitirip düşecekmişçesine çalışırdı annem. Pek dışarı çıkmazdı ama olur da bir yerlere gitmesi gerekirse aklı evde kalırdı.

Üçlü kanepede yan yana oturduk. Saçlarımı okşadı. Beyaz kurdelemi düzeltti.

“Sen artık kocaman kız oldun, Müzeyyen,” dedi.

Biliyordum bunu. Büyümüştüm, kocaman kız olmuştum. Altı yaşındaydım. Bir tek Sırma kalmıştı çocukluğumdan, onunla da günde en fazla yarım saat oynuyordum. Hem öyle çocukça oyunlar değil. Okulda neler yaptığımı anlatıyordum bebeğime.

Erken başlamıştım okula, annem çok ısrar etmişti babama, bir an önce gönderelim diye. Masal kitaplarını teklemeden okuyordum, Sırma da sessizce dinliyordu. Annemin ayağının altında dolaşmıyordum o temizlik yaparken. Öğretmenim de çok seviyordu beni, en ön sırada oturtuyordu. Ayhan, gözlük taktığım için dalga geçtiğinde cetvelle dövmüştü onu. Ayhan’ın ağlayışını gururla seyretmiştim. Gözlük camlarımı her sabah sabunlu suyla yıkıyordum, annem tembih etmişti, gün içinde en az beş kere kutusundaki yumuşak bezle saplarının eğilmemesine dikkat ederek siliyordum, hiç çıkarmıyordum gözlüğümü.

Öğretmenim ilk yıl, sınıf başkanı yapmıştı beni, ikinci sınıfa geçince, “Sen artık temizlik kolusun Müzeyyen, teftiş olacak diye çok korkuyor Müdür Bey, bu yıl hep temizlik konusunu işleyeceğiz,” demişti. Sıraların, tahtanın, öğretmen kürsüsünün, çöp tenekesinin, Atatürk resminin, sınıf panolarının temizliğinden hep ben sorumluydum. Tuvaletten sonra kim elini yıkadı kim yıkamadı, bir bir söylüyordum öğretmenime. Lastikleri baldırlarımı sıkıp çizgi çizgi iz bıraksa da beyaz çoraplarımı hep eteğimin bittiği yere kadar çekiyordum, oğlanların kurdelemi çekiştirip bozmalarına izin vermiyordum. Üstelik saçımı kendi başıma atkuyruğu yapabiliyordum. Birinci sınıfı başarıyla geçmiştim, karnemin hepsi pekiyi idi. Öğretmenim, 23 Nisan’daki şiir okuma yarışmasına benim katılacağımı söylüyordu, ezbere okuyordum şiirleri. Haftada bir kitap bitiriyor, öğretmenimin hediye ettiği ince deftere okuduğum kitabın bir paragraflık özetini çıkarıyordum. Paragraflara bir parmak içeriden başlamayı unutmuyordum. Defterlerimi hep temiz tutuyordum, renkli kalemlerle kenar süsü yapıyordum, sayfaların köşeleri kalkmasın diye ataş takıyordum. Teneffüslerde kantinde satılan pis şeylerden yemiyordum, zaten annem her gün beslenme çantama peynirli ekmek, kek ve meyve koyuyordu. Süt içiyordum, hem sabah hem akşam. Hiç yemek ayırmıyordum, annem ne verirse yiyordum, tabakta yemek bırakmanın günah olduğunu biliyordum. “Arkandan ağlar o lokmalar, kızım,” diyordu annem biraz ağır yersem. Onu üzmemek için, lokmaları ağlatmamak için hızlı hızlı yiyordum yemeğimi. Karnabahar, bamya, ciğer yerken biraz midem bulanıyordu ama ses çıkarmıyordum. Misafirliğe gittiğimizde annemi utandıracak şeyler yapmıyordum, ev sahibi teyzeler ısrar etse de çikolatalı kekten bir dilim daha yemiyordum. Bir köşede sessizce oturup kitap okuyordum. Babaannem geldiğinde koşturup durmuyordum, hemen elini öpüyordum, harçlık verirse anneme veriyordum parayı, arsız çocuklar gibi cebime tıkıştırmıyordum. Geceleri uyumadan önce, “Allahım, sen annemi, babamı, tüm sevdiklerimizi koru, hepsine sağlık ve afiyet ver, âmin,” demeyi unutmuyordum.

Biliyordum ben. Kocaman ve uslu bir kız olduğumu biliyordum.

Derin bir nefes aldı annem. Sessizce bekledim.

“Abla olacaksın, Müzeyyen. Sana bir kardeş geliyor.”

Sırma elimden düşüverdi. Kendini boşluğa bıraktı. Yüzüstü kapaklandı halıdaki yılan deseninin üstüne. Çok iyi hatırlıyorum, midem bulandı. Gözlerimi kısıp başka şeyler düşünmeye çalıştım. Ama yapamadım, annemin sözleri bütün evi doldurmuştu, kaçamıyordum. Bayramlarda tutulan şekerliklere avucumu daldırmıyordum, televizyonda ayıp sahneler çıktığında annem söylemeden gözlerimi kapıyordum, “Andımız”ı ezbere okuyordum, annem örgü öreceği zaman birbirine dolanmış yumakları özenle ayırıp gevşek ya da sıkı olmayacak şekilde elime sarıyordum, ağzımda çevire çevire pabuç büyüklüğünde sakız çiğnemiyordum, dişlerimi fırçalarken boşa su akmasın diye musluğu kapatıyordum, diş doktoruna gittiğimizde hiç ağlamıyordum, apartmandaki çocuklar yandaki arsaya oynamaya çağırdıklarında annem izin vermezse sesimi çıkarmıyordum, sokağa çıktığımda elbiselerimi kirletmiyor, terlemeyeyim diye kovalamaca falan oynamıyordum, ağzımı açarak gülmüyordum, o pis seyyar satıcıların pamukşekerlerine, kâğıthelvalarına, çubuğa doladıkları renkli macunlarına, haşlanmış mısırlarına yalanarak bakmıyordum, bağıra çağıra şarkı söylemiyordum, ıslık çalabildiğim halde çalmıyordum çünkü bunun bir kıza yakışmayacağını biliyordum, dizlerimi birleştirerek oturuyordum, sabahları pijamalarımı katlıyor yatağımı düzeltiyordum, tırnaklarımı yemiyordum; yapmıyordum işte, kötü şeyler yapmıyordum. Hiçbir suçum yoktu. Bu cezayı hak etmemiştim.

“Abla olacaksın Müzeyyen. Sana bir kardeş geliyor.”

Neden?

Neden bir kardeşim olacaktı? Bu bizim ailemizdi. Annem vardı, babam vardı, bir de haftada üç-dört kere evimize gelen babaannem. O kadar. Üçü mü karar vermişti bir kardeşimin olmasına? Bana neden sormamışlardı? “İstemiyorum,” derdim en uslu halimle, yüzümü ekşitmeden. Söylerdim sorsalardı.

Neden?

Sırma’nın ellerimin arasından sıyrılarak intihar ettiği o soğuk günden beri hep bu soruyu sordum: Neden bir kardeşim oldu?

Duvarları filizî yeşile boyanmış rutubetli, küçük odamızda ona ders çalıştırdığım günlerde, yatılı misafir geldiğinde mecburen aynı yatakta uyuduğumuz gecelerde, “Sen onun küçük annesisin,” zırvalarını dinlediğim çocukluk yıllarımda hep aynı soru yankılandı beynimde: Çiğdem doğmasaydı, nasıl bir hayatım olurdu?

Annem ölmezdi belki. Babam bu durumda olmazdı. Çiğdem doğmasaydı “biz”den oluşan bina yıkılmazdı.

Ama doğdu.

Anneciğimin çamaşır suyu kokan elleriyle başımı okşayıp, “Sana bir kardeş geliyor,” demesinden altı-yedi ay sonra aldım haberi. Hayat Bilgisi dersindeydik. “Dünyamız ve Gökyüzü” ünitesinde Dünya’nın, Güneş’in, Ay’ın, yıldızların birer gökcismi olduğunu öğreniyorduk, öğretmenimin tahtaya astığı panodaki resimleri bir güzel geçiriyordum defterime. Derken Müdür Yardımcısı geldi sınıfa, ayağa kalktık. Öğretmenimin kulağına bir şeyler fısıldadı, sessizce bekledik. Müdür Yardımcısı çıktıktan sonra, beni diğer bütün öğrencilerinden ayrı bir yere koyan öğretmenim sevinçle ayağa kalktı:

“Müzeyyen’i alkışlayın bakalım çocuklar. Bugün abla oldu.”

Alkışlar, bir uğultu olup yükseldi, bayılacağımı sandım. Yanımda oturan Neşe ıslak bir öpücük kondurdu yanağıma, tiksindim. “Çantanı topla Müzeyyen, seni Veysel’le hastaneye yollayacağız,” dedi öğretmenim, alkışlar kesilmek bilmiyordu. Gitmek istemiyordum ki. Okulun hademesiyle hastaneye gidip onu görmek istemiyordum.

Veysel Efendi, beni hastanenin kapısında babama teslim etti. Babam buruşturulmuş bir kâğıt parayı onun avucuna sıkıştırırken pis elleriyle saçlarımı okşadı, beyaz kurdelem bozuldu. Komşularımız vardı koridorda, hepsi öptü beni, omuzlarımdan kendilerine çekip sarstılar. Herkesin ağzında aynı söz vardı: “Ablası geldi.”

Bütün bunların bir kâbus olmadığını, odaya girdiğimde, annemin sesini duyduğumda anladım. Kucağında beyazların, pembelerin arasından ancak yüzü görünen buruşuk bir bebek, kızarıklığı geçmemiş bir et parçası tutuyordu. “Müzeyyen, bak kardeşin!”

Baktım.

On gün geç doğmuş. Ama çok kolay olmuş doğumu. Allah herkese böyle doğum nasip etsinmiş. Çiğdem koymuşlar adını. Çiğdem. Çiğdem.

“On gün bekletti ama bereketiyle geldi,” dedi babam, getirdiği bereketin ne olduğunu açıklamadan.

Yatağın yanındaki sandalyede kıpırdamadan oturuyordu babaannem. Ellerini karnının üstünde birleştirmişti. Sadece misafirliğe giderken giydiği kahverengi tayyörünün eteğindeki bir toz zerresini silkeledi. “Yıldızı yeni burca girsin diye sabretmiştir,” dedi.

“Akrep burcu” diye bir burç olduğunu o gün öğrendim.

3

“Bunun adı ne?”

Yüzünü unuttuğun birinin sesini duyuyorsun. Sesini unuttuğun birinin yüzünü hatırlıyorsun. Hayat seni bir köşede sıkıştırıyor. Sırlardan oluşan ağaç, yapraklarını dökmeye başlıyor. Yaptığın sıradan iş, olağanüstü bir büyüye dönüşüyor. Bir hedef beliriyor. Aniden.

Yeni bir elbise almak, göz doktoruna gitmek, eski bir okul arkadaşının anne olduğunu öğrenmek, tatile çıkmak, diyete başlamak ya da yeni aşk umuduyla bir adamla buluşmaktan çok farklı bir hedef var önünde artık. Daha güçlü. Ona dokununcaya kadar başka hiçbir rengi görmüyor gözün.

Önce zaman yok oluyor.

Babamla ilgili çok net bir sahne var aklımda.

Okula başladığım yıl. Annemle pasajdaki dükkâna gitmişiz. Kafamı kaldırıp duvarlara, raflara, ışıklı camekânlara bakıyorum. Her yer saat dolu. Deri kayışlı, altın sarısı, yuvarlak, kare, sarkaçlı, guguklu... Yüreğim yerinden fırlayacak gibi, çok heyecanlanıyorum. Babamın saatleri bunlar. Tıkır tıkır çalışıyor hepsi. Ellerimi çırpmamak için kendimi zor tutuyorum.

Ucunda zincir sallanan bir saat var babamın elinde. Yanıma gelip diz çöküyor, saatin camına işaretparmağıyla vuruyor.

“Bak Müzeyyen,” diyor, “bu kısa olan, saatleri gösteriyor, adı akrep. Bu uzun da dakikaları gösteriyor, o da yelkovan.”

“Niye öyle adları?” diye soruyorum.

“Öyle işte,” diyor babam. Annem elimi bırakmıyor.

“Peki bunun adı ne?” diyorum parmağımın ucuyla nefes nefese koşturan ince çubuğu göstererek.

“O saniyeleri gösteriyor.”

“Onun adı yok mu?”

Kızıyor babam. Bana mı kızıyor, saniye kolunun adını bilemediği için kendine mi kızıyor, belli değil.

“Yok kızım. Saniye kolu o. Adı falan yok.” Doğruluyor çömeldiği yerden, anneme dönüyor. “Gördün mü Meral, bir şey öğreteyim dedim, ettiği lafa bak. Nereden buluyor böyle tuhaf soruları, bilmiyorum ki?”

Başka soru sormuyorum. Uslu bir kızım ben, babamı kızdırmamam gerektiğini biliyorum. Ama gözümü öteki saatlerden, öteki saatlerdeki saniye kollarından alamıyorum. Adı olmayan zavallının dostu olmaya karar veriyorum. Akreple yelkovan kıpırdamaya karar verinceye kadar benim aceleci arkadaşım defalarca dönüyor.

O günden beri diğerlerinin nerede durduklarıyla değil, adsız kahramanımla ilgileniyorum.

Saniye kolu, zamanı öğretmiyor insana. Sadece koşuyor.

O yüzden ne zaman yeni bir hedef belirse hayatımda, karışıyor zaman. Dakikalar, saatler, günler, haftalar, aylar karışıyor. O hedefe ulaşıncaya kadar neyin ne zaman olduğunu bilemez hale geliyorum.

Hangisi daha önce oldu? Markette miydim haber geldiğinde? İş görüşmesine o hafta mı gittim? Ne zaman bindim otobüse, ne zaman indim?

Korkularımızla öldürüyoruz zamanı. Oysa saniye kolu, tüm cesaretiyle koşmaya devam ediyor.

4

Kusmuk torbası

Kötü başladı yolculuk. Otogara varıncaya kadar salak taksicinin el yakan benzin fiyatlarıyla başlayıp bireysel kredi faiz oranlarıyla devam eden söylevini dinlemek zorunda kaldım. Üfleyip püflemem de kesmedi herifin hızını. Valizi bagajdan çıkarırken hâlâ konuşuyordu.

Neyse ki otobüs rahattı. Üstelik yanım boştu. Yola çıktıktan kısa bir süre sonra, koltukların tepesindeki ekranlarda, çoğunu televizyon dizilerinden tanıdığımız oyuncuların boy gösterdiği bir Türk filmi başladı. Naylon poşet içinde dağıtılan kulaklığı takmadan boş boş baktım ekrana. Güzel kız, yakışıklı adamın peşinden koşuyordu; yakışıklı adam, patlak dudaklı kadınla yatıyordu; gözlüklü arkadaş ortalığı karıştırıyordu. Sözler duyulmayınca daha da zavallı bir hal alıyordu film. Sıkıldım.

Camdan dışarı baktım. Gececi kamyonların, ülkeden ülkeye dolaşan TIR’ların arasından süzülerek ilerliyorduk. Yüzümü yalayan ışıklardan rahatsız oldum. Gözlüğümü çıkarıp gözlerimi kapadım. Gün boyunca yaşadıklarımı düşündüm.

Haberi alır almaz Özlem’i aramıştım. O ısrar etmeseydi böyle aceleyle çıkmazdım yola. En azından bir-iki gün beklerdim. Nasıl da yenik düşmüştüm sözlerine. “Gitmelisin,” demişti, “gitmelisin, gitmelisin, gitmelisin...” Sonra çok pişman olacaktım, inadımı bırakmam gerekiyordu, en azından onun hatırı için yapmalıydım bunu falan filan... Asıl inatçı olan Özlem’di bence, öyle bir baskı kurdu ki üstümde, karşı çıkamadım.

Başımı cama dayadım biraz kestirebilmek için. Uyuyamadım. Geçmişten gelen görüntüleri kovamıyordum bir türlü.

Çocukluğumuzda farklıydı bu otobüsler. Mazot kokulu otogarlar da yok artık. Büyük, konforlu otobüslerimize bininceye kadar şık bekleme salonlarında dergi okuyup televizyon izliyoruz. Koltuklar, yolcular, şoförler, her şey değişmiş durumda. Muavinler bile. Eskiden yakası eprimiş, kol ağızları yağlanmış uçuk mavi gömlekler giyerlerdi. Şimdi kravat-yelek şıklığına jöleli saçlar eklenmiş, konuşmalar, duruşlar farklılaşmış. “Muavin” demiyorlar kendilerine zaten, “servis görevlisi” diyorlar.

O mide bulandıran otobüsler, ter kokan muavinler, virajlı yollar, çocukluğun utanç verici anılarında kaldı. Böyledir zaten, çocukluk, utanılacak sayısız anının birikimidir.

Ne zaman yazlığa gidecek olsak, günler öncesinden başlayan bir sıkıntı kaplardı içimi. Saatler sürecek yolculuk boyunca gördüğüm herkes, beni görecek bütün insanlar yok olsun isterdim. Amcalar, teyzeler, ablalar, otobüs yolculuğunu bitmek bilmeyen bir tıkınma ayinine dönüştüren bütün o kalabalık aileler. Kuru köfte, haşlanmış yumurta, içine taze soğanla domates tıkıştırılmış beyazpeynirli ekmekler, mücver, hatta kısır. Evin annesi türlü maharetle yavrularını ve sigara üstüne sigara tüttürerek oturdukları bölgeyi dumandan bir görünmezlik duvarıyla çeviren öküz kocasını elleriyle beslerdi.

Sonra termostan çay servisi başlardı. Aynı bardaktan iki-üç kişi üst üste çay içerdi. Termosun plastik kapağını muavinden aldığı suyla çalkalayıp o suyu da otobüsün koridorundaki çamur renkli halıya dökerdi fedakâr anne. Pislik önemli değildi, yeter ki mutlu yuvasındaki bütün sevdikleri bir bardak daha çay içebilsin. Evin küçük yaramaz çocuğu, su şişesinin alüminyum kapağını yırtarak açmaya çalışırken parmağını kesip ağlamaya başlardı; arkalardan huysuz bir yolcunun homurtusu duyulurdu.

Şişmiş ayakların, ayakkabı esaretinden kurtarılıp fora edildiği saatlerde otobüsün kokusu da değişirdi. Tam da aynı anda hem ayıp olur hem de mideyi rahatsız eder diye yemekten uzak duranların sarsıntı ve gerilimle ağırlaşan ağız kokuları artardı. Bütün kokular dönüp dolaşıp burnuma doluşurdu. Şöyle bir bakardım çevreme, uyuklayan bir adamın sakalına doğru akan salyasını görmemle midem ağzıma gelirdi. Kusardım. Babaannemin at yemliği gibi yanaklarıma dayadığı pis kokulu siyah naylon torbaya boşaltırdım içimi. Mola yerinde uslu uslu yediğim pilavın taneleri çeneme yapışır, terden sırılsıklam olmuş saçlarımın ucundan yeşil bir sıvı akar giderdi.

O kusmazdı ama. Bebekken de, büyüyüp dillendiğinde de bir prenses edasıyla oturur, gülücükler dağıtırdı. Gördüğü her şey hakkında sevimli sorular sorardı. Telgraf direkleri, cami minareleri, kuşlar, yanımızdan geçip giden otomobiller, kamyonlar, içinden geçtiğimiz kasabalar, Çiğdem’in o şekerli sesinde bütün yolcuları güldüren sevimli birer soruya dönüşürdü. Arka koltuklardan bir gofret uzatılırdı, bu tatlı kız biraz daha mutlu olsun diye. “Hiç zahmet etmeyin, yemez,” derdi babaannem, yemezdi. Sonunda sevimliliğiyle kendisine tutsak ettiği yolcunun ısrarlarına dayanamaz, gofreti mideye indirmesine izin verirdi babaannem, yerdi. “Ablana da ver biraz,” denince hemen bana uzatırdı, biçimsiz bir şekilde ısırdığı gofreti. Başımı siyah torbamdan kaldırır, kırmızılı beyazlı gofret paketini tutan yumuk yumuk ellerine bakardım. Ânında yemek borumdan yükselen bir bulamaç hissederdim. Kusardım, yine kusardım.

Ortaokul öğrencisi Müzeyyen, koca kız, eşek kadar olmuş da midesine sahip çıkamayan geri zekâlı, durmadan kusup herkesi iğrendirirken güzeller güzeli Çiğdem, görüp görülebilecek en uslu çocuk, kırmızı yanaklı prenses bütün otobüsün sevgilisi olurdu.

Dayanırdım. Dişlerimi sıkar, içimden çarpım tablosunu tekrar eder, zamanı eritmeye çalışırdım. Katlanmam gereken iğrenç yolculuğun sonrasını düşünürdüm hep. Yazlıktaki güzel günleri. Evin, Çiğdem’le kaplanmış sıkıcılığından uzakta geçireceğim zamanların heyecanı olmasa, bir de babaannem olmasa, ilk mola yerinde kaçar, dağlara, tepelere, ormanlara kadar koşar, vahşi hayvanlarla birlikte yaşardım. Ama babaannem vardı. Sadece o vardı artık. Yaz-kış başımızda o vardı. Annem...

Otobüsün sarsıntısıyla kendime geldim. Toparlandım. Kollarımı uzatıp gerindim biraz. İki-üç saate kadar varmış olacaktık. Taksiye binmeden önce, çopur suratlı büfeciden soğuk bir limonata içecektim. Şeker boyasının asidi yakacaktı midemi, aldırmayacaktım. Limonata makinesinin soğuktan buğulanmış kutusuna bakacaktım boş boş. Taksi durağındakilerden biri mutlaka tanıyacaktı beni. “Müzeyyen mi? Fatma’nımın torunu değil misin sen? Saatçinin kızı? Bir de kız kardeşin vardı senin?”

Valizi yüklenip her tarafı vuruk arabasının bagajına koyarken, “Siteye değil mi?” diyecekti. Yol boyunca eskilerden konuşacaktık. Kasabanın nasıl değiştiğini, yeni belediye başkanının avanta yemekten başka şey bilmediğini, dağların eteklerini bile müteahhitlere sattığını anlatacaktı. Kalkınma palavralarına aldırmayan delik deşik yollarda, bütün çukurlara gire çıka ilerlerken sağa sola bakacaktım. Gördüğüm her yer, bir başka anının kilidini açacak anahtar olup sallanacaktı boşlukta.

Pazar yerinin önünde içim sızlayacaktı. Annemi, canım annemi görecektim rengârenk kumaşların satıldığı bir tezgâhın önünde, hafif topuklu terlikleri, çiçekli bir kumaştan diktiği diz boyu eteği, dokumasını beğendiği bir kumaş için pazarlık yaparken.

Sadece bir görüntüydü artık annem. Öksüzdük biz.

Müzeyyen ve Çiğdem. Öksüz kardeşler.

Babalarının umurunda olmayan, babaannelerinin baktığı iki çocuk.

Annem yoktu benim. Ölmüştü. Çiğdem yüzünden ölmüştü. Sadece anılarım vardı.

5

Üzümlü kek

İnsan Kaynakları Bölümü’nün en alımlı, en dalgalı saçlı, en buğulu sesli, en kırmızı ojeli kadını konuşup durdu. Her lafının sonunda parmaklarının arasına sıkıştırdığı kalemle boşluğa bir nokta koydu. Çok çalışkandı belli ki, çok hızlı düşünüyordu, o noktaları koymazsa kendini durduramazdı.

Görüşmeyi yaptığımız üç metrekarelik oda, asansörün hemen yanındaydı. Açılıp kapanan otomatik kapının, inenlerin binenlerin gürültüsü Bayan Mükemmel’i durdurmadı. Profesyonel dünya yine engel tanımıyordu.

Derin bir nefes aldım. Kendi gölgelerinden korkup güzelim dergimizi kapatanlara küfrettim içimden. Yoksa ne işim vardı benim burada?

“Referanslarınız gayet sağlam Müzeyyen Hanım,” dedi, “iş deneyiminiz, katıldığınız programlar falan... Hepsi ailemize uygun nitelikte.”

“Aile” diyordu çalıştığı şirkete. Bu kurumsal bir zorunluluk muydu, yoksa Bayan Buğulu Ses’in kendi buluşu muydu acaba? Her pazartesi omzunda çantası, elinde karton bardakta kahvesi işe geldiğinde, patronuna, “Günaydın baba,” personel müdürüne, “İyi haftalar anne,” diyordu belki de. Kendisini bu görkemli aileden hissetmeyenlere, kınayan gözlerle bakıyordu. Yılbaşı partilerinde, bayram kutlamalarında kendinden geçiyordu. Yıl sonu değerlendirme toplantılarında sözün kendisine gelmesini heyecanla bekliyor, bir haftadır hazırladığı duygu dolu güzelleme konuşmasını yapıp alkışını almak istiyordu. Evde kocası ve çocukları vardı ama yetmiyordu ona. Daha çok baba, daha çok anne, daha çok koca istiyordu. Aile kadınıydı yalancı kaltak.

Başvuru formunu dikkatle inceledi. “Hımmm,” dedi. Bak sen, parmak basacak yeni bir nokta bulmuştu Bayan Sevgi Kelebeği.

“Burayı boş bırakmışsınız, Müzeyyen Hanım. Evli değilsiniz sanırım?”

“Değilim.”

“Başınızdan bir evlilik geçtiyse çocuk falan varsa onu yazalım lütfen.”

“Hiç evlenmedim. Çocuğum da yok.”

“Anlıyorum.”

Anladı. Tek taşlı alyansını gözüme sokarak boşluğa noktasını koydu ve bir aile bile kuramamış zavallı Müzeyyen’i anladı. Bize böyle anlayışlı kadınlar lazımdı.

“Yalnız mı yaşıyorsunuz, ailenizle mi?” Sesi değişmişti. Artık karşısında evlenememiş, çocuk sahibi olamamış bir kadın vardı, tek kaşı havada konuşmasına bir engel kalmamıştı.

“Yalnız yaşıyorum.”

“Anne babanızla değil yani?”

Cevap vermedim. Sadece baktım Bayan Kusursuz’un tükürülesi yüzüne.

Annem burada olsaydı, “Kalk Müzeyyen, gidiyoruz, bu kadının bizi daha fazla aşağılamasını çekemeyeceğim,” derdi.

Ben daha ağzımı açamadan kolumdan tutup çıkarmaya çalışırdı. Tam kapıdayken dayanamayıp döner, başlardı bu geri zekâlıya saydırmaya: “Siz kendinizi ne sanıyorsunuz kızım? Aptal bir şirketin, aptal kurumsal dergilerinin tasarımını yaptıracaksınız en nihayetinde. Kuş kadar maaşa, fazla mesai falan ödemeden sömüreceksiniz kızımı. Efendi kadınım ben, ağzımı açmadım şu âna kadar ama yeter. Kızımı ezdirmem size. Çok gördüm senin gibileri ben. Aileymiş? Sen onu benim külahıma anlat. İki parmak bal çalsınlar ağzına, bir-iki vaatte bulunsunlar, bak nasıl çantanda saklamaya başlıyorsun o alyansı. Hepiniz böyle yapmadınız mı? Nejat Bey, kadife kutusunda üç kuruşluk bir saat hediye edince el pençe divan durmaya başladınız, ‘Bu adamın evde karısı, çocuğu var mıdır?’ diye düşünmediniz bir günden bir güne.”

Durmazdı, devam ederdi bağırmaya. Koluna girerdim annemin. “Bütün nefretini bu kadından çıkarma. Belki bunun da başka dertleri vardır. Hadi gel gidelim,” derdim.

“Karışma bana Müzeyyen,” diye çekerdi kolunu, “ömrümü yedi bunlar, mahvettiler beni.”

O kadar öfkelenirdi ki, kendinden geçer, düşüp bayılırdı sonunda. Bayan Anlayış, şirket doktorunu çağırırdı hemen. Bu güzel ailede bir amca gibi sayarlardı doktorlarını. Tansiyonu, kan şekeri ölçülürdü annemin. Normale döndüğünden emin olunca da, birer kuzen kadar sevecen olan güvenlik görevlileriyle gürültülü asansörlerine bindirip başlarından atarlardı bizi.

Ama yoktu annem. Yanımda yoktu. Dünyada yoktu.

Ben on yaşındayken, bir salı günü vedalaştık annemle. El salladı bana ve gitti.

Öğlenciydim o yıl. Annem sabah temizliğine giriştiğinde ben de sessiz sessiz ders çalışıyordum. O salı günü de kahvaltı sofrasının toplanmasına yardım etmiş, beslenme çantamı hazırlamıştım. Kek yapmıştı annem. Üzümlü kek.

Annem, camları silerken ben salondaki masada ödevlerimin başındaydım. Çiğdem de halıya bebeklerini yaymış, şarkılar söyleyerek onlarla oynuyordu.

Başımı, Sosyal Bilgiler kitabımdan kaldırıp Çiğdem’e baktığımı hatırlıyorum. Halıdaki yılanın üstünde oturuyordu. Dayanamayıp banyoya kaçtım. Prensesin o şımarık sesini daha fazla duymamak için ellerimle kulaklarımı kapatıp yere çömeldim.

Sonra...

Bir anda oldu her şey. O anda.

Beşinci katta pencerenin kenarında, bir ayağı içeride, bir ayağı pervazda, elinde beyaz bir bezle camları sildiği o anda.

Her saniyesi gözümün önünde. Çiğdem’in salonun ortasında ağlama krizine girişi. Yatırınca gözleri kapanan bebeğinin elbisesi yırtıldığı için çığlık çığlığa bağırması. Benim panik içinde salona koşmam. Küçük kızına bir şey oldu korkusuyla içeri girmeye çalışan annemin dengesini yitirişi. Çamaşır suyu kokan ellerinin boşlukta sallanışı. Bir dal arar gibi. Bir dal.

O salı günü annem son kez el salladı ve gitti.

Pencereye koştum. Annem, elinde cam sildiği bezle kaldırımda yatıyordu. Kanlar içinde. Bağırmak istedim, bağıramadım. Olduğum yere yığıldım.

“Daldınız, Müzeyyen Hanım,” dedi çok değerli insan kaynakları uzmanı, “bunları sadece sizi daha yakından tanımak için sordum, pozisyonunuzu etkileyecek konular değil merak etmeyin.”

Çantamın sapını sıkıca tuttum. Kaçmak istiyordum o tabut büyüklüğündeki odadan. Kadın susmuyordu. “Günümüzde aile en önemli kavram. Biz de şirketin yönetim anlayışını bu kavramın üstüne kurduk. Çalışmaya başlayınca göreceksiniz. Öyle güzel zamanlar geçiriyoruz ki birlikte. Her yıl patronlarımızın da spor kıyafetlerle falan geldikleri pikniklerimiz oluyor örneğin. Eşleri, çocukları da katılıyor bize. Bayılacaksınız.”

Hızla kalktım, oturduğum sandalye gürültüyle geriye kaydı. Lafının yarım kalmasının şaşkınlığıyla baktı bana Bayan Piknik Delisi.

Küfretmeliydim. Rahatlamalıydım.

Ama ancak, “İstemiyorum bu işi,” diyebildim.

Çıktım.

6

“Biliyorum ben onu...”

Yazlık demek özgür kalabilmek, biraz olsun kendimi dinleyebilmek, özellikle gün boyu babaannemin yanından ayrılması yasak olan Çiğdem’den uzakta olabilmek anlamına geliyordu. Denize giriyordum, bisiklete biniyordum, arkadaki harabelere kadar uzun yürüyüşler yapıyordum, yumurta almak için köye gittiğimde tavukları kovalıyor, keçi yavrularının sakallarını okşuyordum. Kendimi pazar sabahları yayınlanan mutlu aile filmlerindeki sahte gülücüklü, dertsiz kıza benzetiyordum.

Hem arkadaşlarım vardı yazlıkta. Sitenin kurucularından Mürsel Bey’in kızı Sevinç, kışları da burada oturan Meltem, çekirdek delisi Şeniz ve diğer kızlar...

Bir de Özlem var tabii. Canım Özlem. En korkunç düşlerimin, en büyük mutsuzluklarımın, çıkmazlarımın, açmazlarımın ortağı Özlem. Okuduğumuz kitaplar, izlediğimiz filmler, dinlediğimiz şarkılar kadar güzel Özlem. Özlem’le daha sonra, lise birden ikiye geçtiğim yılın yazında tanışacaktım. Ama o yıllarda, ortaokula gittiğim günlerde diğer kızlarla da anlaşıyordum.

Gerçekten mutlu muydum? Bilmiyorum.

Oğlanlar da vardı elbette, bütün gün babalarının dibinden ayrılmayan, onlarla balığa çıkan, otomobil yıkayan, tavla oynayan, akşamüstleri sitenin girişindeki düzlükte güneş yanığı tenleriyle top peşinde koşan oğlanlar. Akşam yemeğinden sonra oğlanların kızlarla didişme saatleri başlardı. O saatler, sitedeki bütün gençler için en değerli saatlerdi. Hava kararıncaya kadar büfenin oradaki meydanda, arkadaşlarımla takılmama laf etmezdi babaannem. Ne de olsa hepsi, sitedeki komşuların pırlanta kızlarıyla efendi oğlanlarıydı.

En küçüklerinden biriydim ben. Zaten ortaokula gitmeyenin, büfe buluşmalarına katılmaya hakkı yoktu.

Çorap konçlarına, don lastiklerine saklanan sigara paketleri el altından dolaştırılırdı. Arada bir içerdim, fena öksürtürdü. Bir keresinde votkalı kola denettiler. Sevmedim.

Sevinç ile Kenan Abi, en karanlık köşede el ele otururlardı. Sevgiliydiler. Kral ile kraliçeydi onlar. Arada öpüşürlerdi. “Önümüzdeki yaza evlenirler,” demişti Meltem. Aile olacaklardı yani. Aile. Aile.

Gündüzleri, denize gitmek istediğimde beni sitenin en “efendi” çocuğuna, benden üç yaş büyük olduğu için abi dememi tembihlediği Sinan’a emanet ederdi babaannem.

“Dikkatli gidin e mi, oğlum?”

“Siz hiç merak etmeyin Fatma’nım Teyze. Ben güneşte de oturtmam Müzeyyen’i. Sonra her yeri kıpkırmızı oluyor.”

“Aferin abisi. Bak abin ne derse yapacaksın, tamam mı Müzeyyen? Öğlen olmadan da dönün.”

Abim ne derse yapardım. Arka yoldan giderdik denize. Kayalıkların oradan. Sinan’ın gizli yer bellediği bir kovukta dururduk. Heyecanlanırdı. Sivilcelerinin arasından süzülen ter damlaları, titreyen dudaklarının üstündeki tüylerde birikirdi.

Eli ayağına dolanmıştı ilk seferde. Televizyondaki aptal komedi programlarına çıkan üçüncü sınıf taklitçilere benziyordu.

“Sana bir şey göstereceğim ama kimseye söylemeyeceksin,” demişti, normal bir şey yaptığını göstermek için burnunu çekerek, “söz ver söylemeyeceğine.”

“Söz vermem, babaannem olur olmaz yere söz verilmez, diyor.”

“Bu çok önemli bir şey kızım, bak senden başkasına göstermiyorum ona göre, söz ver bakayım.”

“Söz!”

Öylesine demiştim. Küçücük bir hece çözülmesine yetmişti. Hızlı hızlı anlatmıştı yalan hikâyesini, belli ki günlerce kafasında tasarlayıp ezberlemişti. Güya bir gün önce kayalıklardan balıklama atlarken bir anda dengesini kaybetmiş. Düşerken de “ora”larını çok kötü sürtmüş, hep yara olmuş.

“Şimdi biraz geçti ama çok daha kötü bir şey olabilirdi, bak!” demişti şortunu indirirken. Gülmüştüm. Mayosu dizlerine kadar sıyrılmış, lekeli tişörtünün eteğini göbeğine çekmiş duruyordu karşımda. Yara falan yoktu.

“Gülünmez buna kızım. Kadınlar, bu olmadan yaşayamaz.”

“Biliyorum ben onu. Sikin o senin.”

Bunu dememle garip bir hırıltı yükselmişti boğazından Sinan’ın. Önünden sarkan et parçası, çizgi filmlerde sepetten çıkan yılan gibi kıpırdayıvermişti. O an anlamıştım kuklanın ipinin benim elimde olduğunu. Dönüp arkamı kayalıklardan inmeye devam etmiştim. “Söz verdin ha!” diye bağırıyordu. O görmeden gülümsemiştim.

Gösterdiği şeyi, ömrümde ilk kez görüyordum. Ama biliyordum ne olduğunu. Babamın eve gelmediği gecelerde annem sigara üstüne sigara içip dert yanardı Nezihe Teyze’ye, “Hâkim olamıyor sikine hayvan herif,” derdi. Sinan’ın ne farkı vardı ki babamdan? Annemin ettiği küfürler, okuduğu belalar tek tek geçmişti zihnimden. On iki yaşındaydım ve zamanı gelince aynı şeyleri söylemem gerektiğini biliyordum.

Her gün biraz daha ileri gitmeye çalışırdı Sinan. Yüzüne bakardım her seferinde, Sinan’ın irinli sivilcelerle dolu yüzünde babamın damarlı burnunu, mora çalan dudaklarını, sarkık yanaklarını görmeye çalışırdım. Babamın güzeller güzeli annemi bırakıp da gittiği orospulara nasıl baktığını anlamak için izin verirdim Sinan’a.

“Dokunsana,” demişti bir keresinde, kayalığın arkasındaki bir eşeğin anırmasına karışmıştı yalvaran sesi. Tutmuştum. Bu yaptığımın cici kızlara yakışmayacak, çirkin, ahlaksız, günah haneme yazılacak bir davranış olduğunu biliyordum. Ama annem öldüğünden beri, daha doğrusu, Çiğdem’in aramıza katılacağını öğrendiğim günden beri cici bir kız değildim ki. Tutmuştum. Öğretmenimin, Ayhan’ı dövdüğü cetveli tutar gibi. Tutmamla, kıpırdanmaya başlamıştı Sinan. Titriyordu. Gözlerini kapatmış, kalçasını ileri geri oynatmaya başlamıştı: “Sık, daha sıkı tut!”

Biliyordum tuttuğum şeyi, adını biliyordum. Ama bilmediğim şeyler de vardı. Bir erkeğin boşalmasını ilk kez o gün, o eşeğin bitmeyen anırmalarını duyduğum gün görmüştüm. Koyu beyaz, ılık bir sıvı akmıştı elime. Şaşırmıştım. Yapış yapış olmuştu parmak aralarım. Mayosunu çekiştirirken garip bir suçluluk ifadesiyle bakmıştı gözlerime Sinan. “Şu yapraklara sil elini, kimse görmesin,” demişti. Utanılacak bir şey yapmıştık.

Bir de göğüslerim vardı; babaannemin biraz kambur yürümemi tembihlemesine neden olan, zamansız belirginleşen, utanmam gereken göğüslerim. Sutyen takmaya başlamıştım. Hatta Meltem, “Pamuk mu tıkıyorsun şeyine kız, bunlar ne böyle?” demişti bir keresinde. Sinir olmuştum. Göğüslerimi göstermem için bir dilenciden beter yalvarırdı Sinan. Aceleyle kaldırırdım tişörtümü, bikinimi kenara sıyırıp açardım göğsümü, sonra hemen örterdim, “Bu kadar yeter,” diye. Yuvalarından dışarı fırlamış gözleriyle bakar, “Doyamadım ulan,” derdi nefes nefese. Ama çok da ısrar etmezdi, ne de olsa sitenin en “efendi” çocuğuydu.

Babaannemin denize gitmeme izin vermediği günler, kapının önünden süklüm püklüm uzaklaşışını izlerdim. Dönüp dönüp üst kattaki odanın penceresinde beni görmeye çalışırdı. Tülün arkasına siner, Sinan’ın o gün hangi mayosunu giydiğine bakardım. Bütün mayolarını ezbere biliyordum. Yanlışlıkla mayosunun üstüne boşaldığında, “Hassiktir!” derdi. Gülerdim.

Takmıyordum hiçbir şeyi. “Böyle değildi bu kız,” diyorlardı çocukluğumu bilenler, “ama ne yapsın yavrucak, annesinden sonra zor tabii, Allah kimseye vermesin.”

Yavrucaktım ben artık, yediği her haltın bahanesi olan bir gariban. Kötü bir kız. Kumlu ayaklarıyla yatak odasına kadar giren, reçelli bıçağı yalayarak temizleyen, ağzında sakız geviş getiren, televizyon seyrederken kıçını kaşıyan, öğretmenin yaz tatili için verdiği ödevleri yapmayan, ayak tırnaklarına oje süren, geceleri eve söz verdiği saatte girmeyen, küçük kız kardeşiyle hiç ilgilenmeyen kötü bir kız. Babaannemi bile üzüyordum. Daha ne kadar kötü olunabilirdi ki?

Bütün bir yaz boyunca Çiğdem yokmuş gibi davranıyordum. Yine de, arada bir, babaannemin zoruyla yemeğini yedirmek, bahçede oynatmak zorunda kalıyordum. Gün ortasında görülen kâbuslardan farkı yoktu o saatlerin. Düşsün de dizleri yara olsun, diye bildiğim en tehlikeli oyunları oynatırdım. Düşmezdi. Küçücük bikinisi, lüle lüle saçlarıyla kahkahalar atarak koştururdu sağa sola. Sitenin biricik sevgilisi Çiğdem.

O yıl, okulların açılmasına bir ay kala, dönüş için haftaları saymaya başladığımız iç sıkıcı günlerden birinde mayosunu indirdikten sonra, “Öpsene,” demişti Sinan.

“Ne diyorsun sen be?”

“Bi kerecik öp, n’olur!”

Arkamı dönüp gidecekken kolumdan yakalamıştı. Mengene gibi sıkıyordu. Öfkeyle bakıyordu. “Her şeyi yapıyorsun da öpmeye gelince mi mızmızlanıyorsun?”

Hiçbir şey dememiştim. Dönüp, sikine doğru eğilmiş, genzimde ne kadar balgam varsa toplayıp şiddetle tükürmüştüm.

“N’apıyorsun lan sen?”

“Bırak beni, bırak yoksa bağırırım!”

“Bok bağırırsın. Burada neler yaptığımızı herkese anlatırım, rezil olursun, orospu derler sana!”

Orospu! Karnı burnunda, pencerenin önüne kurulup babamın yolunu beklediği gecelerde canım annem ne çok söylerdi bu kelimeyi: “Yine o orospuya gitti hayvan. Sanki ben, hamile bırak, dedim. Şimdi de şeyinin keyfine elin karısına dadandı tabii.” Çiğdem hayatımıza gireceği için babam başka kadınlara gidiyordu. Altı yaşındaydım ve orospuların annemi üzdüğünü biliyordum. Sinan’ın sivilceli suratına bakarken anneciğimin sararmış parmaklarıyla pencerenin pervazına koyduğu kül tablasında sigara söndürüşü gelmişti gözümün önüne: “Allah belanı versin!”

“Müzeyyen, bak gidersen çok fena olur. Herkese söylerim!”

“Bi bok söyleyemezsin. İstersen söyle. Söyle de senin neler yaptığını öğrensinler.”

“Bana bak Müzeyyen...”

“Sinan Abi, beni her gün kovuğa götürüyor, dudaklarımı öpmek istiyor, göğüslerime bakıyor, popomu avuçluyor...”

“Sus lan!”

“Sonra mayosunu indirip sikini gösteriyor, okşatıyor, sonra da...”

“Sus yoksa döverim!”

“Bi söylersem jandarma ânında hapse götürür seni!”

“Bak Müzeyyen, vallahi kötü olacak.”

Hiçbir şey olmamıştı. Son bir kez dik dik gözlerine bakmıştım Sinan’ın. Sinan Abi. O çaresiz haliyle, içi irin dolu sivilceleriyle, çatlak dudaklarının üstünü telvesi biçimsiz kurumuş kahve fincanına çeviren tüyden bıyıklarıyla, dizlerine kadar sıyırdığı lastiği gevşemiş su mavisi mayosuyla, büzüşmüş sikiyle zavallı Sinan. Yaz boyunca o kovukta ne yaptıysak benim iyiliğim için, ileride anneme benzeyip karnım burnumda koca yolu gözlemeyeyim diye yapmıştık sanki. Sıra son derse gelmişti, dönüp arkamı gidebilirsem kırmızı kurdeleyi hak edeceğim son derse. Garip ama o anda çok sevmiştim onu. Bana bütün erkekleri bir anda anlattığı için boynuna atlayıp öpmek istemiştim. Zavallı. Korkak. Yalancı. Aklı sikinde.

Bir daha da Sinan’la denize gitmeyecektim. Babaannem şüphelenecekti, “Ne o, yoksa kötü bir şey mi dedi sana?” diye soracaktı. Şile bezinden eteğimi bacaklarımın altına sıkıştırmış uslu uslu otururken, “Demez ki kötü şey, Sinan Abi bi’tanedir,” diyecektim. Sinan, uzaktan bana bakıp yalanmaya, eliyle şortunun altından orasını ovalamaya devam edecekti. Ne sinir olacaktım buna ne de utanacaktım. O yazın bunaltıcı sıcaklarında, denize inen yolun gözden ırak kovuğunda yaptıklarımı da yapmayacaktım artık. Orospu olmanın nasıl bir şey olduğunu merak etmeyecektim. Koca memeli Müzeyyen’i o kayalığa gömüp gözlüklü Müzeyyen’i doğuracaktım. Nasıl olsa, istediğimde içimden çıkaracağım ikinci bir Müzeyyen olduğunu öğrenmiştim.

Sitenin en “efendi” çocuğu Sinan, büzüşmüş erkekliğine korkuyla bakarken arkamı dönüp denize doğru yürümüştüm.

7

Telefon acı acı çaldı!

Ceptelefonu yokken geceleri gelirdi can sıkan haberler.

Şimdi her an. Her yerde.

En korunmasız anlarda küstahça çalıyor telefonlar.

Özlem, boşanma kararı aldığını söylediğinde otobüs durağındaydım. Kızmıştım bu haberi telefonda verdiği için. Ağlıyordu. Boşanmasına değil de ağlamasına üzülmüştüm. Binmemiştim gelen otobüse. Yürümüştüm.

Tülay Abla’nın oğlunu Eskişehir’de gözaltına aldıklarında ağdadaydım. Öylece kalakalmıştım. Çırılçıplak. Ender’in doğduğu günü düşünmüştüm. Suni sancı vermişlerdi Tülay Abla’ya. O an, telefonda haberi verirken sancıların en gerçeğini yaşıyordu, evlatları işkenceye yatırılmış bütün anaların derdiyle ağlıyordu.

Derginin kapatılacağı haberi kantinde, kahve kuyruğunda geldi. “Hemen yukarı fırla,” dedi Cumhur. Bilgisayardakileri kurtarmak için yarım saatimiz vardı. Bir ara Cumhur, gözlüğünü çıkarıp elinin tersiyle gözlerini ovuşturdu. Çekmecesindeki yarım şişe votkayı yırtılmış kâğıtlarla dolu çöpe döktü. “Bu sayının da kutlaması böyle olacakmış,” dedi.

Ve o gün...

... o gün ben marketteyken...

... hazır çorbalara hayranlıkla bakarken...

... Hayriye Hanım aradı.

Ağlıyordu.

“Baban,” dedi, “baban ölüyor.”

8

Hazır çorba

Market arabasını düz bir hatta yürütmeye çalışıyordum. Günde kim bilir kaç kişinin peynirini, zeytinini, ekmeğini, sebzesini, çamaşır suyunu, tuvalet kâğıdını, şişe şişe birasını taşıyan yorgun arabanın siyaha çalmış kırmızı tekerlekleri bir sağa bir sola hareketlenirken içimden küfrettim: Hay senin gibi arabanın!

En çok bu küfür kalıbını seviyorum. Hay senin gibi hayatın!

Hazır çorba reyonunun önündeyken çalmaya başladı telefonum. Bir tombalacı edasıyla karmakarışık çantamın içinde telefonu ararken, daha önce adlarını duymadığım hazır çorba çeşitlerine bakıyordum hayranlıkla.

Özlem’i kızdıran hazır çorba düşkünlüğümün yeni dostları; toyga, kesme, ayran aşı, keşkek... “Kızım içme şunları yahu, aklına gelebilecek her tür kimyasal var içlerinde, manyak mısın?” demekten yoruldu Özlem. Ama bana manyak demesi bile hazır çorba düşkünlüğüme etki etmiyor. Ambalajın içindeki karışımı beş bardak soğuk suya dökünüz, kaynayıncaya kadar devamlı karıştırınız. En çok bu karıştırma işini seviyorum, renkli bir girdabın içine çekiliyorum. Arada bir, sert bir hareketle yönünü değiştiriyorum kaşığın. Birden kabarıyor çorba, dalgalar vuruyor tencerenin kenarlarına. Ters yönde bir girdap. Ters yönde bulanıklaşan düşüncelerim. Seviyorum hazır çorbayı. Çok seviyorum.

Ekranı kırık ceptelefonumda zorlukla okudum arayanın adını: HAY.IYE! İçim sıkıldı bir anda. Kırığın arkasında kalan o harfi ânında yerine koydu zihnim; Hayriye Hanım. Gözlerimi, erişteli mercimek çorbası paketinden ayırmadan açtım telefonu. İlenen, dumanlı bir ses. Rahatsızlık verdiği için sıraladığı sahte cümleler: “Kusura bakma Müzeyyen; ama önemli olmasa aramazdım!”

Bu telefon konuşmasını yaparken nerede durduğunu tahmin edebiliyordum. Mutfak penceresinin hemen önünde dikilmiş, sitenin yönetim binasına giden, Sinan’ın beni göremediği günlerde, omuzlarını düşürüp mavi tokyolarını sürüyerek yürüdüğü yola bakıyordu. Pencerenin telindeki ölü sivrisineklerden alamıyordu gözlerini. Öğleden sonra iki kova sabunlu suyla temizliğe girişecekti. Eski fanilasının kenarlarını çevirerek yaptığı bezi kovada sıktıkça, sinek ölüleri deterjanın köpüğüne karışacaktı. Tertemiz olacaktı sineklikler. Hayriye Hanım titiz. Hayriye Hanım tertipli kadın. Annem de öyleydi. Babam olacak adam, temizliğe düşkün kadınlardan hoşlanıyor. O kirlettikçe, günlerini sonsuz bir geceye çevirdiği kadınlar temizliyor hayatı.

Konuşmaya devam ediyordu babamın son “hayat arkadaşı”. Sesinde, cümlelerinde hep o, “Bütün bunlar benim suçum değil, yüklenme bu zavallı kader kurbanına,” tonu.

Mavi gömlekli bir adam