© 2005, Can Sanat Yayınları Ltd. Şti.

Tüm hakları saklıdır. Tanıtım için yapılacak kısa alıntılar dışında yayıncının yazılı izni olmaksızın hiçbir yolla çoğaltılamaz.

1. basım: 2005

3. basım: Şubat 2014, İstanbul

E-kitap 1. Sürüm Ağustos 2014, İstanbul

2014 tarihli 3. Basım esas alınarak hazırlanmıştır.

Yayına hazırlayan: Faruk Duman

Kapak tasarımı: Ayşe Çelem Design

Kapak resmi: Temür Köran

ISBN 978 975 07 2267 7

CAN SANAT YAYINLARI

YAPIM, DAĞITIM, TİCARET VE SANAYİ LTD. ŞTİ.

Hayriye Caddesi No. 2, 34430 Galatasaray, İstanbul

Telefon: (0212) 252 56 75 / 252 59 88 / 252 59 89 Faks: (0212) 252 72 33

www.canyayinlari.com

yayinevi@canyayinlari.com

Sertifika No: 10758

YEKTA KOPAN

KARA KEDİNİN
GÖLGESİ

ÖYKÜ

Yekta Kopan’ın Can Yayınları’ndaki diğer kitapları:

Fildişi Karası, 2000

Aşk Mutfağından Yalnızlık Tarifleri, 2001

Yedi Derste Vicdan Muhasebesi, 2003

İçimde Kim Var, 2004

Karbon Kopya, 2007

Bir de Baktım Yoksun, 2009

Kediler Güzel Uyanır, 2011

Aile Çay Bahçesi, 2013

YEKTA KOPAN, 1968’de doğdu. İlk kitabı Fildişi Karası, 2000 yılında yayımlandı. Aşk Mutfağından Yalnızlık Tarifleri 2002 yılında Sait Faik Hikâye Armağanı’na, Karbon Kopya Dünya Kitap 2007 Yılın Telif Kitabı Ödülü’ne, Bir de Baktım Yoksun 2010 yılında Yunus Nadi Öykü Ödülü ve Haldun Taner Öykü Ödülü’ne değer görüldü. Bu kitap Arapça, Bulgarca ve Arnavutça olarak yayımlandı; yakında Hintçe ve Romenceye çevrilecek. Almancada Alles Blaue, alles Grüne dieser Welt ve Einmal werdet ihr noch wach seçkilerinde ve İngiltere’de yayımlanan The Lounge Companion Vol. 2 seçkisinde birer öyküsüyle yer aldı. Daha Önce Tanışmış mıydık? adındaki e-kitabı, altKitap.com tarafından okura ulaştırıldı. Şilili ressam Alex Pelayo tarafından resimlenen çocuk kitabı Burun, Marsık Yayıncılık tarafından 2009 yılında yayımlandı. Çalıntı, Hayalet Gemi, Altyazı, Eşik Cini, Hayvan başta olmak üzere çok sayıda dergide yazdı. Granta Türkiye’nin yayın kurulunda yer alıyor ve Milliyet Sanat, Milliyet Kitap, Ot dergileri Fil Uçuşu adını verdiği blogunda yazmayı sürdürüyor.

Bir huzursuzluk çöktü içime, dönüp ardıma bakmak istedim. Bir söz düşmüştü peşime.

Günlerce, aylarca takip etti. Kaçmaya çalıştıkça daha çok iz bırakıyordum peşimde.

Çay bahçeleri saklanmama izin vermedi.

Şehrin ağaçkakan tanımaz ağaçları, ayak izlerimi ihbar etti. Kaldırım taşları tuzak kurdu. Saklandığım köşeleri aydınlattı ay.

Bir gölge istediği kadar kaçar sanmıştım.

Bir gölgeyi kim bulmak ister ki?

Hele bir kara kedinin gölgesini...

Ama o söz düşmüştü peşime işte.

Sonra bir an... Sonra o an...

Yüreğim ele verdi beni, hem de sevgimi kullanarak. Eski bir şarkıda buluştuk sözle.

Uzak dur benden, dostlarım bu yaptığını yanına bırakmaz, dedim... Senin hiç dostun yok ki, dedi, biliyorsun bunu...

Ona yenilmemek için kalemimi aldım elime, sözü sese döktüm.

Yazmayan kalem öldürür. Kan da kurur, mürekkep de...

ÖYLESİNE SESSİZ...

Yıllardır bu evde oturuyordu; kapıcıya sormuştum bir keresinde, “Geldiğimde buradaydı,” demişti. Apartmanın girişindeki, paslanmış üç vidanın tuttuğu (dördüncü vida ne zaman, nasıl düşmüştü acaba?) mermer isim tabelasından söz eder gibi söylemişti bunu: “Geldiğimde buradaydı.”

İyice cılızlaşmış beyaz saçlarını küçük ama becerikli bir topuzla ensesinde toplardı. Çillerle damarların birbirine karıştığı ellerinden birini yumruk yapardı hep. (Sahi, hangi eliydi?) Ben sabahları işe giderken yaşlı bedeninden beklenmeyecek sertlikte adımlarla yürüyüşten dönüyor olurdu. (Başka ne için çıkardı ki dışarı?)

İki kere kapısını çaldım. İki bayram sabahında. Sadece iyi bir komşu olmak, apartmandaki yaşlı bir kadını sevindirmek değildi amacım. Merak ediyordum; kim olduğunu, neden bu kadar yalnız olduğunu, kapısının neden hiç çalınmadığını. Açmamıştı kapıyı. İçeride olduğunu biliyordum; nefesini duyuyordum. Kapıya kadar gelmiş, göz deliğinden bakmış, eli kapının koluna gitmiş, birden duraksamıştı. Nefesini tutmuş, kapının önünde sabırsızca beklediğim o yarım dakikalık zaman içinde sayısız anıya açmıştı belleğinin kapılarını.

Bir karartma gecesi. Kuru üzümle içilen çayın tatsızlığı. Lisedeki kızlar. Şarap rengi deri cildi ve küçük kilidiyle, yastık altında saklanan şiir defteri; bir gün evdekilerin eline geçer korkusuyla, aşk şiirlerinin Almanca yazıldığı defter. İlk aşk; edebiyat fakültesindeki hocası. Evlilik; oğlumuz avukat olacak malumunuz. Mavi patiklerini giyemeden düşüp giden ilk bebeği; tek oğlu. Sonra kızlar. Ilık bir mayıs sabahı, polisin kapıyı kırıp saçından sürükleyerek götürdüğü büyük kız. Serin bir eylül akşamı yurtdışına kaçtığı haberinin gelişi. Gelmiyor artık; gelemiyor. Evlenmedi; sevemiyor. Küçük hemen evlendi oysa. “Bir çocuk yeter,” dedi; bir torun. Elleri kadar çilli bir torun; resmine bakarak boncuktan bilezik yapıyor ona. Akideşekerini sevmiyor torunu; neyse ki patatesli gözlemeye bayılıyor. Yılda bir kere geliyorlar yaşadıkları uzak şehirden; fazla fazla yaptığı gözlemeleri paket yapıp veriyor yolluk niyetine, istemiyorlar.

Kocası yanında yatarken uykusunda öldü. O sabah her zamankinden geç uyanmıştı, “Ne oldu bu sabah bana, üstüme ölü toprağı serilmiş gibi uyumuşum bu saate kadar?” demişti. Kocasından ses de, nefes de gelmeyince canı acımış, az önce yaptığı benzetmenin siniriyle bir-iki saniye gülüp sonra içi çekilene kadar ağlamıştı. Kimseye anlatmadı o bir-iki saniyelik gülüşü.

Açmamıştı kapıyı. Her iki gidişimde de. Bir keresinde de sabah yolunu kesip konuşmaya karar vermiştim. Ne diyeceğim bile ezberimdeydi: “Teyzeciğim, uzun zamandır komşuyuz ama daha tanışamadık bile, bir ihtiyacınız olursa, saat kaç olursa olsun...” Ama yumruk yaptığı elini sallayarak (hangi eliydi acaba?) hızla önümden geçerken çekinmiştim onu durdurmaya. Hem kim set çekebilir ki öylesine güçlü akan bir ırmağa?

Tatil dönüşü aşağıdaki bakkaldan öğrendim öldüğünü. İki gün kapısına bırakılan ekmeği almayınca kapıcı şüphelenmiş, yöneticiye haber vermiş. Çilingir getirip açtırmışlar kapısını. Yatağındaymış. Uyur gibi. Saçları toplu, üstünde beyaz bir gecelik, başucunda bir çene bağı, bir bıçak, bir kitap. Akrabalarından gelen olup olmadığını, eşyalarının ne yapıldığını sormadım. Öğrenmek istemedim. “Bir de kedisi varmış, zavallıyı bulduklarında ayakucunda oturuyormuş,” dediğinde bakkal, şaşırıp ürperdim. Bunca yıldır, o evden bir kere bile kedi sesi duymadığıma emindim.

KEKEME

Günlerce yağmur yağdı, önemsemedim. Çünkü tam da aşkımın kekelediği günlerdi. Belki biraz da bu yüzden, sadece kendime bakıyordum. Yağmurun gökten yere yaptığı yolculukta uğradığı duraklar değil de, bana geldiğinde nasıl yorgun durduğu ilgilendiriyordu beni. Yağmur damlasını değil, bana geldiği ânı seviyordum. Üzüntümün nedeni yağmurun dinmesi değil, yağmur damlasının buharlaşıp bedenimden ayrılmasıydı. Susuyordum.

Bir gün yağmur dindi, önemsemedim. Çünkü tam da aşkımın kekelediği günlerdi. Bence sadece bu yüzden, çevreme bakıyordum. Güneş ışığının okula giden çocukların saçlarını nasıl okşadığını, kendisinden kaçıp gölgelik bir yere sığınmaya çalışan insanları kucaklamak için nasıl kovaladığını, asfaltın üstünde hayal bulutları yaratıp herkesi eğlendirmek için ne kadar büyük bir çaba harcadığını seyrediyordum. Beni ısıttığı ânı değil, güneş ışığının kendisini seviyordum. Gecenin karanlığı değil, güneşin uykusuydu üzüntümün nedeni. Susuyordum.

Oysa kekeme bir aşk, aslında en çok konuşmak isteyen aşktır.

KALOS-EIDOS-SCOP

Kendime döndüm.

Yo, yanlış anlama. Bilirim kötücül sonuçlar çıkarırsın böylesi bir sözden. Kaçış değil oysa bu; sadece bir kendine dönüş. Çağrılmadan. İçine misafir olmak. İstenip istenmediğini sorgulamadan. Ne o? Gülmeye mi başladın? Haklısın, hep bunu yapmak istediğini söylerdin bana ve ben önce davrandım. Sen her şeyi yeniden yazacak kadar cesursun, yine başarırsın nasıl olsa... Oysa ben... Beni bilirsin: monolog, ada, çöl...

İçime baktım.

Orkestra şeflerinden korktum, bisiklete binemediğimi anlarlar diye. Deniz kenarında yürürken çorak bir karmaşanın adresini sormak şaşırtıcı gelmedi bana bugüne kadar. Daha doğrusu bir şeylerin şaşırtıcı gelmesi için özel bir çaba harcamadım. Güvenilir kaynaklara güvenmeme nedenim, birtakım insanlara güvenilmez kaynak rolü yükleyip onları incitmemek içindir. İnsanın önce kendisine dokunması gerektiğini düşlediğim her gece birileri “göğüslerini” çaldı yastığımdan. Göçebelerden şüphelendim, çocukken “şans, kader, kısmet” satmayı başaramadığım istihbaratına ulaşırlar diye. Bir şeylerin üzücü gelmesi için özel bir çaba harcamadım oysa. Özel ve genel çabalar arasındaki farkı da pek düşünmedim zaten. Sadece ayaklarımın altından kendi yağmurum aksın, diye dimdik durmaya çalıştım. Kendi gökkuşağım olabilir miydi başka türlü?

İçimden dışarı baktım.

Arabalar geçiyordu yoldan. Sarı arabalar. Sarı arabalardaki sarı insanlar. Hepsini görüyordum. Yağmuru anımsatıyordu bana bu tek renkli sergi. Uzun bir borunun ucundan süzülüyordu kumun yeni şekli ve sarı dünyanın ayrıntılarını görmem için bana bir sürü yeni kapı açıyordu. İçimdeydim