© 2007, Can Sanat Yayınları Ltd. Şti. Tüm hakları saklıdır. Tanıtım için yapılacak kısa alıntılar dışında yayıncının yazılı izni olmaksızın hiçbir yolla çoğaltılamaz.

1. basım: 2007 2. basım: Kasım 2012 E-kitap 1. sürüm Ekim 2014, İstanbul Kasım 2012 tarihli 2. basım esas alınarak hazırlanmıştır.

Yayına hazırlayan: Faruk Duman

Kapak tasarımı: Ayşe Çelem Design Kapak resmi: © Cansu Boğuşlu

ISBN 978-975-07-1863-2

CAN SANAT YAYINLARI YAPIM, DAĞITIM, TİCARET VE SANAYİ LTD. ŞTİ. Hayriye Caddesi No: 2, 34430 Galatasaray, İstanbul Telefon: (0212) 252 56 75 / 252 59 88 / 252 59 89 Faks: (0212) 252 72 33 www.canyayinlari.com yayinevi@canyayinlari.com Sertifika No: 10758

YEKTA KOPAN

KARBON
KOPYA

ÖYKÜ

Yekta Kopan’ın Can Yayınları’ndaki diğer kitapları:

Fildişi Karası, 2000

Aşk Mutfağından Yalnızlık Tarifleri, 2001

Yedi Derste Vicdan Muhasebesi, 2003

İçimde Kim Var, 2004

Kara Kedinin Gölgesi, 2005

Bir de Baktım Yoksun, 2009

Kediler Güzel Uyanır, 2011

YEKTA KOPAN, 1968’de doğdu. Hayalet Gemi dergisindeki çalışmalarıyla tanındı. İlk kitabı Fildişi Karası 2000 yılında yayımlandı. dtv (Deutscher Taschenbuch Verlag) tarafından yayımlanan Alles Blaue, alles Grüne dieser Welt ve İngiltere’de yayımlanan The Lounge Companion Vol.2 seçkilerinde birer öyküsüyle yer aldı. Daha Önce Tanışmış mıydık? adındaki e-kitabı, altkitap.com tarafından okura ulaştırıldı. Okul öncesi için yazdığı ve Şilili ressam Alex Pelayo tarafından resimlenen çocuk kitabı Burun 2009 yılında yayımlandı. Çeşitli gazete ve dergilerdeki yazı çalışmalarını Milliyet Sanat dergisinde, Milliyet Kitap ekinde ve Fil Uçuşu adını verdiği blogunda sürdürüyor. Aşk Mutfağından Yalnızlık Tarifleri 2002 yılında Sait Faik Hikâye Armağanı’na, Karbon Kopya, Dünya Kitap 2007 Yılın Telif Kitabı Ödülü’ne, Bir de Baktım Yoksun, 2010 yılında Yunus Nadi Öykü Ödülü ve Haldun Taner Öykü Ödülü’ne değer görüldü. Mısır-Etrac Yayınevi tarafından Arapça olarak yayımlanan Bir de Baktım Yoksun’un Bulgarcaya çeviri çalışmaları da sürmektedir. Einmal werdet ihr noch wach... (2012) isimli seçkide bir öyküsü yer aldı.

ÇEVİRENİN NOTU

El Toreador

García Perez Samango
orijinalinden çeviren: Y.K.

Musluğun borusuna baktı uzun uzun. Bakır boru, iki yanındaki vanaların ortasında, kıvrık burnuyla avının çürümeye başlamış etlerini kemirmeye hazırlanan bir akbaba gibiydi. Okuldaki bir ansiklopedide görmüştü akbabanın fotoğrafını; Hayvanlar Ansiklopedisi. Avını yemeden önce, öldüğünden iyice emin olmak için çevresinde daireler çizerek, bıkmadan usanmadan saatlerce uçarmış bazen. Belediyenin yol yapım ekibindeki o kocaman kamyonlardan birini kullanan Armand Gutiérrez’in oğlu Vicente, matematik öğretmeni sınavlar sırasında sınıfta daire çizer gibi dolaştığı için ona, “Akbaba” demeleri gerektiğini söylemişti bir keresinde. Ama Pablo’ya kalırsa evlerindeki musluk, matematik öğretmeni Sinyor Rosales’den daha çok benziyordu akbabaya.

Annesinin gelmesine daha altı saat vardı. Ağabeyleri Jorge ve Joacquin ise ancak gece yarısına doğru evde oluyorlardı. O da ağabeyleri gibi fabrikada çalışmak, iş çıkışı arkadaşlarıyla buluşup kafa çekmeye gitmek, eve dilediği saatte gelmek istiyordu ama annesi diyeceğini demişti bir kere; önce okul bitecek. Gerçi her gün okuldan sonra iki saatliğine Sinyor Lopez Marin’in arka bahçesi sera olan küçük dükkânına gidip büyük ve süslü mağazalara gönderilecek güllerin dikenlerini ayıklıyordu ama o işten sayılmazdı. Kaderi burada da peşini bırakmıyordu zaten; Plaza de Escuela’daki1 dükkânda okulun adından kurtulamıyordu. Para meselesi de tatsızdı; Sinyor Lopez Marin, kazandığı pesetaları2 kendisine vermiyordu. Ay sonuna denk gelen pazar günü, kilise çıkışında paraları annesinin avucuna sayarken biraz başını okşar, bu ay iyi çalışmadığını ama önümüzdeki ay kendisini affettireceğine emin olduğunu söylerdi. Yok artık, daha neler! Annesi paradan bir teklik bile koklatmazdı Pablo’ya; hepsi okul masraflarına. Çiçeklerden nefret ediyordu ayrıca. Ufaklığın beşiği kadar küçük olan serada sağa sola dönerken her tarafı sırılsıklam oluyordu, güllerin içinde durduğu toprak saksılar o kadar ağırdı ki fazlaca indirip kaldırdığı günlerin gecesinde göbek deliği kanıyordu, bir de dikenler vardı tabii... Yine de sınıftaki birçok çocuktan daha şanslıydı. Boya atölyesinde, balıkçıda, domates kasalamada çalışanlar da vardı. Hiç değilse güller sayesinde güzel kokuyordu. Sınıfın en kıvırcık saçlı kızı Rosa, seni koklamaya bayılıyorum demiyor muydu, içi gidiyordu. Rosa, ey dikensiz Rosa.3

Bir ara Pere’nin mızıldandığını duyar gibi oldu. Hemen yan odaya koştu; zaten evleri üç odacıktı. Annesiyle Pere’nin odası, ağabeylerinin yataklarının arasında kendi küçük şiltesinin olduğu oda ve bir köşesinde yıkandıkları, diğer köşesinde yemeklerini yedikleri mutfak. Tuvaleti de unutmamalı. Nefret ederdi tuvaletten, çünkü evin en büyük penceresi buradaydı. Oysa kendi odalarında pencere yoktu. Nefret ederdi tuvaletten, pencerelerini çaldığı için.

Pere yatağın üstünde oturuyordu, mızıldandığı falan da yoktu. Derin bir nefes aldı, canının sıkkın olduğu şu anda bir de ufaklığın ağlamasını çekemezdi doğrusu. Pere ağlamaya bir başladı mı, tören arabalarının sirenleri gibi öterdi. Neyse ki annesinin durmadan, “Şeytan çekicim benim,” diye sevdiği afacan, mutlu bir gülümsemeyle önündeki fasulye tanelerini avuçlayıp tekrar yere atmakla meşguldü. “Aman dikkat et, fasulyeleri yutmaya kalkmasın, boğulur Tanrı korusun,” demişti annesi. Kapıdan her çıkışında buna benzer bir şeyler söylerdi zaten: “Fasulyelere dikkat et, iplere dikkat et, çatallara dikkat et, kediotlarına dikkat et...” Pablo her seferinde, “Bana bunları söyleyeceğine, Pere’nin önüne tehlikesiz şeyler koysana,” demek ister, susardı. Tehlikesiz ne vardı ki?

Hem korkudan bahsetmeyi sevmiyordu. Ne de olsa Pere de kendisi gibi, ağabeyleri gibi, Alejandro Suárez gibi bir erkekti.

Alejandro Suárez; gelmiş geçmiş en büyük boğa güreşçisi.

Pablo ne zaman bunu söylese ağabeyleri, “El Cordobés’in4 yanında Suárez’in adı bile anılamaz,” derlerdi. El Cordobés’in bütün dünyayı avucunun içine almış bir efsane olduğunu Pablo da biliyordu. Ama Suárez bir başkaydı. O, Pablo’nun kahramanıydı. Okuldaki bir arkadaşı Suárez’in kocaman bir fotoğrafını göstermişti bir gün; Pablo ne kadar da çok istemişti o fotoğrafa sahip olmayı. Arenanın ortasında hafif yan duruyordu Suárez. Bir elinde muleta’sı5 bir elinde kılıcı. Ceketindeki göz alıcı süslemeler ne kadar renkliyse bakışları bir o kadar karanlıktı. Uzun, kaslı bacaklarını iyice bitiştirmiş, göğsünü şişirmişti; hiçbir şey yapmasa bile, sadece böyle dursa bile, karşısına çıkacak boğaya dünyanın kaç bucak olduğunu gösterebilirdi.

Okuldaki bazı çocuklar –Adlarını vermeye ne gerek var?– uğraşıp dururlardı Pablo’yla. Kimi zaman ders sonrasında önünü keser, nedensiz yere dalga geçerlerdi. En çok da boyuydu alay konusu olan; “Oradan dünya nasıl görünüyor cüce, geceleri annen seni dolabın çekmecesinde mi yatırıyor, söylemek istediklerini ayakkabılarımıza söyle, seni ancak onlar duyabilir...” Duymazdan gelirdi Pablo; dişlerini sıkar, elini cebine sokup yumruk yapar, hızla yürüyerek yanlarından geçmeye çalışırdı. İşte o zaman yaşanacaklar, serserilerin insafına kalırdı. Eğer kendilerini Pablo’dan daha çok eğlendireceğine inandıkları başka bir şey varsa gitmesine izin verirlerdi; ama o anda tek eğlenceleri Pablo ise...

Burnunu kanatıp yakasız gömleğini iki parçaya ayırdıkları gün yarı ağlamaklı bir sesle ağabeyi Joacquin’e şikâyete gitmişti. “Karı gibi ağlama,” demişti ağabeyi, “savaşını kendi başına kazanmayı öğrenemeyene erkek denmez.” Kendisine, “karı” dediği için, ağabeyinin pek havalı çakısını alıp kıçına saplamak istemişti Pablo; bıçağın sokulacağı en iyi yerin kıç olduğunu da ağabeyinden öğrenmişti zaten... Joacquin... Annelerinden gizli tütün sarıp içen Joacquin. Her gece komşularının kızı Elvira’nın penceresine çakıl taşları atan Joacquin. Pablo’nun ağlaması umurunda mıydı sanki: “Zırlama eşek herif, şu haline bak, ağlamaktan yüzün Buñol6 sokaklarına dönmüş.”

Neden herkes onunla uğraşıyordu ki? Annesi, ağabeyleri, öğretmenleri, Sinyor Lopez Marin, hatta küçük Pere... Babası yaşıyor olsaydı böyle olmazdı. Belki bütün aileyi aynı anda sevemezdi babası; ama mutlaka bir çözüm bulurdu. Örneğin... örneğin her gün birinin günü olurdu; ilk sıra annesinin tabii, sonra Jorge, sonra Joacquin, sonra Pablo, en sonda da Pere... Kendisine sıra beş günde bir geleceğine göre... bir ay otuz gün desek... otuz bölü beş... tersten gidecek olursak... beş kere altı... otuz... ayda altı kere babası sadece ama sadece Pablo’yu severdi. Sadece Pablo’yu.

O altı gün boyunca neler neler yaparlardı baba oğul. Toprak sahada top koşturanları izlemeye giderlerdi, babası kahvede domino oynayanlara takılırken Pablo da bir kenarda zencefilli gazoz içerdi, yürüyüş yaparlardı, hatta babasından kavga etmenin inceliklerini bile öğrenebilirdi. “Sol elinle yüzünü koru, sağ elini de yumruk yapıp saldır, aman ayaklarına dikkat et, en önemlisi sağlam durmak...” Söylemesi kolay, nasıl yapacağım? “Sen benim oğlumsun, sen en güçlüsün, yapacaksın, yapmalısın...” Hem belki babası, Alejandro Suárez gibi durmayı da öğretirdi. Zaten öyle durmayı öğrendiği gün okuldaki bütün çocuklar ondan korkmaya başlarlardı. Cüce de kimmiş, çekilin yolumdan salaklar ordusu!

Mutfağa döndü. Musluğa baktı yine. Pis akbaba. Avını yemeden önce nasıl da tıslıyordu. Tıslamaktan başka işe yaramayan musluk yüzünden, yine kilisenin yanındaki çeşmeden su doldurmaya gitmesi gerekecekti. Ağır kovalardaki suları pantolonuna sıçrata sıçrata eve dönerken akbabaya küfredip duracaktı. Tısss! Bok suratlı! Tısss! Papaz takkesi! Tısss!

Bir an kendini tutamayıp parmağını musluğun borusundan soktu. Sanki bilinmeyen bir şey orayı tıkamış da, küçük parmağı sorunu çözecekmiş gibi. Sokmasıyla da çıkarması bir oldu... Fareler! Pablo çok korkardı farelerden. Nefret ederdi. Büyük ağabeyi Jorge, su borularında farelerin gezindiğini anlatmıştı günün birinde. “Hem babamızı da o fareler ısırdı, o yüzden hastalandı, yoksa ölecek adam değildi bizim moruk,” demişti. “Fareler, ısırmadan önce insanın burnuna üfler, o zaman hiçbir şey hissedemez hale gelirsin, ısırıldığının farkında olmadığından onlar da afiyetle etini kemirmeye başlar.” Pablo, hep sormak istemişti Jorge’ye ama çekinmişti. Acaba babası öldüğünde burnu yok muydu?

Babası aklına düştüğü anda... işte tam o anda kararını verdi... Ağabeyleri kadar, babası kadar, sınıflarının en iri çocuğu Giga kadar cesur olduğunu gösterecekti bugün. (Elişi dersi sırasında, büyük sınıflardan süslü bir oğlanın ayakkabısına, kaşla göz arasında, nasıl da cesurca tükürüvermişti Giga!)

Ayak parmaklarını emmeye çalışan Pere’ye baktı; gözü ufaklığın altında serili olan çarşaftaki çizgilere takıldı: sarı, mavi, yeşil, beyaz... Sonra tekrar sarı, mavi... Çarşafın yıkanmaktan solmuş renkleri, bir anda alacalı bulacalı bir panayır şemsiyesi gibi gözünün önünde dönmeye başladı. Şemsiyenin dönmesi durduğu anda, beyaz gömlekli, siyah fırfır etekli kızlar sağa sola kaçıştılar; gölgelerin arasından olağanüstü parlaklıktaki renkleriyle, göz alıcı kıyafetiyle bir toreador7 geliyordu. Artık kararını vermişti; geri dönüş yoktu: Alejandro Suárez’i görmeye gidecekti.

Suárez’in bir kütüphane açılışı için kasabaya geleceğini iki gün önce belediye binasının yanındaki panoya asılan ilanlardan öğrenmişti. Kütüphaneleri pek sevmezdi açıkçası; gerçi okuldaki küçük odadan başka kütüphane görmemişti ya! Koskoca Alejandro Suárez, içinde yirmi-otuz kitap olan, öyle küçük bir odanın açılışı için geliyor olamazdı tabii. Çok daha büyük bir yer olmalıydı. Neresi olduğunu öğrenmek için Sinyor Lopez Marin’in ağzını aramış, “Kütüphane ne işine yarayacak, başıma âlim mi kesildin kerata, dırdır edeceğine işine bak,” azarlamasıyla zorlamaktan vazgeçmişti. Neyse ki, ilana bir kez daha, dikkatle baktığında, kütüphanenin yerini, yani Suárez’in açılış için nereye geleceğini öğrenmişti.

“Ah aptal kafam,” dedi, yüksek sesle, “keşke açılışa Rosa’yı da davet etseydim.” Gelir miydi? Gelirdi herhalde. Ama Rosa’yı davet edeceği yer bu sıradan açılış olmamalıydı; dahası vardı sırada. Suárez, açılıştaki kalabalık arasında Pablo’yu görünce, yanına çağıracaktı nasıl olsa, “Böylesi bir kalabalıkta bile dikkat çekecek kadar cesur bir çocuksun sen,” diyecekti, “hafta sonu çıkacağım corrida’da8 senin gibi bir yardımcıya çok ihtiyacım var. Lütfen kırma beni, lütfen kabul et!”

Annesinin, ağabeylerinin kızacağını bildiği halde, kendisinden yana yakıla yardım isteyen bu ustayı, bu efsaneyi kırmayacak, teklifi kabul edecekti. Rosa’yı davet edeceği yer belliydi işte: Plaza de Toros Las Ventas.9 Güneşli bir gün, mahşeri bir kalabalık... Herkes genç toreador’un ilk dövüşü hakkında türlü yorum yapıyor; fısıltılar, uğultuya dönüşüp gökyüzüne yükselmekte. Annesi, Pere’yi kucağına almış, iki ağabeyinin ortasında heyecanla Pablo’nun arenaya çıkacağı ânı bekliyor; “Yiğit oğlum benim, keşke baban da bugünleri görebilseydi.” Babası uzakta değil oysa; yukarıda bir yerden (baban artık yukarıda dememişler miydi?) oğlunu izlemeye hazırlanıyor. Presidencia’nın10 en ön sırasında Rosa oturuyor; Rosa, ey dikensiz Rosa... Elinde bir gül var, heyecanlı, kıvır kıvır saçlarının gölgesi bile gözlerindeki heyecanı gizleyemiyor. Dövüş bittiğinde, Pablo coşkuyla alkışlayan halkı selamlamak için arenayı turlarken fırlatacak gülünü; aşkını ilan edecek. Bakışlar önce arrastre de toro’ya11 çevriliyor; dört yaşını henüz devirmiş, boynuzu törpülenmemiş bir boğa12 fırlıyor arenaya: Banderillero’lar, matador’lar gözü dönmüş bir şekilde sağa sola saldıran boğaya haddini bildiriyorlar önce. Derken bütün seyirciler ayağa kalkıyor; Rosa da... Rosa...

Alejandro Suárez ve Pablo... Bir örnek traje de luces’lerinin13 içinde puerta de cuadrilla’da14 görünüyorlar. “Olé! Olé! Olé!”

“Ahhhh!”

Zavallı Pablo! Arenayı dolduran halkı selamlamak için eğilince... kafası... masanın kenarına... küttt! Olmuyordu işte, hayallerinde bile ona rahat vermiyorlardı. Saate baktı. Zaman ne kadar da yavaş geçiyordu. Şimdi çıksa Pere’yi uzun süre yalnız bırakmış olacaktı, daha geçe kalsa annesine yakalanma tehlikesi baş gösterecekti. Kafası karıştı. Suárez, tam dörtte açılışta olacaktı.15 Küçük parmaklarını bir açıp bir kapayarak hesap yapmaya çalıştı. Başaramadı. Belki de en iyisi Pere’yi de yanında götürmesiydi. Ama ya başlarına bir şey gelirse? Ufaklığa bir göz attı; uyukluyordu. Ayakucundaki sarı battaniyeyle üstünü örterse gerçek bir uykuya dalardı belki; Pablo’nun ortadan kaybolmasına yardımcı olacak bir-iki saatlik derin bir uyku. Ama ya battaniyeyi örterken uyanırsa?

“Ah salak,” dedi aynadaki aksine, “hani az önce karar vermiştin, hani dünya yıkılsa umurunda olmayacaktı, hani baban kadar cesur olduğunu kanıtlayacaktın herkese? Gördün mü işte, yapamıyorsun... yapamayacaksın...”

Pencerenin önüne oturdu. Cama hohladı. Buğu kaybolmadan bir matador şapkası çizdi sağ elinin işaretparmağıyla. Başını şapkanın altına yerleştirmeye çalıştı. Yapamadı. Sevmedi bu oyunu. Aptalca buldu. Sokağa baktı. Güneş ışınları eğri büğrü kaldırım taşlarının arasında yürüyordu. Bir zamanlar babası yürümüştü bu yollarda. Ağabeyleri fabrikadan dönerlerken bu kaldırım taşlarını eziyorlardı. Kendisi de Lopez Marin’in serasından dönerken çocukluğunu yaşayabileceği o kısa sürede bu taşların üstünde seksek oynuyordu.16 Yıllar bu kaldırım taşlarının değişmez görüntüsünde geçecekti; biliyordu.17 Zaman geçecekti, önce ağabeylerinin sarhoş adımlarını sahiplenecekti; iş çıkışı birkaç tek yuvarlamaktan yalpalayan, yanlış yere basınca burkulan, gökyüzüne küfür savuran adımlar... Sonra babasının adımlarını devralacaktı; patron kötülük yapmaya kalkınca arkadaşlarıyla birlik olup ayakkabısının çıkmış çivisine aldırmadan yürüyüşe çıkan, cesur, güçlü adımlar... Pere’yi okula o götürecekti belki; güneş ışınlarına basmadan ilerlerken, “çantanı kendin taşımalısın, bir erkek güçlü olmalı,” diyecekti... Rosa’yı eve getirirken bu yoldan geçeceklerdi, kaldırım taşlarının hoyrat girintileri onun ince bileklerine zarar vermesin diye koluna girecekti; teni tenine değecekti, adımları da saçları gibi kıvır kıvır olacaktı Rosa’nın... Her gün eve dönerken kimsenin kendini görmediğinden emin olduğu bir anda, bir elinde muleta’sı bir elinde kılıcı varmış gibi duracak, Alejandro Suárez’in o büyüleyici toreador adımlarıyla eğri büğrü kaldırım taşlarının üstünde tango yaparcasına ilerleyecekti kısa bir süre...

Duvardaki büyük saate bir daha baktı. Büyük kol, küçük kolu kovalamaktan vazgeçmiyordu. Tıpkı kendisinin Suárez’i kovalamaktan vazgeçmeyeceği gibi...

Pere’nin ağladığını sandı bir an. Kulak kabarttı; sadece bir iç geçirmeydi bu. Belli ki ufaklık, her zamanki gibi parmağını emmeye karar vermişti. Küçük bir iç geçirme, sol elin başparmağı ağza, sinir bozucu bir emme sesiyle sürüp giden uyku... Parmağını emerken öylesine mutlu görünürdü ki ufaklık... Keşke kendisi de mutlu olabilseydi... Keşke Suárez’i görebilmek, yakınında olabilmek, başparmağı ağza götürüp emmek kadar kolay olsaydı... Bunları düşünürken parmağını ağzına götürdüğünü fark etti; neler oluyordu böyle, aklını mı kaybediyordu. Çok utandı yaptığından. Joacquin görseydi nasıl da dalga geçerdi: “Büyüdüğünü sanıyorduk Pablo, meğer sen hâlâ anasının memesine muhtaç bir bebekmişsin...”18

Kimseye muhtaç değildi; annesine, ağabeylerine, Sinyor Lopez’e, öğretmenlerine... Büyük bir nefret dalgası kapladı içini. Herkesten nefret ediyordu Pablo. Şu anda olmak istediği yere gitmesine engel olan herkesten, bu evde bir çivi gibi çakılı kalmasına neden olan Pere’den, evden, evdeki tuvaletten, okuldaki diğer çocuklara da gülücükler dağıtan Rosa’dan, hatta Alejandro Suárez’den... Evet, ondan bile nefret ediyordu şu anda. İçindeki karanlık duygu bir anda kulaklarına kadar kızarmasına neden oldu. Ateş bastı vücudunu, başı dönüyordu. Okulun belalısı Ayı Marcos’tan beden eğitimi dersinde midesine yumruk yediği gün çektiği acıya benzer bir acıyla kıvrandı. Midesi bulandı. Kusmak istiyordu.19

Zorlukla pencereyi açtı. Alnında biriken ter damlacıkları gözüne inmeye başlamıştı; biraz temiz hava almalıydı. Tam pencereyi açtığı anda... tam o anda... onu gördü. Gözlerini kırpıştırdı; hayal gördüğünü sandı... Üç kere derin derin nefes alıp verdi –annesi söylemişti bunu; “Zor bir şey yapacağında, kafan karıştığında, kendini kötü hissettiğinde üç kere nefes alıp ver Pablo!”20 – Oradaydı işte, sokağın başında. Babası, Pablo’ya el sallıyordu.

“Baba!”

Bunu söyledi mi yoksa sadece düşündü mü; bilmiyordu.

Ne kadar da gençti babası, hayal meyal hatırladığı görüntülerden farklıydı, annesinin kimi geceler gösterdiği fotoğraflarındaki kadar gençti. Huzur veren, içindeki nefreti yok eden bir gülümseme vardı yüzünde. Beyaz gömleğinin yakaları açıktı; yanık teni görünüyordu. Pantolonunun kısa paçaları çorapsız bileklerini açıkta bırakmıştı. Kıpırdamıyordu babası, öylece duruyordu. Şey gibi... şey gibi... Tabii ya, Alejandro Suárez gibi duruyordu. Birden çığlık atmak istedi Pablo, –hatta belki ellerini çırptı farkında olmadan– heyecanlandı. İşte babası gelmişti, önce Pablo’ya bu görkemli duruşun sırlarını öğretecek, sonra da Suárez’le tanışmaya götürecekti. Törenden sonra el ele yürüyeceklerdi kasaba meydanında. Görenler, “İşte Pablo’ nun babası,” diyeceklerdi, “o bir kahramandır, önce fabrikadaki patronuna kafa tuttu, sonra da Alejandro Suárez’le bilek güreşi yaptı.” Öyle güçlü elleri vardı ki babasının, karşısına kim çıksa yenerdi... Elleri... elleri... El sallıyordu Pablo’ya. “Hadi gel artık,” dercesine el sallıyordu.21 “Geliyorum baba!” diye bağırmak için ağzını açtığı anda... tam o anda...

Pere ağlamaya başladı.

Ufaklığın sesi küçük evin odalarını dolaşıp sokağa taştı. Bir yumruk oldu o ses, –Ayı Marcos’un acımasız darbesinden daha sert bir yumruk– Pablo’nun midesine oturdu. Pencerenin dibine yığılırken gördüğü son şey babasının dönüp gidişiydi. Değişmişti babası; bir toreador gibi güçlü görünmüyordu artık, genç değildi, omuzları çökmüştü... Saatin tik takları kadar yavaşlamıştı her şey. Babasının adımları, Pere’nin ağlayışı, yere düşüşü, pencerenin dibinde yatan yorgun bedenini örtmeye çalışan perdenin sallanışı... zaman durmuştu.

Saat tam dörttü ve zaman durmuştu.

Annesinin gelmesine az kalmıştı. Ağabeyleri ise gece yarısından önce evde olmazlardı. Pere biraz ağlayacak, sonra kalkıp fasulyelerle oynamaya başlayacaktı. Sinyor Lopez Marin, güneş kiremitsiz damların ardında kaybolur kaybolmaz şarap şişelerine sarılacaktı. Rosa, küçücük ellerine büyük gelen patatesleri soymakla uğraşıyor olmalıydı. Alejandro Suárez ise... Alejandro Suárez ise...

Perde bir muleta gibi başının üstünde alaycı daireler çizerken, Pablo’nun yüzüne bir gülümseme yayıldı. Musluğun bakır borusu tıslamaya devam ediyordu.22

1. (İsp.) Okul meydanı. (Ç.N.)

2. Avrupa Birliği’ne katılmadan önce İspanya’nın para birimi. (Ç.N.)

3. (İsp.) Rosa, gül demektir. Yazar burada çift anlamdan faydalanıyor. (Ç.N.)

4. Asıl adı Manuel Benítez Pérez olan, gelmiş geçmiş en ünlü boğa güreşçisinin lakabı. Benitez Perez, VIII. yüzyılda Emeviler tarafından başkent yapılan Kurtuba (Córdoba) bölgesinden olduğu için “Córdobalı” anlamına gelen bu lakapla anılmaktadır. Seyircileri ateşleyen ve gösteriye yatkın bir boğa güreşçisi olarak 1960-1970 arasında çok popüler olmuştur. İki gazetecinin –Larry Collins ve Dominique Lapierre– El Cordobés’in hayatından yola çıkarak yazdığı Yasımı Tutacaksın adlı belgesel-roman bir zamanlar çok popüler olmuş ve Payel Yayınları tarafından Türkçesi de yayımlanmıştır. Bir boğa güreşine gitmek üzere evden ayrılan El Cordobés’in, “Ağlama Angelita, bu akşam sana ya bir ev alacağım ya da yasımı tutacaksın,” sözleriyle başlayan kitap sadece ünlü boğa güreşçisinin yaşamına değil, İspanya İç Savaşı’na da ışık tutmaktadır. Faşist diktatör Franco’nun da hayranları arasında bulunduğu El Cordobés için Kahire doğumlu Fransız şarkıcı Dalida “El Cordobés” adında bir şarkı söylemiştir. Bu şarkının melodisi üstüne Sezen Cumhur Önal’ın yazdığı sözlerle ortaya çıkan “Seni Beklerim Öptüğün Yerde” adlı şarkıyı da önce Niño de Murcia (Türkçe olarak), sonra Nilüfer söylemiştir. Ancak bu şarkının El Cordobés’le bir ilgisi yoktur, bir aşk şarkısıdır. (Ç.N.)

5. (İsp.) Boğa güreşçisinin boğayı yönlendirmek için kullandığı bir sopaya geçirilmiş bez parçası. Muleta’ların genelde kırmızı veya pembe renkte olmasından dolayı boğaların kırmızı renge saldırdığı yolunda bir inanç vardır. Bu pelerinlere capa adı da verilmektedir. (Ç.N.)

6. Valencia bölgesindeki Buñol kasabası “Domates Festivali - La Tomatina” ile ünlüdür. Bu geleneksel etkinlikte tonlarca domates kasabanın dar sokaklarında, katılımcıların elinde birer savaş aletine dönüşür. Domates savaşından önce su savaşı yapmış olan insanlar, kendilerinden geçercesine eğlenirler. Ağustos ayında düzenlenen bu eğlencenin sonunda kasabaya ezilmiş domateslerin ağır kokusu ve kırmızı bir renk hâkim olur. Yazar, Joacquin’e, “Yüzün Buñol sokaklarına dönmüş,” dedirterek, Pablo’nun yüzünün ağlamaktan kıpkırmızı olmasına bir gönderme yapıyor. (Ç.N.)

7. (İsp.) Boğa güreşlerinde en yüksek rütbeli boğa güreşçisine (torero) verilen ad. Bu güreşlere corrida adı verilir, sayısız aktör rol alır ve hepsi tek bir düşmana (!), yani toro bravo’ya (güreş boğası) karşı mücadele verirler. Corrida’nın tercio’ları (aşamaları) şöyledir: Önce pikador’lar sahne alır. Bunlar zırhlı atlarla boğaya saldırır ve mızraklarını hayvanın özellikle boyun bölgesine saplarlar. Yaralanan boğa arenada deli gibi, acı içinde koştururken banderillero’lar hayvana küçük oklar (banderilla) saplamaya başlar. İşkence bununla da bitmez. Sırayı matadorlar alır. (Not içinde not: Matar fiili öldürmek manasına gelir, matador adı bu fiilden türemiştir.) Matador, kan revan içinde kalmış hayvanın kafasına süslü şişler takar. Bütün bu eziyet arenadan yükselen “Olé!” nidaları eşliğinde, törensel bir havayla yapılır. Son olarak en büyük boğa güreşçisi (toreador) görünür. Muleta’sı (bkz. dipnot 5) ile eceli çoktan gelmiş olan boğayı arenada iyice gezdirir. Vahşet duygusunun zirveye çıktığı anda, kılıcını tek bir hamlede, öldürmek için saplar. Bir canlının her türlü eziyeti gördükten sonra öldürülmüş olması, olağanüstü bir marifetmiş gibi çılgınca alkışlanır. Boğanın kana bulanmış ölüsü, atlarla arenanın dışına taşınırken toreador zafer turu atmaktadır: alkışlar, tezahüratlar ve ateşli kadınlardan aşka davet anlamında atılan buket buket çiçeklerin eşliğinde... Böylesine insanlık dışı bir eğlencenin (!) en büyük meraklılarından biri de, edebiyatın önemli isimlerinden Ernest Hemingway’dir (1889-1961). (Not içinde ikinci not: Konuyla ilgili olarak özellikle bkz. Güneş de Doğar) Aslında eserlerinde konuya yer veren tek edebiyatçı Hemingway değildir. (Not içinde üçüncü not: Örneğin Hemingway’in ilk döneminden etkilendiğini söylemekten çekinmeyen Charles Bukowski’nin “The Priest and The Matador” adında bir şiiri, Philippe Djian’ın “Matador” adlı bir romanı, Jean Anouilh’in The Waltz Of The Toreadors adlı bir oyunu, Pedro Almodóvar’ın Matador adlı bir filmi –senaryosu– vardır; tabii ki örnekleri çoğaltmak mümkün. Ancak bu eserlerin çoğunda simgesel göndermeler söz konusuyken, Hemingway’in özel hayatında da bir boğa güreşi tutkunu olduğu bilinmektedir.) Düşündürücü olan, El Toreador da, boğa güreşi kavramı ve bu kavramın içindeki oyuncuların güç sembolü olarak verilmesi, daha da acısı bunların bir çocuğun gözünde yüceleştirilmesidir. Çeviriyi yaptığım süre boyunca, Pablo’nun erkeksi güce bakışı, başka bir simge ile verilemez miydi sorusunu sıklıkla sordum. Şunu da belirtmem gerekir ki, bir ulusun, “atalarımızdan kalan kutsal miras” olarak nitelendirdiği bir olgu üstüne o ulustan olmayan biri olarak, yorumlarım kişiseldir. Öyküdeki matador mitleştirilirken emekleriyle yaşamaya çalışan diğer erkek rollerinin çaresizlik kıskacında gösterilmesini ulusal davranış kalıplarıyla, folklorik kodlarla açıklamak akıllıca değil kanımca. Ama bunu söylerken bile kendi kendimle ters düşmeye ve yaptığım yorumlardan dolayı okurdan özür dilemeye hazırım. Çünkü bir okur olarak beni de çok etkilemiş yazarların, şairlerin bile konuya farklı bir yaklaşımı var: örneğin Federico García Lorca, boğa güreşini “gerçek dinsel drama” olarak nitelendiriyor. Diyeceksiniz ki, bu yorumu övgü olarak değerlendirmek yanlıştır, dinsel olana eleştiri de söz konusu olabilir. Açıkçası Lorca’nın edebiyatına baktığımızda bunun bir övgü olduğunu anlamak zor değil. Neyse; amacım öyküyü bağlamından koparıp başka bir limana taşımak değil. Boğa güreşlerinin o kanlı görüntüleri aklıma düşünce birden sinirlendim galiba. Son olarak şunu söylemeliyim; bir canlının katledilmesini, ne nedenle olursa olsun, kabul etmem olanaksızdır. (Ç.N.)

8. (İsp.) Boğa güreşi (bkz. dipnot 7). (Ç.N.)

9. Plaza de Toros Las Ventas, İspanya’nın en meşhur boğa güreşi alanıdır. Madrid’de yer alan ve Neo-Mudejar tarzda (Not içinde not: XIX. yüzyıl sonunda görülen, Mağribilere ait bir mimari tarz) inşa edilmiş olan bu arena, yanındaki Museo Taurino ile ünlü matadorlar Antonio Bienvenida ve Jose Cubéro’nun heykelleriyle de meşhurdur. Bu noktada belirtmem gereken önemli bir nokta var: Bence yazar, hikâyenin içinde boğa güreşiyle ilgili bütün göndermeleri yapmaya abartılı bir özen göstermiş. Bu abartı da, hikâyenin zaman zaman turistik gezi kitapçığı havasına bürünmesine yol açmış. Örneğin, Pablo’nun, Suárez’le karşılaşma ve Rosa’yla buluşma düşünü anlatan bu bölüm, boğa güreşiyle ilgili bilgilerde eksik kalmaması için yazılmış gibi. (Not içinde ikinci not: Dipnot 10, 11 ve 14’te de görüleceği üzere yazar, Plaza de Toros Las Ventas’tan söz etmekle yetinmemiş, arenanın bölümlerini de tanımlama hevesine kapılmış.) Açıkçası bence bu bölüm “yapıştırma” bir bölüm. Başlarda Pablo’nun duyguları ve düşünceleri üzerinden, babasız büyümek durumunda kalan küçük bir çocuğun dünyasına kapı açan hikâye, bu bölümlerde samimiyetini yitirmiş. Oysa (belirtmeye gerek yok, tabii ki yine bana göre) edebiyatta önemli olan samimiyettir. Bilgi kullanımı, metnin samimiyetini zedelemeye başladığında, okurun sorgulama alanı genişlemekte, yargılama sınırlarından içeri girmektedir. (Not içinde üçüncü not: Aslında bu metinde böylesi bir durumun olup olmadığı konusunda da bulutlu bir görüntü vardır. Belki de en doğrusu, yazarın bu tanımlamalarını çıkarıp –okur istediği yeri atarak okuma hakkına sahiptir– metni bir kere daha okumaktır. İtiraf etmem gerekiyor ki, bu bölümleri çevirirken ben böyle yaptım.) (Ç.N.)

10. (İsp.) Arenada başkan locasının bulunduğu yer. (Ç.N.)

11. (İsp.) Boğaların arenaya çıkış kapısı. (Ç.N.)

12. Dövüş boğaları ancak dört yaşlarından sonra arenaya çıkabilirler. Boğa ne kadar gençse ataklığı, saldırganlığı, dolayısıyla tehlikesi de o kadar fazladır. Günümüzde boğa güreşlerinde, boğanın boynuzları törpülenmekte, böylelikle sivriliği giderilmektedir. Yani zavallı hayvanların gördüğü işkence, arenaya çıkışlarından çok önce başlamaktadır. (Ç.N.)

13. Toreador’ların giydiği altın rengi payetlerle işlenmiş, ipek, süslü giysi, ışıklı giysi anlamına gelir. (Ç.N.)

14. (İsp.) Matadorların arenaya çıktığı kapı. (Ç.N.)

15. Hikâyenin genelinde (boğa güreşiyle ilgili bilgiler dışında) yer, zaman vb. konularda net bir bilgiye rastlanmadığı halde, Suárez’in geliş saatinin net bir şekilde verilmesi dikkat çekici. Neden saat dört? Bu bölümü çevirirken ister istemez saate baktım, dörde yirmi vardı. Nedense bu zaman yakınlığının bir işaret olduğunu düşündüm; yirmi dakikalık bir mola verip elimin altındaki kitapları incelemeye başladım: Federico García Lorca. 1983 yılında Sait Maden çevirisiyle, Yazko Yayınları’nın yayımladığı Bütün Şiirler-2 kitabının sayfalarını uzun uzun karıştırdım, sonunda “Chinitas’ın Kahvesi” isimli şiirle baş başa kaldım. Gerçekten de bu zamanın (Suárez’in geliş saatinin dört olmasının) bu şiirle ve Lorca’yla bir ilgisi var mıydı? Belki evet, belki hayır. (Samimiyetle söylemeliyim ki aslında içimden “Ne Evet Ne Hayır” yazmak geldi ama düşüncelerimizin –yazarın ve okurun ortak düşünceleri olması ne güzel– dağılmasından korktuğum için vazgeçtim. Farklı bir düşünce alanına kapı açılmasın diye istediğimi yazmadığım halde samimiyetten dem vurmam da kişisel dramım olsa gerek.) Konumuza dönelim; Lorca’nın şiiri... Hikâye yazarının böyle bir bilgiyi neden verdiğini bilmek, sorgulamak çevirmene düşmez elbet. Ancak bir okur olarak keyifli bir yolculuğa çıkmama da (Lorca okumak, elbette bir keyiftir) kimse engel olamaz. Bu noktada, yaşadığım okuma zevkini, sizlerle paylaşmaya ve Lorca’nın şiirinin bir dipnot olarak yer almasına karar verdim: (Ç.N.)

Chinitas’ın Kahvesi

1.

Chinitas’ın kahvesinde Paquiro der ağabeysine: “Daha torero’yum ben senden, daha yiğit, daha çingene.”

2.

Chinitas’ın kahvesinde Frasquelo’ya der Paquiro: “Daha çingeneyim ben senden, daha yiğit, daha torero.”

3.

Çekti Paquiro saatini, şunları dedi sonra: “Saat dört buçuktan önce inan ki ölür bu boğa.”

4.

Dışarı çıktı kahveden herkes, dört olunca saat ve bir torero afişi oldu Paquiro sokakta.

16. Yazar şu âna kadar, öyküyü Pablo’nun düşünce dünyasında ilerletiyordu... Burada birden “çocukluğunu yaşayabileceği o kısa sürede” deme gereksinimini duymuş olması şaşırtıcı... Burada bir anlatım zaafı yok mu yani? Üst anlatıcı birden tarafsızlığını yitirip hamasi bir anlatımı tercih etmiş sanki. Elbette bu benim yorumum; elbette bir edebî metin farklı yorumlara açıktır, açık olmalıdır. Ama bu noktada Türkçe edebiyatın, çevrilen esere kıyasla, çok daha yetkin örneklerini anmakta fayda var. Refik Halit Karay’ın “Eskici” öyküsündeki küçük Hasan’ın hem anasız babasız hem de dil’siz kalışı unutulabilir mi? Füruzan’ın “Parasız Yatılı” öyküsündeki incelik ve anlatım becerisi nasıl akla düşmez? “Parasız Yatılı”nın derli toplu, doğal üslubu içindeki hüzün, tartışılmaz bir şekilde okunmakta olan öyküdekinden katbekat üstündür. Peki ya Nursel Duruel’in “Geyikler, Annem ve Almanya” öyküsü? Örnekleri çoğaltmak mümkün... Hem de nasıl? Orhan Kemal’in “Çikolata” öyküsünün şu iç burkan bitişi bile, sadece son bölümü bile okunmakta olan öykünün fersah fersah önündedir bana göre: “... Gözlerini açtı, yanyana gidiyorlardı. Yumdu gözlerini, açtı, yumdu. En son açtığı sıra karşı sokağın dönemecini bulduklarını gördü. Yumdu, açtı, yoktular artık. Sokak yutmuştu ikisini de. Tam gidecekti, kaldırım, kaldırımın dibi, kaldırımın dibinde kırmızı kırmızı yanan yırtık çikolata kâatları, ufacık bir toptu buruşuk gümüş kâat. Çevresine kuşkuyla baktı. Görülüp, ‘Çingene,’ denmesinden korkuyordu. Bir simitçi geldi geçti. Evlere, evlerin pencerelerine baktı. Pencerelerde tül perdeler. Eğildi, gümüş kâadın buruşuk topunu aldı. Yeni bir simitçi. Topmuş gibi, buruşuk kâadı havaya attı, tuttu, attı tuttu. Atıp tutarak bir sokak, bir sokak daha, daha sonra daha başka bir sokak. Yer yer pislenmişti, sidik kokuyordu bu sokak. Gümüşten topu açtı, çikolata bulaşıklarını yaladı yaladı.” (Ç.N.)

17. Belki de yazar bu bölümleri yazarken, kafasında oluşturduğu hikâyeden çoktan uzaklaşmıştı. Neden böyle söylediğimi dikkatli bir okur hemen anlamıştır. “Yıllar bu kaldırım taşlarının değişmez görüntüsünde geçecekti; biliyordu,” cümlesinde Pablo’nun dünyasından öylesine uzaklaşıyoruz ki... Hikâyenin genelinde, metni yazan kalemin ucundaki kameranın vizöründen Pablo bakarken bu cümlede yazar kamerayı eline aldığı gibi, bu kameranın yaratıcısının da kendisi olduğunu açıktan hissettiriyor. Bu satırları çevirirken belki de her okurun –her iyi okurun– kimi zaman kapıldığı meraka kapıldım; yazarın yazma sürecine tanık olmak. Hikâyenin çıkış noktası belli; küçük bir çocuk, büyüme sancıları, yokluk-yoksulluk ve bütün bunların –yazarın da çok iyi bildiğini anladığımız– boğa güreşi dünyası üstünden yansıtılması. İşte iyi okurun soruları bu genel değerlendirmelerden sonra başlıyor. Yazar hikâyeyi oluştururken nasıl bir ruh hali içindeydi? Bu metni nasıl bir ortamda yazdı? Kaç günde bitirdi? Anlattıklarına kendi yaşamından neler sızdı? Yazarken sigara içiyor muydu, şarap yudumluyor muydu? (Belki de sangria içiyordu; portakal suyu, greyfurt suyu, limon suyu, meyve aromalı bir kırmızı şarap, tozşeker, buz... Meyve taneleri... Dünyanın en kolay içilen ama en sert içkilerinden biri... Bir İspanyol mucizesi... Adı İspanyolcada “kan” anlamına gelen sangre’den geliyor... Yeri gelmişken bir itirafta bulunmalıyım; bu çeviriyi yaptığım süre boyunca o kadar çok sangria içtim ki... Aslında rakı dışındaki içkilerle pek aram yoktur. Ama hikâye ruhumda öyle bir İspanyol rüzgârı estirdi ki, Barselona’da geçirdiğim günler aklıma geldi. Yirmi üç yaşındaydım, askerden yeni gelmiştim ve alıp başımı uzaklara gitmekten başka hayalim yoktu. Derken, İspanya’da turist rehberliği yapan bir arkadaşım beklediğim fırsatı sundu bana... Babam, şiddetle karşı çıkmıştı bu maceraya. –O “macera” diyordu, bense “hayallerimin peşinden gittiğimi” söylüyordum.– Hangimiz haklıydık bilmiyorum. Büyük bir kavgadan sonra vurup kapıyı çıktım. O gün babamı son kez gördüğümü bilseydim gider miydim? Gitmezdim. Belki de yaklaşan ölümünü hissettiği için gitmemi istemiyordu... Uzun bir konu... Babamın küskün ruhuna içiyorum...) Ne diyorduk? Okurun yazma ânına duyduğu merak... Kafam karıştı; daha fazla gevezelik edemeyeceğim bu konuda... (Ç.N.)

18. Böyle göndermeler yerli yerinde yapılmayınca sırıtır; doğruyu söylemek gerekirse okurun bu kadar gözüne sokulmasından rahatsız olurum. Arzuların, dürtülerin, kaygıların nesnesi olarak meme... “Keşke Suárez’i görebilmek, yakınında olabilmek, başparmağı ağza götürüp emmek kadar kolay olsaydı,” cümlesi olmasaydı bu bölüm bana daha çok şey anlatabilirdi. Yazar cümlesine “keşke” diye başlamış; o zaman bir “keşke” de benden: Keşke yazar bu cümlenin okurun kafasında oluşmasına izin verseymiş, keşke aklına gelen her şeyi yazmasaymış. (Dipnot 18’e ek: Yazdıklarımı tekrar okuyunca anlamsız geldi. Kendimi tanıyorum; eğer yazar söz konusu cümleyi kullanmamış olsaydı, bu kez de bütün paragrafı eleştirecektim. Çünkü bu bölüme karşı bir önyargı vardı içimde, tıpkı boğa güreşi ile ilgili turistik açıklamalara duyduğum tepki gibi. Öyküyü ilk okuduğumda bütün bunlardan nasıl da sıkıldığımı düşünmüştüm. Değerli okurlardan biri karşıma dikilip, “Madem bu kadar ileri geri konuşacaktın, ne diye çevirdin bu öyküyü?” diye serzenişte bulunabilir. İtiraf etmeliyim ki sipariş üstüne yapılmış bir “iş” değildi bu. Bir şey davet etti beni bu çeviriyi yapmaya. Belki Pablo’nun sıkışmışlığı, belki de baba meselesi... Bunu açıklamayacağım. Yazının dünyasında olabilmek için önüme çıkan şansı değerlendirmek istedim. İçimden geldi, çevirdim. Belki de bu yüzden dilediğim yorumu yapma hakkını görüyorum kendimde.) (Ç.N.)

19. Bunu söylemeyi/yazmayı hep istemiştim –dürüst olmalıyım, çeviri yapmamın bir nedeni de budur belki– işte şimdi kendi çabamla elime geçirdiğim ilk fırsatta söylüyorum: Ey sevgili okur... (Bu seslenişi yazdım ve bir süre harfleri, heceleri, kelimeleri izledim; büyüleyici!) Ey sevgili okur; içtenlikle soruyorum, senden de içten bir cevap bekliyorum. Bu cevabı duyamayacağımı biliyorum, zaten önemli olan benim duymam değil. Kendine karşı dürüst olman, okuduğun metinle içten bir ilişki kurman yeterli. Evet soruyorum; sence bu öykü, şu okuduğun paragraftan başlasaydı ne değişirdi? Hadi, yazara karşı biraz daha hoşgörülü olalım ve şöyle diyelim; öykünün ilk yedi paragrafından sonraki bölümler olmasaydı ve doğrudan bu paragrafa bağlanılsaydı ne değişirdi? Olay örgüsünde boşluk, atmosferde eksiklik, duygusal dünyada sekmeler... Hayır! Hiçbiri olmazdı. İşte dipnotlar boyunca anlatmaya çalıştığım buydu sevgili okur. “Önümüze getirdiğin metinle arandaki sorunları bize niye yansıtıyorsun?” dediğini duyar gibiyim. Okurların –biz okurların– bir görevi de bu değil mi? Metni önümüze getirenlerin sorunlarını omuzlamakla geçmedi mi ömrümüz? Önümdeki bardaktan bana el sallayan sangria’nın kırmızısı kadar “gerçek” bir şey duymak ister misin; daha iyisini yazabileceğimi bildiğim sayısız öyküden biri El Toreador. Yazabileceğimi biliyorum ama ya-za-mı-yo-rum. Olmuyor! Bilmekle yapmak aynı şey değil sevgili okur. Çeviriyi yaparken defalarca bu satırlardan intikam almaya çalıştım. Sevmediğim yerleri atmaya karar verdim, aptalca bulduğum cümlelerin yerine edebiyatın has suyunda yıkanıp arınmış cümleler yerleştirmek için yanıp tutuştum. (Ne yalan söyleyeyim, belki bir-iki değişiklik yapmışımdır; günahı boynuma olsun.) Bu isteğimin temelinde çeviriyi istediği gibi yönlendiren kimi ahlakçıların, sansürcülerin, yorumcuların, çokbilmişlerin, olmadan-adam-çarpanların düşünce yapıları yoktu. Hakkımda böyle düşünmen, şu masanın başına çakılıp kalmış bedenimin yaşayacağı en büyük üzüntü olur. Sorgula beni, yazdıklarımı didikle. Metnin aslını bul; bütün sözlerimi ince-eleyip-sık-doku. Kendi okurluk sürecini, “metni okurun önüne yayan kişi” olma sürecine dönüştür. Farklı bir yolda yürüyeceğini sanmıyorum. Nedir beni senin gözünde suçlu kılan –böyle düşündüğünü hissedebiliyorum– nedir beni delilerden bir deli yapan? Deliliğim bile sana doğrudur ey sevgili okur. Ben sana bir öykünün kâğıt üstündeki görüntüsünü sunmakla yetinmedim; kendi hiyeroglifimi de verdim. Yüzyılların kırdığı taş parçalarının üstünde yürürken bastığın yerlere biraz olsun dikkat et. Nerede olduğunu unutma. Ben buradayım sevgili okur, sen neredesin acaba? (Dipnot 19’a önemli ek: İnanamıyorum, neler yazmışım. Utanmalı mıyım bu sözlerden? Bilmiyorum. Kafam karmakarışık. Sadece düşüncelerimi değil, bedenimi dağıtan bir migren krizi sırasındaki sayıklamalarım mı bunlar? Kendimi karanlığa teslim edene kadar bilgisayar ekranının karşısında oturdum, harfler büyüdü, cümleler odaya doldu. Kusuncaya kadar yazdım. Bir benzetme yapmıyorum, gerçekten kustum, başka şekilde noktalanmıyor bu lanet krizler. Bir kere daha o hayranı olduğum seslenişi kullanmam gerekiyor; özür dilerim ey okur!) (Dipnot 19’a ikinci ve kişisel ek: Paul Auster’in Cam Kent’inden bir alıntı: (...) bizim kelimelerimiz dünyaya denk düşmüyor. Nesneler bir bütünken, kelimelerimizin onları ifade edebileceğine güvenimiz tamdı. Ama bu şeyler yavaş yavaş parçalara ayrıldı, paramparça olup kaosa düştü. Yine de kelimelerimiz aynı kaldı. Kendilerini yeni bir hakikate uyduramadılar. Bu yüzden, gördüğümüz şey hakkında ne zaman konuşmaya çalışsak, yanlış konuşuyoruz, temsil ettiğimiz şeyin kendisini çarpıtıyoruz. Bu her şeyi berbat ediyor...) (Ç.N.)

20. Garip bir rastlantı, aynı şeyi bana da anneannem söylerdi. (Ç.N.)

21. Farklı bir şekilde çevirebilirdim bu cümleyi; açıkçası öyle de yapmalıydım. Yapamadım. Pablo’nun dünyasına hapsoldum, anılarımı ona ödünç vermek istedim. Dokuz-on yaşlarındaydım. Babam cumartesi günleri gezmeye götürürdü beni. İşsizdi o sıralar. Okulda, “Baban ne iş yapıyor?” diye sorduklarında “Serbest meslek,” derdim. Annem öğretmişti bunu. İşin komik tarafı, böyle söylediğimde, babamın sınıftaki diğer çocukların babalarından daha üstün olduğunu düşünürdüm. Sanki serbest meslek, diğer bütün meslekleri kapsıyormuş, onlardan yukarıda bir yerde duruyormuş gibi. (Çok değil, bir-iki yıl içinde anlayacaktım gerçeği. Bütün o yıllar boyunca annemin terzilik marifeti geçindirmişti bizi; konu komşuya dikilen kıyafetler, ufak tefek tadilat işleri...) Cumartesi sabahları ben uyandığımda babam dışarıda olurdu. –Babam nerede anne? Balığa gitti!– Öğlene doğru elinde oltası, kovası eve yaklaşırken keskin bir ıslık çalardı. Hemen pencereye fırlardım. El sallardı bana, “Hadi gel artık,” dercesine el sallardı. Öyle büyük, öyle güçlü elleri vardı ki... Merdivenleri üçer-beşer inerek kapıya fırlardım. İçinde zavallı birkaç balık olan kovayla oltasını verir, “Çabuk ol patron,” derdi, “şapkanı giymeyi de unutma...” Hep böyle derdi babam bana; PATRON! Ben onun hiç olmayan patronuydum. O yaşlarda hoşuma gidiyordu böyle demesi, kendimi kocaman hissediyordum. Kocaman bir PATRON! (Yıllar sonra, ardı arkası gelmeyen kavgalarımızdan birinde bağırmıştım ona: “Bir kere olsun ‘Oğlum’ deseydin keşke!” Ağlamıştı. O ağladıkça içimdeki nefret büyümüştü, çevremde ne varsa kırmak istemiştim. Bilmiyordu ki, o anda bile, ağlayacağına “Oğlum!” deseydi, sarılırdım ona.) Gezi rotamız değişmezdi; sahilde balık tutanların yanı ya da kahvehane ya da amatör takımların futbol maçlarını izlemek üzere toprak saha. İçlerinde beni en çok mutlu eden sonuncusuydu elbette. Hem maç seyretmeye gittiğimiz günlerde diğer duraklardaki simit çay mönüsünden farklı olarak, köfte ekmek vardı. (Bütün bunları annemin cebine koyduğu harçlıkla mı alıyordu?) Sarı yeşil formalı bir takımla, kahverengi mavi formalı bir takımın maçını izlediğimiz bir gün, sarılar gol atınca keyiflenmiş, havalara sıçrayarak “Goool!” diye bağırmıştım. Bilmiyordum; meğer kahverengililerin tribününde oturuyormuşuz. Arkalardan bir adam babama çıkışmıştı: “Efendi, çocuğuna hâkim ol, yerli yersiz bağırıp sinirimizi bozmasın!” Babam bir elini omzuma koyup ayağa kalkmış, “Küçücük çocuğun sevinciyle sinirleniyorsan maça gelme,” demişti. Sonrasını tam hatırlamıyorum. Adamın küfürleri, babamın bağırışları, çevredekilerin koşturması... Pazar sabahları televizyonda izlediğimiz kovboy filmlerine dönmüştü ortalık. Herkes birbirine vuruyordu. Babamın arkasına saklanmaya çalıştığım bir anda kendimi yerde bulmuştum; rastgele savrulan bir tekme çenemde patlamıştı... Günlerce sadece çorba içebildim. Çenemin altındaki iz, o günün hatırası olarak ömrüm boyunca aynadan pis pis sırıttı bana. Babamdan bana kalan en derin hatıra... Bir daha maça gitmedik. Annem yasaklamıştı. (Ne de olsa evin asıl patronu annemdi.) Yıllar sonra, babamla gemileri yaktığımız o son kavgada ellerine bakmıştım. Eskisi kadar güçlü olmayan, bir kere bile saçlarımı okşamayan ellerine. (Bir itiraf; yine de içimde bir umut vardı, bir gün sevgiyle dokunacaklardı bana; olmadı.) Şimdi Pablo’nun gözleriyle sokağa bakıyorum; olmayan babalarımız el sallıyor köşede... “Hadi gel artık!” (Ç.N.)

22. Bitti işte... Bitti. Pablo’nun öyküsü bitti. Her öyküde olduğu gibi daha yeni başladığı söylenebilir. Her öyküde olduğu gibi söyleneceklerin tamamının “dışarıda” bir yerde sıralarını beklemekte olduğu söylenebilir. Çünkü Pablo’nun satırların içinde, üstünde, arasında dilediği gibi yaşama şansı var. Oysa ben istesem de o satırların içinde, üstünde, arasında olamayacağım; ben satırların karşısındaki yalnızlığıma mahkûmum. Senden ne farkım var ey sevgili okur? Benden ne farkın var? Elimize geçen ilk fırsatta bir “dipnot” olmanın heyecanını yaşamaya çalışacağız; hepsi hepsi bir dipnot. Sonra o da bitecek. Kendi gerçekliğimizde gönüllü katlanmalarla geçecek zamanımız. Ánımızı yaşayamadan, satırlara karışamadan. Ruhumuzun gerçeğini kazımaya çalıştığımız kil tabletler kırılacak, geriye sadece yazının ruhu kalacak. Pablo kadar gerçek olamayacağız. Belki de en güzeli bu. Yeni bir öyküyü, keskin bir ustura gibi eline alıp damarlarını deşecek ustalıkta bir okur olmak. O çok sevdiğim seslenişi, ait olduğu sayfalara bırakıyorum özenle, nerede olduğunu biliyorum çünkü. Benim olduğum yerdesin. Şimdi sessizce uzaklaşacağım bu metnin başından. Sen de öyle yapacaksın biliyorum; hep böyle olmaz mı? En güzeli bu. Nasıl olsa bir gün, bir yerde yine karşılaşacağız. Şimdilik, bitti! (Ç.N.)

“MEME”

Boynumu öpüyor. Aralık dudaklarından yayılan ılık nefesi yaklaşan bir fırtınanın habercisi gibi. Gıdıklanıyorum. Gülmemek için aniden sertçe dudaklarına bastırıyorum boynumu. Bu beklenmedik baskıyla vahşileşeceğini düşünmeliydim; ısırıyor. İz bırakmasını istemediğimden aynı hızla geri çekiliyorum. Bunu bir oyun olarak algılıyor. Sıra onda. Bütün ağırlığıyla üstüme abanıp âdemelmamı, güneşi görür görmez tohumlarını sergileyen bir manolyaymışçasına açılan etli dudaklarının içine hapsediyor. Dili düzensiz daireler çizerken sertleşen göğüs uçları tenimi delmek istiyor. Birden dudaklarını, dilini, göğüslerini böylesine canlı hissediyor olmanın saçmalığıyla duraksıyorum. Oysa bu bir rüya. Başından beri bunun farkındayım. Çok büyük bir yataktayız. Tanımadığım bir oda. Beyaz, ipekli çarşafın serinliği ürpermeme neden oluyor. İşin garibi çarşaf ipekli bir kumaştan çok, bir dosya kâğıdını andırıyor. Hiç kırışmamış, pürüzsüz. Tıpkı yüzünü ayırt edemediğim bu kadının teni gibi. Ellerini bacaklarımın arasına kaydırdığı sırada tavana kadar yükselen kitaplıklarla kaplı bir odada olduğumuzu fark ediyorum. Raflardaki kitapların hepsi, kırmızı deri ciltli ve aynı boyda. Bu aynılık şaşırtmıyor beni, ne de olsa bu bir rüya. Kadının uzun parmakları, kasıklarımda dolaşıyor. “Biraz sonra bu koca yatak Binbir Gece Masalları’ndan fırlamış bir uçan halı gibi havalanacak ve bütün kitapları geride bırakıp masmavi bir gökyüzünde uçmaya başlayacağız,” diyorum kendi kendime. Hani rüyada olmanın bilinciyle, yaşanacak gerçeküstü sahneleri önceden tahmin edebilir ya insan, işte öyle... Yükseleceğiz, yükseleceğiz ve sonra aniden düşüşe geçeceğiz. İşte tam o anda boşalacağım. Uykumda boşalacağım. Bunları düşündüğüm sırada kadın dudaklarıma uzanıyor. Ama bu yüz... Bu kadın... Nasıl olur? Hani bu bir rüyaydı? Birden beni itiyor. Koca yatak, kırmızı plastikten bir çamaşır leğenine dönüşmüş. Düşüyorum, düşüyorum. Çamaşırların pisliğiyle bulanıklaşmış bir suda boğulacağım. Öleceğim. Hem de bir rüyada. Yüzeye ulaşmaya çalışıyorum. Debeleniyorum. İşte yüzeydeyim. Derin bir nefes alarak havasızlıktan patlamak üzere olan ciğerlerimi rahatlatıyorum.

Yatağımdayım. Ter içinde. Maraza çıkaran bir haytayı çizdikten sonra bıçağını kemerine takan kabadayı hızıyla elimi pijamamdan içeri sokuyorum. Sertleşmişim. Neden kendimi bir kabadayıya benzettim acaba? İnsan uykuyla uyanıklık arasındaki bu köprüde ne garip cümlelerle düşünüyor. Peki, gördüğüm –yoksa yaşadığım mı demeliyim– rüya? Rüyamdaki kadının kim olduğunu anımsamaya çalışıyorum. Yüzü dışındaki bütün ayrıntılar bir kez daha geçiyor gözümün önünden. Ama yüzü... Altımdaki çiçekli çarşafın kırışık ve terden sırılsıklam olmuş yüzeyinde gezdiriyorum elimi. Oysa rüyada her şey ne kadar farklıydı. Dosya kâğıdına benzeyen çarşaf, kırmızı deri ciltli kitaplar, Binbir Gece Masalları... Rüya âleminden kopup gerçeğe yaklaştıkça bütün simgelerin karşılıklarını buluyorum. Yatağın kırmızı, plastik bir çamaşır leğenine dönüşmesini bile çözümlüyorum. Yine de içimde bir sıkıntı var. Kadının yüzünü gerçekten gördüm mü yoksa yüzsüz bir kadınla mı sevişiyordum rüyamda?

Usulca kalkıyorum yataktan. Tuvalete gidiyorum. İşerken hafif bir sızlama hissediyorum. Dişetlerim kamaşıyor. Bir bardak su içmeliyim. Belki mutfak penceresini açıp hava almak, sokak lambasının aydınlattığı köşe başını izlemek ve ılık suyumu yudumlamak, içimdeki bu sıkıntıdan, bu adlandıramadığım korkudan kurtulmamı sağlar. Çocukken de sık sık uykum kaçardı. Aniden ter içinde gözlerimi açar, üniversite yıllarına kadar kardeşimle aynı odayı paylaştığımız için yatağımdan sessizce kalkar, evin karanlık odalarında, koridorlarında dolaşırdım. Gece lambası kullanılmazdı bizim evde. Sanırım babam ancak karanlıkta uyuyabiliyordu. Kardeşim biraz mızıldanırdı ama ben hiç korkmazdım karanlıktan. Hem zaten o yıllarda öylesine çok elektrik kesintisi olurdu ki, evin aniden kararmasına, el yordamıyla mum bulmaya, daha sonra annemin özenle yaktığı idare lambasının duvarlarda korkutucu gölge oyunları yapmasına aldırmadan ders çalışmaya alışmıştım. Çoğu zaman severdim bile bu elektrik kesintilerini. Ev beklenmedik bir anda kararınca televizyon seyreden baba, mutfakta bulaşık yıkayan anne, küçük odalarında ders çalışmak zorunda olan iki kardeş ayrı dünyalarından sıyrılıp salondaki büyük masanın çevresinde toplanırlardı. Yapacak başka iş bulamayan babam, kardeşimle bana “kerrat cetveli” çalıştırırdı. Ben bu kerrat cetveli sözüne takılmaz, annemin pirinç ayıklayan ellerini izlerdim ama kardeşim hemen bilgiç bir tavırla, “Onun adı kerrat cetveli değil, çarpım tablosu bir kere,” deyiverirdi. Bu “ukalalığın” üstüne babam meşhur “şaşırtmaca oyunu”na başlardı: “Üç kere beş? / On beş / Peki, beş kere üç?”

Elektrik kesintisinin uzun sürdüğü kimi gecelerde kardeşim biraz fazla söylenince, annem yaptığı işten –ne garip; o karanlıkta bile yapacak bir işi olurdu– başını kaldırmadan ufaklığa, ağabeyinin karanlık korkusunu nasıl yendiğini anlatırdı. Ayrıntılarını ezbere bildiğimiz bu hikâyeyi dinlerken arada bir gözlerimi annemin ellerinden ayırır, kardeşimin zekâmdan etkilenip etkilenmediğini kontrol ederdim. Aldırmaz görünürdü. İşin garibi annemin ilk anlattığı geceye kadar ben de bu zekâ dolu çözümümden habersizdim: “Ağabeyin daha üç-dört yaşlarındaydı. Geceleri mutfağa, tuvalete gideceği zaman hiçbirimizden yardım istemez, biz salonda otururken o gider işini hallediverirdi. Bir gece bu çocuk karanlıktan hiç mi korkmuyor diye aklıma takıldı, gizlice arkasından mutfağa gittim. Bir de ne göreyim, seninki buzdolabının kapısını ardına kadar açmamış mı? Tuvalet hemen mutfağın karşısında ya, çişini filan yapacağı zaman, oranın da kapısını açık tutuyor, buzdolabından gelen ışıkla işini görüyor.” Dudaklarının kenarına yerleşen tatlı bir gülümseyişle işini yapmaya devam ederdi. Tam ben de huzur içinde gülecekken idare lambasının kısalan fitilini açan babamın sesiyle kendime gelirdim: “Hemen gevşeme de söyle bakalım. Dört kere yedi?”

Buzdolabından mutfağa yayılan ışık, ocağın üstündeki tencereyi, kapının kenarındaki su bidonunu, raflarına patates, soğan ve üstünde market reklamları olan naylon torbaların dizildiği erzaklığı, üstünde şişman bir aşçı deseni olan askıdaki elbezlerini hatta bulaşık süngerinin üstündeki donmuş yağları bile aydınlatıyor. Bütün bu nesneler gün ışığında göründüklerinden farklı ve büyük geliyorlar gözüme. Acaba ben nasıl görünüyorum şu anda? Pencerenin kenarına gidip sokağı seyredeceğime, koridordaki boy aynasına yöneliyorum. Buzdolabından vuran ışık sol tarafımı aydınlatıyor. Aynada otuz yaşlarında bir adam var. Tıraşlı yüzünde belirgin bir özellik yok. Orta boylu, omuzları düşük, hafif kambur duruyor ve bu duruş göbeğini daha da belirginleştiriyor. Elinde yarısı boş bir bardak var, az önce yudum yudum su içmiş belli ki. Önleri hafiften dökük saçları yataktan yeni kalkmış gibi dağınık. Belki de gerçekten yataktan yeni kalkmıştır. Pijamasında garip bir desen var. Ne o çubuklar öyle? Biraz yakından bakınca bunların kibrit çöpleri olduğunu görebiliyor insan. Zavallı adam ne kadar ciddi görünmeye çalışırsa çalışsın, bu kibrit çöpü desenli pijama takımı onu gülünç kılıyor. Sıradan bir adam. Kükürtsüz. Vasati 40 çöp...

Tekrar yatsam uyuyamayacağım. Bir şeyler mi atıştırsam? Sonra sabaha kadar mide sancılarıyla kıvran dur. Hem zaten yeterince şişmanladım. Salondaki pencerenin önüne oturup bir sigara içsem iyi gelir belki. Yo, olmaz. O zaman da saçma sapan düşüncelere yoğunlaşırım. En iyisi biraz kitap okumak. Kafamı fazla yormayacağım, hafif bir şeyler... Kendimi kandırıyorum. Çalışma odasına girer girmez, kütüphanenin neresine yöneleceğimi, elimin hangi kitaplara uzanacağını gayet iyi biliyorum. Kendime engel olamaz mıyım? Olabilirim. Peki, engel olmak istiyor muyum? Hele öyle bir rüyadan sonra...

Kütüphanenin önündeyim. Arkamdaki çalışma masasından süzülen ışığı kesiyorum, gölgem kitapların karanlıkta kalmasına neden oluyor. Sol elimdeki bardağı havaya kaldırıyor, sağ elimi ördek başı gibi yapıp eskilerden kalma bir oyun oynuyorum: Kitap sırtlarından oluşan zeminde yarısı boş bir bardaktan su içen ördek başı gölgesi... Neydi bu gölgeden ördeğin adı? Dodi... Dobi... Öyle bir şeydi galiba... Yarın Cüneyt’e telefon edip sormalıyım. Cüneyt... Geceleri sokaktan odamıza süzülen ışık, yataklarımızın karşısındaki duvara vurduğunda elimi kaldırıp hayata geçirdiğim gölge ördeğimiz Dobi’yle uyku ânına kadar güldürdüğüm kardeşim Cüneyt. Ördeğin adını da o koymuştu zaten. Hem en iyi arkadaşım hem de en büyük düşmanım. Düşmanlık? Hayır, bu doğru bir tanımlama olmadı. Ne yalan söyleyeyim, benim de her şeyi gizlemekten zevk alan üç yaş büyük bir ağabeyim olsaydı, ben de merakıma yenik düşer ve onun gizli hazinelerini bulup çıkarmak için elimden geleni yapardım. Nasıl da kızardım okul çantamı, eşyalarımı, dolaplarımı karıştırdığında, nasıl da yumruk yumruğa kavga ederdik. İşin kötüsü hep o kazanırdı. Üstüne üstlük kavga ettiğimiz için bir de annemden dayak yerdik. Büyüdükçe kavgaların bedelini babamın verdiği cezalarla ödemeye başladık. Bu “gizleme bulma” oyunu giderek aramızda bir zekâ gösterisine dönüşmüştü. Önceleri yatak altları yeterli oluyordu ama zamanla gizlenecek parçayı dolapların arkasına indirip çıkarmaya yarayan dikiş ipliği makaralarından yaptığım basit asansör sistemlerinden faydalanmaya başlamıştım. Oyuncaklar, yarış arabası resimleri, çikletlerden çıkan futbolcu kartları zamanla yerlerini sigara paketlerine, okul yıllığından koparılmış sevgili fotoğraflarına, defter sayfalarına yazılmış aşk mektuplarına, okuldaki bir arkadaştan “her ihtimale karşı” alınmış ve son kullanma tarihleri çoktan geçtiği halde saklanan prezervatiflere bırakmıştı. Bir de kitaplarım vardı tabii...

Artık kitaplarımı saklamak için o yıllardaki kadar büyük bir çaba harcamıyorum. Belki hiç saklamasam da olur ama ne bileyim, ortada olmaları içime sinmiyor. Kütüphanenin altındaki kapaklı bölmede, şu küçücük kilidin ardında beni bekliyorlar. Bu kilide ne zaman baksam aynı şey geliyor aklıma: Lise yıllarımızda kızların çoğunun elinden düşürmediği, renkli naylonla kaplı, kapağında eğri büğrü bir kalbin içinde öpüşen bir kızla erkeğin fotoğrafının bulunduğu, küçük bir kilitle koruma altına alınmış olan hatıra defterleri. Parmaklarımı kalemliğin içine daldırıp küçük kilidin, küçük anahtarını buluyorum. Cılız bir bekçi... Su bardağını şiir kitaplarının durduğu rafa bırakıyorum. Yere oturuyorum. Önünden çekilince çalışma masasından yayılan ışık daha çok aydınlatıyor odayı. Anahtar kilide yavaşça girip söz dinleyen evcil bir hayvan gibi dönüveriyor yuvasında. Kapak açıldı. Ön sırada polisiyeler var. Onları yerlerinden alıyor, üst üste dizerek bir polisiye kulesi yapıyorum. Ön sıra üçer beşer eksildikçe arka sıradaki sevgililerim bana merhaba demeye başlıyor. Ben de saygıda kusur etmiyor ve hepsini teker teker selamlıyorum: “Merhaba Jacquelyn, nasılsınız Kontes, haklısın canım uzun süredir ilgilenemedim seninle, saygılar Sultanım, ah Anette nasıl da özledim seni...”

Liseye başladığım yıl son sınıflardan bir kıza deli gibi âşık olmuştum. Yaşça büyük bir kıza tutulduğumun duyulmasını istemediğimden duygularımı en yakın arkadaşıma bile açamıyordum. Zaten oturup bunu konuşabileceğim kadar yakın bir arkadaşım da yoktu. Hafta başında ve sonunda bayrak töreni için sıraya girdiğimizde, teneffüslerde kantinin önünde, okul çıkışları otobüs durağına yürürken gözüm hep onda olurdu. İlgisini çekmek için taşkınlık yapmak, durup dururken yüksek sesle konuşmak, okuldan evine kadar izlemek, ortak arkadaşlar aracılığıyla haberler yollamak bana göre değildi. Hem bütün bunları yapsam bile bir şey değişmezdi ki! O büyüktü, ben küçük. O yaşlarda böyle bir yaş farkı önemliydi. Zaten öğrenebildiğim kadarıyla üniversiteye giden bir sevgilisi vardı. Yine de bütün bunlar ona olan hayranlığımı azaltmıyordu. Uzun siyah saçlarına, burnunun kenarındaki bene, hep yarı kapalı gibi duran gözlerine, ince ayak bileklerine bakmaktan kendimi alamıyordum. Okuldaki bütün kızlar lacivert hırka giyerdi. Bir tek onun hırkası maviydi. Mavi. Hüzün. Hırkasının rengi bile hüzünlüydü ve ben onu uzaktan da olsa sevmekten mutluydum. Dokunmadan. Öpmeden. Cinsellik... Bir kadını çıplak görmek, onu dudaklarından öpmek, sınıftaki bazı bitirim oğlanların beden eğitimi dersleri öncesinde soyunma odasında anlattıklarını yapabilmek, sevişmek, deli gibi sevişmek...

Aniden çalmaya başlayan bir araba alarmının sesiyle irkiliyorum. Sinir bozucu bir ses. Hırsız elindeki demir çubukla arabanın camını kırdı, usta hareketlerle teybe yöneldi, beş-on saniye içinde sökecek ve duvarlardan atlayarak kaçmaya başlayacak. Belki de acele etmiyordur. Nasıl olsa bütün arabalarda aynı alarmdan olduğunu ve gecenin bir yarısında insanların sesin kendi arabalarından gelip gelmediğini anlayacak kadar uyanık olmadıklarını biliyor. Hem çoğu insan sesin kendi arabasından geldiğini anlasa bile en kötüyü getirmek istemez aklına, “Yine bir kedi arabanın üstüne atladı herhalde,” der, geçiştirmeye çalışır. Oysa ben en kötüyü getiririm aklıma. Bu ses benim arabamdan geliyor olsa, daha doğrusu bir arabam olsa ve gecenin yarısında alarmı ötmeye başlasa hemen şunu düşünürüm: Hırsız! Arabamı soyuyor. Teybi aldı bile. Torpido gözündekileri bir torbaya dolduruyor şu anda. Durdu. Fikir değiştiriyor. Teyple yetinmeyecek. Sigorta kutusuna doğru eğildi. Düz kontak yapacak ve vakitsiz öten horoz gibi bağırıp duran arabamı götürecek. Sonra bir kenara çekecek, alarmı susturacak ve hemen ruhsata bakacak. Tabii ya, ruhsattan önce kimliğimi, sonra da adresimi tespit edecek ve yarın gece de gelip evi soyacak. Gecenin bir yarısında dev cüsseli bir yabancıyı görünce korkacağım. Yine de pes etmeyeceğim. Ama direnmeye kalkışınca elindeki ingilizanahtarıyla kafama vurup beni bayıltacak. Ne var ne yok götürecek. Tam camdan atlayıp kaçacakken yerde baygın yatan bedenime bakacak ve, “Bu kadarla yetinmemeliyim,” diyecek. Belki o da Cüneyt kadar akıllı olacak. Kendinden emin adımlarla çalışma odasına yönelecek. Benim şu anda oturduğum yere diz çökecek. Polisiyeleri hoyratça odanın dört bir tarafına savuracak. Cep fenerinin ışığı kitaplarımın sırtlarında yalarcasına dolaşacak. “Bak, bak, bak,” diyecek, “neler varmış burada? Herif uçkuruna ne kadar da düşkünmüş. Ulan sıfatına bakan da beyefendi der. Kıçımın beyefendisi...” Tam o anda aklına haince bir fikir gelecek; arabayı çalmış, evi soymuş olmak yetmeyecek ona. Hayatımı çalmak isteyecek. Tanıdığım herkese postalayıp aslında nasıl bir adam olduğumu göstermek için kitaplarımın hepsini bir çuvala tıkacak. Cüneyt’in anneme, “Bak anne, zekâ küpü ağabeyim sizden gizli neler okuyor,” demesi gibi, hırsız da patronuma, iş arkadaşlarıma, ev sahibime, kapıcıma; herkese, tanıdığım herkese dağıtacak kitaplarımı. Gizli hazinem gözler önüne serilecek. İnsanlar gizli yaşamımla değilse bile bunu saklayamamış olmamla dalga geçecekler. Gençliklerini üç film birden gösteren sidik kokulu, nemli sinemalarda yerlerdeki kâğıt mendillere basarak geçirenler, sahaflardan ele geçirdikleri