© 2014, Can Sanat Yayınları Ltd. Şti. Tüm hakları saklıdır. Tanıtım için yapılacak kısa alıntılar dışında yayıncının yazılı izni olmaksızın hiçbir yolla çoğaltılamaz.

“Kadın Hikâyeleri Yüzünden”, “Soğuk Geçen Bir Kış”, “Kar Yolcusu”, “Mikail’in Kalbi Durdu”, “Kırmızı Azap” (Aziz Bey Hadisesi içinde) 1.-2. basım: YKY, 2000-2001 Can Yayınları’nda 1.-3. basım: 2006-2011 “Kaybetme Korkusu”, “Taş-Kâğıt-Makas”, “Fehime” (Taş-Kâğıt-Makas içinde) 1. basım: YKY, 2003 Can Yayınları’nda 1.-3. basım: 2005-2010 “Yük” (Bir Dersim Hikâyesi içinde) 1. basım: Metis Yayınları, 2012 Kırmızı Azap 1. basım: 2014 2. basım: Haziran 2014, İstanbul E-kitap 1. sürüm Kasım 2014, İstanbul Haziran 2014 tarihli 2. Basım esas alınarak hazırlanmıştır.

Yayına hazırlayan: Mustafa Çevikdoğan

Utku Lomlu / Lom Tasarım (www.lom.com.tr)

ISBN 978-975-07-2456-5

CAN SANAT YAYINLARI YAPIM, DAĞITIM, TİCARET VE SANAYİ LTD. ŞTİ. Hayriye Caddesi No: 2, 34430 Galatasaray, İstanbul Telefon: (0212) 252 56 75 / 252 59 88 / 252 59 89 Faks: (0212) 252 72 33 www.canyayinlari.com yayinevi@canyayinlari.com

AYFER TUNÇ

KIRMIZI AZAP

ÖYKÜ

Ayfer Tunç’un Can Yayınları’ndaki diğer kitapları:

Bir Mâniniz Yoksa Annemler Size Gelecek, 2005

Kapak Kızı, 2005

Evvelotel-Saklı, 2006

Aziz Bey Hadisesi, 2006

Mağara Arkadaşları, 2006

“Ömür Diyorlar Buna”, 2007

Bir Deliler Evinin Yalan Yanlış Anlatılan Kısa Tarihi, 2009

Yeşil Peri Gecesi, 2010

Suzan Defter, 2011

Dünya Ağrısı, 2014

AYFER TUNÇ 1964’te Adapazarı’nda doğdu. İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ni bitirdi. İlk öykü kitabı 1989’da yayımlanan Saklı’dır. Yazar bu kitabını daha sonra Evvelotel adlı öykü kitabıyla birleştirerek Evvelotel-Saklı adıyla yayımladı. Diğer öykü kitapları Mağara Arkadaşları, Aziz Bey Hadisesi ve Taş-Kâğıt-Makas’tır. Taş-Kâğıt-Makas’ın içinde yer alan kısa romanı Suzan Defter’i 2013’te; Aziz Bey Hadisesi’ndeki kitaba adını veren eseri 2014’te bağımsız olarak yayımladı. Bu iki kitapta yer alan diğer kısa öyküleri Kırmızı Azap ismiyle kitaplaştırdı. Sait Faik’in öykülerinden hareketle TRT için yazdığı Havada Bulut adlı senaryosu 2002’de, Orhan Kemal’in aynı adlı romanından uyarladığı 72. Koğuş adlı senaryosu 2010’da çekildi. Yazarın Kapak Kızı (1992), Bir Deliler Evinin Yalan Yanlış Anlatılan Kısa Tarihi (2009), Yeşil Peri Gecesi (2010) ve Dünya Ağrısı (2014) adlı romanlarının yanı sıra, Memleket Hikâyeleri (İletişim Yayınları, 2012) adlı anı-öykü kitabı, Bir Mâniniz Yoksa Annemler Size Gelecek (2001), “Ömür Diyorlar Buna” (2007) adlı yaşantı kitapları, Oya Ayman’la birlikte yazdığı İkiyüzlü Cinsellik (1994) adlı bir inceleme kitabı ve Harflere Bölünmüş Zaman adlı bir e-kitabı vardır.

www.ayfertunc.com

KADIN HİKÂYELERİ YÜZÜNDEN

Ya ölecektim, ya eski yaralarımdan doğacaktım yeniden. Eski yaralarımdı benim kadınlar. Yok kadınlar. Çürümüşlüğümdü, hayatımın bir demet ot gibi kurumasıydı kendi kendine; üzerinden çok sular akmış da aşınmış taş parçaları kadar değersizliğimdi.

Korkaklığımdı, sinmişliğimdi, kendi içime dönmüşlüğümdü.

Köseliğimdi sonra, bu yüzden uzadıkça saçlarımı karımın kesmesiydi.

Ayakkabılarımın içine kat kat koyduğum mukavvalardı eski yaralarım, ezildikçe yenilediğim.. pazar günleri evde.. gizlice.

Karımın büyük ama ürküten, siyah ama ağlatan gözleri, parmak eklemlerinden fırlamış kemikleriydi.

Tüccar terzilerin yanlarında çırakken ilk gençliğimde, korkudan titreyen ellerimle taşıdığım kahvelerin fincanlarına çıkan kırmızı dudak izleriydi.

Sonra mahalle arasında dükkânı olan sarhoş fotoğrafçının çektiği, acayip ve acınası düğün fotoğrafımızdı. Her ikimiz de ağlıyor gibiydik.

Ama bütün bunlara rağmen, sonumun böyle olmasını istemezdim. Bilemedim. Anlatacağım hikâye yaşanmadan az evvel ben; otuzla kırk arasındaydım, evliyle bekâr arasındaydım, sağ ile ölü arasındaydım. Düz, uzun ve ince bir çizgiyi andırırdı hayatım. Bir hastanın ölüm ânı gibi bir şeydi bu. Sanki ben bu uzun ve ince çizgi üzerinde, sonsuza kadar yürüme cezalısıydım.

Bazen, nedense hep kış akşamüstlerinde, dükkânımdaki tezgâhın pencereye bitişen ucuna oturup dışarı bakar ve kendime ben mutlu bir adam mıyım? diye sorardım. İyi kötü bir dükkânım vardı, iyi kötü bir karım vardı, başımı sokacak bir evim, evde kaynayan bir tencerem, iki çocuğum vardı. Öyleyse mutlu olmalıyım diye mırıldanırdım.

Böyle derdim demesine de, karşımdaki aynaya ilişirdi gözüm. Masmavi bir adam görürdüm aynada, ucuz ve mavi bir etek astarı gibi çekmiş, buruşmuş bir yüz. Sanki yüzümün çizgilerine mavi bir mürekkep dolardı. Terk edilmiş bir ev köpeğini andırırdı duruşum. Sebepsiz yere fermuar demetlerini indirirdim raftan, hiç lüzumu yokken düğme kutularının yerlerini değiştirirdim. Dükkânı süpürmeye kalkardım ve aynada gördüğüm, terk edilmiş, mavi ev köpeğini unutmaya çalışırdım.

İşte bu yüzden, eteklerine ılık bir denizin dalgaları vuran bir kum tepeciğinden aşağıya yumuşacık yuvarlanır gibi, kendimi bu garip oyunun içine bıraktım.

Oyun, Turcan’ı tanıdıktan sonra başladı. Ondan önce bitişiğimdeki dükkânda varis çorabı satan yaşlı, sessiz bir Yahudi vardı. Sabahları karşılaşırsak merhaba komşu der, dükkânına girer, oturur, akşamları sessizce giderdi. Bir gün sessizce öldü. Yahudi’nin dükkânını Turcan aldı. Böylece sessizlik de ölmüş oldu. Bana kalsa, kelini kestane rengi ufak bir perukla örten ve attığı her adımla sokağa keskin ve tütünümsü bir koku bırakan bu adamla karşılaştığımızda, kuru bir hayırlı olsun deyip tanışmayı geçiştirecektim.

Ama öyle olmadı. Bir gün kapıya bir kamyonet yanaştı ve boy boy aynalar indirilirken, hamallarla Turcan arasında tartışma çıktı. Turcan aynaların yarısını indirmiş olan hamalları kovdu ve benim dükkânımdan içeri başını uzatarak; teklifsizce, kırk yıllık dostmuşuz gibi, iri çakır gözlerinde tuhaf bir ifadeyle, beni şaşırtarak ve hatta korkutarak ama çok neşeli, çok da samimi görünerek, bir omuz atar mısın komşu? diye sordu. Bir şey diyemedim, bir limon ekşiliği vardı ağzımda, konuşmaya kalksam buruş buruş çıkacaktı sanki kelimeler. Dükkândan çıktım, aynaları sırtlayıp onun dükkânına taşıdım.

O gün Turcan beni öğle yemeğine, böylece kadın hikâyelerine götürdü. Rakı içtik, piyaz, lakerda yedik. Turcan hep kadınlardan söz etti. Dikkat ettim de sanki onun anlattığı kadınların tümü, adeta kemiksizdi. O kadınların ellerini düşünüyordum, tenlerinin beyazlığından gözlerim kamaşıyordu. Sonra ne kadar da konuşkan ve sıcaktılar onun anlattığı kadınlar. Gülmeyi biliyorlardı.

Bu kadarla kalsa iyiydi. Cep telefonundan hep kadınlar aradılar Turcan’ı. Açık saçık konuştu onlarla, büyük kahkahalar attı, arada bir geğirdi. Gülerken alnı terliyordu, terini silerken peruğu oynuyordu. O, kadınlarla; adeta kemiksiz ve alabildiğine beyaz olduklarını tahmin ettiğim kadınlarla konuşurken, ben dünyada ne kadar çok ve güzel kadınlar olduğunu düşündüm. Dünyadaki güzel kadınları düşünürken karım aklıma hiç gelmedi. Eski yaralarım sızladı. Sanki büyük bir yumruk yemiş de içeri göçmüş gibi duran göğüs kafesim, içimdeki sıkıntıya dar geldi, bütün o kadın hikâyeleri derin ve ölümcül bir acı gibi içimi sardı.

Birkaç gün sonra Turcan beni iki arkadaşıyla tanıştırdı ve akşam yemeğine götürdü. Kadın hikâyeleri çoğaldı, çeşitlendi. Onlar; boyları uzun, paltolarını omuzlarına alan, cep telefonlarından durmaksızın kadınların aradığı üç erkek, çeklerden, vadelerden ve kadınlardan konuştular. Ben onları dinledim, gülmekte geç kaldım, anlamakta zorluk çektim. Sonra onlar anlattıkları kadınlarla buluşmak üzere geç bir saatte kalktılar; ben manalı bir gülüş takındım, anlıyormuşçasına başımı salladım. Hesabı ödetmediler bana. Babacan tavırlarla gülümsediler, omzuma pat pat vurdular.

Lokantadan çıktığımızda nazlı bir kar atıştırıyordu. Onlarla daha önce hiç yaşamadığım bir samimiyetle vedalaştım, üç erkek otoparktan getirtilen arabaya gösterişli edalarla binerlerken, ben taksiyle giderim dedim, bir taksiye işaret ettim. Duran taksinin kapısını açıp, binmeden onlara el salladım. Üç erkeğin bindiği araba, gündüz kalabalığından eser kalmamış caddedeki sokak lambalarının ışığı altından geçerek ve üç erkeğin kahkahaları gibi, gürültüyle kayboldu, ben dönüp taksiciye eyvah, dedim. İçerde bir şey unuttum, sen beni bekleme, git. Taksinin kapısını kapatıp lokantaya doğru yürüdüm. Bir sokağa girip taksinin sesini dinledim. Şoförün bir müddet beklediğini, sonra öfkeyle gaza bastığını ve arabasını bağırtarak boş caddede kayarak uzaklaştığını duydum. Saklandığım yerden çıktım, yürümeye başladım. Ayakkabılarımın içine koyduğum mukavva parçaları inceldi, göğüs kafesim içeri çöktü, yüzümün acılaştığını hissettim, kardandır, rüzgârdandır dedim kendime.

Oturduğum sokağa girdiğimde, evler arasında gerili iplerdeki yıpranmış, yoksul çamaşırlar keyifsizce sallanıyordu. Sokak lambalarının maviden turuncuya dönen ışıkları, çoktan yatmış mahallelinin karanlık pencerelerinde yansıyordu. Evime yaklaştıkça içimde tuhaf bir sevinç büyüdü. Beni acıklı bir sona götürecek oyunun ilk adımını kapımın önünde attım. Omuzlarıma bir diklik geldi, sanki boyum uzadı. Soğuktan morarmış ellerimle olmayan sakallarımı sıvazladım ve anahtarım olduğu halde, otomatın bozuk olduğunu bile bile, aşağıdan zile bastım. Sonra başımı kaldırıp yukarı baktım. Benim dairemin ışıkları yanıyor muydu, yanmıyor muydu, hatırlamıyorum. Çünkü baktım ama görmedim, gözlerimin önünden türlü türlü halleriyle kadınlar geçtiler. Bu yüzden pazen geceliğinin üstüne bir hırka alarak, beş katın merdivenlerini telaşla inen ve bana kapıyı açan karımın yüzünde, var olduğunu çok sonra hatırladığım endişeyi o an fark etmedim.

O gece uyurken hep gülümsediğimi biliyorum.

Bunun gibi tam beş gece yaşadım. Kısa aralıklarla beş gece.. Ancak her gece bir öncekinden daha tatsız oldu, Turcan ve arkadaşları her seferinde bana bir öncekinden daha az ilgi gösterdiler. Beşinci gecenin sonunda beni tuvalette unuttular. Ben bir avuç küldüm, üfleyip dağıtmışlardı.

Altıncı gece hiç yaşanmadı çünkü beni bir daha çağırmadılar. Ama ben kendi kendime bu gecelere devam ettim.

Kime oynadım bu oyunu, niye oynadım? Bilmiyorum. Ama oynarken hoşlandım, mutlu oldum. Hepsi bu. Böyle olacağını bilseydim, hiç oynar mıydım?

Altıncı gecenin yaşanmayacağını anladıktan sonra, kendime üç soru sordum.

Bir: Bu beş gecenin sonunda beş kat aşağıya inip bana kapıyı açan karımın yüzünde gördüğüm şey endişe miydi?

İki: Eve geldiğimde içerisinin sıcak olduğunu hayal meyal hatırlıyordum. Acaba içkinin verdiği sıcaklıktan mı üşümemiştim, yoksa karım bütün gece beni beklemiş ve beklerken sobaya kömür atmış olduğu için mi sıcaktı ev?

Üç: Bu gecelerin sabaha yakın saatlerinde, kadın hikâyeleriyle dolu hayallerden uykuya geçmek üzere olduğum anlarda, karanlıkta karımın gözlerini yüzüme diktiğini, tırnakları kesik, uçları ateş gibi yanan kemikli parmaklarıyla alnımın terini sildiğini hissediyor ama rüya gördüğümü sanıyordum. Hatta, o güzel kadınlarla dolu hayallerime giren bu kemikli parmaklar beni sinirlendiriyordu ve bu yüzden huzursuz bir uyku uyuyordum. Bu his bir rüyanın sonucu muydu, yoksa o kemikli parmaklar gerçek miydi?

Sonra uzun uzun düşündüm. Sorularımın cevaplarını buldum.

Bir: Bu beş gecenin sonunda eve her gelişimde karım endişeliydi. Beni merak ettiğine dair kırık ve tedirgin kelimeler fısıldadığını, ona kan çanağına dönmüş gözlerle ve öfkeyle baktığımı, cevap vermediğimi hatırladım.

İki: Bu beş gece boyunca soba hep yanmış, yani karım beni beklemişti. Çünkü sabahları mahmur gözlerle kalktığımda, sobada gecenin geç saatlerinde atılan iri bir kömür parçasının feri sönmüş korunu buluyordum.

Üç: O kemikli ama şefkatli dokunuşlarla alnımın terini silen parmaklara, arzuladığım şeyler olmadığı için kızıyordum. Ama sert bir hareketle uçları kor gibi yanan parmakları ittikten sonra, bastırılan bir hıçkırığın, zayıf ve yorgun bir bedenin içinde dağılıp kaybolduğunu da duyuyordum.

İşte bu yüzden altıncı gece oyununa başladım.

Dükkânımda, kendi sessizliğimin içinde oturuyordum. Yan taraftan Turcan’ın topuklu ayakkabılarının sesleri, kesme camlardan çıkan çınlamaları andıran kadın kahkahaları geliyordu. Turcan’ın yanında bir yığın kadın olduğunu düşündüm. Adeta kemiksiz, tenleri parlak, konuşkan, cıvıltılı kadınlar.. Sonra akşam oldu, karşımdaki eczanenin, sahafın ve büfenin birer birer yanan ışıkları, parke taşlı sokaktaki su birikintilerine yansıdı. Şehrin yorgun ve belleri bükülmüş insanları adımlarını hızlandırdılar. Ben ışıkları yakmayı unuttum. Turcan’ın dükkânından kadınlar çıktılar; çünkü vanilya, leylak, limon çiçeği, hindistancevizi kokuları duydum. Gözlerimi yumdum, bu tuhaf ve kokulu görünmez bulutların içine gömüldüm. Sokakta sesler azaldı, bütün dükkânlar kapandı. Dükkânların ve evlerin çöpleri sokağın ortasına yığıldı. Sokağın sesleri değişti. Kaba seslenmelere, küfürlere, çığlıklara, polis sirenlerine, koşan adımlara dönüştü. Gece oldu, gece ilerledi.

Gün boyu oturduğum yerden kalktım; atkımı boynuma doladım, paltomu, şekilsiz başıma küçük gelen kasketimi giydim; dükkânı kapadım, kepenkleri indirdim; yavaş yavaş yürümeye başladım. Caddeye çıktım. Cadde boyunca bir aşağı bir yukarı yürüdüm, kaç kere? Hatırlamıyorum. Sonra ara sokaklardan birinde, dört basamakla aşağı inilen, küçük, basık ve ucuz bir meyhaneye girdim. Yarım ufak rakı içtim küçük yudumlarla, ağırdan alarak. Saatime baktım, daha çok erkendi. Rakımı içerken sık sık gözlerim doluyordu, elimin tersiyle siliyordum, etrafa karşı gözüme sigara dumanı kaçmış gibi yapıyordum.

Meyhaneden çıktım, yine bir aşağı, bir yukarı yürüdüm cadde boyunca. Üşüdüm, kadınlı erkekli grupların hep bir ağızdan şarkılar söyledikleri meyhanelerin önünden geçtim. Pavyonların neonlarını uzaktan izledim, kapılarının yanlarına astıkları camekânların içindeki dansöz fotoğraflarına bakacak kadar yaklaşmadım hiçbirine. Caddenin ortasına park etmiş polis arabaları vardı, kedi çığlıkları duydum, tinerci çocuklar yuvarlandılar önümde, geçkin kadınların yürek dolusu bedduaları ilişti kulağıma. Yürüdüğüm yol bitti, yeniden başladım; bitti, bir daha yürüdüm.

Ayakkabılarım ıslandı, üşüdüm. Dükkâna döndüm çaresiz ama önce köşedeki tekel bayiinden bir şişe şarap aldım. Usulca kepenkleri araladım, kilidi açarken ellerim titredi. Bir hırsız gibi süzüldüm dükkânıma, ışıkları yakmadım. Tezgâha geçip tabureme oturdum. Şaşkındım, garip bir şekilde heyecanlıydım, olmayan bir şeyi oluyor gibi yapmanın zorluğundan yorulmuştum, bu yüzden elektrik sobasını yakmayı unuttum.

Birden ağlamak geldi içimden. Başımı kollarıma dayadım, ağlarken uyuyakalmışım.

Uyandığımda sırtım buz gibi olmuştu, tezgâhtaki küçük lambayı yakıp saate baktım, altıncı gecede eve dönmek için iyi bir saatti. Şarap şişesinden bir iki büyük yudum içtim, mantarını kapatıp şişeyi tezgâhın altına sakladım. Yine bir hırsız gibi süzülerek dükkânımdan, evime gittim.

O üç soru beni hep meşgul etmişti ya, bu sefer aşağıdan baktım evimin pencerelerine. Ağlamaklıydım. Karıma sarılmak istedim, omzuna yüzümü gömeyim, bu gece ben hiçbir yere gitmedim diyeyim.. Çıkıntılı kürekkemiklerini ellerimin altında hissettim karımın. Sonra kaburga kemiklerini, parmaklarındaki fırlamış kemikleri hatırladım, sarıya çalan esmer yüzündeki donukluğu, cansızlığı. Pencereler, açık olan televizyonun ışıklarıyla renkten renge giriyordu. Uyumamıştı o kemikli kadın.

İşte o öfke, beni bu anlamsız oyuna sürükleyen o öfke, içimde birdenbire büyüdü. Haksızlıktı, biliyorum.. Ama oldu. Zile her defasından daha uzun, daha öfkeli bastım. Telaşlı adımlarla, merdivenleri adeta koşarak inen karımın yüzüne bakmadım. Ağlayarak uyuduğum sırada –dükkânda– rüyalarıma giren, renkleri tatlı, kemiksiz, yüzleri cıvıldayan kuşları andıran kadınların hayalleri bozulacak diye korktum. Karımın küskün ve kırık sesiyle mırıldanırcasına bir şeyler sorduğunu duydum. Kes! dedim sert bir sesle. Elbiselerimle yatağa uzandım. Sızdım.

Aslında sızmadım. Kendimdeydim, uyumuyordum. Ama bir sarhoş horultusu çıkıyordu ağzımdan. Karımın incecik bir sesle hıçkırdığını duydum ve yüzüme geniş bir gülümsemenin yayıldığını, bu gülüşe hâkim olamadığımı hissettim. Sırtüstü yatıyordum ama sanki ayakucumdaki pencerenin camları tavana yükseldi, açık gözlerimle odanın tavanını kaplayan bu camda, yüzümü gördüm. Yüzümdeki gülümseme, odaya süzülen ay ışığının aydınlığında geniş ve kanayan bir yarayı andırıyordu. Kâbus gördüğümü düşündüm.

Yedinci gece aynı meyhaneye gitmedim. Param yoktu oraya verecek. Peynir, turşu ve çerez aldım. Tezgâha yaydım hepsini, bir gazete kâğıdının üstüne. Kalan şarabı da içtim. Fazla para gitmesin diye elektrik sobasını arada bir söndürdüm. Paltomu omuzlarıma aldım. Yine uyuyakaldım. Bu sefer ağlamadım, rüyalarımdaki kadınlarla daha ileri gittim. Yine sabaha karşı eve döndüm. Yine zili aşağıdan çaldım. Karımı bu defa azarlamakla kalmadım, omuzlarından sertçe ittim. Sabah kalktığımda karımın bana küsmüş olduğunu anladım. Güldüm kendi kendime. Pazar parasından başka oğlana ayakkabı almak için de para istedi, güçlükle. Hem küstü, hem para istemeye mecburdu. Önüne atar gibi bıraktım parayı.

Birkaç gün sonra dükkâna şişman ve dudaklarının üstü terli bir kadın geldi. Astarlık kumaş, tela, ekstrafor, düğme, fermuar bilmem ne, bir yığın şey aldı. Aceleciydi, telaşlıydı, konuşkandı. Giderken çantasını unuttu, hiç ses etmedim. Kadın çıkar çıkmaz çantasını karıştırdım. İçindeki ruju nasıl o kadar çabucak alıp kasaya attığımı ve çantayı elime alıp dükkândan çıkarak kadının arkasından bayan! Çantanızı unuttunuz! diye koştuğumu bilemiyorum. Çabucak yaptım bu işi. Kadın çantasını aceleyle kontrol ettikten sonra defalarca teşekkür etti. Kalbim çantada rujun olmadığını anlayacak diye küt küt atıyordu ama rujunu aldığımın farkına varmadı. Dürüst, namuslu bir yüzle gülümsedim kadına, sonra bu küçük aksilikten zararsız kurtulmuş olduğu için memnun kadının ağır kalçalarını sağa sola savurarak kalabalığın içine karışmasını seyrettim. Şehrin insanları sokaklardan caddeye akıyordu, kalabalıktı. Onları birkaç saniye seyretmekten bile bunaldım, dükkânıma döndüm. Kasanın çekmecesinden ruju çıkarırken ellerimin niye bu kadar titrediğine şaştım, bir koru avuçlamışım gibi yanmasına da. Avucum terledi. Ruju bıraktım, avuçlarımı pantolonuma sildim, tekrar elime aldım.

O gece eve gidip erkenden yattığım, karımın çocuklara susun, babanız çok yorgun, uyuyor dediğini duyduğum sırada hep o ruju düşünüyordum. Kanı andıran kırmızısını, yumuşaklığını..

Ertesi gece dükkânda yemeğimi yedim, şarabımı içtim. Eve telefon edip, karımın heyecanlı ve korkmuş sesiyle alo! alo! dediğini duydum, hiç konuşmadan telefonu kapattım. –Bunu daha sonra sık sık yaptım. Şanslıydım, ben evdeyken de birkaç kez telefon çalmıştı, açmıştım ve yanlış numara deyip kapatmıştım, gerçekten yanlış numaraydı. Ama karım kederli gözleriyle bana bakıp erkenden yatmaya gitmişti.–

Karşı komşum sahafın hatırlı müşterilerinin zoruyla aldığı ama satma ihtimali olmadığı için paket yaparken kullandığı, sağa sola –bana da– dağıttığı o alelade dergileri okudum bir süre. Çok şiddetli bir yağmur yağıyordu. Aralanmış kepenklere vurduğunu duyuyordum. Sanki yağmur, benim gizlice yaptığım bir işi örtüyordu, saklıyordu, gürültüye boğuyordu. Ruj tezgâhın üstündeydi. Soyundum, gömleğimi çıkardım. Dudaklarıma ruju sürdüm, gömleğimin yakasına rujlu dudak izi çıkardım. Fanilamın ucuna da değdirdim azıcık.

Öyle uzun süre bakmışım ki gömleğimdeki ize, o esnada o kadar çok ve çeşitli kadın geçmiş ki aklımdan, öylesine kendimden geçmişim ve o kadar uzun zaman kalmışım ki o halde, üşümüşüm. Kendime geldim, aceleyle giyindim. Tam çıkacakken aynaya ilişti gözüm. Mavi yüzlü ve kırmızı rujlu, çok hazin bir adam yüzü gördüm aynada, irkildim. Bir peçeteyle dudaklarımı sildim. Öyle çok sürttüm ki peçeteyi dudaklarıma, dudaklarım kızardı, rujlu gibi göründü. Bir müddet oturdum, dudaklarımdaki kırmızılığın geçmesini bekledim.

Ruj lekesini ertesi sabah fark eden karımın bütün gün ağladığını çok sonra öğrendim.

Aradan zaman geçti. Haftanın birkaç günü vakitlice eve gittim. Diğer günler dükkânda radyo dinledim, hayaller kurdum. Karımın küskün bir yüzle etrafımda dolanmasından, yalvaran gözlerle bana bakmasından hoşlandım, gizli gizli ağladığını hissettim, gülümsedim. Ağır bir hastalığın pençesine düşmüş gibi uykusunda inlediğini duydum. Bütün bunlar ne kadar sürdü, kestiremiyorum. Ama her geçen gün bu oyundan daha da hoşlandım. Artık benim de bir kadın hikâyem vardı ve buna tek inanan da karımdı.

Çelimsiz, alımsız, kemikli; uzun zamandır yaşlarla örtülü, derin bir kederle bakan iri gözleri bir güzellik değil, ağlama hissi uyandıran karım günden güne zayıflarken; ben, olmayan bir kadın hikâyesinin sonunu yazmaya çalışıyor ve çocuklarımı okşamayı bile unutuyordum.

Bir akşamüstü dükkâna gelen bir satıcıdan, üzerinde küçük mavi kalpler olan kırmızı bir kravat aldım. Satıcı gemilerde çalıştığını söylüyor, bu kravatı da Avrupa’dan getirdiğine yemin ediyordu. Satıcının İstanbul dışında denizli bir şehir gördüğüne bile inanmadım. Kravatı acı kahverengi yün gömleğimin üzerine taktım. Pek uymamıştı biliyordum ama hiç aldırış etmedim. Tuhaf bir sevinç vardı içimde, sanki o kravatı kendi ellerimle almamıştım da, hiç beklemediğim bir hediye gibi, bir anda avucumun içinde bulmuştum.

Radyoyu açtım, sevdiğinize her fırsatta seni seviyorum deyin, diyen spiker kızın sarışın mı esmer mi olduğunu düşünürken, birden müşteri bastırdı. Onlara pek neşeli davrandım, tavana yakın duran kutuları indirtip, bir sürü astar topu açtırıp, hiçbir şey almadan gidenlere bile kızmadım. Terzi Mukadder ablanın çırağına borçlarının çok biriktiğini söylemedim.

Sonra herkesle birlikte dükkânımı kapattım, gece kravatım boynumda sokaklarda dolaştım, sonra yine dükkâna döndüm, bir kutu konserve patlıcan kızartması açtım, iki şişe bira içtim. Sonra eve gittim. Karımın bir zamandır hep ağlamaklı olan bakışlarının kravatıma takıldığını, kanı çekilmiş gibi bir anda çöktüğünü gördüm. Bana tek kelime etmeden yattı. Ertesi sabah, her zaman yaptığının aksine pantolonumu, gömleğimi askıya asmayıp öylece bırakmış, kravata el sürmemiş olduğunu gördüm. Giyinirken gözümün ucuyla onu izledim, kravatımı uzun uzun bağlarken bana bakmıyordu, yüzünü dönmüyordu, hep bir şeylerle uğraşmaya çalışıyor, çocuklara sebepsiz yere bağırıyordu. Gülümsedim.

Garip olan şuydu ki, bütün bunlar karımı bir sevgilim olduğuna inandırdığı halde, bana yetmiyordu. Şimdi bütün olup bitenlerden sonra düşünüyorum da, o gün dükkâna gelip toplu sipariş veren ve parasını tıkır tıkır ödeyen, benim büyük bir şans sandığım adam, karımın kara kaderi miydi?

Günler uzamış, bahar gelmişti, sokaktaki kesilmiş ve üzerinden yüzlerce defa ağır tekerlekler geçmiş ağaç kütüğünün dibinden birkaç filiz fışkırmıştı. Karım bahara rağmen ölesiye mutsuzdu.

Sabahın erken bir saatiydi, büfeci dönerini daha şişe dizmemiş, tembel sahaf dükkânını henüz açmamışken, yaşlıca, elleri terli bir adam girdi içeri. Emekli olmuş, karısına bir dükkân açacakmış, nakit parası varmış. Anlaşırsak bir yığın şey alacakmış. Acaba ona yardımcı olur muymuşum? Garip bir müşteriydi, safçaydı biraz, işten hiç anlamadığı belliydi. Öğlene kadar sürdü pazarlığımız. Hayatımın en büyük satışını yaptım. Evde canı sıkılan karısına dükkân açan adama, dünyanın malını sattım. Paranın yarısını hemen ödedi, üstü için bir çek yazdı. Bir anda çok param oldu. Çok sevinçliydim, neşeliydim ama akşama doğru bu çok paradan korktum. Duramadım dükkânda. Paramı cebime koyduğum gibi çıktım.

Hep uzaktan baktığım, kapısından girmeye asla cesaret edemediğim bir pavyona gittim. Cebimdeki para beni sarhoş etmişti. Kapıdaki fedailer güldüler, daha çok erken dediler. Saat on ikiye doğru gel. Peki dedim. Ne yapacağımı bilemiyordum. Bir an aklımdan dükkâna gidip oturmak geçti ama canım istemedi. Çünkü bahar gelmişti artık. Havada çiçek tozu kokusu vardı. Kapalı kepenklerin ardında, sessiz ve ışıksız, öylece oturmaktan çok sıkılmıştım.

Bir meyhaneye gittim. Girerken cebimi yokladım. Param yerinde duruyordu. Ama içemedim, sarhoş olurum da paramı çalarlar diye korktum. Sonra param yok da içemiyorum sanmasınlar diye, bir sürü meze söyledim. Yoğurtlu bakla söyledim mesela, sonra enginar söyledim, yıllardır yememiştim. Karışık et söyledim, bir daha söyledim. Rakıyı çaktırmadan yere döktüm. Sık sık saatime baktım. Ancak dokuz olmuştu. Sinemaya gideyim dedim, gittim. Filmdeki çıplak kadınlara iştahla baktım. Sinemadan çıktığımda vakit gelmişti. Ama aynı pavyona değil, bir başkasına gittim.

Tuhaftı, sanki paramın var olduğunu biliyorlardı, itibar gösterdiler kapıda. İçeri girdim, bir masaya oturdum. Kravatım boynumdaydı. Çok heyecanlıydım. İlk defa gidiyordum, korkuyordum da. Belli etmemeye çalışıyordum korkumu. Bir kadın geldi, masama oturmak istedi. Kekelediğimi, terlediğimi hissettim. Zorlukla, oturun tabii diyebildim. Sonra kadın bana sırnaşmaya başladı. Beyaz bir kadındı, tam düşündüğüm gibiydi ama durmadan konuşuyordu, gürültüden ne dediğini de duymuyordum, ağzına bakıyordum kadının, durmadan açılıp kapanıyordu ağzı, çürük bir dişi vardı, kokuyordu. Sonra o beyaz kadının terli, sarkmış koltukaltlarına ilişti gözüm, yakası alabildiğine açık mavi elbisesinin koltukaltlarına gelen kısımları kapkara olmuştu. İçki içiyordu kadın, ben de içiyordum.

İçtikçe rahatlıyordum, berraklaşıyordum. Önce havadan sudan söz ettim, bir ara sigara aldırmak bahanesiyle paramı gösterdim. Sonra bir cesaret geldi üzerime. Uzun boylu, dik omuzlu oldum. Bir tek şey istiyorum senden dedim kadına. Parası neyse vereceğim. Kadın onunla yatmak istediğimi düşündü, şöyle bir süzdü beni, dudaklarının alaylı bir ifadeyle büküldüğünü gördüm, kanım çekildi, eski yaram, eski korkum, beni hiç terk etmeyen..

Emret koçum, dedi kadın; pahalıyımdır yalnız. Ona göre. Gözüm renk renk ışıkların kadının yüzünü her an başka bir renge boyadığı mekânda, ikide bir flaşını patlatarak yılışık bir ifadeyle gezen fotoğrafçıyı arıyordu. Seninle resim çektirelim dedim ama samimi bir resim olsun. Bana, beni seviyormuşsun gibi bak.

Kadın öyle uzun güldü ki, yumruklarımı sıktım. Ayıp ettin aslanım, dedi kadın. Ver parasını, bak nasıl seviyorum seni. Sonra daha bir şey dememe kalmadan, fotoğrafçıya seslendi, yanıma yanaştı, başını göğsüme koydu, bir koluyla belime sarıldı. Şaşkındım, sanki bu teklifi yapan ben değildim. Elimi nereye koyacağımı bilemiyordum. Fotoğrafçı sen de sarılsana abi dedi, kazık gibi duruyorsun. Eliyle tutup başımı kadına çevirdi, benim kolumu kadının çıplak ve yağlı omzuna koydu. Ablamın gözlerine bak, dedi. Gül biraz be abi!

Flaş patladı, bir daha, bir daha. Kadının çok eğlendiğini fark ettim. Fotoğrafçıyla bir olmuşlar, beni şekilden şekle sokuyorlardı. Yanağını yanağıma dayadı, beni öptü, sonra ruj izini silerken fotoğrafçıya gülümsedi, kollarımızı iç içe geçirip içki içtik. Sonra kadın sıkıldı. Haydi, yeter bu kadar dedi fotoğrafçıya. Yaylan bakalım artık.

Sabaha karşı fotoğrafçı masaya bir yığın fotoğraf bıraktı. Kadın içlerinden birini beğendi, dur lan dedi, bir de arkasını yazayım şunun. Parmaklarını şaklatarak garsonu çağırdı, bir kalem versene dedi. Kalem isteyen parmakları havada titreşiyor, telaşla bekliyordu. Garson hesabı yazdığı kalemi uzattı kadına, bu eğlenceye katılmak isteyerek kalçasını masaya dayadı, elini beline koyup seyretmeye başladı. Kadın kalemin tepesini ısırdı, sonra adın ne aslanım senin? dedi. Ne yapacaksın? dedim. Yazıcaz anam, dedi. Boşver adımı, dedim. Ee, ne yazıcaz peki? dedi. Bu tuhaf isteğim, bütün pavyon çalışanları arasında kısa sürede duyulmuş olmalıydı ki, garson atıldı, en büyük aşkıma yaz abla dedi. Güzel lan, afferim, dedi kadın; öylece bakıyordum. Şaşkın, ufalmış.. En büyük aşkıma, cansız bir hatıra yazdı. Sonra bana döndü, benim adım ne olsun, dedi. Nasıl? dedim; adın ne senin? Afişte Cansev yazıyor ama sen ne istersen o olurum hayatım, dedi kadın. Resmin arkasına ne yazayım? Cansev iyi dedim, güzel işte. Hay hay, dedi kadın; sen nasıl istersen öyle olur aslanım, parayı veren düdüğü çalar. Cansev diye yazdı, imzaladı. Sonra kıkır kıkır güldü. Dur şunlara bir daha bakayım, dedi; resimlere tek tek baktı, bir ikisini beğenmedi yırttı, kötü çıkmışım dedi. Sonra, kimi kandıracan koçum bunlarla? dedi. Arkadaşlarına hava mı atıcan? Hiç cevap vermedim. Acıyormuş gibi gülümsedi bir müddet, sonra beklemekten sıkıldı. Aman bana ne be! diyerek kalktı. Ayakta duramıyor, sallanıyordu. Eğlence bitmiş, sinema dağılmış gibi ciddileşti yüzü. Öde şu borcunu da, gidelim artık, dedi. Kısa, küt parmaklı, kurumuş kan rengine boyanmış uzun tırnaklı elini uzattı.

Pavyondan çıktığımda param epeyce azalmıştı ama ceketimin cebinde bir sürü fotoğraf vardı, üstelik imzalı. Dükkâna gittim, kepenkleri aralarken çok gürültü çıkardım. İçeri girdim, tezgâha oturdum, bütün fotoğraflara teker teker baktım, kadının kargacık burgacık yazısını okudum, gülümsedim. Sonra fotoğrafların üzerinde pavyonun adı yazan karton kaplarını çıkardım, yırttım. İmzalı olan fotoğrafı cebime koydum, diğerlerini tezgâhın üstüne yaydım. Gün doğarken eve gittim. Zili aşağıdan çaldım. Karımın ayak seslerinin artık telaşlı ve ürkek sesler olmadığını, adımlarını sürükler gibi yürüdüğünü hissettim. Gözlerime bakmadı, kapıyı açtıktan sonra yine aynı bezgin ve yorgun adımlarla merdivenleri çıktı, hiç konuşmadan yattık.

Ertesi sabah mahsustan o ceketi giymedim, baharı bahane ederek gömlekle çıktım, dükkâna geldim. Sonra, akşam karımın çok durgun olduğunu gördüm. Sessizdi, beni görmüyor gibiydi, küs bile değildi, çok tuhaftı hali. Çocukların gürültüsüne hiç aldırış etmedi. Sabah oğlan geldi yanıma, baba biz bugün dayımlara gidicez, dedi. İyi, gidin dedim; aldırmadım.

O gün içime bir sıkıntı çöktü, yüz kere baktığım fotoğrafları tezgâhın üstüne tekrar yaydım, hep Turcan’ın yolunu bekledim. Turcan görünmedi, dükkâna kalfası baktı. Akşam mezeciye uğradım, yine dükkânda içmeyi kuruyordum, sonra birden vazgeçtim. Ayaklarım eve sürükledi beni.

Kapımın önü kalabalıktı. Mavili kırmızılı ışıklarıyla bir polis arabası, bir de cankurtaran duruyordu kapının önünde. Şaşkın bir yüzle yürüdüm evime doğru, güneş batmıştı, sokak lambaları yanmıştı, polis arabasının ve cankurtaranın dönen ışıkları yansıyordu camlarda. Bir hareketlenme oldu, karşı komşu beni görünce, kocası geldi! kocası geldi! diye seslendi polise.

Başım döndü, ne oldu pek hatırlayamıyorum. Sedyeye konmuş siyah bir torba çıkardılar kapıdan. Cankurtarana koydular. Beni eve bırakmadılar. Birkaç gün sonra eve gittiğimde, tavanda avize çengelinin bulunduğu yerde sıvaların dökülmüş olduğunu gördüm. Karım kendini asmış. Çamaşır ipiyle. Çocukları abisine bırakmış. İpin ucunda öylece sallanan hali karşıdaki apartmanın penceresine yansıyormuş güneş vurdukça. Üst katın dikkatini çekmiş. Yemek masasının üstünde mavi kalpli kırmızı kravatla, Cansev’le çekilen resmimiz duruyormuş. Onları hep almış polisler.

Kemikli bir kadındı karım.

Evet, güzel değildi ama kalbi olan bir kadındı.

Ben yok sandım.

1999

SOĞUK GEÇEN BİR KIŞ

Yatarken kat kat giyindiği, iki küflü yorgan ve güve yenikleriyle dolu battaniyenin üstüne, bir de eski paltosunu örttüğü halde, gece boyunca soğuktan uyuyamamıştı Semavi Bey. Oysa hazırlıklıydı bu soğuk kışa. Sonbaharın tatlı serinliğinin kendini hissettirmeye başladığı ilk günlerde, yıllar boyunca büyük bir sabır ve aptalca bir sevinçle evinin tüm duvarlarını sarmış olan sarmaşıkların birdenbire kızarmasına bakarak “Bu kış çok soğuk geçecek..” diye mırıldanmış ve derhal tedbir almıştı.

İçinde yaşadığı alt katın bütün pencerelerine sünger geçirmiş, rutubetten çürümüş balkon kapılarının altlarını gazete kâğıtlarıyla doldurmuş, üst kata çıkan merdivenin boşluğunu kapattığı tahtaların aralanan yerlerine eski çarşafları tıkamış ama bütün çabasına rağmen rüzgârın adeta evin içinde uğuldamasına, duvarların neredeyse buz tutmasına engel olamamıştı. Bu kış, önceki kışlardan daha tatsız ve daha acımasızdı.

Aslında mevsimlerin bir önemi yoktu Semavi Bey için. Ne baharın ilk tomurcuklarından, ne Boğaz’ın üstünde birikerek sulara garip renkler veren sonbahar bulutlarından etkileniyordu. Ama vücudu yaşlandıkça sıcağa ve soğuğa daha duyarlı hale gelmişti. Yazın güneşin sarı ışıkları içini ısıtıyor, kışın soğuk kemiklerini donduruyordu ama herkesten fazla. Yaşlandığını hissettiği günden beri, vücudunu nereye gitse peşinden gelen, manasız bir sevgiyi ona vermek için çabalayan bir köpek gibi görüyordu. Acıktıkça, susadıkça, üşüdükçe vücuduyla didişiyordu. Ama elemle geçmiş yılların kuruttuğu zavallı ruhu için bu vücut, halden hiç anlamıyordu.

Şimdi de gözlerini aralamış, hâlâ titremeye devam eden vücudunu dinliyordu. Ağır bir rutubet kokusu yayan yorganların altından kolunu çıkarıp, gece boyunca yanan ama değil odayı ısıtmak, kendini bile ısıtmaktan aciz, sekiz dilimli elektrikli radyatöre dokundu. Radyatör, etrafında küçük, ılık bir alan oluşturmuştu sadece. Bu sekiz gariban dilimle kışın geçmeyeceğini biliyordu, kolunu içeri sokup yorganı başına çekti. Ağlamamak için kendini zor tuttu. Ateşe bakamadığı için her kış bu ağır eziyeti çekiyor, boşa akan sular gibi hovardaca harcadığı senelerinin kışlarını hep böyle acı çekerek geçiriyordu. Tuhaf tabiatı ve garip korkularıyla tanıdık kapılardan nazikçe kovulan, kendi kaderinin acımasızlığına terk edilmiş bir adam olarak mutsuz ve kırgın yaşıyor, ruhunun ölümü karşısında, vücudunun iyi kötü çalışmasına, her bir hücresinin yaşama içgüdüsünün sadık birer temsilcisi olarak hayata devam etmelerine şaşıyordu. Aklını adeta uyuşturmuş, ömrünü ürpertici bir kölelik haline getiren o olayı hafızasının en gizli köşesine atmıştı. Ateşe bakmadıkça ruhu kıpırtısız bir deniz gibi sakin olabilirdi. Ama ateş.. Kahrolası kışlar, bu yüzden, ateşe bakamadığı için büyük bir eziyet haline geliyordu.

Yorganı kaldırıp yatak odasının penceresini tamamen sararak, yıllar önce büyük bir kısmı yandığı ve bir daha el sürülmediği için bir kara kül yığını ve anılar çöplüğü haline gelmiş olan üst katın, dışardan hâlâ görkemli görünen balkonuna tırmanmış olan sarmaşıkların arasından odasına süzülen ışıklara baktı, kışın bitmesine daha çok var, diye düşündü. Kar şimdilik durmuştu. Aldatıcı bir kış güneşinin ışıkları çizgiler halinde odasına doluyor, yüzünde yaprakların gölgeleri oynaşıyordu. Derin bir mutsuzlukla gözlerini yumdu.

İçine küçük ve yalancı ümit kırıntıları saçan bu sahtekâr güneşin az sonra bulutların arasında kaybolacağını, havanın ansızın karararak yaralı ruhunu bir kez daha sızlatacağını düşündü. Bütün gün yine sıcak ama ateşi görmeyeceği yerleri bir bir dolaşacak, güneşin altın ışıklarını görmedikçe ısınmayan bu vücudu sıcak bir şeyler içerek avutmaya çalışacak, sonra herkesin evine çekildiği saatlerde bu görkemli viraneye dönüp, gelecek olan geceyi yine küflü yorganların altında titreyerek geçireceği için kederlenecekti.

Bir zamanlar pahalı tabloların, altın yaldızlı aynaların süslediği duvarların soğukluğunu, adeta teninde duydu. Çok üşüyordu. Bir an önce evden çıkmalı, her sabah fırından yeni çıkmış simitle çay içerek kahvaltı ettiği o kahveye gitmeli, sobaya sırtını dönerek oturmalı ve Boğaz’ın kirli köpüklü sularına bakarak, aklından geçen bin bir düşüncenin peşine takılıp, iyice ısınıncaya kadar oturmalı, sonra bir günün saatlerini daha orada burada tüketmeliydi.

Elbiselerini pijamalarının üstüne giydi. Kapıya geldiğinde, anahtarını yokladı, dönüp eve bir göz attı. Bir ölü çürüyor gibiydi evin hali. Babasının yaptırmak ve dayayıp döşemek için bir ömür verdiği bu evin, inleyerek tükenmesinden doyulmaz bir zevk alıyordu. Öfkeyle, zalimlikle, despotlukla geçmiş bir ömrün imzası olan bu evin acıklı hali, onun ziyan olmuş hayatının bir intikamıydı sanki. Kapıda bir an durdu. Sanki duvarlardaki rutubet lekeleri neşelendiler, radyonun içinden bir paslı tel daha koptu, evin arka odalarını tam manasıyla işgal etmiş olan küf, hep öfkeli halini hatırladığı o adamın yazıhaneye gitmediği zamanlarda, yakın gözlüğünü takıp, para işleriyle kendini unutacak kadar meşgul olduğu çalışma masasının çekmecelerine yürüdü. Ondan başka kimselerin duyamayacağı bu sesler ruhuna tatlı bir huzur verdi. Kapıyı çekip çıktı. Babasının İngiliz bahçelerinin resimlerine bakarak ve mütemadiyen bahçıvanı azarlayarak yaptırdığı bahçenin hali daha da hazindi. Kendi hallerine bıraktığı ağaçlar, yas tutuyor gibiydiler. Kasvetliydiler, kuruydular. Kırık dökük boş saksılar karla dolmuştu. Bahçeden çıktı, bir menteşesi kopuk olan demir bahçe kapısı hayatındaki bütün başıboşluk gibi, öylece sallandı arkasından.

Buz tutmuş yokuşu inerken ısındığını, neşelendiğini hissetti. Dışarı çıkmak ona iyi geliyordu. Kasveti başına çöken evde, tıpkı bahçedeki ağaçlar gibi kuruyor, Boğaz’a bakan pencerenin önünde, göçmüş bir koltukta öylece oturup, saatlerce uzak bir noktaya bakıyor, ağlıyor, üşüyor, sık sık karısını hatırlıyordu. Bazen gözlerini Boğaz’ın pırıltılı ışıklarından alıp “Ben deli miyim?” diye kendine sorduğu oluyordu. Bir kibritin çakılışına, bir çakmağın alevine bile tahammülü yoktu, gürül gürül yanan bir soba görmek bile hasta olup yatmasına neden oluyordu. Bütün bunların sebebini biliyor ama bu sabitfikirden kurtulmak için en ufak bir çaba harcamıyordu. Kanatsız bir kuş, kör bir köpek, karaya çekilip unutulmuş bir gemi gibi çaresiz ve suskundu. Birbirine benzeyerek geçen günler bütün duygulara uzak ve tatsızdılar.

Bir tek, parasının bittiği günler çok keyifli oluyordu. Hayatı bir oda ve bir salonda geçtiği için, böyle günlerde evin hiç kullanmadığı odalarını dolaşmaya başlıyor, babasının en çok sevdiği ne varsa; bir çeşm-i bülbül, bir saksonya porselen; bir müzik kutusu, kıymetli bir tablo, bir konsol saati; hangisi gözüne ilişirse, koltuğunun altına alıp, hemen, babası kendi babasının arkadaşı olan antikacıya gidip okutuyordu. Ama artık koltuğunun altına alıp gideceği ve üç otuz paraya elinden çıkmasına hiç üzülmeyeceği o şeyler tükenmiş, sıra büyük parçalara gelmişti. Her gidişinde onu, getirdiği kıymetli antikalar yüzünden kapıda karşılayan, oturtacak yer bulamayan antikacıya, sahil yolundaki telefon kulübelerinden birinden telefon ediyor, –seneler önce kesilen telefonu kullanmak ihtiyacı duymadığı için açtırmamıştı– antikacı yarım saat içinde geliyordu eve. Topluca almayı kaç kere teklif etmişse de, Semavi Bey zalimliği ve sevgisizliğiyle hayatını zehirlemiş olan babasının değer verdiği ne varsa, onları tek tek satmanın zevkini kaybetmek istememişti.

Bugün de antikacıya telefon edeceği, bir kamyonetin bahçe kapısına geleceği ve evdeki eşyalara birer birer bakarak: Acaba hangisini satsam.. diye zevkle düşüneceği günlerden biriydi. Bütün bunları aklından geçirirken hava ansızın karardı ve tipi halinde kar yağmaya başladı. Bir an önce kahveye gitmeliydi. Sobası iç tarafta olduğu için, kahvecinin kapağını açıp içine kömür attığını, kara kömür parçalarını adeta yutan alevlerin sobanın kapağını yalayarak dışarı taştığını görmediği bu kahveyi seviyordu. Yokuştan inip sahil yoluna çıktı, kahveye doğru yürüdü. Tipiden neredeyse önünü göremez olmuştu.

Kahvenin önündeki çınarın altına geldiğinde, bir gariplik olduğunu fark etti. Kahve kapalıydı. İyice yaklaştığında kapısının mühürlenmiş olduğunu gördü. Geceleri sobanın yandığı iç tarafta kumar oynatan kahvecinin sonunda yakalandığını anladı. Birden ortada kalmış gibi hissetti kendini. Büyük bir çarşıda annesini kaybetmiş bir çocuk gibi ağlamaklı oldu yüzü. Çınarın altında öylece dikildi. Şimdi nereye gidecekti? Gece boyunca titremekten yorgun düşmüş bu huysuz vücudu nerede ısıtacaktı? Üstelik kendini öylesine yorgun hissediyordu ki.. Ne yapacağını bilemeden durdu. Aklına gidecek hiçbir yer gelmiyordu.

Zincir takmış bir belediye otobüsü kimselerin evinden çıkmadığı bir kar fırtınasını takırtılı sesiyle bölerek ve karla kaplanmış yolda izlerini bırakarak geçti. Belediye otobüsünün izlerini takip ederek yürümeye başladı. Sokaklarda kimseler yoktu. Bütün dükkânların kapalı olduğunu görünce günlerden pazar, sabahın da çok erken saatleri olduğunu anladı ve kendini her zaman olduğu gibi koca şehirde, koca ülkede, koca dünyada yapayalnız hissetti.

Bu hissin ruhuna verdiği acıyı, yüzünü incecik kesen soğuk bir rüzgâr bastırdı. Çok üşüyordu. Otobüsün izlerini takip etmekten vazgeçip bir sokağa girdi. Hızlı yürümüş ve yorulmuştu. Yıllardır derin ama hastalıklı bir sevgi ile ağır bir nefreti içine sığdırmış olan kalbi artık bu hızlı yürüyüşlere dayanamaz olmuştu. Nefes nefese kalınca bir saçak altına girip duvara dayandı. Neredeyse olduğu yere yığılacaktı. Bütün günü sıcak bir yer arayarak geçiremeyeceğini düşündü. Aklından uzak kuzenler geçti. Evleri nasıl da sıcaktır hepsinin.. Yüzlerindeki nazik sıkıntıyı görür gibi oldu. Yeter oturduğun, artık kalkıp gitsen diyen bakışlarını.. Onların; kapının, telefonun sık sık çaldığı, sıcak ve süslü evlerindeki yalnızlık, kendisinin çürümekte olan evindeki yalnızlıktan çok daha acıklıydı. Suskunluğa gömdüğü geçmişinden birer birer çıkıp giden, eskiden de soğuk ve uzak olan o insanları aklından geçirirken tam karşısındaki bakımsız binanın bir hamam olduğunu fark etti. Kapısına kırmızı yağlıboyayla yazılmış “Erkeklere” tabelası asılmıştı. Gözlerine inanamadı. İliklerine, kemiklerine kadar ısınacağı, bu ısınmanın lezzetiyle kendinden geçeceği bir yer bulmuştu.

Hamamın kapısını tedirginlikle itip, içeri girdi. Ortada kimseler görünmüyordu. Yasak bir yere girmiş gibi ürkerek dikildi. “Kimse yok mu?” diye seslenecek cesareti kendinde bulamıyordu. Hamamın loşluğuna, havadaki buhar ve ucuz sabun kokusuna dalıp gidecekken, göğsü bağrı açık, sıcaktan yüzü kızarmış hamamcı geldi. Sabahın neredeyse kör karanlığında ve böylesine karlı fırtınalı bir havada bir müşteri gelmesi ihtimali ona çok zayıf geldiği için, “Birini mi aramıştın amca?” diye sordu. Tavrı kaba ama iyi niyetliydi. Semavi Bey yutkundu, birkaç adım ötesinde musluklarından akan kaynar suların mermer kurnalara dolduğu ve sıcak buharın havaya yükseldiği hamamı gözünde canlandırarak “Yıkanacaktım,” dedi. “Hamam açık değil mi?” Müşterinin her cinsine alışık olduğu halde böyle bir havada gelen bu garip ve ürkek adam hamamcıyı şaşırttı. “Açık ama, külhanı daha yeni yaktık,” dedi. “İçerisi soğuktur. Sen git, bir iki saat sonra gel.”

Bir-iki saat mi? Zaman izafi, hayat uzun, karanlık bir rüya. Kahvede Boğaz’ın titreşen sularına bakarak geçmişteki bir-iki güzel günü hatırlamaya çalışırken su gibi geçip giden bir-iki saat, ayak parmakları donmak üzereyken nasıl geçer? Birden gözleri karardı, düşecek gibi oldu. Hamamcı, Semavi Bey’i kolundan tuttu “Çok üşüyorum..” diye mırıldanan bu garip adama, onun tıraşsız yüzünün ince hatlarına, eski de olsa birkaç kuşaktır sürüp gelmiş ince bir zevki yansıtan elbiselerine baktı ve bir sandalye çekip “Hamam ısınıncaya kadar burada otur,” dedi. “İstersen sandalyeyi sobanın yanına çekeyim..”

Semavi Bey soba lafını duyunca irkildi. Sağına soluna bakınıp sobayı aradı gözleriyle. Kocaman kömür sobası hamamın girişinde için için yanıyor, bu ıslak ve sabun kokan mekânı neşelendiriyordu. Sobaya arkasını dönüp sandalyeye oturdu, hamamcıya bir an minnettar gözlerle baktı. Acıklı bir tebessüm belirdi yüzünde, sonra ömrünün böyle tedirgin geçmesinin tek suçlusu kendisiymiş gibi gözlerini yere indirdi. “Burası iyi..” dedi, duyulur duyulmaz bir sesle. Yok olmak, hamamda durmaksızın köpüren bir sabun gibi eriyip gitmek istiyordu. Sandalyede büzüldü, kamburu çıktı, olduğundan çok daha yaşlı göründü.

“Çay içer misin?” diye sordu hamamcı. Utangaç bir baş işareti yaptı. Gözlerindeki garip hüzün, tebessümündeki kırıklık hamamcıyı sarstı. Bu hazin manzaranın neden böyle içini acıttığını bilemeden çay koymaya gitti.

Semavi Bey hamam ısınıncaya kadar aynı sandalyede oturdu; ayakkabılarının burnuna bakarak, hamamcının getirdiği iki bardak çayı sessizce içti. Sonra hamam ısındı; hamamcının getirdiği peştamalı, takunyaları, tası, sabunu aldı, odasında soyundu, soğuktan neredeyse katılaşmış vücudunu yumuşatacak kadar sıcak olan hamama girdi.

Garip bir sevinç içindeydi. Hamam ısınmıştı ısınmasına ama gece boyunca duvarların buz tuttuğu bir odada titremiş olan bu vücudun içi hâlâ donuyordu. Bir kurnanın başına geçip oturdu, tas tas sıcak su döktü başından aşağı. İçinin titremesi geçmiyordu bir türlü. Sıcak su tenine değdiği anda, garip bir ürperme bütün vücudunu sarsıyordu. Sonunda ısındı, bütün vücudu yumuşadı, su dökmekten kolunda derman kalmayınca göbektaşına uzandı, gözlerini yumdu. Hamam alabildiğine ısınmış, köşegen tavan pencereleri buhardan görünmez olmuştu. Bütün kaslarını, kemiklerini, sinirlerini; bu yıpranmış vücudu ve örselenmiş ruhu yapan ne varsa hepsini sıcağın ve buharın ellerine teslim etti. Böylesi ne güzeldi. Taze bir vücudu vahşice yutan alevleri görmeden ısınmak, vücudunun adeta uyuştuğunu hissetmek ne güzel bir şeydi.

Başı dönmeye başlamıştı. Öyle tatlı bir dönüştü ki bu, çehresine çoktandır kimselerin görmediği bir mutluluk ifadesi gelip oturdu. İyi kapatmadığı musluktan damlayan suyun sesi yüksek tavanlı mermer mekânda aksederek çoğalıyor, bu ses yalnızlığını artırıyordu. Karlı bir kış günü, bir hamamda tek başınaydı. Hayatı boyunca olduğu gibi. Oysa ne yaptıysa sevilmek için yapmıştı. Sevmezse yalnız kalacağını düşünmüştü. Çok sevmişti bu yüzden.

“Anne!” diye inledi. “Anne, neredesin?” Bir çocuk gibi içli, ancak garip bir şekilde durumundan hoşlanarak ağlamaya başladı. Göğsü karanfil gibi, tarçın gibi garip ve sıcak ve fazlasıyla Doğu kokan dadısının kucağında sebepsizce ağladığı zamanlardaki gibi.

“Niye bütün çocukların annesi var da benim yok?” diye sorardı burnunu kadının esmer tenli, yumuşak boynuna gömerek. Hep öfkeli bir adamın sert ayak seslerini takip eden kadın, kara ve sürmeli gözlerinde derin bir kederle içini çeker, sonra çok seven ama sevilmeyen güzel kadınlara dair hüzünlü masallar anlatırdı. O masalları dinlerken, küçücük çocuk aklıyla anlamıştı ki, babasının yeteri kadar sevmediği annesi çekip gitmiş. Babası tarafından her vesileyle azarlandıkça, bu sert ve zalim adamın bir kadını sevemeyeceğini düşünür ve gün gelip bir kadını tanıdığında onu çok ama çok fazla seveceğine, onun çekip gitmesine izin vermeyeceğine dair kendine tekrar tekrar söz verirdi.

Şimdi hamamın sıcaklığı ona bulamadığı bir sevginin sıcaklığı gibi gelmişti. Kalbi sanki annesini birdenbire görecekmiş gibi çarpıyordu. Çocukluğunda hayal ettiği o anne yüzünü hatırlamaya çalışırken zihninde karısının yüzü canlandı birden. Çocuksu hıçkırıkları, buharla dolmuş kubbede yankılanan su sesine karıştı.

Elinde bir gaz lambası, güzel yüzünde bıçak yarası gibi derin bir acı “İstemiyorum, sevme!” diyordu karısı.

Oysa o uyumadan uyumaz, o uyanmadan uyanır, saatlerce duru bir güzelliğin dayanılmaz bir masumiyetle birleştiği yüzüne bakardı. Öylesine yalnızdı ve öyle çok sevmek istiyordu ki karısını, onun yanında olmadığı zamanlar geçmek bilmiyordu. Her an onu düşünüyor, onunla olmak istiyordu. Babasına itiraz etme gücünü asla bulamadığı için her gün düzenli gittiği ve hiçbir işe yaramadığı için sürekli azarlandığı yazıhanede bile, babasının öfkeli ve kalın sesi telefonda birilerine emirler yağdırırken, o, karısını düşünür, yüzünde safça bir gülümsemeyle birini sevebildiği için mutlu olurdu.

Sahile inen kıvrımlı yolda, küçük bir evde yaşayan, pek varlıklı sayılmayan bir ailenin kızıydı karısı. Her sabah babasıyla birlikte yazıhaneye giderken karşılaşırlardı. Bu karşılaşmalardan bir anlam çıkaran babası bir gün ilk kez öfkeli olmayan ama yine de otoriter bir sesle “Bu kızı sana alalım mı?” diye sormuştu. Aşktan utandığından değil, babası ilk defa ona böyle bir şey söylediği için kıpkırmızı olmuş, gerisini bir rüya görür gibi yaşamıştı.

Tantanalı bir düğün yapılmış, hayatında ilk kez yanında babası olmadan karısıyla birlikte geziye çıkmıştı. Evin üst katı onlara ayrılmıştı. Her şey, babasına rağmen güzeldi. Karısını çok seviyor ama hep daha çok sevmek istiyordu. Yazıhaneye gitmediği zamanlarda daima birlikteydiler. Karısının bundan bir şikâyeti yoktu. Rüya gibi bir hayat yaşıyordu.

Bir sabah babasının kahvaltıya inmemiş olduğunu gördü Semavi Bey. Ne olduğunu anladı. İçine yağmurlu bir günde birdenbire açan güneş gibi doyumsuz bir sevinç doldu. Sonunda olmuştu. Sonunda hiç kurtulamayacağını sandığı adam yoktu artık. Babasının ölümünü takip eden; dinsel törenlerle, uzak akrabaların yalancı gözyaşlarıyla dolu geçen bir hafta boyunca, sevincini belli etmemek için kendini zor tuttu. Mutlak özgürlüğe kavuşmuştu. Artık hayatını biçimlendiren, saatlerini bölen, düzenleyen, günlerini çarpan, birbirine katan, saçına başına, duruşuna, dalıp gitmesine, karısını arzulamasına, özlemesine karışan o zalim figür yoktu.

“Benim işim seni sevmek,” diyordu, niye işe gitmediğini soran karısına. “Senden uzak kaldığım her an bana acı veriyor.” Karısı bunu ilk zamanlar tabii karşılamış, Semavi Bey’le baş başa kahvaltı etmekten, tembel tembel gazete okumaktan, dolaşmaya çıkmaktan o da hoşlanmıştı. Birkaç yıl böyle geçti. Babasından kalan malları birlikte sattılar, birlikte alışveriş yaptılar, birlikte dolaşmaya çıktılar. Ama karısı bundan sıkılmaya başladı.

Semavi Bey onun yanından bir an bile ayrılmıyordu. Ona dokunmadan, yüzünü görmeden duramıyordu. Geceleri sık sık uyanıyor, yanında olup olmadığına bakıyordu. Karısının gideceği ve dönmeyeceği korkusu içini sarmıştı. Oysa babasız büyümüş ve annesini de kaybetmiş olan karısının gitmek istese de gidebileceği bir yer yoktu. Karısını hiçbir yerde, neredeyse evin içinde bile yalnız bırakmıyordu. Karısı çıldırmak üzereydi.

“Bir saat!” diye yalvarıyordu kadın. “Bir saatçik bırak beni, ne olur..” Bunu anlayamıyordu Semavi Bey. Ona ne zararı vardı? Onu sevmekten başka ne yapıyordu? Karısı saatlerce yalnız kalmak, tek başına bir yere gidip dolaşmak için yalvarmaktan, hıçkırarak ağlamaktan bitkin düşüyor, yatağında uyuyakalıyor, uyandığında kocasını saçlarını okşar buluyordu. Semavi Bey bazen karısını rahat bırakmaya karar veriyor, sonra onun gideceğini ve bir daha dönmeyeceğini düşünerek paniğe kapılıyordu.

Uzun ve soğuk bir kışın son gecelerinden biriydi. Bütün şehir ağır bir hastalıktan kalkmayı bekler gibi baharı bekliyordu. Semavi Bey karısını bütün gün gezdirmiş, eğlendirmeye çalışmış ama garip bir esaret duygusunun kararttığı yüzünün gülmesini sağlayamamıştı. Üst katta, Boğaz’ın muhteşem manzarasına bakan salonda oturuyorlardı. Karısı Semavi Bey’i susarak cezalandırıyordu. Boş gözlerle televizyona bakıyor, Semavi Bey’in aşk kelimelerini duymuyor gibi davranıyordu.

Sık sık olduğu gibi yine elektrik kesilmişti. Karısı gaz lambasını yakıyordu. Yakarken “Semavi,” dedi “beni sahiden seviyor musun?” Bu soru Semavi Bey’i delirtebilirdi. Başka ne yapıyordu ki? Hayatını ve geleceğini karısını sevmeye adamıştı. “Beni hiç bırakmayacak mısın?” dedi karısı. “Bir gün bile, bir saat bile?” Bu soruyu gülünç buldu Semavi Bey. Uzun uzun güldükten sonra, “Hiç,” dedi “bir saniye bile.”

Karısının o son ve uzun bakışını hatırlıyordu. Korkunç bir öfkenin, vücudunun bütün hücrelerinden yükselen çaresiz bir isyanın ansızın büyüyerek gözlerine oturduğunu ve karısının güzel gözlerinden acı bir çığlık gibi kıvılcımlar çıktığını gördü. Karısının son gücü tükendi, bu aşk esaretinden kurtulamayan ince parmaklı elleri gevşedi, gaz lambası yere düşüp kırıldı. Alev önce elbiselerini yaladı, sonra hızla tırmanarak vaktiyle çok güzel olan, kanı çekilmiş gibi kuru vücudu bir anda sardı.

Hamamcı okuduğu gazeteyi bitirdi, uzun uzun gerindi. Acıkmıştı. Saatine baktı. Soğuktan donmuş ameleler dökülmeden yemeğini yese iyi olacaktı. Üçer beşer gelirler, konuşarak, türkü söyleyerek hem yıkanırlar, hem de adamakıllı ısınırlardı. Böyle havalarda ısınılacak en iyi yerin hamam olduğunu düşünürken birden içerdeki adam aklına geldi. Saatlerdir ses seda çıkmamıştı. Hemen kalktı, soğukluktan içeriye “Amca!” diye seslendi. “Kese istiyor musun?” Tıp tıp damlayan suyun sesinden başka bir ses duyulmuyordu, takunyalarını giyip içeri girdi. Göbektaşına uzanmış yatan Semavi Bey’i gördü. Yanına geldi. Acıklı bir tebessümün çarpıttığı bu ince yüze baktı, sonra omzunu dürttü. “Hişt amca,” dedi. “Uyan..” Semavi Bey öyle derin uyuyordu ki, uyanmaya hiç niyetinin olmadığı belliydi.

1998

KAR YOLCUSU

Gün çoktan ağarmıştı. Doruklarına kara bulutların çöktüğü dağlar soğuk bir mavi altında ışıldıyor, sanki böylece günlerdir yağan karın gece boyunca verdiği molanın bitmek üzere olduğunu anlatıyordu. Dünyanın başka yerlerini ısıtmaya hazırlanan bir demet cılız güneş ışığı, ezelden gelip ebediyete gidiyormuş sanılan demiryolunun üzerinde soğuk soğuk parlıyor, doğanın bu kendi halindeki el değmemişliğini dağıtıyor, parçalıyordu.

Gece boyunca geçen bir iki tren, demiryolundaki karları ezmiş ve onları buz haline getirmişti. Raylardan yansıyan ışık, Eşber’in, dağlar arasında unutulmuş kasabanın biraz uzağına düşen iki gözlü, yalnız ve gamlı lojmanının pencerelerine doluyor, çatısı teneke kaplı lojmanın yüz adım kadar uzağındaki makas kulübesi ise az sonra bütün gökyüzünü kaplayacak olan ağır ve kederli bir bulutun gölgesinde kalıyordu.

Eşber bu mahzun odayı iyice ağlamaklı kılan kuzineye kalın bir meşe kütüğü attı, sobanın kapaklarını iyice kapattı. Buz gibi soğuk suyla doldurduğu güğümü üzerine koydu. Kuzinenin içindeki kor, kütüğün için için yanmasını sağlayacak, güğümdeki su ısınacak, akşam olunca Eşber, karın örttüğü ayak izlerini sanki varmış gibi takip ederek evine dönünce, sıcak suyla elini yüzünü yıkayacak, üzerinde su içen geyiklerin resmedildiği duvar halısına sırtını dayayarak oturacak, ucu yanık kibritlerini, tutkalını, sigara paketini yanına alacak, aklı kurtların seslerinde, geceyi geçirecek ve ertesi gün dünün aynısı bir güne daha başlayacaktı.

Derin vadilerin arasından geçerek, vahşi akarsuların kıyıları boyunca kıvrılarak geldiği ancak karlar eridiğinde belli olan demiryolunun bambaşka hayatlara uzandığını aklına getirmeden; ufkunu çevreleyen bu yalçın dağların ardında bir şey yokmuş, bütün dünya onun hayatını belirleyen eşyalardan ve süzülmemiş, kaba duygulardan ibaretmiş gibi, kendi huzursuz ve dar çemberinin içinde yaşamaya devam edecekti.

Deri gocuğunu, başlığını ve eldivenlerini giymeden önce, takvim yaprağını kopardı, ezan saatlerini, peygamberin fitne üzerine bir hadisini, doğacak çocuğa isimleri, günün yemeğini, Uhud Savaşı’nın çok kısa özetini okudu, aklında bir satır bile kalmadı. Elinde tuttuğu bu kâğıt, sıradan bir takvim yaprağı değil, bahara kaç gün kaldığını gösteren ve zamanın geçmekte olduğunu hatırlatarak onu ayakta tutan bir belgeydi. Bahar bir rüya değildi. Bu kâğıt parçası, bahara erişmek için ayaküstü sayılamayacak kadar çok gün olduğunu anlatmakla beraber, baharın varlığını kanıtlıyordu.

Yatıp kalkmakla; mercimek çorbası pişirmekle; yanık kibrit biriktirmekle, bunlardan ev yapmakla; makas kulübesinde oturup geciken trenler için telefon etmekle, yeşil-kırmızı bayrakları sonsuza uzanan beyazlığı en haşmetli halleriyle bozan trenlere doğru sallamakla, makinistlerle selamlaşmakla; onlardan gazete istemekle, tuz, şeker, kibrit sipariş etmekle; geceleri görüntüsü daima karlı bir televizyonun başında uyuyakalmakla; odanın ortasına kocaman bir leğen koyup yıkanmakla; kar getiren bulutların arasından aniden güneş ışınları süzüldüğünde, aynasını jiletini alıp dışarıda tıraş olmakla; çay demleyip içmekle; bahçede patates ve lahana yetiştirmekle, tavukları