© 2004, Can Sanat Yayınları Ltd. Şti. Tüm hakları saklıdır. Tanıtım için yapılacak kısa alıntılar dışında yayıncının yazılı izni olmaksızın hiçbir yolla çoğaltılamaz.

1. basım: 2003 4. basım: 2013, İstanbul E-kitap 1. sürüm Ağustos 2014, İstanbul 2013 tarihli 4. basım esas alınarak hazırlanmıştır.

ISBN 978-975-07-2295-0

CAN SANAT YAYINLARI YAPIM, DAĞITIM, TİCARET VE SANAYİ LTD. ŞTİ. Hayriye Caddesi No: 2, 34430 Galatasaray, İstanbul Telefon: (0212) 252 56 75 / 252 59 88 / 252 59 89 Faks: (0212) 252 72 33 www.canyayinlari.com yayinevi@canyayinlari.com Sertifika No: 10758

CEMİL KAVUKÇU

SUDA BULANIK
OYUNLAR

ROMAN

Cemil Kavukçu’nun Can Yayınları’ndaki diğer kitapları:

Uzak Noktalara Doğru, 1995

Yalnız Uyuyanlar İçin, 1996

Bilinen Bir Sokakta Kaybolmak, 1997

Temmuz Suçlu, 1998

Dönüş, 1998

Dört Duvar Beş Pencere, 1999

Pazar Güneşi, 2000

Gemiler de Ağlarmış, 2001

Başkasının Rüyaları, 2003

Gamba, 2005

Nolya, 2005

Mimoza’da Elli Gram, 2007

Angelacoma’nın Duvarları, 2008

Tasmalı Güvercin, 2009

Düşkaçıran, 2010

CEMİL KAVUKÇU, 1951 yılında İnegöl’de doğdu. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Jeofizik Mühendisliği Bölümü’nü bitirdi (1976). Öyküleri, 1980 yılından bu yana çeşitli dergilerde yayımlandı. Patika adlı yapıtıyla 1987 yılında Yaşar Nabi Nayır Öykü Ödülü’nü ve 1996 yılında Uzak Noktalara Doğru adlı öykü kitabıyla Sait Faik Hikâye Armağanı’nı, 2009 yılında Angelacoma’nın Duvarları adlı anlatısıyla Sedat Simavi Edebiyat Ödülü’nü kazandı.

BİR

Atlaslarda, coğrafya kitaplarında, haritalarda adı ne olursa olsun, ‘Kırat’ diyor ona Tarık; çünkü adının tersten okunuşu. Bütün akarsularda olduğu gibi, yatağı genişledikçe durulup yavaşlıyor, yavaşladıkça ölümü hızlanıyor ve öyküsü büyüyor.

Doğduğu yer, Sulak Dağı’nın kuzeydoğusunda bir yer; enlemi boylamı belli bir nokta. Ama, o noktadan ilk ne zaman çıkıp kendine bir yol bularak aşağılara doğru aktığı belli değil. İnsanların bu bölgeye yerleşmeden önceki bir dönemine uzanmalı serüveni. Bu da önemli değil Tarık için; ne zaman doğmuş olursa olsun, akması ve ovaya kadar ömrünün çok kısa olması önemli. Dağın yamaçlarından kıvrıla büküle, coşkuyla, kayalardan atlayıp çavlanlar oluşturarak, küçük göletlerde dinlenerek sürdürüyor yolculuğunu. Hep gidilen, hiç bitmeyen bir yolculuk bu. Vuraş Ovası’nın engin düzlüklerine ulaşınca biraz duruluyor. Sonra ver elini kuzey. Boğazların ürkütücü sessizliğinden serinkanlılıkla geçiyor. Başka akarsularla beslenip büyüyerek sürdürüyor yolculuğunu. Dar ve derin bir vadiyi aştıktan sonra en öldürücü darbeyi yiyeceği coğrafyaya ulaşıyor. Yani, buraya, bu kentin yayıldığı düzlüğe... Yolculuğun bundan sonrası hüzün; kentlerden geçen bütün nehirlerin, akarsuların, çayların, derelerin ortak yazgısıyla, mendereslerin ağırlaştırdığı bir akışla denize doğru sürükleniyor.

Sulak Dağı’nın kuzeydoğusunda hâlâ coşkulu Kırat, çünkü her gün yeniden doğuyor; ovada ise sürekli ölüyor. Kentin bütün pisliğini, erimez-çürümez çöplerini ve fabrikaların atıklarını sırtlayarak, durulup ağırlaşarak, balıksızlaşıp kurbağasızlaşarak denize taşınıyor. Geniş sulara ulaştığında ise, güzellik ve doğallığının öldürücü gücü yol arkadaşlarıyla kaynaşarak başka bir ölümün hazırlayıcısı oluyor.

Kırat’ta balıklar, iribaşlar, kurbağalar, yılanlar, kaplumbağalar yaşamıyor. Çürümüş suyuyla, içinde kaynayan milyonlarca bakterisiyle, yaz aylarında sivrisineklerin cenneti, kentin yüzkarası bir kanalizasyon artık.

İşte, gönlüm gibi bulanık sular, diyor Tarık. Zamandı, yaşamdı, geçiyor işte gözünün önünden; bozbulanık, utanmazca. Cesedi sürükleniyordu Kırat’ın sularında; bir, cam donuğu gözlerini, şişmiş karnını ortaya çıkararak; bir, başını sulara gömerek genç bedenini –ama bir kadınla hâlâ yatamamış, karşı cins tarafından bilinememiş bedenini– boktan boka çarparak akıp gidiyordu.

zaman ve su
gönül ve bok

Kırat ne bilsin Genel Kimya’yı, Nümerik’i.

Durmadan not geçiyordu. Durmadan düşünüyor ve durmadan üşüyordu. Geceyi ve uykusuzluğu ilk kez bu kadar yakından tanıyordu; sessizliği ve dinginliği. Uyuyanları düşünüyordu, uyuyamayanları, acı çekenleri, hastaları, yolcuları, kuytulara sinmiş uygun zamanı kollayan hırsızları, güzel geçtiğini sandığı bir geceyi kusan sarhoşları, doğumevlerini, acil servisleri, kamyon şoförlerini, pavyonları, içkinin bitirdiği yaşamları, mahkûmları, duvarlara yazı yazan militanları, silahlı çatışmaya girenleri, vurulup düşenleri... Ormanların kuytularını, insanlar âleminin bütün karmaşasından uzak, küçük yaşamsal hesaplarını bile bir kenara bırakıp uykuya geçmiş hayvanları, bozkırların dinginliğini düşünüyordu. Ama en çok da o anda sevişenleri düşünüyordu. Düşünürken üşüyordu. Üşürken not geçiyordu.

Gece başkaydı. Bambaşkaydı. Ürkütücüydü.

Şurada, insanlar koşuşuyordu bağıra çağıra... Şurada, masa pislik içinde yüzüyordu. Üzeri tükenmez kalemle karalanmış bir sigara paketi (14 yazılmış, kalem birçok kez gidip gelmiş rakamların üzerinde; yani, bugün on dört sigara içilecek; yani, disiplin; yani, sıkıntı) de buruşturulup kül tablasına, küller ve ezilmiş izmaritlerin arasına sıkıştırılmış. On dört sigaradan fazlası içilmiş; özdenetim, yani özlenen denetim sağlanamamış bugün. Yine sınıfta kalınmış.

Kalemler, defterler, Nümerik teksirleri, Genel Kimya notları, samanlı kâğıtlar, kâğıtların üzerinde imzalar, çiçek resimleri, anlamsız karalamalar, kurtuluşlar, kurtulamayışlar, BEN DELİ MİYİM, sonra DEVRİM, sonra DELİYİM, hemen altında GÜÇLÜYÜM ve ekmek kırıntıları akşamdan kalma. Bir uyarı yazısı: Bu kadar otuzbir çekersen erken ölürsün!

Açtı şunun şurasında. Mutfak su içindeydi. Patlamış bir boru, pis suları mutfağın zeminine yaymıştı. Biraz daha yükselince kapı eşiğini aşıp hole, oradan salona ve öbür odalara yayılacaktı.

Kırat ayaklarının altında olacaktı o zaman.

Sabah kalktıklarında görmüşlerdi felaketi. Yaşar’la birlikte, paçalarını dizlerine kadar kıvırarak mutfağa girmişlerdi. İğrenç bir duyguydu. Yaşar’ın kapıcıdan bulduğu boş bir teneke kutuyu (üzerinde bir peynir markası vardı) zemine sürterek ve süpürgeyle suları içine doğru süpürerek, ancak yarısına kadar dolabilen tenekeyi götürüp helaya dökerek boşaltmaya çalışmışlar, ama her şeyden olduğu gibi kısa sürede bundan da yılmışlardı. Başa çıkılır gibi değildi. En iyisi, demişlerdi, durumu yöneticiye bildirmek. Yani, o kabak kafalı, kaşlarını her sabah dişlerini fırçaladığı diş fırçasıyla tarayan, yanakları sarkmış yaşlı ‘cins’le, ‘talebe milleti’ni bir canavarmış gibi gören emekli albayla yüz yüze gelmek.

Karmakarışık bir yüzle inmişti aşağı emekli albay. Diz bölümlerinden balon vermiş soluk lacivert bir pijama altı, kiremit rengi eprimiş bir kazak vardı üzerinde. Kaşlarını taramaya bile zaman bulamamıştı. Astları, üstleri, silah arkadaşları, yok yere tokatladığı erler onu bu halde görseler ne düşünürlerdi? Mutfağı basan sudan çok odaları (sorun odalarda değil efendim, mutfakta), duvarları, duvarlardaki posterleri, kartonlara yazılıp asılmış şiirleri incelemişti; hem de tükürdü tükürecek bir yüzle...

Kapıcı Ali Rıza (o da az değildi), alt kattaki ‘talebe milleti’nin oturduğu dairedeki aksiliği haber verdiğinde, hiçbir zaman tamamlayamadığı gazete bulmacalarından birine başlamış olmalıydı emekli albay; müstahkem mevki, ‘or’; bir renk, ‘al’ da olur ‘ak’ da, a’sını yaz; eski dilde su, ‘ma’ da olur ‘ab’ da, geç. Sabah kahvesi, cilası dökülmüş sehpanın üzerinde. Höpürdeterek bir yudum içiyor; ohh, eline sağlık hanım. Eski Mısır’da Güneş Tanrısı, ‘Ra’. Neymiş hanım? Gözlüğünün üstünden bakıyor. Kapıcının dediğine göre talebelerin dairesini su basmış. Eli, daha iyi işitebilmek için kulağında, bir süre öyle kalıyor. Karısı sesini biraz yükselterek yineleyince de kızıyor: Duydum hanım... Duydum! Sağır değilim. Rasim Bey’e sinirleniyor. Ne diye aile ortamına bu talebe milletini sokar ki. Neymiş, çocuklar memleketlisiymiş. Birinin babasını çok iyi tanırmış. Kendi aynı apartmanda oturmuyor ya... İçip sıçtılar tabii. Gazetesini katlayıp sehpaya koyuyor. Koymuyor da, öfkesini belli edecek biçimde, ama yine de bir sakatlık çıkarmamaya dikkat ederek atıyor. Gözlüğünü, kahve fincanının yanına bırakıyor. Gününü rezil ettiler işte. İşin yoksa uğraş. Doğrulurken eliyle beline destek oluyor. Bu bel ağrıları başına bir iş açacaktı ya, hayırlısı... Kapıcı Ali Rıza, bütün olanlarda payı varmış gibi suçlu suçlu önüne bakıyor olmalıydı. Neymiş, diye bir kez daha gürlemişti kuşkusuz emekli albay. Sonra da onu dinlemeden savaş alanına iner gibi inmişti alt kata.

Bilirkişi edasıyla bakmış, ensesini kaşıyıp başını ağır ağır sallamıştı. Durup dururken bir boru nasıl patlar? Neden bizim evdeki ya da karşı komşumuz İhsan Beylerin borusu patlamıyor da bu zibidilerinki patlıyor. Yapacak bir şey yok, telefon edip Rasim Bey’e haber verecek. Gel, diyecek, senin hemşehrilerin evinin borularını patlatmış. Gel de çaresine bak, içine sıçmışlar evinin. O kadar tamahkâr olursan başına bile yıkarlar. Ya onların üstündeki dairede otursaydı bu zibidiler de, boruları patlasaydı... Bokları püsürleri yukarıdan aşağı aksaydı... Kıyameti koparırdı. Canlarına okurdu.

Şu anda mutfak kapısının eşiğini zorlayan su Tarık’ı hiç ilgilendirmiyor. Öyle ki, sabah, ayaklarındaki ıslaklığın tiksintisini şimdi duymuyor. Yalınayak girmemişlerdi, pisliklere basmamışlardı, sözde terlik giymişlerdi ama, bileklerine kadar batmışlardı suya. Sonra, mundarlaşmış terlikler güzelce yıkanıp balkona çıkarılarak böcek ölüleri gibi ters döndürülmüştü.

O pis sular çenesine kadar yükselse bile umurunda olmayacaktı.

Bizi bu Kırat ve onun pis suları boğacak!

Acıkmıştı ve açlığı yalnızca midesinden yükselen çığlıklarla sınırlı değildi. Şurada, bacak araları cayır cayır yanarak kızlar dolaşıyordu ve o hiçbir şey yapamıyordu. Yapamazdı da, YANLIŞ OLURDU. On dört sigara disiplini gibi ‘o şimdi yozlaştı’dan önce alınan bir yığın karardan biri bu: YANLIŞ OLUR! Kalın bıyıklı, gür sesli, delici bakışlı biri kızları ikiye ayırmıştı: bacılar ve bacı olmayanlar. Bacılar bizim mücadele arkadaşımızdı, onlara ‘cinsel obje’ olarak bakamazdık. Bacı olmayanlar ise burjuva kızlarıydı ve onlarla bir işimiz olamazdı. Şimdi aşk zamanı değildi. Yani, her iki durumda da karıdan kızdan uzak durulacaktı. Aşk, devrimci mücadelenin önünde bir engeldi. Âşık olunmayacaktı. Yoksa yanlış olurdu.

Bırak olsun. Neyin doğru ki, bir de bu yanlışın olsun. Yarın fırtınalar kopacak, sabah altı on beşte, tam penceresinin altında simit satan sekiz yaşında bir çocuk “Sıcaak!” diye bağıracak, belediye otobüsünde bıyıkları, kulakları ve kaşları sarkmış biletçi bezgince paso soracak, kocaman bir kafa, yaptığı işi çok önemseyerek hava raporunu sunacak televizyonda, mavi gözlü bir kız sakız çiğneyecek, rüzgâr daha da şiddetlenecek, etekler havalanacak, tombul beyaz bacaklar ortaya çıkacak, bakılırsa bile çaktırmadan bakılacak, yağmur yağacak belki ve sokak köpekleri mahzun gözlerle süzecek gelip geçeni. Peki sen ne yapacaksın? Bir sevgilin bile yok.

Şurada, pek bir şey anlamadığı, bir türlü öğrenemediği derslerin sınavları bekliyordu onu. Kitaplar, samanlı kâğıtlar, kalemler, pis mendiller, tütün döküntüleri, küller, ekmek kırıntılarıyla dolu karmakarışık bir masa. Çalışamıyordu. Bir türlü kendini derslerine veremiyordu. Kırat, gönlü gibiydi... Her şeyi kökünden çözümleyecek devrim ise yapılmamıştı daha.

Çoğu kez kendi bile duyumsamazdı içindeki büyük volkanın ateşini. Yalnızca yanarak koştuğu, bir de alnını soğuk duvara yaslayıp gelecek üzerine düşündüğü zamanlar duyardı o cılız sesi; kendini sorguya çektiği o sesi... Kimsin lan, derdi, ne işin var bu kentte, bu evde... Okulu bitirebilecek misin? Bitirsen ne olacak? Kimya’yı seviyor musun, bu bölüme severek mi girdin? Yalnızsın. Evet, yalnızım. Açsın. Evet, açım. Eşek kadar oldun ama bir kadınla yatamadın daha. Arkadaşlarına yalan söylüyorsun, yattığın kadınları anlatırken kendine olan saygını daha da yitiriyorsun ama gerçeği bir türlü söyleyemiyorsun.

Kimsenin bana aldırdığı yok. Nazan’la mektuplaşıyorum, birbirimizi seviyoruz. Ama hâlâ otuzbir çekiyorsun.

Evet, çekiyorum, başka bir çözümüm yok.

Ertan da çekiyor mudur? Hayır. Liderler her türlü açlığa, işkenceye dayanacak biçimde eğitmişlerdir kendilerini.

Mırıltılardan, aşk fısıltılarından, derslerden uzak sigara içiyor. Karşı apartmandaki kadın (onun dairesine göre bir kat daha aşağıda oturan, arada perdenin arkasından gözleyip onunla seviştiğini hayal ederek doyuma ulaştığı kısa boylu, tombul kadın) temizlik yapıyor. Çocuğunu okula, kocasını işe göndermiş. Yalnız. Tarık gibi genç ve doyumsuz birini düşlüyor. Kalın bilekli elleriyle örtüler silkeliyor balkondan. İri memeleri dayanamıyor bu sarsıntıya. Tarık da dayanamıyor. Renkli çamaşırlar uçuşuyor bir başka balkonda.

Bir sigara daha yakıyor.

Bir tren düşlemişti hep; elinde bavulu ile koştuğu, ama bir türlü binemediği, tekerleklerinin tıkırtısının gittikçe zayıfladığı bir tren. Ne zaman sapsarı bir yüzle, soluk soluğa o istasyona ulaşsa, çelik ışıltılarla uzayan demiryolunu gösteriyorlardı: Tren çoktan gitti.

Karşısındaki duvarda bir resim var. Gazeteden kesip bantla duvara yapıştırdığı bir resim. Acı çeken, bu acıyı yaşamın bir gereği gibi kabullenmiş bir yüzün fotoğrafı. Onun hemen altında da bu sabah yazdıkları:

şu anda ayaklarım titrese

gözlerim kapansa

masa pis mendiller

mutfaktaki lağım kokusu

başımda ağrı

biletimi aldım gidiyorum

Onun hemen altında Horatius’tan bir inci:

“Fırtına nereye atsa beni, orada bir yer vardır yaşanacak.”

Biri, “Derslere küstüm, okula gitmeyeceğim artık,” demişti. Hem de ondan üç yaş büyük biri; yanağında zeytin çekirdeği büyüklüğünde beni olan, kalın bıyıklı biri... Bir başkası da, “Ders çalışmanın zamanı mı, bizi büyük görevler bekliyor,” demişti. Çünkü bunlar burjuvazinin uyutma yöntemleriydi.

Zi... Zi... Burjuvazi!

Kısacık etekli kızlar kalçalarını sallıyor ve elleriyle olmayan bir kilim parçasını silkiyormuş gibi yaparak tempolu bir şarkı söylüyorlar: Zi...zi...zi diyorlar müzik eşliğinde. Sonra da dönüp popolarını gösteriyorlar: BURJUVAZİ! Alkış ve ıslıktan yer gök inliyor. Çünkü donları yok.

Tarık gırtlağına kadar ‘burjuvazi’ olmuştu. Kâğıda alt alta BURJUVAZİ diye yazıyordu. Duymak istemiyordu, söylemesi gerektiğinde ise, kendine yabancı bir ses tonuyla bu sözcüğü mırıldanmaktan sıkıntı duyuyordu. Burjuvazi. Sıkıldığı için de yazıyordu. Tükenmez kalemin mavisi ‘B’yi saç örgüsü gibi kalınlaştırıyordu.

Masa pisti. Çok pis.

Bir an için kendini ele vermiş, aklından geçenleri karşısındaki anlamış gibi gülümsedi. Kısacık etek giymiş donsuz kızlar kalçalarını sallıyor: Zi... zi...

Aynalarda sınanmış, ölçülüp biçildikten sonra benimsenmiş bir gülüş yayılıyor yüzüne. Şimdi Ertan’ı, derslerinden çok daha önemli görevleri sırtlanmış, Emek Kafe’de, kendisine hayran bir kalabalığın çevrelediği masada, boynunu kısmış, bıyığını çekiştire çekiştire ‘proletarya diktatoryasından’ söz ederken görüyor. Sık sık yumruğunu masaya vuruyor Ertan. Öfke ve şiddet dolu gözleri değdiği her nesneyi delip geçiyor. Parmağını bir ‘bacı’nın burnuna dek yaklaştırarak haykırıyor: Arkadaşım (herkes onun arkadaşıydı), önce şu küçük burjuva hastalıklarından kurtulmalıyız.

Zi... zi... ziii, diyor kızlar ve dönüp popolarını gösteriyorlar.

Çünkü işçi sınıfı onlarsız bir şey yapamayacaktı ve bu bahtsız sınıf, yıllardır yataklarında debelenip duran, göğüslerini yumruklayan, kendilerini biraz iyi hissettiklerinde ise bıyıklarını çekiştiren bu ‘müzmin’ hastaların iyileşerek onlara öncülük etmesini bekliyordu. Doktorların elinden bir şey gelmiyordu. Hastalar sürekli konuşuyor, tartışıyor ve birbirleriyle dövüşüyordu.

Tarık hastaneye kaldırılmış, acil serviste yatıyor. Çok ivedi, dünyayı velveleye veren bir cankurtaran, yaya kaldırımına toplanmış meraklılara çamurlu suları sıçratıp tepeden tırnağa ıslatarak hastaneye yetiştirmişti az önce. Yağmurlu bir gündü, üstelik Kırat da taşmıştı. Kenti lağım suları basmıştı. Gemi batıyordu. Dudağında soba borusu gibi bir sigarayla acil serviste yatan Tarık da batıyordu. Ne tuhaf; koşuşturup duran hemşireler de, asık yüzlü doktorlar da karışmıyordu sigara içmesine. Bu, hem iyiydi, hem kötü. Zaman geçirilmeden bıçak altına yatırılacak ve beynindeki ‘Küçük Burjuva Tümörü’ alınacaktı. Doktorlar buna kısaca KBT diyor. Tekerlekli sedyede, koridorlardan şimşek hızıyla geçerek, dönüşlerde duvara çarpmaktan kılpayı kurtularak asansöre doğru yol alıyor. Tekerlekli sedyeyi yaşlı ama dinç bir hastabakıcı kullanıyor. Makyajla yaşlandırılmış bir oyuncuya benziyor. Hatta, Türk sinemasında ‘sütçü’ diye ünlenen, kötü adam rollerine çıkan Süheyl Eğriboz’un kopyası bile denebilir. Ama bu filmde kötü adam değil. İyi adam da sayılmaz, çünkü yüzünde hiçbir anlam yok. Acil servisten KBT’ye çıkarılıyor; beş kat yukarısı. Hiçbir şey umurunda değil Tarık’ın. Derin derin çekiyor sigarasından. Yolun sonu. Sigarasının külü uzuyor, bükülüp ak çarşaflara dökülüyor. Arzu Okay’a benzeyen hemşire çapkın çapkın gülüyor.

“Hastanın yaşamını kurtarabiliriz ama, kör kalabilir...”

Bunu söyleyen TV dizilerinden tanıdık bir doktor. Aslında, yüzünden çok sesi tanıdık. Kendine son derece güvenli, sert, bir o kadar da inatçı bir herif. Ama Tarık, o güzel bayan doktorun (o da Arzu Okay, hayret) bu katı tutumlu soytarıya karşı çıkacağını ve anlayamayacağı birçok Latince sözcükle tartışacağını biliyor. Bir uyarı: Yaşamın boyunca rastlantılar ve seni koruyacak birileri olacaktır; korkulacak bir şey yok, nokta! Kendini o güzel doktorun ellerine bırakıyor Tarık. Çünkü güvencede. Bir gün yataktan kalkacağını, hastanenin bahçesinde, iki yanında tıraşlanmış şimşirlerin yer aldığı sessiz ve ürkütücü bir yolda birlikte yürüyeceklerini, akasya ağaçlarının altındaki bankların birine oturup (‘Düşünen Adam’ heykeli de hemen arkalarında olacak mı?) hiç konuşmadan uzaklara bakacaklarını biliyor. Güzel bacaklı bayan doktor arada içini çekecek, onu bırakıp giden ikiyüzlü, çıkarcı sevgilisini düşünecek. Sonra göz göze gelecekler. Olanaksız bir aşkın ilk adımları mı?

Adımları Tarık. Zi...zi...

Ama daha ameliyata girmeden, o ‘arkadaş’ (konuşurken boynunu kısan, sürekli bıyıklarını buran ve karşısındakine suçluyormuş gibi bakan o ‘arkadaş’) doktorun kulağına eğilerek fısıldıyor: “O zaten kör yaşıyordu doktor; gerçekleri göremeyen biri bir kızın sütun gibi bacaklarını görmüş neye yarar! Ne kendini tanımak, ne de değiştirmekten yana... Yılgın biri. Sen o tümörü al da, kör olursa olsun...”

Ama Tarık da duyuyor bu konuşmayı (çünkü daha bilincini yitirmemiş, henüz aklı başında) ve karşı çıkıyor. Ne karşı çıkması, resmen isyan ediyor.

Kör mü? Kör biri nasıl seks filmi izleyebilir ki...

Sıkıntı. Hep sıkıntı.

Diyelim, Genel Kimya’yı verdi; Nümerik’te ne yapacak? Hadi onu da verdi, Yüksek Matematik’te kesin çuvallayacak. Derslere hiç girmedi, Hikmet’ten aldığı notlardan bir şey anlaması da mümkün değil. İntegral? İntihar gibi bir şey. Mac-Laurin ve Taylor formülleri, Sınırlı Açınımlar. Off.

Bir sigara yakıyor.

Bir sigara yakıyorum. Batı Alman İstihbarat Örgütü yetkilerini kötüye kullanmakla suçlanıyor bir kez daha ve İsveç gençliğinin eski alışkanlıklarından sıyrıldığı bildiriliyor masanın üzerindeki gazetede. Kafamsa hâlâ akşamki rüyada. Oysa, gün çoktan yarılandı. Acıkıyorum. Ne yiyeceğim? Kırat mutfağa el koymuşken ben ne yiyeceğim? Kurtar beni Taylor; sınırlı açınımlardan değil, sınırsız açınımlardan söz et bana...

Sigarasının ateşi, sigaranın bir yanını daha çok yakarak ilerliyor; yani, ‘yan gidiyor’. Birden Sabit Dayısını anımsıyor. Daha önce de birkaç kez olmuştu bu. Dayısı, çocukluğundan anımsadığı haliyle gelip oturuyor karşısına. Sabit Dayısı değil de, bir arkadaşıymış gibi, yüzünde o ‘muzip’ gülümsemeyle anlatıyor. Tarık’ın içini daraltan başka görüntüleri de sürükleyip getiriyor beraberinde. Kış. Tarık, pencere kenarındaki seki üzerine yapılmış yatakta yatıyor. Dışarıda kar yağıyor. Sokak boş, sessiz. Sobada çatırdayarak yanan odunların ve üzerinde tıslayarak ısınan güğümün sesini dinliyor. Şişmiş bademcikleri yüzünden tükürüğünü bile yutamıyor. Yüksek ateş ve karabasanlar atlatılmış ama, bitkin. Okuldan, derslerden, sağlıklı arkadaşlardan, oyunlardan (bir de Meliha’dan; onu ne zaman düşünse çok utanıyor) uzak günler geçiyor. Sokakta diz boyu kar. Ne bir kuş havada, ne de karga. Tek eğlencesi karton üzerine yapmaya çalıştığı resim. O da boyalarla yapılmıyor. ‘Pıt pıt resim’ diyor, kartona çizdiği bir desene (genellikle ağaçlar ve kuşlar) renkli elişi kâğıtlarını yapıştırarak yaptığı bir resim bu. Kartona yapıştırıcı sürüyor, istediği renkteki kâğıdı üzerine getirip kurşun kaleminin ucuyla kopardığı küçük parçalarla beziyor deseni. İkindi ezanı okunduktan sonra ise alnını ve burnunu camda iyice ezip Sabit Dayısının yolunu gözlüyor. Sıska bir kardan adam o; boynu omuzlarının arasında kaybolmuş, yere, ayaklarının ucuna bakarak yürüyen biri. Bir yandan da tren gibi, ağzından burnundan duman çıkartarak geliyor. Ne zaman yatağa düşse sektirmeden uğruyor dayısı. Üzerinde yazılar olan bir defter yaprağından yapılmış külahta lokumlar getiriyor ona. Şakalar yapıyor, ellerini kullanmadan kulaklarını oynatıyor, kurbağa gibi sesler çıkarıyor. Sonra, yüzünün çizgilerini birden toparlayıp, bugün onu daha iyi gördüğünü söylüyor annesine. Bunu söylerken de saçlarını okşuyor Tarık’ın. Annesi Tarık’ın hastalığına ne kadar üzülüyorsa, bir o kadar da abisinin durumuna üzülüyor. Çünkü dayısı da hasta. Her ne kadar ‘artık içmiyorum’ diyorsa da, içtiğini biliyor annesi. Tarık da biliyor. Dayısını kokusuyla tanıyor. Doktor, içersen ölürsün, demiş. Oysa ne güzel bir insandı dayısı; sessiz, sakin, çok güzel bakan, çok güzel gülen, çok yorgun bir insan. Bir an önce iyileş de ava gidelim, diyor. Tarık buruk gülümsüyor. Ava falan gittiği yok dayısının, biliyor. Onu, bir pazar günü, radyoda istekler çalınır ve içinde ‘ne güzel şey yaşamak’ yinelemesi geçen şarkıya eşlik ederken anımsıyor. Şarkının o bölümü bitince de elini dizine vurup “Güzel ya,” diyor. Nedense yaktığı her sigara ‘yan’ gidiyordu dayısının. Ona göre bu bir yolculuğun işaretiydi.

Babası ise yoktu. Hem vardı, hem yoktu. Onu hiç görmezdi Tarık. Sabah uyandığında babası çıkmış olurdu evden. Gece döndüğünde ise, Tarık uyumuş olurdu. Annesinin dediğine göre ‘bu ara işleri bozuktu’ babasının. Uzaktı, çok uzak. Tarık’a hiç kötü davranmamış, kötü bir söz söylememiş, bir fiske bile vurmamıştı; ama ondan hep korkmuştu. Babasının yaşam çizgisi de dayısınınki gibi kısaydı. İkisinin de küstüğü bir şeyler vardı. Dayısı içerek katlanmaya çalışıyordu, babası ise susarak.

Çok sevdiği Sabit Dayısı, bir gün, ‘yan giden’ sigaraların söylediği yolculuğa çıkmış; aksıra öksüre, Sabahat Yengesi (o, Sebahat diyor) tarafından azarlanıp küçümsenerek, yaşadığı, ama bir türlü benimsenemediği evinden ayrılmıştı. Yengesini hiçbir zaman sevmemişti Tarık. Yüzü gülmeyen, hiçbir şeyden hoşnut olmayan, sürekli bir yerleri ağrıyan bir kadındı. Dayısını herkesin önünde azarlar, küçük düşürürdü. Öldüğünde ‘şimdi ben ne yapacağım’ diye ağlamıştı. Gözyaşları da, dizlerini döven elleri de yalandı. Dayısını bir daha göremeyecekti. Ne hasta ziyaretleri, ne de gül lokumları olacaktı artık... Av ise hiçbir zaman olmamıştı. Babasını, ilk kez o kadar çaresiz görmüştü dayısının cenazesinde. Korkutmamıştı Tarık’ı, hatta dayısı kadar yakın, ‘konuşulabilecek’ bir durumdaydı. Ağlıyordu. Onu ilk kez ağlarken görmüştü. Kendi gibi, annesi gibi, dayısı gibi o da ağlıyordu! Babasına dokunmak, elini omzuna koymak istediği halde bunu yapamamıştı. Çünkü yine de uzaktaydı. Çok uzakta.

İntegral-Elektrik-Yüksek Matematik-Genel Kimya-Nümerik-Logaritma-Limit-Determinant-Sınırsız Açınımlar değerli konuklar ve güzel bacaklı bayan doktor; söyleyin bakalım, ben ne olacağım?

Şimdi Nazan’ı düşünüyor. Cüzdanında taşıdığı altı dokuzluk fotoğrafını pis masanın en temiz yerine koyarak uzun uzun bakıyor. Fotoğrafı verdiği gün... ekimdi. Nazan’ın saçlarını yüzüne döken (o, eliyle geriye atarken bu durumdan saçları sorumluymuş gibi mahcup gülümsüyordu) bir lodos esiyordu. Onun için okuldan kaçmıştı Nazan; göğsüne bastırdığı kitaplarıyla parkta yürüyorlardı. Tarık kolunu onun beline dolamıştı. Ortalıkta kimseler yoktu. Nazan’ı öpmek istiyor, ama buna bir türlü cesaret edemiyordu. Ya ters teperse, ya bozulup da giderse? Bir banka oturmuşlardı. Nazan başını Tarık’ın omzuna dayamıştı. “İnan ki çok sevindim,” demişti, “ama bir yandan da korkuyorum, oralara gidince ya beni unutursan...” Tarık’ı sarsan da bu olmuştu. Filmlerde gördüklerini yaşıyordu. Hiçbir şey düşünmeden kucaklamıştı Nazan’ı. Acemice öpüşmüşlerdi. Sonra da korkuyla çevrelerine bakıp çekidüzen vermişlerdi kendilerine. Tarık üniversite öğrencisiydi artık, büyük kente gidiyordu. Nazan’ın verdiği fotoğrafı almış, uzun uzun bakıp öpmüştü. “Seni hiç unutmayacağım.” Nazan’ın küçük eli avcundaydı, parmaklarını okşuyor, derin derin gözlerine bakıyordu. Arada ağlayacakmış gibi gülümsüyorlardı birbirlerine. Ayrılmak ne zordu...

Nazan’ın fotoğrafı. İnceltilmiş kaşlar, özenle biçim verilmiş saçlar, gülümsemek üzere hafifçe bükülmüş ama gülümseyemeyen dudaklar, fotoğrafçının ‘lütfen biraz şu yana’ döndürdüğü başı ve ‘lütfen şu noktaya’ baktırılarak (çok güzel, hiç kıpırdamayın; çekiyorum) dondurulmuş kişiliksiz, ruhsuz, Nazan olmayan bir Nazan. Stüdyoda çekilmiş bütün fotoğrafların yapaylığını taşıyordu. Nazan bunu beğenmiş olmalı ki, ona vermişti. Arkasında, özenli bir yazıyla ‘sevenden sevilene’ yazıyor.

Günlerce, gecelerce incelendi bu fotoğraf. Milimetrik yaklaşımlar. Dudaklarından öptüğü ilk kız: Nazan.

“Aşk, elektrikle aydınlanan odadaki sevinç gibi, gereksinimden doğan bir kıvılcım,” diye yazdı samanlı kâğıdın üzerine. Durup dururken, aklına estiği gibi. Saçmaladıkça rahatlıyor. Hepsi düşmanın senin, diyor; giyinişleri ve tavırlarındaki baştan çıkarıcılıklarıyla, yerçekimine aykırı bir biçimde salına salına yürüyüşleriyle, sigaralarını tutan ince parmakların, renk renk ışıldayan boyalı tırnakların ve geniş gülümsemelerle aydınlanan bembeyaz dişlerin kışkırtıcı çağrısıyla... hepsi düşmanın senin...

Oysa Ertan’ın belinde bir silah var; çeliğin soğuk dokunuşuyla tenini uyarıyor: Kız yok! Aşk yok! Yalnızca savaş... Bu düzen yıkılana dek...

Ertan kararlı. Gözlerine ölümün suskunluğu oturmuş.

Kalem duruyor. Soğuk bir el omzuna dokunmuş gibi irkiliyor. Taştan taşa atlayarak çoğalan yalnızlık (çünkü Kırat her yerde) Nazan’ı da mı katmıştı azgın sularına ve Nazan da bir saman çöpü gibi oradan oraya mı savrulup duruyordu? Kâğıdı avcunda buruşturup sıkıyor. Onu yakında yitireceksin. Kendine bir sevgili bulacak (belki bulmuştur bile; neden olmasın), el ele dolaşıp parkların kuytularında, sinema salonlarının karanlığında öpüşecekler. Sonra çocuğun evine gidecek. Soyunacak, senin görmediğin yerlerini ona gösterecek. Öpücüklerine karşılık verecek. Gözlerini kapayıp zevk alacak, zevk aldığını karşısındakine belli edecek. Sen de oturup eski mektuplarını yeniden okuyacaksın.

Bir sevgili bulmalısın. Bu kentte. Acilen.

Ama sigarası yan gidiyordu ve sokaklarda her bedene uyan bir ölüm kol geziyordu. Tarık ise ölümün bir önünde, bir arkasında, bir de bambaşka yönlere doğru daracık sokaklarda, koşarcasına ‘yanlış olur’u ‘yanlış oldu’ya dönüştürmek için elinden geleni yapıyordu.

Daha dün, bir sinemanın karanlık salonuna gizlice, kendinden tiksinerek süzülmüştü. Kırat gönüllü adam, çıplak kadınların baygın baygın baktığı o afişlerin çekiciliğine bir an için kapılarak, yemek borusuna oturmuş ateşten küreyi bir türlü yutamayarak ve bir görenin olup olmadığını iyice kollayarak (ayıplanırdı çünkü, çok ayıplanırdı – bu kadar da... bu kadar da çürüdüğünü...) dalmıştı yasaklar ve günahlar salonuna. Gişede oturan adamın yüzü ‘pezevenk’ bir adamın yüzüne benziyordu ya da Tarık’a öyle gelmişti. Çünkü, bir pezevengin yüzü nasıl olur bilmiyordu ama, olsa olsa böyle olurdu. Sonuçta ekmek parası için orada oturuyordu, bir ‘iş’ yapıyordu. Sevdiği birini, bir yakınını (Sabit Dayısını, hele hele babasını) o gişede görmek istemezdi. Gerçi, adam da aşağılık bir adama benziyordu; tıraşsız yüzü, küstah bakışları, sarkmış dudağı ile yaptığı işle bütünleşmiş bir görünümdeydi. Belalara açıktı. Her an, her şey için kavga edebilirdi. Sonuçta birinin yaralanması ya da ölmesinin bir anlamı yoktu onun için. Bu tür suçlardan içeri girip çıktığı her halinden belli oluyordu. Parmağını yalayıp (o anda Tarık’a bakmıyordu, aklı kimbilir nerelerdeydi) koçandan bir bileti ayırıp yırtmıştı. Koltuk numarası yoktu, çünkü bu tür salonların raconu biraz farklıydı. Para üstü vermeden önce de parmağını yalamıştı. Tarık’a bakmamıştı, hiç bakmamıştı ama onun nasıl biri olduğunu hemen anlamıştı. Onlardan biriydi. Bir filmi –filmine göre tabii– birkaç kez izleyen, perdede neyin ardından ne geleceğini ezberlemiş gibi bilenlerdendi. Gişedeki adamdan girişteki bilet toplayana, yer göstericiden tuvaletçiye kadar, onları aşağılayan herkese boyun eğen sıkılgan, ezik, göz göze gelmekten kaçınan bir izleyici grubuydu. Onların da bir kırılma noktası vardı; beklediklerini perdede göremeyince canavarlaşıyor, anlaşılmaz bir biçimde topluca eyleme girişiyor, ıslık çalıp bağırıyor, çakılarını çıkarıp koltukları parçalıyorlardı. Uzun süre yıkanmamış insan teni, döl ve sidik kokan korkunç salonlarda gösteriliyordu bu tür filmler.

Avcundaki bozuk paralar yer gösterici içindi. Biletin üzerinde koltuk numarası olmamasına karşın, gişeden sonra birine daha para ödemek zorundaydın. Bu da, karşısındakini insan yerine koymayan, elindeki pilli fenerle kendini bu yasaklar dünyasının önemli bir kişisi sanan, kılıksız, sağa sola tüküren, olura olmaza söven, küstah yer göstericiydi. Bütün yasadışı durumlar ve olaylar gibi bu âlemde de uyulması gereken kurallar vardı. Buraya gelen bunu baştan kabul ediyordu.

Salona inen merdivenin başındaki aynada görmüştü kendini ve hemen gözlerini kaçırmıştı.

Bir yılan gibi süzülmüştü aşağılara; havası iyice ağırlaşmış karanlık, sessiz ve kalabalık bir salona. Pilli bir lambanın konik ışığı oturacağı koltuğu aydınlatmıştı. Bıçak darbeleriyle delik deşik, kurumuş döllerle bezeli bir koltuk. Sağında ve solunda oturanlar ışıktan hiç rahatsız olmamış gibi perdeye bakıyordu. Hızla toparlanmış olmalıydılar, bir an önce bu ‘ışık eziyetinin’ bitmesini bekliyorlardı. Asıl film daha başlamamıştı. Her an başlayabilirdi. Bütün salon tetikteydi. Birbiriyle ilintisi olmayan vurdulu kırdılı sahneler geçip gidiyordu. Salonu dolduran sessiz soluksuz erkekler topluluğu bu tutarsızlıklarla ilgilenmiyordu. Çünkü biliyorlardı ki, bu aldatmacalar onlara değil, az sonra başlayacak olan ‘parça’nın, yani ‘asıl filmin’ onlara ulaşabilmesi için başkalarına, ‘sansür’ denen bir işgüzarlığa yönelikti. Diyelim ki, o sansürcülerden biri bu sinemaya geldi (gelmez ya, diyelim ki geldi), ne görecekti? Hiç. Bir yığın saçmalık. Kavga dövüş, mermisi bir türlü tükenmeyen silahlarla ateş eden yakışıklı adamla, onca mermi yemesine karşın bir türlü ölmeyen, bırakın ölmeyi, sırıtarak sulu şakalar yapan adamlar, daha önce ölmüş olmasına karşın hâlâ ortalıkta dolaşan başka oyuncular görecekti. Ahlaka aykırı bir şey bulamayacaktı, çünkü öpüşmeler bile makaslanmıştı. Hele sevişme sahneleri; hiç yoktu. Kadınla erkeği yatak odasına girerlerken gösteriyor, o kadar. Sahne değişiyor. İzleyici ise (bilinçli izleyici bu) hiçbir tepki göstermiyor; ne ‘hoop’, ne ‘yuuh’, ne ‘makinist!’, ne ıslık. Aferin, diyecekti o zaman sansürcü; yoksulluksuz, ağasız, grevsiz ve gereksiz bir film. Üstelik, devletimize, örf ve âdetlerimize karşı bir durum (yani bir eleştiri, bir karşı görüş) yok. Üstelik müstehcenlik de yok. Bravo. Seyirciye de bravo, ahır gibi bir yerde böylesi zararsız ve böylesi boktan bir filmi seyredebiliyorlar ki; gerçekten bravo. Dalaşmadan, sessizce film izleyecek bir düzeye gelebilmiş artık bu toplum. Bravo. İşlerini yapmışlardı, büyük bir iç huzuruyla salondan çıkacaklardı. Çıkarlarken ‘bize de bravo!’ diyeceklerdi; onlardan başka böyle rezil bir işi kim yapardı? Onlar gittikten sonra asıl film başlayacaktı ki –yani, ‘parça’ denen bölüm– tam üryan. Bütün aşk oyunları, çiftleşmeler, biz ‘sayın izleyicilere’ hiçbir fedakârlıktan kaçınılmadan sunulacaktı. Bir kadın ve bir erkek (onlar biliniyordu artık, afişte adları var diye salon tıkabasa doluydu), yakın çekim cinsel organlarını sergileyerek çiftleşeceklerdi perdede. Yaptığından zevk alıyormuş gibi gözlerini deviren (salondaki çoğunluğun hiç umurunda değil bu) ama bu davranışının yapay olduğu belli olan kadın, ağzındaki nesne ona büyük bir zevk veriyormuş gibi boş bakışlar atacaktı.

Bir süre sonra havasızlığa ve salondaki ağır kokuya alışmış, ilk tedirginliğini atmış, onlardan biri olmuştu. İşte şimdi film başlıyordu. Bütün soluklar tutulmuştu. Tarık’ın yanında oturan hiç oralı olmadan pantolonunun fermuarını indirmiş, cinsel organını çıkarmıştı. Koltuk belli bir ritimle sarsılmaya başlamıştı. Salon tek bir bedendi artık. Herkes kendini, tombul, kocaman gözlü, zevk alıyormuş gibi ağzını açan, ağlayacakmış gibi bakan ama gülümsemeye çalışan kadını beceren adamın yerine koymuştu. Çıt çıkmıyordu. Soluklar tutulmuştu. Tarık da herkesle birlikte o kadını beceriyordu. Beş-on dakikalık ‘parça’ bitince salonda bir uğultu yükseliyor. Perdedeki yaşamdan gerçek yaşama dönülüyor. Büyük bir çoğunluk koltuklarından kalkıyor. Filmin kalanını izlemeye kimsenin niyeti yok. Zemin vıcık vıcık, kaygan. Tarık’ın midesi bulanıyor. Sinemadan çıkıyor. Dışarıda temiz bir hava, jilet gibi rüzgâr yüzünü yakıyor. Ertan’ı düşünüyor. Yanında kendi gibi asık yüzlü ve gözbebeklerine ölüm oturmuş üç arkadaşıyla bu sinemaya geliyorlar. Gişedeki it kılıklı adama ters ters bakıyorlar. En köpeksi gülüşüyle ağırlıyor onları gişedeki adam, çünkü insan sarrafı; bunlar başka, diyor, aşağılık ve rezil kesimden değil. Aynı zamanda üçünün yüzündeki belayı ve kararlılığı okuyor. Kulübesinden çıkıp salona buyur ediyor. Adamın yüzüne bile bakmadan içeri giriyorlar. Eli fenerli yer gösterici önlerini kesiyor. Karanlık olmasa, yüzlerini görebilse o da böyle bir şeye kalkışmayacak ama, göremediği için “Hoop,” diye kükrüyor, “dingonun ahırı mı lan burası!” Konuşmuyor, basıyorlar tokadı. Geri geri sendeleyip kıçüstü oturuyor; fener bir yana gidiyor, piller bir yana. Salona girip perdede çiftleşen iki figüranın görüntülerine kurşun sıkıyorlar. Salonun ışıkları yanıyor. İzleyici şaşkın, birçoğu önünü bile toparlayamamış. Üçünün de sol eli havada, slogan atıyorlar. Tek yol devrim, diyorlar; bağımsız Türkiye, diyorlar. Sonra da geldikleri gibi çıkıp gidiyorlar.

Şimdi, bu pis masanın başında, Nazan’ın fotoğrafına bakarken hiçbir şey duymuyor. Utanmıyor, pişman olmuyor. Çünkü çözümsüz.

Ders çalışamıyor, en kötüsü bu. Her şeyin ona karşı olduğunu düşünüyor, masadaki kâğıtların bile... Parmakları arasında titreyen tükenmez kalem bile karşı ona. Tutuyor, “Rıhtımda boynu kopmuş bir gemi gördüm dün gece,” diye yazıyor yarım kalmış bir integral işleminin altına. Sonra da gözlerini kısarak düşünüyor: Zabitan takımı zırdeli, serdümeni esrarkeş, yağcıları topal bir gemi. Çünkü makine dairesine plastik terliklerle iniyorlar ve ayakları yağlı olduğundan ve terlikleri ters döndüğünden dik merdivenlerden düşüyorlar ve bu nedenle de hepsi sakat. Ama hâlâ gemide öyle dolaşmakta, makine dairesine o terliklerle inmekte direniyorlar, çünkü onlar da deli. Papyon takan kamarotlarıysa gülmeyi hiç öğrenememiş lagos gözlü canavarlar. Her biri, çeşitli nedenlerle cinayet işlemiş, pişmanlık duymamış, vicdan azabı çekmemiş adamlar. Deniz daha da acımasız yapmış onları. Kırat’ı genişletiyor, alabildiğine büyütüyor, bozbulanık bir okyanusa çeviriyor Tarık. Boynu kopmuş gemi buzdağı gibi boklara çarpa çarpa rıhtıma yanaşmaya çalışıyor. Köprü üstünde esrar içildiğinden (üçüncü kaptanın kafası da iyi) bir türlü rotaya giremiyorlar. Rıhtım işsizlerle dolu, kararsız gemiyi ilgiyle izliyorlar. Yüzü gözü sivilceye batmış birine yaklaşarak soruyor Tarık. Parmak ucunda bir sarkaç gibi salınan genç ona bakmadan yanıtlıyor: “Tek bildiğim, kerhaneye ithal karı getiriyormuş.”

Parmağını yalayıp ıslatıyor, sonra da masanın üzerindeki ekmek kırıntılarının üzerine bastıra bastıra, bir mıknatıs gibi dolaştırıyor. Akşamdan kalma bunlar. Ekmek kırıntılarının dışında, üzerinde bir ilaç firmasının adı yazan küllükteki izmaritler de, yerdeki şarap şişeleri de akşamdan kalma. Üç kişi içmişlerdi. Biri Bursalı’ydı, öbürü Sivaslı. Bir de kendi; kasabalı. Büyük Taşralı. Bas bas bağırmıştı masada; ellerini, kollarını kullanarak, gözlerini büyük büyük açarak konuşmuştu. O ikisi dinlemişti. Ne anlatsa dinleyeceklerdi. İstavrit tava, salata, yanında da Güzel Marmara şarabı. Balıkları Bursalı almıştı; kulakçıklarını burnuna yaklaştırıp av köpeği gibi koklayarak. “Balıklar taze,” demişti satıcı, Bursalı’nın hareketini sevmemişti. Bursalı bu uyarıyı duymamıştı bile, o bir uzmandı. Sonra bize dönmüş, gözünün birini kısıp başını eğerek ‘tamam’ demişti. Balıkçının ‘taze’ dediği kadar olmasa da, idare ederdi. Naylon bir torbada patlak gözlü sıkış tepiş istavrit ölüleriyle geçmişlerdi caddeleri. Bakkaldan ekmek, şarap ve sigara, manavdan kıvırcık, yeşil soğan ve limon almışlardı. Her şey tamamdı. Eve girer girmez, şarabın birini açıp birer bardak doldurmuşlardı. Birer de sigara yakmışlardı ki Sivaslı mutfaktan kötü haberi vermişti. Hiç un yoktu, yağ da balıkları kızartmaya yetmezdi. Bu aksiliğe sövmüştü Tarık, çünkü Sivaslı’nın asla dışarı çıkmayacağını biliyordu. Tamam, demişti, bakkala gidip ne lazımsa alacaktı ama, şarabını içmeden şuradan şuraya bir adım bile atmazdı.

Balıkların temizlenmesi de, kızartılması da Bursalı’dan. Salatayı onlar yapacak. Sivaslı tembel, homurdanıyor; böyle şeyleri hiç bilmezmiş. “Lan ibne,” diyor Bursalı, “salata yapmakta ne var.” Sivaslı’nın omuzları düşmüş, öylesine çaresiz bakıyor ki, Tarık yeni bir iş bölümü yapmak zorunda kalıyor; salatalık malzemeyi Sivaslı yıkayacak, o da doğrayacak. Anlaşıyorlar.

Bir şişe şarap hazırlıklar yapılırken bitmişti bile, bu durumda yetmeyebilirdi. “Alırız oğlum,” demişti Tarık, “bakkal bir adım uzaklıkta.”

Sofra muhteşemdi. Balıkları kafalarıyla kızartmış Bursalı, çünkü kafası ve kılçığıyla götürüyor. “Uğraşmayın oğlum,” diyor, “bunun tadı böyle çıkar.” Sivaslı çok titiz, kılçıkları tek tek ayıklıyor. İçtikçe gönlü duruluyor Tarık’ın. “Bir çerçevelik sıcaklık olsa,” diyor, “alsam onu şu duvara assam ve karşısına geçip baksam... Bu boş bakıştan başka ne bulabilirim?”

Sivaslı dolu dolu gülüyor.

“Sen delisin.”

“Balık nasıl ama,” diyor Bursalı.

“Süper,” diyor Tarık, “abi eline sağlık, bu işi çok iyi biliyorsun.”

Sivaslının ağzı dolu, bir yudum şarap içiyor. “Nefis,” diyor, “ben hayatımda böyle lezzetli balık yemedim.”

“Lan Allahın Sivaslısı,” diyor Bursalı, “sen balığı nerde gördün ki!”

Tarık ayağa kalkıyor. Şarap bardağı elinde, uzaklara bakarak tiyatro sahnesindeymiş gibi konuşuyor: “İsteri ateşiyle kavrulan solgun yüzlü bedenden bir yar-rak gibi uzayan şu yandığımız yolun ucunda soğuk bir aşktan başka... işte, kendi canımın derdine düştüğüm bu gece savaşında bile görebiliyorum; rüzgârlar var, bulutlar var, bulutların ve rüzgârın sesi var, ama benim sesim yok. Bakıyorum. Yalnızca bakıyorum...”

Sivaslı, gözünün birini kısmış, ağzı yarı aralık dinliyor. Tabağında, istavrit kafaları ve kılçıklardan oluşan bir tepecik. Balığın da, ekmeğin de yarısını o yedi. Ama şarabı o kadar hızlı içemiyor.

“İçelim ne varsa karanlık!” diyor Bursalı. Elinde şarap şişesi, bardakları dolduruyor. Sivaslı sigara yakıyor. Adı, Yaşar; ama ne kadar yaşar, bunu ne kendi biliyor ne de Kırat.

“Şurada bir kız var örneğin,” diyor en çalıntı sesiyle.

“Örneğin Asuman.”

“Örneğin Asuman!” deyip yumruğunu masaya indiriyor Yaşar ve bardaktaki şaraplar dökülme sınırına gidip geliyorlar.

“Ahh Asuman,” diyor ardından da.

Masadaki boş sandalyeye dikiyor gözlerini. Üzerinde Bursalı’nın kabanı ve beresinin olduğu sandalyede Asuman oturuyormuş gibi bakıyor. Gözlerini kısmış, resmen rol yapıyor. Tarık’a göre kötü bir oyuncu Yaşar. Şarabından bir yudum alışı, sigara yakıp dumanı hülyalı hülyalı üfleyişi de kötü. Sinemalarda tanıdığı, kendini onun yerine koyduğu ‘âşık ve çaresiz’ adam şimdi; Kartal Tibet oluyor, Ediz Hun oluyor, Murat Soydan oluyor. Ama hiçbiri olamıyor. Kimse, onların filmlerde çektiği acıları çekemez. Gerisi boş laf.

“Biz, sevgiye aç insanlarız,” diyor beceriksizce. Kendi sesi değil de dublaj sanki. Onları etkilemek için başını eğiyor, çenesi göğsünde bir süre sessiz duruyor. Sigarasından derin bir soluk alıp başını ağır ağır kaldırıyor (Yılmaz Güney’i çok sevdiğini ikisi de biliyor ama, gerçekten çok kötü oynuyor). Yüzünde çarpık bir gülüş, şarap bardağına uzanıyor. Tarık sıkılmaya başlıyor. Bursalı’ya bakıyor, yüzüne şeytani bir gülüş oturmuş bile.

“Çok sevdiğim bir kadın vardı,” diye sürdürüyor Yaşar, “benden büyüktü... Evliydi, üstelik bir de çocuğu vardı. Ne işin var elin evli kadınıyla diyeceksin ama, gönül işte...” Bursalı birden efkârlanıyor, of çekip başını iki yana sallıyor. Bardaklarını kaldırıp içiyorlar. Bu gidişle yetmeyecek, Tarık’ın bakkala gitmesi gerekecek. “İçelim ne varsa karanlık.” Bunu söyleyen Bursalı. Şiir yazdığı bilinir ama şiirlerini kimseye okumaz. Arada şairane laflar eder, o kadar.

“O zamanlar komşumuzdu. Kocası askerdeydi. Daha doğrusu asker kaçağıymış da, otuz sekiz yaşında yakayı ele vermiş ve gözünün yaşına bakmadan alıp götürmüşler. Kadının gözü hep bizim evdeydi. Bahçeye olur olmaz kılıklarla çıkar, saçını eliyle atıyormuş gibi yapıp bizim evden yana bakardı. Çamaşır asmak için eğildikçe önü açık bluzundan memeleri dışarı fırlayacakmış gibi olurdu. Arada eteğini savurup güneş görmemiş bacaklarını açardı.”

“Sen de çalışırdın tabii.”

“Kim çalışmaz ki oğlum? İçim gidiyordu. Onu gözetlediğimi biliyordu da bilmiyormuş gibi davranıyordu. Bazen sokakta karşılaşırdık, başını kaldırıp bakmazdı bile. Ama bize geldiğinde, kapıyı ben açmışsam göz göze gelirdik ve o gülümserdi. Ben orada biterdim abi, ne biçim bakıştı o, ne biçim gülümsemeydi...”

Sigara tutuyor Tarık. Sivaslı’nın çakmağına doğru uzanıyorlar.

“Bir gün kapı çalındı. Evde yalnızım. Açtım, o. Anamların evde olmadığını söyledim. Gülümsedi. O zaman anladım, her şeyi anladım. Bilerek gelmiş, bana gelmiş. Elimi tuttu, gözümün içine bakarak ‘Sen çok tatlısın,’ dedi, dudaklarını yanağıma değdirdi, uzun uzun öptü beni. Bir çiçekmişim gibi kokladı. O anda her şey dönüyordu, nasıl ayakta durabildiğimi bilmiyordum. El ele yukarıdaki odama çıktık. Sarıldık. Kesik kesik soluyordu. Hiçbir şey bilmiyordum; bir kadınla yatmamıştım. O beni yönetti, baştan çıkardı. Mahvetti. Bekâretimi de, aklımı da alıp gitti.

“Zuhal hem ilk aşkım oldu benim hem de ilk kadınım. O günden sonra ona deli gibi bağlandım. Okulu astım, içkiye alıştım. Gözüm, ondan başka bir şey görmüyordu. Onunla birlikte başka bir şehre gittiğimizi, evlendiğimizi, hiç ayrılmadığımızı düşünüyordum. Kahveye gidiyorum diyelim, o da yanımdaymış gibi hissederdim. Kâğıt oynarken o da izliyormuş gibi gelirdi. O el bittiysem gülüşünü görürdüm. Abi, aşk her ne ise, ben onun taa dibindeydim işte. Çoğu geceler, çocuğunu uyuttuktan sonra arka bahçeden evine alırdı beni. Tutkulu, garip bir kadındı. Benimle değil de başka biriyle sevişirdi sanki; çığlıklar atar, sırtıma tırnaklarını geçirir, tenimi dişlerdi. Birilerinin öcünü benden alır gibiydi. Sonra sakinleşir, küçük bir çocuk gibi bana sarılırdı. Canım, derdi, canım, saçlarımı okşardı, canım, derdi, dudaklarımı öperdi. O ‘canım’ dedikçe ben kendi içimde kaybolurdum. Müthiş bir kadındı Zuhal. Onca girip çıktım evine de, mahallede hiç kimse uyanmadı... Bir gece şarap getirmemi istedi. Onun içki içeceğini hiç düşünemezdim. Bu kadın kimdi, nereden geliyordu, neler yaşamıştı bilmiyordum ama, şimdi düşünüyorum da o başka bir yerden geliyordu. Yaralı bir kadındı. O gece içtik. Çok içtik ama. Başını omzuma koyup ağladı. O zaman çok kötü oldum işte. Onu ölünceye kadar bırakmamaya yemin ettim. Öyle bir sarıldım ki, içime aldım sanki onu. Ben de ağladım. Sahneyi düşünebiliyor musun abi, hiçbir filmde göremezsin. Böyle bir aşk Türk sinemasında anlatılmadı daha. İkimiz de ağlıyoruz. Nedenini sordum, omzunu silkti. Meğer son gecemizmiş. Bunu söylemedi, söyleyemedi.

“Ertesi gün saçları sıfır numara tıraşlı bir adam gördüm bahçesinde. Kocası askerden dönmüştü. Bir daha hiç bahçeye çıkmadı Zuhal, sokakta yüzüme bakmadı. Bitmişti. Beni bir paçavra gibi savurup atmıştı. Darmaduman olmuştum. İkisini de öldürmemek için güç tutmuştum kendimi. Başımı duvarlara vurmuştum hep. Ne zor günlerdi, delirmediğime şükrediyorum.”

“Boş ver, içelim.”

Yaşar, boş boş bakmıştı bir süre. Bardağına bardaklarıyla dokunduklarında bile kendinde değildi.

Tarık ayağa kalkıyor. Bardağını kaldırıp Bursalı’ya ve Yaşar’a bakıyor.

“Her ne kadar bulanıksa da kafalarımız ve Kırat,” diyor, şarabından bir yudum alıyor, “tapılacak tek kuş kargadır, ondan sonra da zift ve sigara gelir! Aşklar öldürmesin bizi. Öldüremesin.”

Sivaslı alnını masaya dayıyor ve ağlamaya başlıyor. Bursalı biraz daha batıyor şaraba.

“Hiç olmadı,” diyor. Ayağı ile yerdeki boş şarap şişesini yuvarlıyor. “Hiç olmadı.”

“Benim de olmadı,” diyor Tarık. “Bu eller...” avcunu açıp Bursalı’nın yüzüne dayıyor, “bir kadının memesini avuçlamadı, bir kalçayı okşamadı daha...”

“Benim oldu da ne oldu,” diyor Yaşar. Gözlerini kazağının koluna siliyor. Sigara yakıyor. “Oldu da ne oldu...” Yeniden ağlamaya başlıyor.

“Ama oldu,” diyor Tarık, “mutlu oldun, zevk aldın, acı çektin, ağladın... Her ne boksa, bütün bunları yaşadın işte.”

“Yaşamaz olaydım lan... Yaşamaz olaydım!”

Silkiniyor.

Pis masa.

Silkiniyor

Kitaplar-dersler-sınavlar... Yarınlar, yarınlar bizimdir. Aziz Şenses’ten türküler. Uzanıyor, transistorlu radyonun kenarları tırtıklı, üstü beyaz nikelajlı düğmesini çeviriyor. Cazırtılar, kuş seslerini andıran sinyaller ve dünyanın bütün dilleri. Bir kaset. Cem Karaca söylüyor: ‘Biz görmedik, sen görürsün yavrum...’ Tarık haykırıyor: Mutlakaaa!

Silkiniyor.

İşte Nazan’ın mektubu. Masada. Gözünün önünde. Kimbilir kaç kez okudu. Bir zarf. Pulun üzerindeki damgada on gün öncesinin tarihi var. Sol üst köşede; Gön, iki nokta üst üste, Nazan yazıyor. Özenli, düzgün bir yazı. Zarfı bir kenarından makasla kesip açmıştı. Çok uğraşmış ama, Nazan’ın diliyle ıslattığı yapışkanlı köşeyi açamamıştı. Başarabilseydi, o da diliyle aynı yolu izleyerek Nazan’ı daha yakından duyumsayacaktı. “Canım!” diye sesleniyor Nazan. Canım, diyor o da gözlerini yumup; canım... Sen bu adamı hiç tanımıyorsun canım. Pis bir masanın başında ders çalışmaya çalışıyor sözde ama, aklı başka yerlerde. Çok başka yerlerde. O hep yanından geçip gidenlere bakıyor. Trenlere bakıyor. Dumanlara bakıyor. Porno filmler izliyor. Oysa birçokları bellerine sokuyor silahlarını ve gün ağlanıp sızlanma günü değildir, diyorlar. Melek Görgün’ün baştan çıkarıcı bakışlarına, yüzündeki şehvete bitiyor; Arzu Okay’ın ise göğüsleri baştan çıkarıyor onu. Sen onu tanımıyorsun Nazan. Ertan, “Kurtuluşa kadar savaş,” diyor. Senin ‘canım’ dediğin adam da kurtulmak, kurtuluncaya kadar savaşmak istiyor. Ama silahsız o. Karanlık sinema salonlarında donsuz figüranların gel-gitlerine uyduruyor bedenini. Doyumsuzluklarında aşağılanıyor. Hem sonra, saçları dökülmeye başladı, alnının iki yanında hızla büyüyen iki körfez. Ona mektuplar yazıyorsun, sevgi sözcükleri savurganlığı yapıyorsun, acemice öpüştüğünüz o günü anımsatıyorsun, ne çok özlediğini söylüyorsun. O da seni özlüyor, uzun uzun mektuplar yazıyor. Okurken neler düşündüğünü bilmiyor ama, onu tanımıyorsun. Tanımıyorsun canım.

Yazacak. Şimdi Nazan’a yazacak. Dişlerini sıkıyor. Yüzünde güçlü, ‘baba’ bir tavır. Hemen bir kâğıt çıkarıyor. Nerden ve nasıl başlayacağını bilmediğinden (oysa kafasında dönüp duran, yazmak istediği o kadar çok şey var ki) çenesini avcuna dayayıp bir süre boş boş duvara bakıyor. Kalem dişlerinin arasında, gözünün birini kısıp ‘Sen,’ diyor, ‘şu anda nerdesin, ne yapıyorsun?’ Artık o kasabada değil, İstanbul’da, iki kız arkadaşla (Füsun ve Serpil, aslında onları da çok merak ediyor) kaldıkları öğrenci evinde olduğunu, ince parmaklarının arasında bir sigaranın tüttüğünü, dışarıda yağmur yağdığını, müzik dinleyerek sokağa baktığını ve kendisini düşündüğünü düşünüyor. Başka bir ses ise, onun şu anda, okuldan tanıdığı zengin ve şımarık bir çocuğun kolunda, bütün dişleriyle gülüp başını omzuna yaslayarak kıyı boyunca yürüdüklerini söylüyor. Ya da kapalı bir yerdeler, az sonra müzik dinlemek için çocuğun evine gidecekler. Nazan, sinemada gördüğü kadınlar gibi gözleri ve dudakları yarı aralık, kendinden geçmiş, zevk mi ıstırap mı olduğu pek anlaşılmayan sesler çıkararak o çocukla sevişecek.

Ev hâlâ balık kokuyor. Akşam içtik. İstavritler bayattı. Bursalı biraz da o yüzden kustu. Yere, kilimin üzerine. Kazağı ve pantolonu da battı. Bulaşıklar olduğu gibi duruyor. Yıkayamıyoruz, çünkü mutfak su içinde. Boru patlamış. Az sonra sular kendilerine engel olan seti de aşıp salona yayılacak. Kırat salondan akıp gidecek. Sınavlar yaklaşıyor. Yaklaşsın. Pek zamanım kalmadı. Kalmasın. Son izlediğim filmler: Islak Dudaklar, Aşka Doymayan Kadın, Islak Islak... Zerrin Egeliler, Zerrin Doğan, Dilber Ay... Formüller... Sınavlar...

Dümenler dönüyor gizlice Nazan, sezinliyor musun? Herkesin belinde silah var, cepler mermi dolu. Yüzler maske gibi. Gözler ve bıyıklar korkunç. Her yerde ölüm var. Bakışlar çok keskin ve çok kara. Kırat, bu kenti ikiye bölen bir su sevgilim, nehir mi, ırmak mı, akarsu mu, dere mi, her neyse o işte. Biraz sonra bu kenti dörde bölecek, çünkü Tarık’ın yaşadığı evin salonundan geçecek. Kuşbakışı büyük bir + göreceksin, ya da Hıristiyanların kutsal haçını.

Rüzgâr var dışarıda ve dümenler dönüyor. Derslere giriliyor ama dersler dinlenmiyor sınıflarda. Hep bir şeyler, hep bir şeyler kahroluyor. Duvarlar, kimsenin kanının yerde kalmayacağını söylüyor; vuruyor, kırıyor, kahrediyor, kana kan istiyor duvarlar.

Daha önce birçok kez olduğu gibi, bu mektubu yazdıktan sonra da kendimden utanacağım. Bilmiyorum bir tanem, sana böyle bir mektubu neden yazdığımı bilmiyorum. Zaman zaman kendimi alçaltıyor ve onurumla oynansın istiyorum. Ama, öyle bir oynansın ki, bir daha bu tür saçmalıklara gerek duymayayım istiyorum. Demek böyle bir şeye gerek duyuluyormuş. Bunu anlamak kolay değildir. Değildir. Yıllarca sürecek araştırmalar ister. Önce tarihte rastlanan bu tür olayları araştırmalı. Bunu yaparken de o dönemin sosyo-ekonomik yapısını göz önüne almalı. Ertan’ın yüzü asılıyor birden: Ne diyorsun oğlum sen! Çünkü (işte burda durmalı, çünkü dedikten sonra derin bir soluk almalı ya da noktalı virgül koymalı) çünkü insanın çeşitli istemlerinin nedenlerini bulabilmek için sosyal yaşantısını ve ekonomik ilintileri bakımından yaşadığı toplumun yapısını... Maocular ne diyor abi? Siktir lan, diyor Ertan bıyıklarını çekiştirerek.

Parkasıyla vurulmuş yatar iken buldular.

Cem Karaca. Parka.

Onu geç.

İstanbul’u dinliyorum, gözlerim kapalı.

İşte bu iyi. Beni duyuyor musun Nazan?

Duymuyor, beni kimse duymuyor.

Odada geniş adımlar atıyorum. Yanımda kimse yok. Nazan da yok, hayali de yok. Duvarda gölge yok. Daha geniş adımlar atıyorum. Daha geniş. Kendi gölgem de yok.

Babacığım,

Sana bu pis masanın başında bir mektup yazmak için kendimle boğuşurken muşambası eskimiş, cilası dökülmüş bir sandalyenin üzerinde çok düşünmekten (boktan yere küçük şeylere kafa yormaktan) ve üşümekten bitkin bir kütleye dönüşmüş bedenimle (uzun ve arızalı bir cümle olacak babacığım, ne olur dayan) ve parmaklarının arasında sigara tüten saygısız eliyle sana bir şeyler söylemek yürekliliğini (ama hiç de rahat değilim babacığım, hâlâ senden korkuyorum) bulduğuma inandıktan sonra kalemi elime alarak gönlüme benzeyen (biraz daha gayret babacığım) bu saman sarısı kâğıt üzerinde saçmalıklarının farkında olduğum sözcüklerle oynayarak, şu anda karla kaplı mezarında, bedeni çoktan toprak olmuş bir babayı biraz oyalamaya karar verdim.

İyi ettim mi baba?

Yoksa kafa mı ütülüyorum boş yere. Uzun cümleler beni de yoruyor baba ama, ne yapabilirim. Uzun bir yaşama hazır değilim. Arkadaşlarım ölümün üzerine yürürken ben ölüme de hazır değilim. Çünkü henüz bir kadınla yatmadım bile. Yaşamadığın için, yüzüme yargıç gibi, tükürür gibi bakamayacağını bildiğim için söylüyorum bunları. Yoksa asla söyleyemezdim, utanır, yerin dibine batardım. Öyle yetiştim ya da yetiştirildim baba. Hatırlıyor musun, ortaokula yeni başladığım yıldı galiba, beni yine yaz aylarında hocaya göndermiştiniz. İkindiye kadar, tek tük müşterinin uğradığı dükkânın loş, kumaş kokan yalnızlığında otururdum. Yaz aylarını başıboş geçirmediğimi, beni hayata hazırladığınızı düşünürdünüz. İkindiden sonra çarşı camiinin müezzini olan tuhafiyecinin dükkânına giderdim. Onda da müşteri olmazdı. Enam sufaramı açar, kaldığımız yeri bulur, okumaya başlardım.

Bir gün hoca bana gusül aptesti alıp almadığımı sormuştu da ben ne olduğunu anlayamadığımdan ‘hayır’ demiştim. O da bana ‘cünüp’ olup olmadığımı sormuştu. Onun ne demek olduğunu bilmiyordum baba. Olmadım, desem ayıp olacakmış gibi gelmişti de ‘oldum’, demiştim, o da bana gusül aptesti almam gerektiğini, yoksa günahkâr sayılacağımı söylemişti. O durumda öldüğümü düşün baba, kendi adıma yaptığım bütün iyi şeyler sıfırlanıyor ve günahkâr oluyorum. Evde, akşam yemeğinde bunları anlattığımda buz gibi bir hava esmişti sofrada. Çok sinirlenmiştin baba, çok... ah baba, birbirimizi anlamaya, iki arkadaş gibi konuşmaya, karşılıklı birer kadeh rakı içmeye zamanımız olmadı. Yaşasaydın da olmayacaktı. Biz o zamanı asla bulamayacaktık. Ama bu, ikimizin de özlemiydi. Özlemiydi baba, kendini kandırma. Mektubumu çok geciktirdiğim, sana sağlığında yazamadığım için bağışla beni. Her şeyin üstesinden gelmek için daha güvenli ve güçlü olmalıyım. İzindeyim baba. Sinir küpü biri olabilirim ve bir akşam sofrada, yemeğin yeterince sıcak olmadığına kızarak tencereyi duvara çarpabilirim; küçücük çocuğumun ürkmüş gözlerinden utanmadan yapabilirim bunu. Şaka baba, şaka. Hiç evlenmeyeceğim. Hırpalayıp geleceğini karartacağım bir oğlum olmayacak.

o noktaya

güçlü bir bütün kurmaya

hep beraber baba, seni de bekliyoruz

Baba, yaşamımı kemirip bitirmeye beni hazırlayan, çelik güçleriyle çınlayan şarkılar duyuyorum. Bu gidişle bende canlı bir hücre kalmayacak. Bu şarkıların beni alıp bilinmeyen yerlere sürüklemeleri iyi bir şey değil ama, bir türlü peşlerini bırakamıyorum. Bunda senin payın yok mu baba? Var, olmaz olur mu? Ama sen bunu bilerek, isteyerek yapmadın. Senin açından her şey doğruydu. Ben de bu yüzden evlenmeyeceğim baba. Bir oğlum ya da bir kızım olmayacak. Ne yazık ki soyun sürmeyecek, oğlunla birlikte kayıplara karışıyorsun.

Sana bazı açılardan kırgınım baba, yine de yanında bir kişilik yer ayır; ne de olsa oğlunum.

Kapı çalınıyor. Mektubuma ara verirsem kızmazsın değil mi? Ah baba, keşke yaşasaydın.

Kim olabilir? Yaşar’dır, Ertan’dır, kapıcının küçük oğludur, belki de kollarına atılmak için ona koşan, ulaşılmaz kıvraklıklarıyla caddelere, dersliklere ve kafelere el koyan kızlardan biridir... Postacıdır belki. Zarfın sol üst köşesinde özenli bir yazıyla ‘Nazan’ yazan bir mektubu uzatacaktır. O zaman canlanabilir işte Tarık.

Yalınayak, bir kedi sessizliğinde, bel lastiği bollaşmış eşofmanını çekiştirerek kapıya doğru yürüdü. Karşısında tulumlu, eli çantalı iki adamla kapıcıyı ve kapıcının küçük oğlunu buldu. Pis sular mutfağın eşiğini aşmadan yetişmişlerdi işte. Onları içeri aldı. Sevimsiz, suratsız iki adam gelmişti. Yaptıkları işten nefret ediyor gibiydiler. Ayaklarında lastik çizmeler vardı. Bir şey sormadılar, kapıcı sorunu anlatmış olmalıydı. Doğrudan mutfağa yöneldiler. Tarık bir süre mutfak kapısında dikildiyse de yapacağı bir şey olmadığını görüp salona döndü.

onlar çalışsınlar baba ben mektubuma devam edeyim

nasılsın baba

iyiyim

nasılsın baba

iyiyim

nasılsın baba

güçlüyüm

güçlüsün baba güçlüsün damarları ikilik demir çubuklar gibi fırlamış nasırlı ellerinden öperim

Yeni bir kâğıt alıyorum baba, bu doldu. Senin için yazıyorum ve içimi döküp rahatlamak istiyorum. Bizi anlayanlar için. Anlayışlı baba gönüller için. Denge için. Denge için.

saçmalıyorsun oğul

hayır ağlıyorum baba

güldürüyorsun oğul

hayır ağlıyorum baba

yeter oğul

yetmeyecek baba

bitir oğul

bitmeyecek baba

ömürsün oğul

ömürsün baba

ömürüz ölüme giden yolda kömürüz sonsuz beyazlıklarda

Mektubunu bitiremeyeceğim galiba, çünkü o suratsız iki ustayla kapıcı salonun kapısında belirdiler. İş tamammış. Kapıcı, mutfağın zeminini deterjanlı suyla yıkamamızı söyledi. Yıkarız, dedim. Gittiler. Kapıyı kapadım. Sigara yaktım.

duman kadar kısa ömürlü olmayasın baba

ben ne ederim bu koca dünyada

haydi hoşçakal, kemiklerinden öperim baba

İKİ

Cadde boyu yürüyor. Elleri kabanının cebinde. İkili üçlü kız grupları fısıl fısıl konuşup gülüşerek ve hiçbiri Tarık’ın üsteleyici bakışlarına yakalanmadan geçiyorlar yanından. Her biri yaşam dolu, coşku dolu. O kızlara uzak, kızlar ona. Nazan burada olsaydı... Nazan ona uzak olurdu, o Nazan’a. Sınavlara çok az bir zaman kaldı ve o sınavlara da uzak.

Bazı şeyler küçük harfle yazılmalı ve fısıltıyla söylenmeli. İç sarsıntılarının dışa vurulması, yüze (özellikle gözlere) yansıması ve bunu birinin okuması çok ayıp. Durgun ve suskun ol Tarık. Suskun ve durgun ol. Tamam, bugün söz dinleyeceğim.

Şimdi karşıdan Nazan gelse ve ‘.......’ dese. Sözcük kullanmadan, ses çıkarmadan, yalnızca gözleriyle. Tarık anlardı. Her şeyi anlardı. Çünkü en çok şey anlatan film sessiz filmmiş, bir mektubunda öyle yazmıştı Nazan. İstanbul’da Sinematek’te gördüğü ve çok etkilendiği Potemkin Zırhlısı’nı uzun uzun anlatmıştı. Hem de bu kentin sinema cehennemlerinde yitip gitmiş birine yazmıştı bütün bunları. Tanımıyor, hiç tanımıyor Tarık’ı. Taş merdivenlerden panik içinde bir kitle öylesine iniyor ki (diye yazıyor), görmeden anlatılamaz; müzik gibi bir şey. Hele, belden aşağısı olmayan sakat bir adam vardı ki... Ellerini ayak gibi kullanarak uçarcasına gidiyordu. Sonra gitgide hızlanan bir çocuk arabası. Görmeliydin... Ama Tarık göremiyor; çünkü onun sessiz ve soluksuz sinema salonları başka acıları anlatıyor. Bunları Nazan’a yazamaz ki...

Sessizliğin, birçok gizi barındırdığını biliyor Tarık ve zaman zaman mutlak bir sessizliğin peşine takılıp olmadık düşlere daldığı oluyor. Sessizlik denince, üzerinde böceklerin uçuştuğu durgun bir suyu anlıyor, bozkırda akşamı, kar yorgunu dağları, ağır ağır yol alan bulut kümelerini, tüylerini yalayan bir kediyi anlıyor; ya da gece yağan karı ya da tırnak gibi incecik bir ay’ı... Ama bu kentte sessizliği bir türlü yakalayamıyor. Gecenin en dingin ânında bile sessizliği bozacak seslerin hazırlığını hissediyor. Bir yerler bombalanabilir ya da silahlı çatışma başlayabilir her an. Polis ya da ambulans sirenleri bozabilir sessizliği.

Kaldığımız yerden sevgilim, mektubuma devam ediyorum.