Three Sea Stories,Joseph Conrad © Can Sanat Yayınları Ltd. Şti., 2010 Tüm hakları saklıdır. Tanıtım için yapılacak kısa alıntılar dışında yayıncının yazılı izni olmaksızın hiçbir yolla çoğaltılamaz.

1. basım: 2010, İstanbul 2. basım: Nisan 2010, İstanbul E-kitap 1. sürüm Eylül 2015, İstanbul Nisan 2010 tarihli 2. basım esas alınarak hazırlanmıştır.

Yayına hazırlayan: Seçkin Selvi Kapak tasarımı: Erkal Yavi Kapak düzeni: Semih Özcan Dizgi: Gelengül Çakır Düzelti: Füsun Güler

ISBN 978-975-07-2801-3

CAN SANAT YAYINLARI YAPIM, DAĞITIM, TİCARET VE SANAYİ LTD. ŞTİ. Hayriye Caddesi No: 2, 34430 Galatasaray, İstanbul Telefon: (0212) 252 56 75 / 252 59 88 / 252 59 89 Faks: (0212) 252 72 33 www.canyayinlari.com yayinevi@canyayinlari.com

JOSEPH CONRAD

ÜÇ DENİZ
ÖYKÜSÜ

İngilizce aslından çeviren Ayça Sabuncuoğlu

Joseph Conrad (asıl adı Jozef Teodor Konrad Korzeniowski), 1857’de Berdiçev, Polonya’da doğdu. Krakov’da okula başladıysa da çok geçmeden okuldan sıkılarak Marsilya’ya gitmek üzere yola çıktı. Yolcu olarak başladığı deniz serüveni miçolukla devam etti ve Singapur’a giden bir gemiye yazıldı. Sonra İngiliz vatandaşı oldu, kaptan olarak Asya ve Afrika’ya giden gemilerde çalıştı. Bu yolculuklarda tanıdığı denizciler yapıtlarındaki karakterlere esin kaynağı oldu. Birinci Dünya Savaşı patlak verince Krakov’a, ardından Avusturya’ya gitti. İngiltere’ye döndüğünde savaşta görev alamayacak kadar yaşlı ve hastaydı. Savaşın deniz cephesiyle ilgili yazılar yazdı. 1924’te Canterbury, İngiltere’de öldü. Romanları: The Inheritors (1901; Mirasçılar), Romance (1903; Aşk Öyküsü), Nostromo (1904; Nostromo), The Secret Agent (1907; Gizli Ajan), Under Western Eyes (1911; Batı Gözüyle), The Arrow of Gold (1919; Altın Ok), The Rescue (1920; Kurtarma), The Rover (1923; Korsan), The Nature of a Crime (1924; Bir Suçun Niteliği). Öyküleri: Tales of Unrest (1898; Kargaşa Öyküleri), Heart of Darkness (1902; Karanlığın Yüreği), A Set of Six (1908; Altı Kişilik Grup), Twixt Land and Sea (1912; Denizle Kara Arasında). Anı-deneme: The Mirror of the Sea, Memories and Impressions (1906; Denize Tutulan Ayna: Anılar ve İzlenimler), Notes on my Books (1921; Kitaplarım Üzerine Notlar), Last Essays (1926; Son Denemeler).

Ayça Sabuncuoğlu, 1972’de İstanbul’da doğdu. Avusturya Lisesi’ni ve Boğaziçi Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü bitirdi. Reklam yazarlığı ve kitap editörlüğü yaptı. Bazı çevirileri: Satranç (Stefan Zweig), Dokuz Buçukta Bilardo (Heinrich Böll), Umut Tarlaları (José Saramago), Birbirimiz Olmadan (Martin Walser), Aşkın Üç Harfi (Nial Williams), Gözbağının Ardında (Siri Hustvedt).

R.B. Cunninghame Graham’a

TAYFUN

1

Nan-Shan buharlı gemisinin kaptanı MacWhirr’in öyle bir fizyonomisi vardı ki, dış görünüşü zekâsının tam karşılığıydı: Kararlılık ya da aptallıkla ilgili belirgin özellikler ortaya koymuyordu; göze çarpan herhangi bir özelliği bile yoktu; sıradan, duyarsız ve durgundu.

Zaman zaman yüz ifadesinin çağrıştırdığı söylenebilecek tek şey utangaçlıktı; çünkü kıyıdaki ticari bürolarda, yanık teniyle hafifçe gülümseyerek, gözlerini yere dikmiş halde otururdu. Gözlerini kaldırdığında, dosdoğru baktıkları ve mavi renkte oldukları fark edilirdi. Saçları sarı ve çok ince telliydi, kafatasının kel kubbesini yumuşacık ipek gibi bir yığın halinde bir şakaktan öbürüne sarardı. Yüzünün kılları ise, tam tersine, parlak kızıla çalar, dudak hattında kısa kesilmiş bir bakır teli andırırdı; öte yandan, ne kadar sinekkaydı tıraş ederse etsin, başını oynattığında alev gibi metalik ışıltılar yanaklarının yüzeyini yalardı. Ortalama boyun pek altında değildi, biraz yuvarlak omuzluydu ve kollarıyla bacakları o kadar sağlam yapılıydı ki, giysileri her zaman onlara birazcık dar geliyor gibi görünürdü. Enlem farkının sonuçlarını kavrayamıyormuşçasına, kahverengi bir melon şapka takar, kahverengiye çalan yelekli bir takım elbise ve kaba siyah botlar giyerdi. Bu liman kılığı onun tıknaz yapısına katı ve inceliksiz bir şıklık havası verirdi. İnce, gümüş bir saat zinciri ilmik atılarak yeleğine tutturulmuştu ve en iyi kalite, ama genellikle sarılıp bağlanmamış zarif bir şemsiyeyi güçlü, kıllı yumruğuyla sımsıkı kavramadan asla gemisini terk edip kıyıya çıkmazdı. Lombar ağzına kadar kaptanına eşlik eden ikinci kaptan genç Jukes bazen, büyük bir nezaketle, “İzin verin, efendim,” deme cüretini gösterirdi – ve şemsiyeye saygıyla yaklaşarak çubuğu kaldırır, katları silkeler, çabucak güzelce sarıp bağlar ve geri verirdi; bu gösteriyi öyle azametli ciddiyet dolu bir yüzle sergilerdi ki, kaporta penceresinin orada sabah purosunu içen baş çarkçı Bay Solomon Rout gülümsediğini gizlemek için başını çevirirdi. “Ah! Evet! Lanet şemsiye... Teşekkürler, Jukes, teşekkürler,” diye mırıldanırdı Kaptan MacWhirr içtenlikle, başını kaldırıp bakmadan.

Günbegün onu idare etmeye ancak yeten, daha fazla olmayan hayal gücüyle, sakin bir biçimde kendinden emindi; ve aynı nedenden ötürü zerre kadar kibirli değildi. Hassas, buyurgan ve hoşnut edilmesi zor olan, hayal gücü geniş amirlerdir; ama Kaptan MacWhirr’in yönettiği her gemi, uyum ve barışın yüzen eviydi. Gerçekte, onun için imgeleme bir kaçış yapmak, bir saatçinin alet niyetine bir kiloluk çekiç ve kıl testereden başka hiçbir şey kullanmadan bir kronometre yapması kadar olanaksızdı. Bununla beraber, çıplak varoluşun gerçekliğine tamamen adanmış, ilginç olmayan insan yaşamlarının gizemli bir yanı vardır. Örneğin Kaptan MacWhirr vakasında, Belfast’taki küçük çaplı bir bakkalın, bakkallığa yaraşan oğlunun denize kaçmasına neyin yol açmış olabileceğini anlamak olanaksızdı. Bununla beraber, on beş yaşında aynen bunu yapmıştı. Üzerinde düşündüğünüzde, muazzam, kudretli ve görünmez bir elin topraktaki karınca yuvasını dürttüğü, omuzlara yapıştığı, kafaları birbirine çarptığı ve kalabalığın bilinçsiz yüzlerini akıl almaz hedeflere ve hayal edilmez yönlere çevirdiği fikrini size vermeye yeterdi. Babası, görev duygusundan yoksun aptallığından ötürü onu hiçbir zaman gerçek anlamda bağışlamadı. “Onsuz devam edebilirdik,” derdi sonraları, “ama iş ortada. Üstelik o da tek oğlumuz!” Annesi, onun ortadan kaybolmasından sonra çok ağladı. Giderken haber bırakmak hiç aklına gelmemiş olduğundan, öldü kabul edilip yası tutuldu; ta ki, sekiz ay sonra, ilk mektubu Talcahuano’dan gelene dek. Kısaydı ve şu cümleyi içeriyordu: “Denize açıldığımız sırada hava çok güzeldi.” Ama belli ki, yazarın aklındaki tek önemli bilgi, genel anlamda kaptanının, tam da yazının yazıldığı gün, onu gemi sözleşmesine düzenli olarak Gemici şeklinde geçirmiş olmasıydı. “Çünkü işi yapabiliyorum,” diye açıklıyordu. “Tom ahmağın teki,” sözü babanın duygularını dile getirirken, anne yine çok ağladı. Baba etli butlu bir adamdı, laf sokmayı iyi becerirdi, bunu yaşamının sonunda oğluyla yaptığı görüşmede, biraz acıyarak, sanki karşısındaki geri zekâlı biriymişçesine uyguladı.

MacWhirr’in evine yaptığı ziyaretler ister istemez seyrekti; yıllar boyunca anne babasına başka mektuplar gönderip, art arda gelen terfileri ve engin yeryüzündeki hareketleri konusunda onları bilgilendirdi. Bu uzun mektuplarda şöyle cümleler bulunabiliyordu: “Buranın sıcağı harika.” Ya da: “Noel günü saat 16.00’da buzdağlarına rastladık.” Yaşlı insanlar en sonunda bir sürü geminin adı ve onları yöneten kaptanların adları konusunda bilgi sahibi oldular – İskoç ve İngiliz gemi sahiplerinin adları konusunda – denizlerin, okyanusların, boğazların, burunların adları konusunda – kereste limanlarının, pirinç limanlarının, pamuk limanlarının acayip adları konusunda – adaların adları konusunda – oğullarının genç karısının adı konusunda. Adı Lucy’ydi. Bu adın güzel olduğunu düşünüp düşünmediğini belirtmek aklına gelmedi. Derken anneyle baba öldü.

MacWhirr’in evlendiği büyük gün tam zamanında geldi, ilk kaptanlığını aldığı büyük günün hemen ardından.

Tüm bu olaylar, Nan-Shan buharlı gemisinin harita odasında, güvenmemesi için neden olmayan bir barometrenin düşüşüyle karşı karşıya kaldığı sabahtan yıllar önce meydana gelmişti. Düşüş –aletin mükemmelliği, yılın zamanı ve geminin yerküredeki konumu göz önüne alındığında– tekinsiz kehanetler içeren türdendi; ama adamın kırmızı yüzü hiçbir iç sıkıntısını açığa vurmadı. Geleceğe yönelik işaretler onun için hiçbir şey ifade etmiyordu ve bir kehanetin mesajını fark etmekten âcizdi, ta ki kehanetin yerine gelmesi mesajı onun kapısına getirene dek. “Bu bir düşüş, hiç kuşku yok,” diye düşündü. “Son derece pis bir hava patlamak üzere olmalı.”

Nan-Shan güneyden Fu-chau açık limanına gitmekteydi, dip ambarında biraz yük vardı ve çeşitli tropikal sömürgelerde birkaç yıl çalıştıktan sonra Fo-kien eyaletindeki köylerine dönmekte olan iki yüz Çinli amele. Güzel bir sabahtı, yağ gibi deniz pırıltısız inip kalkıyordu ve gökyüzünde güneşin bir halesini andıran bembeyaz bir puslu leke vardı. Çinli erkeklerle kaynayan ön güverte koyu giysiler, sarı yüzler ve iki yandan örülmüş saçlarla doluydu, aralara da bir sürü çıplak omuz serpiştirilmişti, çünkü rüzgâr yoktu ve sıcak basmak üzereydi. Ameleler aylaklık ediyor, konuşuyor, sigara içiyor ya da küpeştenin üzerinden gözlerini dikip bakıyorlardı; bazısı bordadan su alıp birbirini ıslatıyordu; birkaçı ambar ağızlarında uyurken, onların hemen arkasında altılı küçük gruplar pirinç tabakları ve minik çay fincanlarının bulunduğu demir tepsilerin çevresine oturmuştu; ilahi adamlar, her biri dünyada sahip olduğu her şeyi yanında taşıyordu – halka kilitli ve köşeleri pirinç kaplama tahta bir sandık, içinde de verdiği emeklerle biriktirdikleri: bazı resmî kıyafetler, tütsü çubukları, belki biraz afyon, geleneksel değeri olan bir sürü isimsiz ıvır zıvır ve gümüş dolarlardan oluşan küçük bir yığın, kömür ocaklarında uğruna didinilmiş, kumarhanelerde ya da küçük çaplı takasta kazanılmış, tırnaklarla kazıyarak topraktan çıkarılmış, madenlerde, demiryolu hatlarında, ölümcül cengelde, ağır yükler altında uğruna ter dökülmüş – sabırla biriktirilmiş, dikkatle korunmuş, coşkuyla kucaklanmış.

Saat on sularında Formoza Kanalı yönünden rüzgâra ters bir ölü dalga çıkmıştı, yolcuları fazla rahatsız etmedi bu, çünkü Nan-Shan, düz karinası, sintinedeki yalpa omurgası ve büyük kemere genişliğiyle, denizde ilerleyen son derece sağlam bir gemi olmakla ün yapmıştı. Bay Jukes, kıyıya çıktıklarında, “yaşlı kızın güzel olduğu kadar iyi de olduğunu” yüksek sesle ilan ederdi. Olumlu görüşünü bu kadar yüksek sesle ya da bu kadar beğeniyle dile getirmek Kaptan MacWhirr’in hiç aklına gelmezdi.

Kuşkusuz iyi bir gemiydi, yaşlı da değildi. Üç yıldan az bir süre önce Dumbarton’da inşa edilmişti, Siyam’daki bir ticari firmanın siparişi üzerine – Bay Sigg ve Oğlu. Her ayrıntısı bitirilip de hayatının işini üstlenmek üzere suya indirildiğinde, inşa edenler onu gururla süzdüler.

“Sigg onu denize çıkaracak güvenilir bir kaptan istedi bizden,” dedi ortaklardan biri; ötekiyse, bir süre düşündükten sonra, şöyle dedi: “Sanırım MacWhirr şu sıra karada.” “Öyle mi? O zaman hemen telgraf çek ona. Tam aradığımız adam,” dedi yaşça büyük olanı, bir an bile duraksamadan.

Ertesi sabah MacWhirr rahat bir tavırla karşılarında duruyordu, karısının yanından aniden, ama sessiz sedasız ayrıldıktan sonra geceyarısı ekspresiyle Londra’dan gelmişti. Kadın, görmüş geçirmiş, üst tabakadan bir çiftin kızıydı.

“İyisi mi birlikte gemiye çıkalım, kaptan,” dedi yaşça büyük olan ortak ve üç adam, baş tarafından kıç tarafına, iç omurgasından iki küt direğinin şapkasına dek Nan-Shan’ın kusursuz özelliklerini incelemeye başladı.

Kaptan MacWhirr ilk iş paltosunu çıkarmıştı, en son yenilikleri barındıran bir buharlı ırgatın ucuna astı.

“Amcam, aziz dostlarımız Sigglere yazdığı dünkü mektupta sizden övgüyle söz etti, kuşkusuz denizde kumandayı size bırakacaklar,” dedi yaşça küçük olan ortak. “Çin sahilinde bu boydaki en kullanışlı teknenin başında olmakla övünebileceksiniz, kaptan,” diye ekledi.

“Öyle mi dersiniz? Teşekkürler,” diye mırıldandı MacWhirr belli belirsiz; uzak bir olasılığın görünüşü, engin bir manzaranın güzelliğinin alık bir turisti cezbetmesinden daha çok cezbetmezdi onu; gözleri de o an kamara kapısının kilidine takılmıştı, belli bir amaçla ona doğru yürüdü ve kapı kolunu şiddetle sarsmaya başladı, bir yandan da alçak, ciddi sesiyle gözlemde bulundu: “Bugünlerde işçilere güvenemezsin. Yepyeni bir kilit, ama yerinden kıpırdamıyor. Sıkışıp kalmış. Gördünüz mü? Gördünüz mü?”

Serenin karşısındaki ofislerinde kendilerini baş başa bulur bulmaz, “Şu herifi Sigg’e övdün. Ne görüyorsun ki onda?” diye sordu yeğen, hafifçe burun kıvırarak.

“Senin havalı kaptanınla hiç ilgisi olmadığını kabul ediyorum, eğer kastettiğin buysa,” dedi yaşlı adam ters ters. “Nan-Shan’daki doğramacıların ustabaşı dışarıda mı?.. İçeri gel, Bates. Nasıl olur da Tait’in adamlarının kamara kapısına bozuk bir kilit takarak bizi geciktirmesine izin verirsin? Kaptanın hemen gözüne çarptı. Derhal değiştirt. Küçük şeyler, Bates... küçük şeyler...”

Kilit uygun biçimde değiştirildi ve birkaç gün sonra Nan-Shan doğuya doğru yola çıktı; MacWhirr onun donanımına ilişkin başka bir gözlemde bulunmadı, ya da gemisinden ötürü duyduğu gururu, atanmasından ötürü duyduğu minnettarlığı ya da başarı şansından ötürü duyduğu hoşnutluğu sezdiren tek söz ettiği duyulmadı.

Ne konuşkan ne de suskun olan bir mizaçla, konuşmak için çok az fırsat buluyordu. Görevle ilgili konular vardı elbette – yönlendirmeler, emirler vb; ama geçmiş onun zihninde bitmişken, gelecek ise henüz ortada yokken, günün daha genel gerçekleri yorum gerektirmiyordu – çünkü olgular karşı konulmaz bir kesinlikle kendi adlarına konuşabilirler.

Yaşlı Bay Sigg, az konuşan adamları ve “talimatlarını düzeltmeye çalışmayacağından emin olabildiklerini” severdi. Bu gerekleri yerine getiren MacWhirr, Nan-Shan’ın kumandasında kaldı ve Çin denizinde gemisinin dikkatle seyretmesine kendini adadı. Gemi Britanya’ya kayıtlı olarak suya indirilmişti, ama bir süre sonra Siggler onu Siyam bandırasına geçirmenin uygun olacağına karar verdiler.

Jukes tasarlanan transferin haberini alınca, kişisel bir hakaretle karşı karşıya kalmışçasına huzursuzlandı. Kendi kendine homurdanarak ve kısa, aşağılayıcı kahkahalar atarak dolanıp durdu. “Bir düşünün, gülünç bir Nuh’un Gemisi fili geminin sancağında,” dedi bir keresinde makine dairesinin kapısında. “İsterseniz kafamı kırın: İşten ayrılacağım. Sizin midenizi bulandırmıyor mu, Bay Rout?” Baş çarkçı, iyi bir işin değerini bilen bir adamın havasıyla gırtlağını temizlemekle yetindi.

Yeni bayrağın Nan-Shan’ın kıç tarafı üzerinde dalgalandığı ilk sabah Jukes kaptan köşkünde durup ona pis pis baktı. Bir süre duygularıyla boğuştu, sonra da şöyle dedi: “Altında denize açılmak için tuhaf bir bayrak, efendim.”

“Nesi varmış bayrağın?” diye sordu Kaptan MacWhirr. “Bana düzgün görünüyor.” Ve iyice bakmak için kaptan köşkünün karşı ucuna yürüdü.

“Eh, bana tuhaf görünüyor,” diye patladı Jukes son derece öfkeli bir halde ve kaptan köşkünden hızla indi.

Kaptan MacWhirr bu davranışa şaşırdı. Bir süre sonra sessizce harita odasına girdi ve Uluslararası İşaret Kodları Kitabı’ndaki, tüm ulusların bayraklarının parlak renkli sıralar halinde ölçülere uygun biçimde çizilmiş olduğu tabloyu açtı. Parmağını üzerlerinde gezdirdi, Siyam’a gelince de, kırmızı zemini ve beyaz fili büyük bir dikkatle inceledi. Bundan daha basit bir şey olamazdı; ama emin olmak için, renkli çizimi geminin kıç tarafındaki sancak direğinde asılı olan gerçeğiyle karşılaştırmak amacıyla kitabı kaptan köşküne götürdü. Daha sonra, o gün görevini bir çeşit bastırılmış öfkeyle sürdüren Jukes kaptan köşkünde boy gösterdiğinde, kaptan şöyle bir gözlemde bulundu: “Bayrağın hiçbir kusuru yok.”

“Öyle mi?” diye mırıldandı Jukes; bir güverte dolabının önünde diz çöktü ve huysuz bir tavırla oradan yedek bir iskandil savlosu çekip çıkardı.

“Hayır. Kitaba baktım. Uzunluk genişliğin iki katı, fil de tam ortada. Karadakiler yerel bayrağın nasıl yapılacağını bilir diye düşündüm. Buna kuşku yok. Yanıldın, Jukes...”

“Şey, efendim,” diye söze başladı Jukes, heyecanla ayağa kalkarak, “tek söyleyebileceğim – ” Titreyen elleriyle savlo rodasının ucunu aradı.

“Sorun değil.” Kaptan MacWhirr, çok sevdiği, yelkenbezinden yapılma küçük bir katlanan tabureye çöküp onu yatıştırdı. “Tek yapman gereken, iyice alışmadan önce fili göndere baş aşağı çekmemelerine dikkat etmek.”

Jukes, “Al bakalım, lostromo – iyice ıslatmayı unutma,” diye bağırarak yeni iskandil savlosunu ön güverteye fırlattı ve çok kararlı bir halde kaptanına doğru döndü; ama Kaptan MacWhirr dirseklerini açıp kaptan köşkünün küpeştesine rahatça dayadı.

“Çünkü, sanırım, tehlike işareti olarak anlaşılır,” diye devam etti. “Ne dersin? Bence oradaki fil, İngiliz bayrağındaki gibi bir şeyi temsil ediyor...”

“Öyle mi!” diye bağırdı Jukes, öyle ki Nan-Shan’ın güvertelerindeki her kafa kaptan köşküne doğru baktı. Sonra Jukes iç geçirdi ve ani bir boyun eğişle, “Kesinlikle lanet olası bir tehlikeli görüntü olur,” dedi uysalca.

Günün ilerleyen saatlerinde baş çarkçıya yaklaşıp gizlilik içinde, “Gel de sana ihtiyardan en son haberleri vereyim,” dedi.

Bay Solomon Rout (çoğu kez Uzun Sol, Yaşlı Sol ya da Rout Baba olarak söz edilirdi), hemen her zaman kendini, çalıştığı her gemideki en uzun boylu adam olarak bulduğundan, öne doğru eğilerek rahat bir tavırla küçümseme alışkanlığını edinmişti. Saçları seyrek ve sarımsı kahverengiydi, düz yanakları solgundu, kemikli bilekleri ve bilginlerinkini andıran uzun elleri de solgundu, sanki tüm hayatını gölgede yaşamıştı.

Tepeden bakarak Jukes’a gülümsedi ve sigara içip sessizce göz gezdirmeye devam etti, heyecanlı bir okul çocuğunun hikâyesine kulak veren nazik bir amca edasıyla. Sonra, çok eğlenerek ama duygularını belli etmeden sordu: “Peki, işten ayrıldın mı?”

“Hayır,” diye bağırdı Jukes, bıkkın, cesareti kırılmış sesini yükseltip Nan-Shan’ın sürtünme vinçlerinin kulak tırmalayıcı vızıltısını bastırarak. Vinçlerin hepsi iş başındaydı, yük izbirolarını kavrayıp yukarıya, uzun dikmelerin ucuna kaldırıyor, sonra da, görünüşe bakılırsa, son hızla aşağı düşsünler diye pervasızca salıveriyorlardı. Yük zincirleri demir bastikaların içinde inliyor, ambar ağızlarına çarpıp çınlıyor, bordaya sürtünüp tıngırdıyordu ve buhar halkalarına boğulan uzun, gri yan cepheleriyle bütün gemi titriyordu. “Hayır,” diye bağırdı Jukes, “ayrılmadım. Neye yarar ki? Bu kalın kafalıya istifamı fırlatsam da fark etmez. Böyle bir adamın herhangi bir şeyi anlamasını sağlayabileceğine inanmıyorum. Resmen beni çiğneyip geçiyor.”

O anda Kaptan MacWhirr kıyıdan dönüp elinde şemsiyeyle güverteyi bir uçtan öbür uca kat etti, kâğıt tabanlı ipek ayakkabılarla arkadan yürüyerek ona eşlik eden mahzun, serinkanlı bir Çinli’de de şemsiye vardı.

Nan-Shan’ın kaptanı, ancak duyulabilecek biçimde konuşarak ve tarzı olduğu üzere botlarına bakarak, bu gezide Fu-chau’ya uğramanın zorunlu olacağını söyledi ve Bay Rout’un yarın öğleden sonra saat tam birde buharı köklemesini istedi. Alnını silmek için şapkasını geriye itti, aynı zamanda, zaten karaya çıkmaktan nefret ettiğinin farkına vardı; Bay Rout onun tepesinden bakarken, lütfedip tek söz etmeden, sağ dirseğini sol elinin ayasına yerleştirerek ağırbaşlı bir tavırla sigara içti. Sonra aynı alçak sesle Jukes’a baş taraftaki gladorayı yükten temizlemesi emredildi. İki yüz amele oraya konulacaktı. Bun Hin Şirketi hepsini eve yolluyordu. Yirmi beş çuval pirinç, dibi düz bir sandalla depo için doğrudan gelecekti. Kaptan MacWhirr, hepsinin yedi yıllık adamlar olduğunu söyleyerek, her adama kâfur ağacından bir sandık verdi. Bu kutuların gemi ilerlerken yerinden oynamasını engellemek için, marangoz işe koyulup alt güverte boyunca üç inçlik keresteler çakmalıydı, baş bodoslamadan kıç bodoslamaya dek. Jukes bir an önce bununla ilgilense iyi olurdu. “Duydun mu, Jukes?” Bu Çinli, gemiyle Fu-chau’ya kadar gelecekti – bir tür çevirmen olacaktı. Bun Hin’in kâtibiydi ve geminin içine bir göz atmak istiyordu. Jukes onu gezdirse iyi olurdu. “Duydun mu, Jukes?”

Jukes bu talimatları uygun yerlerde, coşkusuz söylenivermiş zorunlu “Evet, efendim”le noktalamaya dikkat ediyordu. Ters ters, “Gel bakalım, John; gezelim görelim,” demesi, Çinliyi topukları üzerinde harekete geçirdi.

“Madem gezip görmek istiyorsun, hepsi aynı kapıya çıkar,” dedi Jukes; yabancı dillere yeteneği olmayan adam karma İngilizceyi bile insafsızca katlediyordu. Açık ambar ağzını işaret etti. “Uyunacak bir numaralı yeri kaparsın. Ha?”

Irksal üstünlüğüne yakıştığı gibi kabaydı, ama düşmanca değildi. Üzgün üzgün ve konuşmadan ambar ağzının karanlığına gözlerini diken Çinli, açılan bir mezarın başında duruyor gibiydi.

“Aşağıda yağmura yakalanmazsın – yırtarsın, ha?” diye dikkat çekti Jukes. “Farz et ki hava hep güzel, iyi tarafından bir tane amele,” diye devam etti, hayali olarak ısınarak. “Öyle mi – pöööh!” Göğsünü şişirip yanaklarını patlattı. “Yırtarsın ha, John? Temiz hava solursun. Güzel. Ha? Pantolonlarını yıkarsın, iyi tarafından Çin köpeği – anlarsın ya, John?”

Ağzı ve elleriyle taşkın hareketler yapıp, pirinç yemeyi ve çamaşır yıkamayı taklit etti; bu pantomimden ötürü duyduğu güvensizliği yumuşak ve zarif bir melankoliyle renklendirilmiş soğukkanlı bir tutumun altına gizleyen Çinli ise, badem gözleriyle bir Jukes’a, bir ambar ağzına baktı. “Çok güzel,” diye mırıldandı, son derece kederli ve alçak bir ses tonuyla; aceleyle güverteler boyunca kayarcasına ilerledi, yoluna çıkan engellerden yana çekilerek kurtuldu. Bazı pahalı mallarla dolu olan ve iğrenç bir koku yayan on tane pis çuvalın bulunduğu bir izbironun altından başını eğerek geçip gözden kayboldu.

Kaptan MacWhirr bu arada kaptan köşküne ve iki gün önce başlanmış bir mektubun bitirilmeyi beklediği harita odasına gitmişti. Bu uzun mektuplar “Sevgili karıcığım” sözcükleriyle başlıyordu ve kamarot, yerleri ovmak ile kronometre kutularının tozunu almak arasında, her fırsatta onları okumaya çalışıyordu. Yazıldıkları kadının ilgisini çekebileceklerinden belki de çok daha fazla ilgisini çekiyorlardı onun; bunun nedeni de, Nan-Shan’ın birbirini izleyen her seferini dakikası dakikasına aktarmalarıydı.

Nan-Shan’ın kaptanı, vicdanının yansıttığı olgulara sadık kalarak, onları özenli bir dikkatle birçok sayfaya döküyordu. Bu sayfaların yazıldığı, bir kuzey banliyösündeki evde, yuvarlak pencerelerin önünde büyükçe bir bahçe, güzel görünen derinlemesine bir veranda, ön kapıda imitasyon kurşun çerçeveli renkli cam vardı. Kaptan eve yılda beş yüz kırk pound ödüyor ve kiranın çok yüksek olduğunu düşünmüyordu, çünkü Bayan MacWhirr (sıska boynu ve kibirli tavrıyla gösterişçi biri) kuşkusuz hanımefendi gibiydi ve mahallede “oldukça üstün” gözüyle bakılıyordu. Hayatının tek sırrı, kocasının temelli kalmak için eve geleceği zamandan duyduğu sefil korkuydu. Aynı çatı altında Lydia adında bir kızları ve Tom adında bir oğulları da yaşıyordu. Ama bu ikisi babalarıyla ilgili çok az şey biliyordu. Temel olarak, seyrek gelen ama ayrıcalıklı bir ziyaretçi olarak tanıyorlardı onu, bir akşam piposunu yemek odasında içmiş ve gece evde kalmıştı. Sıska kız genel olarak epeyce utandı ondan; oğlan ise, erkeksi oğlanların dürüst, sevimli, yapmacıksız tarzında, açıkça ve düpedüz kayıtsız davrandı.

Kaptan MacWhirr de Çin sahilinden eve her yıl on iki kez mektup yazdı; “çocuklara kendini anımsatmayı” olağandışı bir biçimde arzuluyor ve “seni seven kocan” diye imzalıyordu; öyle sakindi ki, sanki bunca zamandır bunca erkek tarafından kullanılmış sözcükler, biçimleri bir yana, aşınmış şeyler değildi ve anlamını yitirmemişti.

Kuzey ve güneydeki Çin denizleri dar denizlerdir. Günlük, etkili olgularla dolu denizlerdir, adalar, kum yığınları, resifler, hızlı ve değişken akıntılar gibi – karmaşık olmakla birlikte bir denizciye açık ve belirgin bir dille seslenen olgular. Denizin sözleri Kaptan MacWhirr’in gerçeklik duygusuna öyle etkili biçimde hitap etti ki, alt kattaki kamarasından vazgeçmişti ve neredeyse tüm günlerini gemisinin kaptan köşkünde geçiriyor, sık sık yemeklerini yukarı getirtiyor, gece de harita odasında uyuyordu. Eve yazdığı mektupları da orada kaleme aldı. İstisnasız her biri, “Bu sefer sırasında hava çok güzeldi,” cümlesini ya da o anlama gelen başka bir ifade biçimini içeriyordu. Ve bu ifade de, harika sürekliliği içinde, mektupların içerdiği diğer tüm ifadelerle aynı kusursuz kesinlikteydi.

Bay Rout da mektuplar yazıyordu; ancak gemideki hiç kimse, onun, elinde kalem varken ne kadar geveze olabildiğini bilmiyordu, çünkü baş çarkçı masasını kilitli tutacak kadar hayal gücüne sahipti. Karısı onun tarzından büyük zevk alıyordu. Onlar çocuksuz bir çiftti ve kırk yaşında, iriyarı, dik memeli, şen şakrak bir kadın olan Bayan Rout, Bay Rout’un dişsiz ve saygıdeğer annesiyle Teddington yakınlarında bir kulübeyi paylaşıyordu. Kahvaltıda, cıvıl cıvıl gözlerle mektuplarının üzerinden geçer ve ilginç pasajları neşeli bir sesle sağır yaşlı hanıma haykırır, her alıntıyı şu uyarıcı bağrışla sunardı: “Solomon diyor ki!” Yabancıları da Solomon’un sözleriyle bombardımana tutmakta ustaydı, bilinmeyen metinle ve bu alıntıların beklenmedik ölçüde güldüren damarıyla onları kolayca şaşırtırdı. Yeni papaz yardımcısının kulübeye ilk uğradığı gün, kadın bir fırsatını bulup şöyle söyledi: “Solomon’un dediği gibi: ‘Gemilerle denize açılan çarkçılar, gemici tabiatının harikalarına tanık olurlar’;” ziyaretçinin çehresindeki bir değişiklik kadının durup dik dik bakmasına yol açtı.

“Solomon... Ah!.. Bayan Rout,” diye kekeledi genç adam, yüzü kıpkırmızı, “şunu söylemeliyim ki... ben...”

“O benim kocam,” diye ilan etti kadın bağırarak ve kendini gerisingeri koltuğa attı. Durumun komikliğini algılayınca, gözlerine bir mendil götürerek ölçüsüzce güldü, bu sırada adam zoraki bir gülümsemeyle ve şen şakrak kadınlar konusunda deneyimsiz olduğundan, onun acınacak derecede deli olması gerektiğine tamamen ikna olmuş halde oturuyordu. Sonradan çok iyi arkadaş oldular; çünkü kadının niyetinin saygısızlık olmadığını anlayan adam, onun aslında çok değerli bir insan olduğunu düşünmeye başladı ve zamanla, Solomon’un bilgeliğinin diğer kırıntılarını çekinmeden almayı öğrendi.

“Kendi payıma,” demiş Solomon bir keresinde, karısının aktardığına göre, “kaptanın dalavereci olmasındansa dünyanın en sıkıcı ahmağı olmasını yeğlerim. Bir aptalı idare etmenin yolu vardır; ama bir dalavereci akıllı ve kaypaktır.” Özel olarak Kaptan MacWhirr’in dürüstlüğünden çıkarılmış yapmacıklı bir genellemeydi bu; söz konusu dürüstlük, bir kil topağının yoğun belirginliğini barındırıyordu. Öte yandan, genelleme yapamayan, evlenmemiş ve nişanlanmamış olan Bay Jukes, kalbini bir dereceye kadar, daha önce gemide birlikte çalıştığı eski bir dosta açmayı alışkanlık edinmişti; adam halen, Atlantik’te sefer yapan büyük bir yolcu gemisinde üçüncü kaptan olarak görev yapıyordu.

Jukes her şeyden önce Doğu’daki ticaretin avantajları konusunda ısrarlıydı, Batı’daki okyanus hizmetinden üstün olduğunu ima ediyordu. Uzakdoğu’nun gökyüzünü, denizlerini, gemilerini ve basit yaşamını göklere çıkardı. Nan-Shan’ın bir gemi olarak en iyisi olduğunun altını çizdi.

“Pirinç kakmalı üniformalarımız yok, ama burada kardeş gibiyiz,” diye yazdı. “Hep birlikte yemek yiyor ve dövüş horozları gibi yaşıyoruz... Siyahi ekipteki bütün çocuklar türlerinin terbiyeli birer örneği, yaşlı Sol ise, ikinci kaptan, sağlam pabuç. Biz iyi dostlarız. Bizim ihtiyara gelince, daha sessiz bir kaptan bulamazsın. Bazen, yanlış bir şeyi görecek kadar aklı olmadığını düşünüyorsun. Ama öyle değil. Olamaz. Birkaç yıldır kumanda onda. Gerçekten aptalca bir şey yapmıyor ve kimseyi kaygılandırmadan gemisini gayet güzel idare ediyor. Bence olay çıkarmaktan zevk alacak kadar kafası çalışmıyor. Ondan yararlanmıyorum. Buna tenezzül etmem. İşin kalıplaşmış düzeni dışında ona söylediklerinin yarısından fazlasını anlamıyor gibi. Zaman zaman buna gülüyoruz; ama böyle bir adamla birlikte olmak aynı zamanda sıkıcı – uzun vadede. Yaşlı Sol, onun fazla muhabbet etmediğini söylüyor. Muhabbetmiş! Ah Tanrım! Hiç konuşmaz. Geçen gün kaptan köşkünün altında çarkçılardan biriyle laflıyordum, bizi duymuş olmalı. Nöbeti devralmak için yukarı çıktığımda, harita odasından çıktı ve etrafına iyice bakındı, borda seyir fenerlerinin üzerinden şöyle bir baktı, pusulaya bir göz attı, gözlerini kısarak yıldızlara baktı. Bunlar onun düzenli olarak yaptığı şeylerdir. Çok geçmeden şöyle dedi: ‘Az önce yükleme boşaltma koridorunda konuşan sen miydin?’ ‘Evet, efendim.’ ‘Üçüncü çarkçıyla mı?’ ‘Evet, efendim.’ Sancak tarafına doğru yürüyüp rüzgârlığın altındaki kendi küçük kamp taburesine oturdu ve bir kere hapşırdığını duymam dışında, belki de yarım saat ses çıkarmadı. Bir süre sonra orada ayağa kalktığını duydum, ağır ağır yürüyerek benim bulunduğum yükleme boşaltma kapısına geldi. ‘Konuşacak ne bulabiliyorsun anlayamıyorum,’ dedi. ‘Tam iki saat. Seni suçlamıyorum. Kıyıda bütün gün bunu yapan insanlar görüyorum, akşam da oturup içerken devam ediyorlar. Aynı şeyleri tekar tekrar söylüyor olmalılar. Anlayamıyorum.’

“Hiç böyle bir şey duydun mu? Üstelik bu konuda çok sabırlıydı. Onun için epey üzülmeme yol açtı. Ama bazen de sabrı tükeniyor. Elbette kimse onun canını sıkacak bir şey yapmıyor, buna değse bile. Ama değmez. O kadar saf ki, ona nanik yapacak olsan, neyin olduğunu ciddi ciddi merak ederdi. Bana bir keresinde açıkça, insanların her zaman bu kadar tuhaf davranmalarına neyin yol açtığını çözmenin ona çok güç geldiğini söyledi. Dert edilmeyecek kadar kalın kafalı, işin doğrusu bu.”

Bay Jukes, tüm kalbiyle ve canlı imgelemiyle, Batı Okyanus ticaret firmasındaki arkadaşına böyle yazdı.

İçten fikrini dile getirmişti. Bu türden bir adamı etkilemeye çalışmaya değmezdi. Dünya böyle adamlarla dolu olsaydı, yaşam Jukes’a muhtemelen eğlencesiz ve kazançsız bir iş gibi görünürdü. Görüşlerinde yalnız değildi. Deniz bile, Bay Jukes’un iyi niyetli hoşgörüsünü paylaşırmışçasına, sessiz adamı ürkütme zahmetine hiç girmemişti; adam nadiren başını kaldırıp bakıyor ve zararsızca denizlerde dolaşıyordu, gözle görülür tek amacı kıyıdaki üç kişiye yiyecek, giyecek ve barınak sağlamaktı. Pis havalar görmüştü elbette. Islanmış, rahatsız edilmiş, her zamanki gibi yorulmuştu, o zaman ve şimdi unutulduğunu hissetmişti. Yani genel olarak eve güzel hava rapor etmek için geçerli nedeni olmuştu. Ama ölçüsüz güç ve aşırı öfke gözüne hiç ilişmemişti, bitkin düşen ama hiç yatışmayan öfke – tutkulu denizin öfkesi ve gazabı. Onun var olduğunu biliyordu, tıpkı suçun ve iğrenç şeylerin var olduğunu bilmemiz gibi; onu duymuştu, tıpkı bir kasabanın barışçı bir sakininin savaşları, kıtlıkları ve selleri duyması, ama yine de bunların ne anlama geldiğini bilmemesi gibi – oysa, aslında, bir sokak kavgasına karışmış, bir kez yemeğinden olmuş ya da bir sağanak iliklerine işlemiş olabilirdi. Kaptan Mac-Whirr okyanusların yüzeyinde seferlere çıkmıştı, tıpkı bazı insanların yaşanan yılları sıyırıp geçerek dingin bir mezara usulca batması gibi, son ana dek yaşamdan habersiz, onun barındırabileceği tüm vefasızlığı, şiddeti ve dehşeti görmeden. Denizde ve karada böyle şanslı adamlar vardır – ya da kaderin veya denizin böyle hor gördüğü adamlar.

2

Barometrenin istikrarlı düşüşünü gözleyen Kaptan MacWhirr, “Pis bir hava patlamak üzere,” diye düşündü. Düşündüğü şey tam olarak bu. Orta karar pis hava konusunda deneyimi vardı – pis terimi hava için kullanıldığında, denizcilere ancak orta karar rahatsızlık verildiğini ima eder. Tartışmasız bir otorite tarafından, atmosferde yaşanacak afet boyutunda bir kargaşanın nihayet dünyanın sonunu getireceği konusunda bilgilendirilmiş olsaydı, bu bilgiyi basit bir pis hava fikri içinde eritirdi, o kadar, çünkü felaketler konusunda deneyimi yoktu, inanç da ille kavramayı gerektirmez. Ülkesinin bilgeliği bir Parlamento Yasası aracılığıyla, bir kişinin bir geminin sorumluluğunu üstlenmeye uygun sayılabilmesi için önce kasırga, hortum, tayfun gibi dönemsel fırtınalar konusunda bazı basit soruları yanıtlayabilmesi gerektiğini ilan etmişti; görünüşe bakılırsa kendisi onları yanıtlamıştı, çünkü şimdi tayfun mevsiminde Çin denizlerinde Nan-Shan’ın başındaydı. Ama yanıtlamışsa bile hiçbirini anımsamıyordu. Ne var ki, yapış yapış sıcaktan rahatsız olduğunun bilincindeydi. Kaptan köşküne çıktı, ama bu baskıdan kurtulamadı. Hava elle tutulacak kadar yoğun görünüyordu. Bir balık gibi çabuk çabuk soludu ve rahatının büyük ölçüde kaçtığı fikrine kapıldı.

Nan-Shan, dalgalanan bir parça gri ipeğin yüzeyine ve titrek pırıltısına sahip denize, gözden kaybolan bir saban izi açıyordu. Soluk ve ışınsız güneş, tuhaf bir biçimde kararsız bir ışığın içine kurşun gibi sıcağı boca ediyordu ve Çinliler güvertelerde yüzükoyun yatıyorlardı. Kansız, ince, sarı yüzleri, aşırı safra üreten hastalıklı kişilerin yüzleri gibiydi. Kaptan MacWhirr özellikle iki tanesine dikkat etti, kaptan köşkünün altında sırtüstü yayılmışlardı. Gözlerini yumar yummaz ölü gibi göründüler. Diğer üçü ise ötede kaba bir tartışma içindeydi; iriyarı bir herif, yarı çıplak, omuzları Herkül gibi, bir vincin tepesinden gevşekçe sarkıyordu; bir başkası güvertede oturuyordu, dizlerini yukarı çekmiş ve başını kızlara özgü bir tavırla yana eğmişti, bütün varlığında ve parmaklarının her hareketinde gözler önüne serilen sonsuz bir halsizlikle saçını iki yandan örüyordu. Duman bacadan güçlükle çıktı ve uçuşup gideceği yerde, kükürt kokan ve tüm güvertelere kurum yağdıran cehennemi bir bulut gibi yayıldı.

“Ne halt ediyorsunuz orada, Bay Jukes?” diye sordu Kaptan MacWhirr.

Bu alışılmadık hitap biçimi, söylenmekten çok mırıldanılmış olsa da, beşinci kaburganın altından dürtülmüşçesine irkiltti Bay Jukes’un bedenini. Kaptan köşküne alçak bir sıra getirtmiş ve üzerine oturmuştu, uzun bir ip ayaklarının dibine kıvrılmış ve bir parça yelken bezi dizlerinin üzerine gerilmiş halde, bir yelken iğnesini var gücüyle itiyordu. Başını kaldırıp baktı, yaşadığı şaşkınlık gözlerine bir masumiyet ve samimiyet ifadesi verdi.

“Geçen yolculukta kömür koymak için aldığımız yeni çuvalların bazılarını iple bağlıyorum yalnızca,” diye itiraz etti nazikçe. “Bir sonraki kömür alımı için ihtiyacımız olacak, efendim.”

“Ötekilere ne oldu?”

“Şey, eskidi elbette, efendim.”

Kaptan MacWhirr, ikinci kaptanına kararsızlıkla dik dik baktıktan sonra, “gerçeği söylemek gerekirse” onların yarısından fazlasının küpeşteden kaybolduğuna ve kaptan köşkünün öbür ucuna gittiğine ilişkin iç karartıcı ve olumsuz kanıyı açığa vurdu. Durup dururken yapılan bu saldırıya öfkelenen Jukes, ikinci ilmekte iğneyi kırdı ve işini bırakıp ayağa kalkarak şiddetli bir alçak sesle sıcağa küfretti.

Pervaneden tok bir ses çıktı, öndeki üç Çinli atışmaktan birdenbire vazgeçmişti, atkuyruğunu örmekte olansa bacaklarını kollarıyla sardı ve dizlerinin üzerinden mahzun mahzun baktı. Parlak güneş ışığı belli belirsiz ve solgun gölgeler düşürüyordu. Ölü dalga her an yükselip hızlanıyor, gemi denizin pürüzsüz, derin çukurlarında yalpalayarak ağır ağır ilerliyordu.

“Şu iğrenç ölü dalga nereden geliyor acaba,” dedi Jukes yüksek sesle, bir sendelemeden sonra kendini toplayarak.

“Kuzeybatıdan,” diye homurdandı doğrucu MacWhirr, kaptan köşkünde bulunduğu taraftan. “Pis bir hava patlamak üzere. Git de barometreye bak.”

Jukes harita odasından çıkarken, yüzünün görünümü değişip düşünceli ve kaygılı bir hal almıştı. Kaptan köşkünün küpeştesine tutundu ve gözlerini ileriye dikti.

Makine dairesinde sıcaklık yüz on yedi dereceye çıkmıştı. Kaporta penceresinden ve kazan dairesinin çıtalarından sert ve uğuldayan bir patırtı halinde sinirli sesler yükseliyor, metalden çıkan öfkeli çınlama ve kazıma seslerine karışıyordu, sanki demirden kollarıyla bacakları ve bronzdan gırtlakları olan adamlar aşağıda kavga ediyorlardı. İkinci çarkçı, buharın azalmasına göz yumdukları için ateşçilere çıkışıyordu. Demirci gibi kolları olan bir adamdı ve genel olarak ondan korkulurdu; ama o akşamüstü ateşçiler ona pervasızca karşılık verdiler ve kazan kapaklarını çaresizlikten kaynaklanan öfkeyle çarptılar. Derken gürültü birdenbire kesildi ve ikinci çarkçı göründü, kuyudan çıkan bir baca temizleyicisi gibi simsiyah çizgilerle kaplı ve sırılsıklam bir halde kazan dairesinden çıktı. Başı çıtalardan kurtulur kurtulmaz, kazan dairesi vantilatörlerini gerektiği gibi ayarlamadığı için Jukes’u azarlamaya başladı; Jukes yanıt olarak, özür dilercesine elleriyle yatıştırıcı işaretler yaptı, bunun anlamı: Rüzgâr yok – elden bir şey gelmez – istersen kendin bak. Ama beriki gerekçe duymak istemiyordu. Dişleri pis yüzünde öfkeyle parıldıyordu. Boş kafalarını oracıkta yumruklama zahmetine girmeyeceğini söyledi, canına yandığının, ama lanet olası gemiciler Tanrı’nın unuttuğu buhar kazanlarındaki buharın sırf boş kafalı ateşçilere yüklenerek mi artırılabileceğini sanıyorlardı? Hayır, Tanrı aşkına! Biraz hava akımı da gerekiyordu –gerekmiyorsa, sonsuza dek paspas kafalı bir güverte tayfası olsundu! Öğleden beri buhar göstergesinin önünde oraya buraya saldıran ve makine dairesinde deliler gibi bir aşağı bir yukarı koşturan başçarkçı da öyle. Jukes çürük, beş para etmez güverte topallarından birinin vantilatörleri rüzgâra çevirmesini sağlayamadıysa, ne işe yaradığını sanıyordu ki?

Nan-Shan’ın “makine dairesi” ile “güvertesi” arasındaki ilişkiler, bilindiği gibi, kardeşçeydi; bu nedenle Jukes uzanıp sakin bir ses tonuyla ötekinden, iğrenç bir ahmak gibi davranmamasını rica etti; kaptan, kaptan köşkünün öbür ucundaydı. Ama ikinci çarkçı, kaptan köşkünün öbür ucunda kimin olduğunu zerre kadar umursamadığını asi bir tavırla vurguladı; kaşla göz arasında kibirli onaylamayıştan coşkulu bir ruh haline geçen Jukes da, pohpohlamayan sözlerle onu ortaya çıkmaya ve canı istiyorsa o iğrenç şeyleri döndürmeye ve ancak onun gibi bir eşek kafalının bulabileceği kadar rüzgâr yakalamaya davet etti. İkinci çarkçı gözünü kırpmadan atıldı. Olduğu gibi yerinden koparıp gemiden aşağı fırlatmak istercesine lombar vantilatörüne girişti. Tek yaptığı, muazzam bir güç harcayarak baca şapkasını bir iki inç çevirmekti ve bu çabadan bitmiş tükenmiş gibiydi. Dümen dolabının arkasına yaslandı, Jukes da ona doğru yürüdü.

“Ah, Tanrım!” diye haykırdı çarkçı zayıf bir sesle. Gözlerini gökyüzüne kaldırdı, sonra da cam gibi bakışlarını indirip ufukla buluşturdu, kırk derecelik bir açıyla eğilince ufuk bir süreliğine yana yatmış gibi göründü ve yavaşça yerine oturdu. “Tanrım! Öf! Ne var ki?”

Uzun bacaklarını pergel gibi açan Jukes, bir üstünlük havası takındı. “Bu kez yakalayacağız,” dedi. “Barometre deli gibi düşüyor, Harry. Sense o aptal kavgayı çıkarmaya çalışıyorsun...”

“Barometre” sözcüğü ikinci çarkçının çılgınca kinini uyandırır gibi oldu. Tüm enerjisini yeni baştan toplayarak, alçak ve kaba bir ses tonuyla Jukes’a, adı batasıca aleti bir tarafına sokmasını buyurdu. Onun kıpkırmızı barometresi kimin umurundaydı ki? Düşen buhardı – buhar; donuklaşan ateşçiler ve aptallaşan başçarkçı arasında, hayatı zindana dönmüştü; sudaki gösterinin ne kadar yakın zamanda patlak vereceği zerre kadar umurunda değildi. Dokunsalar ağlayacak gibiydi, ama soluğuna yeniden kavuştuktan sonra karanlık bir tavırla, “Onları bayıltacağım,” diye mırıldandı ve fırlayıp gitti. Çıtaların üzerinde durup yumruğunu olağandışı günışığına salladı ve bir sevinç çığlığı atarak kendini karanlık delikten içeri bıraktı.

Jukes dönünce, yolu oraya düşen Kaptan MacWhirr’in yuvarlak sırtına ve büyük kırmızı kulaklarına gözü takıldı. MacWhirr ikinci kaptanına bakmadı, ama hemen şöyle dedi: “Çok zorba bir adam şu ikinci çarkçı.”

“Yine de iyi bir ikinci çarkçı,” diye homurdandı Jukes. “Buharı koruyamıyorlar,” diye ekledi hızla ve yaklaşan sarsıntıya karşı küpeşteyi yakaladı.

Hazırlıksız olan Kaptan MacWhirr bir koşu gitti ve bir tente dikmesini çeke çeke ortaya çıktı.

“Saygısız bir adam,” dedi inatla. “Böyle devam ederse, ilk fırsatta ondan kurtulmam gerekecek.”

“Sıcak yüzünden,” dedi Jukes. “Hava berbat. Bir azizi bile küfrettirirdi. Burada, yukarıda bile, aynen başıma yün bir battaniye sarmış gibi hissediyorum.”

Kaptan MacWhirr başını kaldırıp baktı. “Başınıza bir battaniye sardığınız oldu mu demek istiyorsunuz, Bay Jukes? Ne içindi bu?”

“Lafın gelişi, efendim,” dedi Jukes duygusuzca.

“Bazılarınızın çenesi durmuyor! Azizlerin küfretmesi de neymiş? Keşke böyle deli deli konuşmasaydınız. Ne tür bir aziz küfreder ki? Sizden daha aziz değildir sanırım. Ya battaniyenin bununla ne ilgisi var – ya da havanın... Sıcak beni küfrettirmez – küfrettirir mi? Pis bir öfke bu. Başka bir şey değil. Sizin böyle konuşmanız da ne işe yarıyor ki?”

Böylece Kaptan MacWhirr konuşmada imge kullanımından yakındı ve sonunda Jukes’u şaşırtarak küçümseyici bir biçimde homurdandı, bunu öfke ve gücenme sözleri izledi: “Kahretsin! Dikkat etmezse onu gemiden kovarım.”

Akıllanmaz Jukes ise şöyle düşündü: “Aman Tanrım! Birisi benim ihtiyarın içini değiştirmiş. Al sana öfke. Elbette hava yüzünden; başka ne olabilir ki? Meleği bile kavgacı yapar – bırak azizi.”

Güvertedeki tüm Çinliler son nefeslerini vermek üzere gibiydiler.

Batarken güneşin çapı küçülmüştü ve sönmekte olan kahverengi, ışınsız bir ışıltısı vardı, sabah onu sona doğru yaklaştırdığından beri milyonlarca yüzyıl geçmişti sanki. Kuzeye doğru yoğun bir bulut kümesi görülür hale geldi; tekinsiz bir koyu zeytuni tondaydı, denizin üzerinde alçakta ve kıpırdamadan duruyor, geminin yoluna çıkmış sağlam bir engeli andırıyordu. Gemi, ölüme sürüklenen bitkin bir yaratık gibi, ona doğru bata çıka ilerliyordu. Bakıra çalan alacakaranlık yavaş yavaş çekildi ve karanlık yukarıda titrek, kocaman bir yıldız sürüsünü ortaya çıkardı, havaya uçmuşçasına titreşip duruyorlardı ve yeryüzünün çok yakınında asılı gibiydiler. Saat sekizde Jukes geminin seyir defterine yazı yazmak için harita odasına girdi.

Müsvedde seyir defterinden millerin sayısını, geminin rotasını güzelce kaydetti ve “rüzgâr” kolonunda, öğleden beri geçen sekiz saate boydan boya “sakin” sözcüğünü karaladı. Geminin sürekli, tekdüze bir biçimde sallanması canını sıkmıştı. Ağır yazı takımı, hızla yana çekilerek dolmakalemden kurtulmak gibi bir ters mantığı akla getirecek biçimde kayıyordu. “Gözlemler” başlığı altındaki geniş alana “Sıcak çok bunaltıcı” yazdıktan sonra, dolmakalem sapının ucunu düdük çalar gibi dişlerinin arasına sıkıştırdı ve yüzünü dikkatle kuruladı.

“Gemi, rüzgâra ters, yüksek bir ölü dalgada şiddetle sallanıyor,” diye yeniden yazmaya başladı ve kendi kendine yorumda bulundu: “Buna şiddetle demezler.” Sonra şöyle yazdı: “Günbatımı tehlike oluşturuyor, kuzeyde ve doğuda bir alçak bulut kümesi var. Yukarıda gökyüzü açık.”

Dolmakalemi durdurup masanın üzerinden uzanarak kapıdan dışarı bir göz attı ve bu bakış açısından, siyah bir gökyüzüne açılan tikağacı pervazların arasından tüm yıldızların yukarıya doğru uçtuğunu gördü. Hepsi birlikte uçuşa geçti ve gözden kayboldu, beyaz ışık çakmalarıyla beneklenen bir siyahlık bıraktı yalnızca, çünkü deniz de gökyüzü kadar siyahtı ve uzaklardaki köpükle beneklenmişti. Sallantı sırasında uçmuş olan yıldızlar geminin tekrar savrulmasıyla geri geldi, pırıltılı bir yığın halinde aşağıya doğru atıldı, alev gibi noktalar değil de, berrak, ıslak bir ışıltıyla parlayan minik diskler boyutuna gelmiş halde.

Jukes uçan kocaman yıldızları bir an seyretti, sonra da şöyle yazdı: “Akşam saat 8. Ölü dalga yükseliyor. Gemi güçlükle ilerliyor ve güvertelerden su alıyor. Ameleler gece ambara kapatıldı. Barometre hâlâ düşüyor.” Duraklayıp, “Belki de bundan hiçbir şey çıkmayacak,” diye düşündü. Sonra da maddelerini kararlı bir biçimde bağladı: “Bir tayfunun her türlü belirtisi var.”

Dışarı çıkarken kenara çekilmek zorunda kaldı ve Kaptan MacWhirr tek söz etmeden ya da işaret yapmadan bir adımda eşiği geçti.

“Kapıyı kapatır mısınız, Bay Jukes?” diye bağırdı içeriden.

Jukes söyleneni yapmak için dönerken, “Üşütmekten korkuyor herhalde,” diye mırıldandı ironik bir biçimde. Aşağıda nöbet sırası ondaydı, ama kendi gibilerle sohbet etmeye can atıyordu; “Yine de o kadar kötü görünmüyor – değil mi?” dedi üçüncü kaptana neşeyle.

Üçüncü kaptan, kaptan köşkünde bir aşağı bir yukarı gidip geliyordu, bir an küçük adımlarla sendeliyor, sonrakinde güvertenin oynak eğimini güçlükle çıkıyordu. Jukes’un sesiyle, yüzü ileriye dönük halde hareketsiz kaldı, ama karşılık vermedi.

“Hey! Bu şiddetli,” dedi Jukes; uzun sarsıntıyı atlatmak için, yere indirdiği eli döşemeye değinceye kadar yana eğildi. Bu kez üçüncü kaptanın gırtlağından tatsız bir ses çıktı.

Yaşlıca, üstü başı dökülen ufak tefek bir herifti, dişleri bozuktu ve yüzünde hiç kıl yoktu. Şangay’da aceleyle gemiye alınmıştı; o seferde, evinden getirilen üçüncü kaptan, (Kaptan MacWhirr’in hiç anlayamadığı bir biçimde) gemide bir kenarda duran boş bir kömür tutuşturucunun içine düşmeyi becererek gemiyi limanda üç saat geciktirmiş, beyin sarsıntısı ve bir iki kırık kol bacakla kıyıdaki hastaneye gönderilmesi gerekmişti.

Sevimsiz ses, Jukes’un cesaretini kırmadı. “Çinliler aşağıda çok güzel zaman geçiriyor olmalılar,” dedi. “Şansları var ki bu ihtiyar benim şimdiye dek bulunduğum her gemiden daha az sallanıyor. Al işte! Bu o kadar kötü değildi.”

“Dur hele,” diye homurdandı üçüncü kaptan.

Ucu kırmızı sivri burnu ve incecik büzülmüş dudaklarıyla, içten içe öfkeden köpürüyor gibi görünürdü hep; kabalığa varacak ölçüde açık seçik konuşurdu. Görev başında değilken tüm zamanını kapısı kapalı kamarasında geçirir, içeride o kadar sessiz olurdu ki, ortadan kaybolur kaybolmaz uykuya daldığı sanılırdı; ama güvertedeki nöbeti için onu uyandırmaya gelen adam, her zaman gözleri faltaşı gibi açık, kuşetinde sırtüstü yatmış, kirli bir yastıktan ters ters bakarken bulurdu onu. Hiç mektup yazmazdı, herhangi bir yerden haber almayı umuyor gibi değildi; bir keresinde West Hartlepool’dan söz ettiği duyulmuşsa da, çok sert bir biçimde ve yalnızca bir pansiyonun fahiş fiyatlarıyla ilgili olarak yapmıştı bunu. Dünyanın limanlarından ihtiyaca göre toplanan adamlardan biriydi. Onlar yeterince yeteneklidirler, ümitsizce muhtaç görünürler, herhangi bir kişilik bozukluğu izi taşımazlar ve apaçık başarısızlığın tüm belirtilerini gösterirler. Acil bir durumda gemiye gelirler, sudaki hiçbir gemiyi umursamazlar, onlar hakkında hiçbir şey bilmeyen gemi arkadaşlarıyla rahat bir ilişki kurup kendi atmosferlerinde yaşarlar ve uygunsuz zamanlarda gemiden ayrılmaya karar verirler. Öteki adamların karaya çıkmaktan korkacakları, Tanrı’nın unuttuğu bir limanda tek veda sözü etmeden çekip giderler ve hazine sandığı gibi bağlanmış eski püskü bir gemici sandığını yanlarına alarak ve geminin tozunu ayaklarından silkeler gibi bir havaya bürünerek kıyıya çıkarlar.

“Dur hele,” diye tekrarladı üçüncü kaptan, sırtı Jukes’a dönük halde, kıpırdamadan ve yılmadan, büyük sallantılarda dengesini buldu.

“Onu sıcağı sıcağına yakalayacağımızı mı söylemek istiyorsun?” diye sordu Jukes çocuksu bir ilgiyle.

“Söylemek mi?.. Ben hiçbir şey söylemiyorum. Beni gafil avlayamazsın,” diye lafı yapıştırdı ufak tefek üçüncü kaptan, bir gurur, küçümseme ve kurnazlık karışımıyla, sanki Jukes’un sorusu akıllıca ortaya çıkarılmış bir tuzakmış gibi. “Ah hayır! Hiçbiriniz beni aptal yerine koyamazsınız,” diye mırıldandı kendi kendine.

Jukes, bu üçüncü kaptanın adi hayvanın teki olduğunu hızla aklından geçirdi ve keşke zavallı Jack Allen kömür tutuşturucunun içine düşmemiş olsaydı dedi. Geminin önündeki uzak siyahlık, yeryüzünün yıldızlı gecesinin arasından görülen başka bir gece gibiydi – yaratılmış evrenin ötesindeki enginliklerin yıldızsız gecesi, müthiş sessizliği içinde, çekirdeği yeryüzü olan pırıltılı küredeki sığ bir çatlaktan açığa çıkıyordu.

“Orada ne olursa olsun,” dedi Jukes, “doğruca içine gidiyoruz.”

“Sen söyledin,” diye araya girdi üçüncü kaptan, hep Jukes’a sırtı dönük halde. “Sen söyledin işte – ben değil.”

“Ah, cehennemin dibine git!” dedi Jukes dobra dobra; ötekiyse zafer kazanmışçasına küçük bir kıkırtı koyuverdi.

“Sen söyledin,” diye tekrarladı.

“Ne olmuş yani?”

“Lanet bir görüş mesafesini daha az söyledikleri için kaptanlarıyla başı derde giren çok iyi adamlar tanıyorum,” diye yanıt verdi üçüncü kaptan hararetle. “Ah hayır! Beni gafil avlayamazsın.”

“Kendini ele vermemeye can atıyor gibisin,” dedi Jukes, bu kadar saçmalık karşısında hepten hırçınlaşmıştı. “Ben ne düşündüğümü söylemekten korkmazdım.”

“Tabii ya, bana! Büyük marifet değil bu. Ben bir hiçim, bunu da gayet iyi biliyorum.”

Gemi, biraz ara verip nispeten sabit durduktan sonra, art arda sallanmaya başladı, her sallantı ötekinden daha kötüydü ve Jukes dengesini korumakla o kadar meşguldü ki bir süre ağzını açamadı. Şiddetli sarsıntı az buçuk hafifler hafiflemez şöyle dedi: “Durum pek iyi sayılmaz. Bir şey yaklaşıyor olsun ya da olmasın, bence gemi o ölü dalgaya kafa tutmalı. İhtiyar az önce içeri girip yattı. Onunla konuşmazsam Tanrı belamı versin.”

Ama harita odasının kapısını açınca, kaptanının kitap okuduğunu gördü. Kaptan MacWhirr yatmıyordu: Bir eliyle kitaplığın kenarını kavramış, ötekiyle kalın bir cildi yüzünün önünde açık tutmuş, ayakta duruyordu. Lamba yalpalıkta kıpırdıyor, yerinden çıkan kitaplar rafta bir o yana bir bu yana devriliyor, uzun barometre kesik çemberler çizerek sallanıyor, masa her an eğimini değiştiriyordu. Bütün bu kaynaşma ve hareketin ortasında Kaptan MacWhirr, kitaplığa tutunmuş halde, kitabın üst kenarının üzerinden gözlerini gösterdi ve, “Ne var?” diye sordu.

“Ölü dalga kötüleşiyor, efendim.”

“Buradan fark ettim,” diye mırıldandı Kaptan MacWhirr. “Bir terslik mi var?”

Kitabın tepesinden kendisine bakan gözlerin ciddiliğinden içten içe kaygılanan Jukes, sıkıntılı bir biçimde sırıttı.

“Fındık kabuğu gibi sallanıyoruz,” dedi sıkılgan bir tavırla.

“Evet! Çok şiddetli – çok şiddetli. Ne istiyorsunuz?”

Bunun üzerine Jukes güvenini kaybetti ve bocalamaya başladı.

“Yolcularımızı düşünüyordum,” dedi, denize düşüp yılana sarılan bir adam edasıyla.

“Yolcular mı?” dedi kaptan büyük bir şaşkınlıkla. “Hangi yolcular?”

“Şey, Çinliler, efendim,” diye açıkladı Jukes, bu sohbetten çok rahatsız olmuştu.

“Çinlilermiş! Neden açık konuşmuyorsunuz? Ne demek istediğinizi anlayamadım. Bir grup ameleden yolcular diye söz edildiğini daha önce hiç duymamıştım. Yolcular demek! Neyiniz var sizin?”

İşaretparmağıyla kitabı kapatan Kaptan MacWhirr kolunu indirdi ve iyice şaşırmış göründü. “Neden Çinlileri düşünüyorsunuz, Bay Jukes?” diye sordu.

Jukes, buna zorlanmış bir adam gibi azimle eyleme geçti. “Güverteler suyla doluyor, efendim. Belki pruvayı doğrultursunuz diye düşündüm – bir süreliğine. Dalga biraz alçalana kadar – çok yakında olur, sanırım. Pruvayı doğuya çevirmek gerek. Hiç böyle sallanan bir gemi görmedim.”

Kapı eşiğinde bekledi; rafa tutunmayı yetersiz bulan Kaptan MacWhirr ise, kararını verip onu aceleyle bıraktı ve koltuğa çöktü.

“Pruvayı doğuya çevirmek mi?” dedi, dik oturmaya çabalayarak. “Rotadan dört kerteden fazla sapmak demektir bu.”

“Evet, efendim. Elli derece... Bunu karşılayacak kadar ters yöne çevirirdi pruvayı...”

Kaptan MacWhirr şimdi dik oturuyordu. Kitabı elinden bırakmamıştı, kaldığı yeri de kaybetmemişti.

“Doğuya mı?” diye tekrarladı, şaşkınlığa kapılarak. “Do... Nereye gittiğimizi sanıyorsunuz? Çinlileri rahat ettirmek için, tam yol giden bir buharlı gemiyi rotasından dört kerte döndürmemi istiyorsunuz! Dünyada yapılan çılgınca şeyleri yeterinden fazla duydum – ama bu... Sizi tanımasam, Jukes, alkollüsünüz sanırdım. Dümeni dört kerte kırmak ha... Peki ya sonra? Rotayı düzeltmek için öbür taraftan dört kerte ilerlemek, sanırım. Bir buharlı gemiyi sanki yelkenli gemiymiş gibi tiramola etmeye başlayacağımı da nereden çıkardınız?”

“İyi ki yelkenli değil,” diye araya girdi Jukes, acı bir hazırcevaplıkla. “Bu akşamüstü Tanrı’nın cezası her direği yerle bir olurdu.”

“Evet! Siz de öylece durmak ve yıkılmalarını seyretmek zorunda kalırdınız,” dedi Kaptan MacWhirr, biraz canlanarak. “Hava çok durgun, öyle değil mi?”

“Öyle, efendim. Ama sıradışı bir şeyin yaklaşmakta olduğu kesin.”

“Belki. Sanırım o pisliğin yolundan çekilmem gerektiğini düşünüyorsunuz,” dedi Kaptan MacWhirr, olanca yalın bir davranış tarzı ve ses tonuyla konuşarak ve zemindeki muşambaya gözlerini dikerek. Böylece ne Jukes’un rahatsızlığını ne de yüzündeki gücenme ve şaşkın saygı karışımını fark etti.

“Şimdi, gelelim bu kitaba,” diye sözlerini sürdürdü acele etmeden, kapalı ciltle uyluğuna vurarak. “Fırtınalarla ilgili bölümü okuyordum.”

Bu doğruydu. Fırtınalarla ilgili bölümü okuyordu. Harita odasına, raftan kitabı alma niyetiyle girmemişti. Havadaki bir etki –muhtemelen, kamarotun emir almadan kaptanın denizci çizmelerini ve muşamba yağmurluğunu harita odasına çıkarmasına yol açan etkinin aynısı– sanki elini rafa yönlendirmişti ve oturmaya bile zaman ayırmadan bilinçli bir çabayla konunun terminolojisine dalmıştı. Üstüne üstüne gelen yarı çemberler, sola ve sağa devirli açıölçerler, rotanın eğrileri, merkezin muhtemel kerterizi, rüzgârın yön değiştirmesi ve barometrenin gösterdiği dereceler arasında kendini kaybetti. Tüm bunlarla kendisi arasında mutlak bir bağ kurmaya çalıştı ve sonuçta bir sürü sözcüğü ve birçok öğüdü küçümseyerek öfkeye kapıldı, hepsi kafada kurulmuştu ve varsayımdı, bir kesinlik pırıltısı yoktu.

“Çok şaşırtıcı bir şey, Jukes,” dedi. “İnsan burada yazanlara inanacak olsa, zamanının çoğunda bütün denizi dolaşıp havanın gerisinde kalmaya çalışırdı.”

Yine kitapla bacağına vurdu; Jukes ağzını açtı, ama hiçbir şey söylemedi.

“Havanın gerisinde kalmak için dolaşmak! Bunu anlıyor musunuz, Bay Jukes? Çok çılgınca bir şey!” diye haykırdı Kaptan MacWhirr, aralıklı olarak, zemine dalıp giderek. “Sanırsınız ki yaşlı bir kadın yazmış bunu. Bana gelmez. Bu zımbırtı işe yarar bir şey söylüyorsa, o da hemen rotayı çevirmem gerektiğidir, onu lanet bir yerlere çevirmeli ve yolumuza çıkacağı düşünülen bu pis havanın kuyruğunda kuzeyden Fu-chau’ya inmeliyim. Kuzeyden! Anlıyor musunuz, Bay Jukes? Fazladan üç yüz millik mesafe ve gösterilecek güzel bir kömür faturası. İçindeki her sözcük tamamen doğru olsaydı bile bunu yapamazdım, Bay Jukes. Benden bunu beklemeyin...”

Suskun Jukes bu duygu ve gevezelik gösterisine hayret etti.

“Ama gerçek şu ki, herifin haklı olup olmadığı da belli değil. Boranın ne biçim bir şey olduğunu başına gelmeden nasıl anlarsın? Kendisi gemide değil, değil mi? Pekâlâ. Burada diyor ki, o şeyin merkezi rüzgârdan sekiz kerte açılırmış; ama barometrenin düşmesine karşın bizde rüzgâr yok. Öyleyse merkez nerede?”

“Birazdan rüzgâr çıkar,” diye mırıldandı Jukes.

“Gelsin bakalım,” dedi Kaptan MacWhirr, ağırbaşlı bir öfkeyle. “Her şeyi kitaplarda bulamayacağınızı görün, Bay Jukes. Mantıklı bakacak olursanız, meltemleri atlatmak ve gökyüzünden esen rüzgârları alt etmek için tüm bu kurallar bana çok çılgınca geliyor.”

Bakışlarını kaldırdı, Jukes’un kendisine kuşkuyla gözlerini dikip baktığını gördü ve ne demek istediğini açıklamaya çalıştı.

“Çinlileri rahat ettirmek için geminin pruvasını –kim bilir ne kadar süreliğine– çevirmeye yönelik olağandışı görüşünüz kadar acayip; oysa tek yapmamız gereken onları Fu-chau’ya götürmek, zamanlamaya göre cuma öğleden önce oraya varırız. Hava beni geciktirirse – olsun varsın. Açık seçik havadan söz edecek seyir defteriniz var. Ama diyelim ki rotamdan şaştım ve iki gün geç vardım, onlar da bana, ‘Bunca zaman neredeydiniz, kaptan?’ diye sordular. Buna ne diyebilirim? ‘Kötü havayı atlatmak için dolaştım,’ derim. ‘Epey kötüydü herhalde,’ derler. ‘Bilmiyorum,’ demek zorunda kalırım; ‘onu atlattım.’ Gördünüz mü, Jukes? Bu akşamüstü hepsini enine boyuna düşündüm.”

Başını kaldırıp yine o görmeyen, hayal gücünden yoksun tarzıyla baktı. Hiç kimse onun tek seferde bu kadar çok şey söylediğini duymamıştı. Kapı eşiğinde kolları açık duran Jukes, mucize görmeye davet edilmiş bir adam gibiydi. Gözlerinden sınırsız hayret okunurken, tüm çehresine inanmazlık yerleşmişti.

“Bora, boradır, Bay Jukes,” diye devam etti kaptan, “ve tam yol giden bir buharlı gemi onunla yüzleşmelidir. Dünyada o kadar çok pis hava var ki; yapılacak en uygun şey, Melita’nın kaptanı yaşlı Wilson’ın ‘fırtına stratejisi’ dediği şeye kulak asmadan boranın içinden geçmektir. Geçen gün kıyıdayken onun, gelip yanımdaki masaya oturan bir sürü kaptana bu konuda nutuk çektiğini duydum. Bana son derece saçma geldi. Onlara şeyi anlatıyordu, korkunç bir borayı – manevra yaparak nasıl atlattığını, sanırım böyle dedi, öyle ki bora ona elli milden fazla yaklaşamamış. Kafayı çalıştırdığını söyledi. Elli mil uzakta korkunç bir bora olduğunu nasıl bildi, orasını aklım almıyor. Çatlak bir adamı dinlemek gibiydi. Kaptan Wilson’ın bu işleri daha iyi bilecek kadar yaşlanmış olduğunu sanırdım.”

Kaptan MacWhirr bir an durdu, sonra, “Aşağıda nöbet sizde mi, Bay Jukes?” dedi.

Jukes yerinden sıçrayarak kendine geldi. “Evet, efendim.”

“En ufak değişiklikte beni çağırmalarını emredin,” dedi kaptan. Kitabı yerine koymak için yukarı uzandı ve kanepede bacaklarının üstünü örttü. “Kapıyı iyice kapatın ki savrulup açılmasın, olur mu? Çarpan bir kapıya katlanamam. Şunu söylemeliyim ki, bu gemiye bir sürü tapon kilit takmışlar.”

Kaptan MacWhirr gözlerini yumdu.

Kendini dinlendirmek için böyle yaptı. Yorgundu ve düşünmekle geçen yıllar içinde olgunlaşmış bazı inanışları açığa çıkaran kapsamlı bir tartışmanın sonunda oluşan o zihinsel boşluk durumunu yaşıyordu. Gerçekten de, inandığı şeyin itirafını bildiği gibi yapmıştı; bu durum, kapının öbür yanındaki Jukes’un epeyce bir süre kafasını kaşıyarak durmasına yol açtı.

Kaptan MacWhirr gözlerini açtı.

Uyumuş olduğunu düşündü. O büyük gürültü neydi? Rüzgâr mı? Neden çağrılmamıştı? Lamba yalpalıkta kıpırdıyor, barometre çemberler çizerek sallanıyor, masa her an eğimini değiştiriyordu; konçları kıvrılmış bir çift gevşek denizci çizmesi kayarak kanepenin yanından geçti. Hemen elini uzatıp birini yakaladı.

Kapıdaki bir aralıkta Jukes’un yüzü belirdi: yalnızca kıpkırmızı yüzü, dik dik bakan gözlerle. Lambanın alevi birden yükseldi, bir parça kâğıt havalandı, içeriye dolan hava Kaptan MacWhirr’i sarmaladı. Çizmeyi çeke çeke giymeye başlayarak, Jukes’un şişkin, heyecanlı yüz hatlarına beklenti dolu bir bakış yöneltti.

“Bunun gibi ortaya çıktı,” diye bağırdı Jukes, “beş dakika önce... birdenbire.”

Kapının küt diye çarpılmasıyla kafa gözden kayboldu, büyük bir şapırtı ve pıtırdayan damlalar kapalı kapıyı yalayıp geçti, sanki bir kova dolusu erimiş kurşun kamaraya fırlatılmıştı. Şimdi dışarıdaki derin, titreşimli gürültünün arasında bir ıslık sesi duyulabiliyordu. Bir barakada ne kadar cereyan olursa havasız harita odasında da o kadar var gibiydi. Kaptan MacWhirr, yerde hızla gidip gelen öbür denizci çizmesini yakaladı. Telaşlı değildi, ama ayağını sokacak açıklığı hemen bulamadı. Fırlatıp atmış olduğu ayakkabılar kamaranın bir ucundan öbürüne savrulup duruyor, köpek yavruları gibi neşeyle birbirinin üzerine atlıyordu. Ayağa kalkar kalkmaz onlara acımasız bir tekme savurdu, ama etkisi olmadı.

Muşamba yağmurluğuna uzanmak için, hamle eden bir eskrimci havasına soktu kendini; daha sonra da, silkinerek ilerlerken kapalı mekânın her yerinde sendeledi. Çok ağırbaşlı bir tavırla, bacaklarını iyice ayırarak ve boynunu uzatarak, hafifçe titreyen kalın parmaklarıyla, ensesine kadar inen başlığının bağcıklarını çenesinin altında ağır ağır düğümlemeye başladı. Ayna karşısında bonesini takan bir kadının bütün hareketlerini yineledi, gergin, kulak kabartan bir dikkatle, gemisini birdenbire kuşatan karmakarışık yaygarada her an adının bağırıldığını duymayı bekliyormuş gibi. Dışarı çıkmaya ve bunun anlamı her neyse ona göğüs germeye hazırlanırken, yaygaradaki artış kulaklarını doldurdu. Çok gürültülü patırtılıydı – rüzgârın esmesinden, denizin gürlemesinden oluşuyordu, havanın o uzatılmış derin titreşimi de cabası, sanki çok büyük ve uzak bir davulun gümbürdemesi borayı bastırıyordu.

Bir an lambanın ışığında durdu; görkemli çarpışma giysisi içinde tıknaz, hantal, biçimsiz; kırmızı yüzüyle tetikte.

“Bu gemide çok ağırlık var,” diye mırıldandı.

Kapıyı açmaya yeltenir yeltenmez rüzgâr kapıyı yakaladı. Kapı koluna yapışan kaptan eşikten dışarı sürüklendi ve bir anda kendini rüzgârla, konusu o kapının kapatılması olan bir tür kişisel didişmeye girişmiş halde buldu. Son anda bir hava dili içeriye daldı ve lambanın alevini yalayıp söndürdü.

Geminin önünde, çakıp duran bir sürü beyaz ışığın üstünde büyük bir karanlık olduğunu fark etti; sancak kemeresine birkaç şaşırtıcı yıldız sarktı, sönük ve kesik kesik, göz alabildiğine uzanan dalgalı bir denizin üzerinde, deli gibi sürüklenen bir dumanın arasından görülüyormuş gibi.

Kaptan köşkünde birbirine sokulmuş bir grup adam vardı, zar zor seçiliyor ve uğraşıp didiniyorlardı, köprü üstü pencerelerinden başları ve sırtlarına vuran puslu ışıkta büyük çaba gösteriyorlardı. Karanlık birden bir pencere camını, sonra bir başkasını örttü. Yitik grubun sesleri, bir boraya yakalanmış adamların sesleri gibi ulaştı ona, kulağı sıyırıp geçen bölük pörçük, umutsuz bağrışlar halinde. Birdenbire Jukes yanında belirdi, başını öne eğmiş, bağırıyordu.

“Dikkat – köprü üstü kepenklerini – kapatın – korkarım – cam – patlayacak.”

Jukes kaptanının ona çıkıştığını duydu.

“Beni çağırın – diye – uyarmıştım.”

Dudaklarına bastıran gürültü patırtının arasında, açıklamaya çalıştı.

“Kaptan köşkünde – kalan – hafif hava – birden – kuzeydoğuya – dönebilirdi – mutlaka – duyarsınız – diye düşündüm.”

Branda vardasiloya sığınmışlardı ve tartışan insanlar gibi seslerini yükselterek konuşabiliyorlardı.

“Tüm vantilatörleri kapamak için işe koyuldum. İyi ki güvertede kalmışım. Uyuyacağınızı düşünmemiştim, bu yüzden de... Ne dediniz, efendim? Ne?”

“Hiçbir şey,” diye bağırdı Kaptan MacWhirr. “Tamam – dedim.”

“Tanrı’ya şükür! Bu kez yakaladık,” diye gözlemde bulundu Jukes avaz avaz.

“Geminin rotasını değiştirmediniz mi?” diye sordu Kaptan MacWhirr, sesini zorlayarak.

“Hayır, efendim. Kesinlikle değiştirmedik. Rüzgâr tam karşıdan çıktı. İşte baş tarafa gelen dalgalar.”

Geminin ileri fırlaması bir sarsıntıyla sona erdi, sanki ön ayağını sert bir şeye basmıştı. Bir anlık sessizlikten sonra, uçuşan su damlaları rüzgârla birlikte yüzlerine sertçe çarptı.

“Gemiyi elimizden geldiğince böyle tutalım,” diye bağırdı Kaptan MacWhirr.

Jukes tuzlu suyu gözlerinden çıkarıp atmadan tüm yıldızlar gözden kaybolmuştu.

3

Jukes, suya ağ atarak yakalanabilecek yarım düzine genç kaptan yardımcısı kadar hazır ve nazır bir adamdı; ilk fırtınanın ürkütücü acımasızlığından az çok hayrete düşmüş olsa da, anında kendini toplamış, tayfaları göreve çağırmış ve güvertedeki açıklıkları, sanki akşam tiriz vurulmamış gibi sımsıkı kapatmaları için onları işe koşmuştu. Canlı, gür sesiyle, “Fırlayın, çocuklar, bir el atın!” diye bağırarak işe rehberlik etti, bütün bu süre boyunca “bunu beklemiş olduğunu” kendi kendine söyleyip durdu.

Ama aynı zamanda, bunun beklediğinden biraz fazla olduğunun bilincine varıyordu. Yanağında hissettiği ilk hava kıpırtısından itibaren, bora bir çığın artan itme gücünü yüklenmiş gibiydi. Şiddetli su serpintileri Nan-Shan’ı baş tarafından kıç tarafına kadar kuşattı ve gemi düzenli sarsıntısının ortasında bir anda, korkudan çıldırmış gibi silkinmeye ve ileri atılmaya başladı.

Jukes, “Bunun şakası yok,” diye düşündü. Kaptanıyla birbirlerine bağıra çağıra durumu açıklarlarken, birden alçalan karanlık, gecenin üzerine çöktü, elle tutulur bir şey gibi görüşlerini kesti. Dünyanın maskeli ışıkları kısılmıştı sanki. Jukes, kaptanının el altında olmasından eleştirisiz memnundu. Sanki bu adam, salt güverteye çıkarak, boranın ağırlığının çoğunu omuzlarına almış gibi rahatladı Jukes. Komuta etmenin saygınlığı, ayrıcalığı ve yükü böyle olur.

Kaptan MacWhirr dünyada hiç kimseden bu tür bir rahatlatma bekleyemezdi. Komuta etmenin yalnızlığı böyle olur. Hasmının gözüne bakar gibi rüzgârın gözüne bakan bir denizcinin dikkatli tavrıyla görmeye, gizli niyetin içyüzünü anlamaya ve itmenin hedefini ve gücünü tahmin etmeye çalışıyordu. Sert rüzgâr engin bir belirsizlikten onu yalayıp geçti; ayaklarının altında gemisinin huzursuzluğunu hissetti ve biçiminin gölgesini ayırt edemedi bile. Böyle olmamasını dilerdi; kör bir adamın çaresizliğine kapıldığını hissederek çok sessizce bekledi.

Suskun olmak onun için doğaldı, karanlık da olsa aydınlık da olsa. Dirseğinin dibindeki Jukes taşkınlığa kapılıp neşeyle, “Hemen en kötüsünü gördük galiba, efendim,” diye bağırarak sesini duyurdu. Hafif bir şimşek çakması dört bir yanı titretti, büyük ve derin bir mağaranın içine çakmış gibi – denizin siyah ve gizli bir odasının içine, zeminine dalgaların köpüklü tepelerinin vurduğu bir odasının.

Tekinsiz, uçucu bir an boyunca alçaktaki bölük pörçük bir bulut kütlesini, geminin uzun ana hatlarının yalpalamasını, kaptan köşkünde, tos vururken taşlaşmışçasına başları önde yakalanmış adamların siyah karaltılarını açığa çıkardı. Karanlık aşağıda tüm bunların üzerine çöktü ve gerçek şey sonunda geldi.

Ürkütücü ve hızlı bir şeydi, küçük bir şişenin öfkeyle aniden paramparça edilmesi gibi. Geminin dört bir yanında çok şiddetli bir sarsıntıyla patlamış gibiydi ve sular hızla içeri doldu, sanki muazzam bir baraj rüzgâr yönünde havaya uçurulmuştu. Bir anda adamlar birbirleriyle bağlantılarını yitirdiler. Büyük bir rüzgârın bölücü gücüdür bu: İnsanı türdeşlerinden soyutlar. Deprem, toprak kayması, çığ bir adamın karşısına tesadüfen çıkar – hırstan yoksunmuş gibi. Gözü dönmüş bir bora ise ona kişisel bir düşman gibi saldırır, kollarını bacaklarını kıskıvrak yakalamaya çalışır, zihnini ele geçirir, ruhunu bozguna uğratıp bedeninden püskürtmeye kalkışır.

Jukes kaptanından uzağa sürüklendi. Havada fırıl fırıl dönerek uzun bir mesafe kat ettiğini sandı. Her şey yok oldu – hatta, bir an için, düşünme gücü bile; ama eli vardavele puntellerinden birini bulmuştu. Bu deneyimin gerçekliğine inanmama eğilimi sıkıntısını kesinlikle hafifletmedi. Genç olmasına karşın kötü havalar gördüğü olmuştu ve en kötüsünü hayal etme yeteneğinden hiçbir zaman kuşkulanmamıştı; ama bu, onun hayal gücünün o kadar ötesindeydi ki, herhangi bir geminin varlığıyla uyumsuz görünüyordu. Onu tutunduğu yerden söküp atmaya çalışan bir güce karşı zorlu bir çabaya girişme gerekliliği tarafından bu kadar rahatsız edilmeseydi, aynı şekilde kendisinden de kuşkuya düşerdi belki de. Üstelik, tamamen mahvolmadığı kanısı, yarı boğulmuş, vahşice sarsılmış ve kısmen soluğu kesilmiş olma duyguları arasından ona geri döndü.

Orada güvenliksiz biçimde putrelle tek başına çok uzun süre kaldı gibi geldi ona. Yağmur üzerine boşandı, oluk oluk aktı. Jukes kesik kesik soluk aldı; bazen yuttuğu su tatlıydı, bazen de tuzlu. Olayın büyük bir bölümünde gözlerini sımsıkı kapalı tuttu, sanki görme gücünün doğruluğuna olan inancı öğelerin muazzam furyasında yıkılabilirdi. Gözlerini çabuk çabuk kırpıştırmaya cesaret ettiğinde, uçuşan yağmur ve serpintilerin arasında zayıf zayıf parlayan sancak ışığının yeşil ışıltısından biraz moral desteği aldı. Tam ona bakıyordu ki, ışın köpüren denize vurdu ve deniz onu söndürdü. Jukes dalganın tepesinin devrildiğini gördü, çıkardığı cılız ses çevresinde kopan müthiş patırtıya eklendi ve neredeyse aynı anda putrel Jukes’un onu saran kollarından sertçe çekildi. Sırtına inen ağır bir darbenin ardından kendini birdenbire suda yüzerken ve yukarı doğru taşınırken buldu. İlk karşı konulmaz kanısı, bütün Çin Denizi’nin kaptan köşküne tırmanmış olduğuydu. Sonra, daha mantıklı düşünerek, kendisinin gemiden suya düştüğü sonucuna vardı. Büyük miktarda suyun içinde dönüp durduğu, oradan oraya fırlatıldığı ve yuvarlandığı süre boyunca, aklından şu sözcükleri apar topar tekrarlayıp durdu: “Tanrım! Tanrım! Tanrım! Tanrım!”

Birdenbire, perişanlık ve umutsuzlukla isyan ederek, bundan kurtulmaya çılgınca azmetti. Kolları ve bacaklarıyla debelenmeye başladı. Ama zavallı çabalarına başlar başlamaz, her nasılsa bir yüzle, bir muşamba yağmurlukla ve birinin çizmeleriyle karışmış olduğunu fark etti. Sırayla tüm bu şeylere var gücüyle yapıştı, onları kaybetti, tekrar buldu, bir kez daha kaybetti ve sonunda kendisi bir çift güçlü kol tarafından sımsıkı kavrandı. Kucaklamaya yakından karşılık vererek kalın, sağlam bir vücuda sarıldı. Kaptanını bulmuştu.

Daha da sıkı sarılarak tekrar tekrar tepetaklak yuvarlandılar. Birden su onları acımasız bir darbeyle yere bıraktı; köprü üstünün yan tarafına yığılarak, soluksuz ve yara bere içinde, rüzgârda sendeleyerek durmaya ve tutunabildikleri yere tutunmaya terk edildiler.

Jukes bu işin içinden epeyce ürkmüş bir halde çıktı, sanki duygularına yöneltilmiş eşi benzeri olmayan bir öfkeden kaçmıştı. Bu onun kendine olan güvenini sarstı. O acımasız siyahlıkta yakınında hissedebildiği adama amaçsızca, şakakları patlayacak gibi olana dek, “Siz misiniz, efendim? Siz misiniz, efendim?” diye bağırmaya başladı. Ve yanıt olarak bir ses duydu, çok uzakta ağlıyormuş gibi, çok uzak bir mesafeden ona ters ters haykırıyormuş gibi, tek sözcük: “Evet!” Sular yeniden kaptan köşkünü kapladı. Jukes onlara savunmasızca tam kafasından hedef oldu, iki eli de tutunmakla meşguldü.

Geminin hareketi ölçüsüzdü. Yalpalamalarında korkutucu bir çaresizlik vardı: Bir boşluğun içine balıklama dalarcasına baş kıç vuruyordu ve her seferinde çarpacak bir duvar buluyor gibiydi. Sallanırken balıklama yana yatıyor ve öyle yıkıcı bir darbeyle tekrar doğruluyordu ki, Jukes onun yalpalamasını dövülmüş bir adamın yere yığılmadan önceki yalpalaması gibi algılıyordu. Bora karanlıkta muazzam bir biçimde uluyor ve kuduruyordu, sanki bütün dünya suyla açılmış tek bir siyah yarıktı. Belirli anlarda hava, yoğunlaşmış sağlam bir çarpma gücüyle bir tünelden emiliyormuşçasına gemiye sel gibi boşanıyordu; bu güç gemiyi sudan kaldırıyor ve bir an yukarıda tutuyor gibiydi; gemi bir ucundan öbür ucuna titriyordu yalnızca. Ve sonra, kaynayan bir kazana gerisingeri atılmışçasına, yeniden tepetaklak yuvarlanmaya başlıyordu. Jukes aklını toplamak ve olayları soğukkanlılıkla değerlendirmek için çok uğraştı.

Şiddetlenen rüzgârlar altında dümdüz olan deniz kabarıp Nan-Shan’ın her iki ucunu da kar gibi köpüklere boğdu, gecenin içine doğru geniş bir alana, her iki küpeştenin de ötesine yayıldı. Bulutların siyahlığı altında uzanan ve mavimsi bir ışıltı yayan bu göz kamaştırıcı tabakada, Kaptan MacWhirr’in gözüne abanoz kadar siyah birkaç minik leke ilişti, ambar ağızlarının tepeleri, tirizlenmiş kaportalar, üstü örtülmüş vinçlerin kafaları, bir direğin ayağı. Gemisinden tüm görebildiği buydu. Kendisinin ve ikinci kaptanın bulunduğu kaptan köşkü, büyük bir gümbürtüyle bütün gemiyle birlikte denize sürüklenmekten korkarak suspus halde dümeni kullanan bir adamın olduğu kapalı köprü üstü, geminin orta bölümünü kaplıyordu – yarı gelgitte sahile vuran bir kaya gibiydi orta bölümü. Fokurdayan, sel gibi akan, boşanan, çalkalanan suda uzaktaki bir kaya gibiydi –gemi kazazedelerinin pes etmeden önce tutundukları, kırılan dalgalar arasındaki bir kaya gibi– ancak batıp çıkıyor, sürekli sallanıyordu, durup dinlenmeden, bir sahilden mucize eseri sürüklenen ve denizde debelenen bir kaya gibi.

Nan-Shan fırtına tarafından anlamsız, yıkıcı bir öfkeyle yağmalanıyordu: Yan yelkenler ekstra kalçetelerden söküldü, çifte bağlı güneşlikler uçup gitti, dalga kaptan köşkündeki her şeyi önüne katıp götürdü, branda vardasilolar patladı, küpeşteler büküldü, fener siperlikleri parçalandı – filikalardan ikisi çoktan gitmişti bile. Duyulmadan ve görülmeden gitmişlerdi, dalganın sarsıntısı ve yoğunluğu içinde erimişlerdi sanki. Neden sonra, beyazlığın içinde başka bir açık denizin birden çakan ışığı geminin ortasına vurduğunda, Jukes katı siyahlıktan fırlayan siyah ve boş iki çift matafora gördü, makarası açılmış bir palanga havada uçuşuyor ve demir muhafazalı bir makara hoplayıp zıplıyordu; böylece Jukes üç metre kadar arkasında olup bitenin farkına vardı.

Başını öne uzattı, el yordamıyla kaptanının kulağını aradı. Dudakları kulağa değdi – büyük, etli, sırılsıklam. Kaygılı bir ses tonuyla bağırdı: “Filikalarımız gidiyor, efendim.”

Ve yine o sesi duydu, zorlama ve dermansızdı, ama gürültülerin muazzam uyumsuzluğunda sessizliğin delici etkisine sahipti, boranın siyah ıssızlıklarının ötesindeki uzak bir huzurlu noktadan gönderilmişti sanki; yine bir erkek sesi duydu – sınırsız düşünceler, kararlılık ve amaçlar taşımak için yaratılmış olabilen, göğün yarıldığı ve adaletin yerini bulduğu son gün kendinden emin sözler dile getirecek hafif ve yılmaz ses tonu – yine onu duydu, sanki çok, çok uzaktan kendisine bağırıyordu – “Tamam.”

Anlaşılmayı sağlamayı başaramadığını düşündü. “Filikalarımız – filikalar diyorum – filikalar, efendim! İkisi gitti!”

Ondan otuz santim ötede ve yine de çok uzakta olan aynı ses, her şeyin bilincinde olarak bağırdı: “Elden bir şey gelmez.”

Kaptan MacWhirr yüzünü hiç çevirmemişti, ama Jukes rüzgârda birkaç sözcük daha yakaladı.

“Gemi böyle – dövülürken – ne – beklenebilir – mecburen – bir şeyler geride – bırakılacak – kuşkusuz.”

Dikkat kesilen Jukes gerisi için kulak kabarttı. Gerisi gelmedi. Kaptan MacWhirr’in tüm söyleyecekleri bu kadardı; Jukes arkasındaki enli ve tıknaz adamı görmekten çok gözünde canlandırabildi. Denizin hayal meyal ışıltılarına, nüfuz edilmez bir bulanıklık çöktü. Yapılacak hiçbir şey olmadığına yönelik belirsiz bir kanı Jukes’u avucuna aldı.

Dümen donanımı kırılmasaydı, muazzam su kütleleri güverteyi delmeseydi ya da ambar ağızlarından birini parçalamasaydı, makineler pes etmeseydi, bu müthiş rüzgâra karşı gemi rotayı tutturabilseydi ve bu korkunç dalgalardan birine kendini gömmeseydi (geminin pruvasını aşan dalgaların beyaz tepelerinden arada sırada Jukes’un gözüne tatsız şeyler ilişiyordu) – o zaman geminin bundan kurtulması için bir şans olurdu. Jukes’un içinde bir şey ters döner gibi oldu, Nan-Shan’ı kaybettikleri duygusunu en üste çıkardı.

“İşi bitti,” dedi kendi kendine, şaşırtıcı bir zihinsel heyecanla, sanki bu düşüncede beklenmedik bir anlam keşfetmişti. Bunlardan birinin olacağı belliydi. Artık hiçbir şeyin önüne geçilemezdi ve hiçbir şey telafi edilemezdi. Gemideki adamların bir önemi yoktu ve gemi ayakta kalamazdı. Bu havaya katlanılması fazla güçtü.

Jukes bir kolun olanca ağırlığıyla omuzlarına atıldığını hissetti; ve kaptanını belinden yakalayarak bu harekete çok akıllıca karşılık verdi.

Böylece birbirlerine sarılmış halde kör gecede durdular, rüzgâra karşı birbirlerine destek verdiler, yanak yanağa ve dudak kulağa, baştan kıça birbirine bağlanmış iki hurda gemi gibi.

Ve Jukes kaptanının sesini öncekinden pek yüksek olmasa da daha yakından duydu, şaşılacak derecede hızlı esen kasırgayı yanlamasına kat etmeye başlayarak ona yaklaşmıştı sanki, bir halenin dingin parıltısı gibi sessizliğin o tuhaf etkisini taşıyordu.

Aynı anda hem şiddetli hem silik olan ses, rüzgârın gücünü alt ederek, “Tayfaların nereye gittiğini biliyor musun?” diye sordu ve Jukes’tan anında uzaklaştı.

Jukes bilmiyordu. Kasırganın gerçek gücü gemiyi vurduğunda hepsi kaptan köşkündeydi. Hangi deliğe girdikleri konusunda hiçbir fikri yoktu. Bu koşullar altında hiçbir yerdeydiler, çünkü hiçbir işe yaramazlardı. Kaptanın bilmek istemesi nedense Jukes’a sıkıntı verdi.

“Tayfaları mı istiyorsunuz, efendim?” diye bağırdı kaygıyla.

“Bilmem gerek,” diye belirtti Kaptan MacWhirr. “Sıkı dur.”

Sıkı durdular. Sınırsız bir öfke patlaması, rüzgârın acımasız bir hücumu gemiyi kesin olarak sabitledi; müthiş bir sürünceme anı boyunca, bebek beşiği gibi hızla ve hafifçe sallandı yalnızca, o sırada bütün atmosfer, görünüşe bakılırsa, karanlık yeryüzünden kükreyerek onun yanından öfkeyle akıp geçti.

Solukları kesildi ve gözlerini yumarak daha da sıkı kavradılar. Sarsıntının büyüklüğünden karanlıkta bir su sütunu dimdik çıkmış olmalıydı, gemiye tos vurmuş, kısa kırılmış ve kaptan köşküne düşmüştü, ezerek, yüksekten, ölü gömücü bir ağırlıkla.

Bu çöküşün uçan bir parçası, salt bir sıçrama, girdap gibi şöyle bir dönerek onları tepeden tırnağa sarmaladı, kulaklarını, ağızlarını ve burun deliklerini tuzlu suyla tepeleme doldurdu. Bacaklarını yere serdi, aceleyle kollarına asıldı, çenelerinin altında hızla kaynaştı; adamlar gözlerini açınca, bir geminin parçaları gibi görünen şeylerin arasında oradan oraya savrulan yığın yığın köpük kütlelerini gördüler. Gemi, ona bodoslama çarpılmışçasına boyun eğmişti. Küt küt atan yürekleri de müthiş darbeden önce teslim oldu; gemi birdenbire itip kakarak yıkıntıların altından çıkmaya çalışırcasına, yeniden umutsuz dalışına geçmek üzere yükseldi.

Karanlıkta deniz onu geride, tamamen yok olabileceği yerde tutmak için dört bir yandan saldırıyor gibiydi. Gemiye olan yaklaşımda nefret, inen darbelerdeyse bir gaddarlık vardı. Öfkeli bir ayaktakımı yığınının önüne atılmış canlı bir varlık gibiydi: korkunç bir biçimde itilip kakılan, şiddetle vurulan, havaya kaldırılan, yere çalınan, sıçratılan. Kaptan MacWhirr ve Jukes birbirine tutunmayı sürdürdüler, gürültüden sağır olmuş, rüzgârdan ağızları tıkanmış halde; bedenlerini döven büyük fiziksel patırtı, dizginsiz bir tutku gösterisi gibi, ruhlarına derin bir sıkıntı veriyordu. Bir kasırganın istikrarlı kükremesi içinde zaman zaman gizemli bir biçimde tepeden geçtiği duyulan bu vahşi ve korkutucu çığlıklardan biri, kanat takmışçasına, geminin üzerine atıldı ve Jukes haykırarak onu bastırmaya çalıştı.

“Gemi bunu atlatacak mı?”

Haykırış göğsünden sökülüp çıkmıştı. Bir düşüncenin kafada doğuşu kadar istem dışıydı ve kendisi onu duymadı bile. Hepsi bir anda sönüp gitti –düşünce, niyet, çaba– ve Jukes’un haykırışındaki duyulmaz titreşim havadaki fırtına dalgalarına eklendi.

Bundan hiçbir şey beklemedi. Kesinlikle hiçbir şey. Gerçekten de, ne yanıt verilebilirdi ki? Ama bir süre sonra şaşkınlıkla kulağındaki hafif ve direngen sesi duydu, dev kargaşada yenilmemiş cüce sesi.

“Atlatabilir!”

Alçak bir bağrıştı, yakalanması bir fısıltıdan daha zordu. Ve az sonra ses geri döndü, büyük çatırtılara yarı yarıya dalmış halde, okyanus dalgalarıyla savaşan bir gemi gibi.

“Öyle umalım!” diye bağırdı ses – hafif, yalnız ve soğukkanlı, umut ya da korku düşüncelerine yabancı ve titreşerek kopuk sözcüklere dönüştü: “Gemi... Bu... Hiç – Yine de... en iyisi.” Jukes pes etti.

Derken, bir fırtınanın gücüne dayanmaya uygun tek şeyi birdenbire akıl etmişçesine, son kırık dökük bağrışlar için gücünü ve güvenini toplar gibi oldu: “Sıkı çalışmaya devam edin... gemiyi yapanlar... iyi adamlar... Ve şansımız varsa... makineler... Rout... iyi adam.”

Kaptan MacWhirr kolunu Jukes’un omuzlarından çekti ve böylece ikinci kaptanı için varlığı sona erdi, ortalık o kadar karanlıktı; Jukes, her kasının gerilip kasılmasından sonra topallayarak etrafta dolaştı. İçini kemiren derin huzursuzluk inanılmaz bir uyuklama eğilimiyle yan yanaydı, sanki bir temiz dayak yemiş ve ağırlık basmıştı. Rüzgâr başına yapışmış bırakmıyor ve onu omuzlarından silkip atmaya çalışıyordu; sırılsıklam giysileri kurşun kadar ağırdı, eriyen buzdan oluşan bir zırh gibi soğuktu ve üzerinden sular damlıyordu: Titredi – uzun sürdü titremesi; tutunduğu yeri elleriyle sıkıca kavrayarak, yavaş yavaş bedensel perişanlığın derinliklerine gömülmesine izin veriyordu. Zihni amaçsız, yararsız bir biçimde kendisi üzerinde yoğunlaştı ve dizlerinin arkasından bir şey hafifçe ittiğinde, neredeyse, halk arasında söylendiği gibi, yerinden sıçradı.

Öne doğru hamle edince Kaptan MacWhirr’in sırtına çarptı, kaptan kıpırdamadı; derken bir el uyluğunu yakaladı. Ortalık geçici olarak sakinleşmişti, rüzgâr tehditkâr bir ara vermiş, fırtınalı soluğunu tutmuştu – ve Jukes her yerinin ellendiğini hissetti. Lostromoydu. Jukes bu elleri tanıdı, o kadar kalın ve kocamandı ki, yeni bir insan türüne ait gibiydi.

Lostromo rüzgâra karşı emekleyerek kaptan köşküne varmış ve başının tepesiyle ikinci kaptanın bacaklarını bulmuştu. Hemen çömelip Jukes’u yukarıya doğru yoklamaya başladı, temkinli dokunuşlarla ve özür dilercesine, bir asta yakışır biçimde.

Elli yaşlarında, suratsız, kavruk, huysuz bir gemiciydi, çok kıllı, kısa bacaklı, uzun kolluydu, yaşlıca bir maymunu andırıyordu. Gücü muazzamdı; kıllarla kaplı kollarının ucunda kahverengi boks eldivenleri gibi çıkıntı yapan büyük, yamru yumru ellerinde en ağır nesneler bile oyuncak gibi dururdu. Göğsündeki kırlaşmış post, tehditkâr tutumu ve boğuk sesi dışında, kategorisinin klasik özelliklerinin hiçbirini taşımıyordu. Neredeyse alıklık derecesinde iyi huyluydu: Adamlar ona canlarının istediğini yaparlardı ve gamsız, konuşkan kişiliğinde girişimciliğin zerresi yoktu. Bu nedenlerden ötürü Jukes ondan hoşlanmıyordu; ama Kaptan MacWhirr, Jukes’un küçümseyen nefretine karşın, lostromoyu birinci sınıf bir astsubay olarak görüyor gibiydi.

Adam Jukes’un yağmurluğuna tutunarak kendini yukarı çekti, bu cüreti büyük bir ölçülülükle gösterdi ve yalnızca kasırganın onu zorladığı kadar yaptı bunu.

“Ne var, lostromo, ne var?” diye bağırdı Jukes, sabırsızca. Bu sahtekâr lostromo kaptan köşkünde ne arıyor olabilirdi? Tayfun, Jukes’un sinirlerini bozmuştu. Ötekinin boğuk böğürtüleri, anlaşılmaz olsa da, canlı bir hoşnutluk durumunu çağrıştırıyor gibiydi. Yanlışlık olamazdı. Yaşlı aptal, bir şeye sevinmişti.

Lostromonun öteki eli başka bir beden bulmuştu, çünkü değişen bir ses tonuyla sormaya başladı: “Siz misiniz, efendim? Siz misiniz, efendim?” Rüzgâr onun ulumalarını boğdu.

“Evet!” diye bağırdı Kaptan MacWhirr.

4

Lostromonun, bir bağrış çağrış bolluğu içinden, Kaptan MacWhirr’in açıkça anlamasını sağladığı tek şey şu acayip bilgiydi: “Ön gladoradaki tüm Çinliler telef oldu, efendim.”

Rüzgâr altındaki Jukes bu ikisinin bağrışmasını yüzünün on beş santim yakınında duyabiliyordu, sessiz bir gecede yarım mil ötede iki adamın bir tarlada sohbet etmesini duyabileceğiniz gibi. Kaptan MacWhirr’in sabrı tükenerek, “Ne? Ne?” demesini ve ötekinin boğuk sesindeki gergin perdeyi duydu. “Bir yığın halinde... kendi gözlerimle gördüm... Korkunç bir manzara, efendim... size söylemeyi... düşündüm.”

Jukes kayıtsız kaldı, sanki kasırganın gücü onu sorumsuz kılmıştı, bu da eyleme geçme düşüncesini bile düpedüz boş hale getiriyordu. Ayrıca, çok genç olduğundan, en kötüye karşı yüreğini tamamen duygusuzlaştırma işini o kadar ilginç bulmuştu ki, başka herhangi bir eylem biçimine çok güçlü bir nefret duyar olmuştu. Korkmuyordu; bunu biliyordu, çünkü bir daha hiç gündoğumu görmeyeceğine yürekten inanarak, bu inançla sakin kaldı.

Bunlar, zaman zaman iyi adamların bile kendilerini kaptırdıkları işe yaramaz, abartılı hareketler anlarıydı. Birçok gemi subayı kendi deneyimlerinden, bütün bir geminin mürettebatının birdenbire böyle şaşırtıcı bir dayanıklılık transına girdiği bir olayı anımsayabilir kuşkusuz. Ne var ki, Jukes’un insanlar ya da fırtınalar konusunda engin deneyimleri yoktu. Sakin olduğunu hayal etti – amansızca sakin; ama işin doğrusu yılmıştı; acınacak derecede değil, yalnızca düzgün bir adamın, kendi kendisine iğrenç gelmeden yılabileceği kadar.

Daha çok, ruhun zorunlu olarak hissizleşmesi gibiydi. Bir boranın çok uzun süren stresi bunu yapar; bitmek bilmeden doruğa çıkan felaketin belirsizliği ve ölçüsüz kargaşanın içinde hayata tutunmanın verdiği bedensel bir yorgunluk vardır; bu keskin ve sinsi yorgunluk bir adamın göğsünün derinliklerine işleyerek onu perişan eder ve neşesini kaçırır, bu durum düzelmez ve dünyanın tüm nimetleri içinde –yaşamın kendisinden de önce– huzura göz diker.

Jukes sandığından çok daha hissizleşmişti. Dişini sıktı – sırılsıklam, iliklerine kadar üşümüş, kolları bacakları kaskatı; ve hızlı görüntülerden oluşan anlık bir sanrıda (denir ki, boğulan bir adamın tüm yaşamı gözlerinin önünden geçermiş) o anki durumuyla tamamen bağlantısız her tür anıyı gördü. Örneğin babasını anımsadı: işlerinde yaşadığı talihsiz bir krizde usulca yatağa yatan ve hemen ruhunu teslim eden saygın bir işadamı. Jukes bu koşulları anımsamadı elbette, ama başkaca kayıtsız kalarak zavallı adamın yüzünü apaçık görür gibi oldu; daha çocukken Table Körfezi’nde, daha sonra tüm tayfalarıyla birlikte yitirilen bir gemide oynanan bir iskambil oyununu; ilk kaptanının kalın kaşlarını; yıllar önce kayıtsızca odasına girdiğinde ve onu elinde bir kitapla otururken bulduğunda olduğu gibi, hiçbir duygu hissetmeden annesini anımsadı –o da ölmüştü– Jukes’u çok sert yetiştiren bu azimli kadın dımdızlak ortada kalmıştı.

Bir saniyeden uzun sürmüş olamazdı, belki o kadar bile değil. Ağır bir kol omuzlarının üzerine inmişti; Kaptan MacWhirr’in sesi, adını kulağına söylüyordu.

“Jukes! Jukes!”

Sesteki derin kaygı tonunu sezdi. Rüzgâr ağırlığını geminin üzerine vermişti, onu denizin ortasına çivilemeye çalışıyordu. Deniz gemide düzgün bir gedik açtı, suya batmış yüzen bir kütükte olduğu gibi; gümbürtülerin biriken ağırlığı da çok uzaktan müthiş bir gözdağı veriyordu. Gemiye vurup kırılan çok büyük dalgalar gecenin içinden savruluyordu, tepelerinde hayal meyal bir ışık vardı – deniz köpüğünün ışığı, yırtıcı, kaynayan, soluk çakmalarla geminin narin gövdesinde her dalganın itişip kakışmasını, düşmesini ve çılgınca çalkalanmasını gösteriyordu. Gemi bir an bile sudan silkinip kurtulamıyordu; kaskatı kesilen Jukes, onun hareketinde, batmamak için gelişigüzel uğraşmanın tekinsiz işaretini algıladı. Gemi artık zekice çabalamıyordu. Sonun başlangıcıydı bu; Kaptan MacWhirr’in sesindeki yoğun kaygı tonu da, körü körüne ve tehlikeli bir budalalık gösterisi gibi Jukes’u hasta ediyordu.

Jukes fırtınanın büyüsüne kapılmıştı. Fırtına onun içine işlemiş, onu içine çekmişti; sessizce dikkat kesilerek fırtınanın içine kök salmıştı. Kaptan MacWhirr bağrışlarında ısrar etti, ama rüzgâr sağlam bir takoz gibi aralarına girdi. Jukes’un boynuna asılan kaptan bir değirmentaşı kadar ağırdı ve birden başlarının yan tarafları çarpıştı.

“Jukes! Bay Jukes diyorum!”

O susturulamayacak sese yanıt vermesi gerekiyordu. Her zamanki gibi yanıt verdi: “... Evet, efendim.”

Huzura yönelik şiddetli bir arzu doğuran fırtınadan olumsuz etkilenen yüreği, doğrudan doğruya, eğitim ve komuta baskısına isyan etti.

Kaptan MacWhirr, ikinci kaptanının başını dirseğinin çukuruna sıkıca sabitlemişti ve onu bağıran dudaklarına gizemli bir biçimde bastırdı. Bazen Jukes araya girip aceleyle, “Dikkat edin, efendim!” diye uyarıyor ya da Kaptan MacWhirr, “Orada sıkı tutunun!” şeklinde ciddi bir öğüt böğürüyor ve bütün siyah evren gemiyle birlikte yalpalar gibi oluyordu. Ara veriyorlardı. Gemi yine de yüzüyordu. Ve Kaptan MacWhirr bağrışlarına kaldığı yerden devam ediyordu. “... Diyor ki... bir sürü şey... suya kapılıp gitmiş... Neler olduğuna... bakmak gerek.”

Kasırga bütün gücüyle gemiyi vurur vurmaz, güvertesinin her bölümü saldırıya açık hale geldi; afallayan ve umutsuzluğa kapılan gemiciler de, kaptan köşkünün altındaki yükleme boşaltma yoluna sığındılar. Kıç tarafta bir kapısı vardı, onu kapadılar; ortalık kapkara, soğuk ve kasvetliydi. Geminin her şiddetli savruluşunda hep birlikte karanlıkta inliyorlardı ve tonlarca suyun tepeden onlara ulaşmaya çalışırcasına gemiye doluştuğu duyulabiliyordu. Lostromo boğuk sesle konuşmaya devam etmişti, ama sonradan dediğine göre, hiç bundan daha mantıksız bir grup adamla birlikte olmamıştı. Orada rahatları yerindeydi, güvendeydiler, herhangi bir şey yapmaya da niyetleri yoktu; yine de hasta çocuklar gibi huysuz huysuz homurdanıp sızlanmaktan başka bir şey yapmıyorlardı. Sonunda, içlerinden biri dedi ki, en azından birbirlerinin burnunu görecek kadar ışık olsaymış fena olmazmış. Karanlıkta oturup lanet geminin batmasını beklemenin onu deli ettiğini belirtti.

“Öyleyse, neden dışarı çıkıp şu işi hemen bitirmiyorsun?” diye üzerine yürüdü lostromo.

Bu, nefret dolu bağrışların yükselmesine yol açtı. Lostromo kendini her türden suçlamayla karşı karşıya buldu. Onlar için anında bir lambanın yoktan var edilmemesinden rahatsız olmuş gibiydiler. Suya kapılıp gitse de bir ışık için inim inim inlerlerdi – yine de! Ve sövüp saymalarının mantıksızlığı apaçık olsa da –çünkü kimse ilerideki lamba odasına ulaşmayı umut edemezdi– lostromonun çok canı sıkıldı. Onun böyle başının etini yemelerinin onlara hiç yakışmadığını düşündü. Bunu onlara söyledi ve genel bir küstahlıkla karşılaştı. Bu yüzden, acı dolu bir sessizliğe sığındı. Aynı zamanda, onların homurdanmaları, iç çekmeleri ve mırıldanmaları onu çok kaygılandırıyordu, ama az sonra, gladorada altı tane karpuz lambanın asılı olduğu ve ameleleri onların birinden yoksun bırakmakta bir sakınca olamayacağı aklına geldi.

Nan-Shan’ın bir bordadan ötekine uzanan bir gemi kömürlüğü vardı, bazen yük alanı olarak kullanılan bu kömürlük demir bir kapıyla gladoraya açılıyordu. O sırada boştu ve yükleme boşaltma yolunda en öndeki menfez onunkiydi. Bu yüzden, lostromo hiç güverteye çıkmadan o menfeze girebilirdi; ama onu büyük bir sürpriz bekliyordu: Menfez kapağını kaldırmakta ona yardım etmesi için kimseyi ikna edemeyeceğini anladı. Yine de ağızlarını aradı, ama mürettebattan yoluna çıkan biri kapağı yerinden oynatmayı reddetti.

“Şey, tek istediğim, uğruna bağırıp çağırdığınız o lanet ışığı size getirmek,” diye yakındı, neredeyse acınacak biçimde.

Birisi ona, gidip kafasını çuvala sokmasını söyledi. Lostromo, sesi tanıyamadığına ve ortalığın göz gözü görmeyecek kadar karanlık olduğuna hayıflandı, yoksa söylediğine göre, o denizci bozuntusuna bir kafa atardı, ister batsın ister yüzsün. Bununla beraber, uğruna ölecek bile olsa, ışık getirebileceğini onlara göstermeye karar vermişti.

Geminin yalpalamasının şiddeti içinde, her hareket tehlikeliydi. Yerde yatmak bile başlı başına bir işti. Az kalsın kömürlüğe düşüp boynunu kırıyordu. Sırtüstü düştü ve birisinin orada bıraktığı ağır bir demir çubuğun –muhtemelen bir kömür kesicinin spatulası– tehlikeli eşliğinde çaresizce bir o yana bir bu yana savruldu. Bu şey vahşi bir hayvanmış gibi sinirlerini gerdi. Onu göremiyordu, kömürlüğün içi kapkara ve geçit vermez kömür tozuyla kaplıydı; ama onun kayıp takırdadığını ve oraya buraya çarptığını duyabiliyordu, hep başının yakınlarındaydı. Olağanüstü bir gürültü de yapıyor gibiydi – köprü putreli kadar büyükmüşçesine tok sesler çıkarıyordu. İskele tarafı ile sancak tarafı arasında savrulurken ve kendini durdurma çabasıyla kömürlüğün pürüzsüz kenarlarına umutsuzca tutunmaya çalışırken bunu fark etmek lostromo için yeterince dikkate değerdi. Gladoraya açılan kapı tam yerine oturmuyordu, dipte ince bir loş ışık gördü.

Bir gemici ve hâlâ eli ayağı tutan bir adam olarak, tekrar ayağa kalkmak için pek fazla fırsat istemedi; şansın da yardımıyla, doğrulmaya çabalarken eli demir spatulaya değdi, ayağa kalkarken onu yerden aldı. Yoksa bu şey bacaklarını kırabilir ya da en azından onu yeniden yere yıkabilirdi. İlk başta kıpırdamadan durdu. Geminin hareketini yabancı, beklenmedik ve önlenmesi zor hale getirir gibi görünen bu karanlıkta kendini güvende hissetmedi. Bir an kendini o kadar sarsılmış hissetti ki, “yeniden sorumluluk üstlenme” korkusuyla kıpırdamaya cesaret edemedi. O kömürlükte parçalara ayrılmaya niyeti yoktu.

Kafasını iki kere çarpmıştı; biraz sersemlemişti. Yine de, kulaklarının dibinde uçuşan demir spatulanın takırtısını ve çarpma seslerini o kadar açık seçik duyuyor gibiydi ki, orada güvende olduğunu kendine kanıtlamak için daha da sıkı tutundu. Boranın ortalığı kasıp kavurmasını aşağıda bu kadar açık seçik duyabilmekten ötürü biraz şaşkındı. Ulumaları ve çığlıkları, kömürlüğün boşluğu içinde, insani bir karaktere, insani bir öfke ve acıya bürünüyor gibiydi – engin değil ama son derece keskin. Ve her yalpayla birlikte tok sesler de çıkıyordu – derinden gelen, çok şiddetli tok sesler, beş ton falan ağırlığında cüsseli bir nesne işin içine karışmıştı sanki. Ama yük bölümünde böyle bir şey yoktu. Güvertedeki bir şey mi? Mümkün değil. Ya da bordadaki? Olamaz.

Tüm bunları hızla, açıkça, enine boyuna düşündü, bir denizci gibi, sonunda da şaşkınlığı geçmedi. Gerçi dışarıdaki gürültü azalmıştı, başının üzerindeki güverteyi su basması da öyle. Rüzgâr mıydı? Öyle olmalı. Çılgına dönmüş bir sürü adamın bağırması gibi bir gürültü kopardı aşağıda. Ve lostromo da kendi içinde bir ışık arzusu ve –suya kapılıp gitse de– bu kömürlükten olabildiğince çabuk çıkmak için gergin bir kaygı keşfetti.

Kol demirini kendine çekti: Ağır demir plaka menteşeleri üzerinde döndü; kapıyı fırtınanın seslerine açmıştı sanki. Aniden yükselen boğuk haykırışlar onu karşıladı: Hava hareketsizdi; suyun tepede kaynaşması ise, umutsuz bir karışıklık izlenimi uyandıran boğuk çığlıkların gürültüsüyle kaplıydı. Bacaklarını kapı eşiğinin bütün genişliği boyunca açtı ve boynunu uzattı. Ve ilk başta yalnızca, aramaya geldiği şeyi algıladı: alacakaranlığın koynunda deli gibi sallanan altı tane küçük sarı alev.

Bir madenin galerisi gibi payandalandırılmıştı, ortada bir sıra puntel, tepede çapraz kirişler, ilerideki loşluğa nüfuz ediyordu – belli belirsiz. Ve oradaki lombarda, kenarlardan birinin içindeki göçme gibi, eğimli hatları olan cüsseli bir kütle beliriverdi. Bütün mekân, gölgeler ve biçimlerle birlikte, sürekli hareket ediyordu. Lostromo ters ters baktı: Gemi sancak tarafına yalpaladı ve yığılmış toprağın eğimine sahip olan o kütleden büyük bir uluma yükseldi.

Tahta parçaları vınlayarak geçti. Kalaslar, diye düşündü, tarif edilemeyecek kadar ürkerek ve başını geriye savurarak. Bir adam kayarak ayaklarının dibine geldi, gözleri açık, sırtüstü, yukarı kaldırdığı kollarıyla bir hiç uğruna çabalayarak: Bir başkası da, başı bacaklarının arasında ve elleri kenetlenmiş halde, kopmuş bir taş gibi sıçrayarak geldi. İki yandan örülmüş saçı havayı kırbaç gibi yardı; adam lostromonun bacaklarını kapmak için atıldı ve açılan elinden bembeyaz, yuvarlak ve yassı bir cisim lostromonun ayaklarının dibine yuvarlandı. Lostromo gümüş doları tanıdı ve şaşkınlıkla bağırdı. Çıplak ayakları apar topar basma ve sürümeden çıkan sesle ve gırtlaktan yükselen çığlıklarla, debelenerek lombara yığılan bedenler geminin bordasından kendini koparıp sancak tarafına kaydı, bitkin halde boğuşarak boğuk ve şiddetli bir çarpma sesi çıkardı. Bağrışlar kesildi. Lostromo, rüzgârın kükremesi ve ıslık çalması arasında uzun bir inilti duydu; başlar ve omuzlar, yukarı tekme atan çıplak tabanlar, kalkan yumruklar, tepetaklak yuvarlanan sırtlar, bacaklar, saç örgüleri ve yüzlerden oluşan çözülemez bir karmaşa gördü.

“Ulu Tanrım!” diye bağırdı dehşet içinde ve bu manzara üzerine demir kapıyı güm diye çarptı.

Bunu anlatmak için kaptan köşküne gelmişti. Kendine saklayamazdı; gemide de içini dökmeye değecek tek bir adam vardır. Geri dönüşünde yükleme boşaltma yolundaki tayfalar ona aptal diye küfrettiler. Neden o lambayı getirmemişti? Ameleler kimin umurundaydı ki sanki? Dışarı çıktığında, geminin karşı karşıya olduğu felaket, içinde olup bitenin önemini azalttı.

İlk başta, yükleme boşaltma yolundan tam geminin batma anında ayrılmış olduğunu sandı. Kaptan köşkü merdivenleri sular altında kalmıştı, ama kıç güverteyi dolduran muazzam bir dalga onu yukarı kaldırdı. Ondan sonra bir süre karınüstü yatmak zorunda kaldı, bir aneleli mapaya tutundu, ara sıra soluklandı ve tuzlu su yuttu. Elleri ve dizleri üzerinde debelenerek ilerledi, geri dönemeyecek kadar korkuyordu ve afallamıştı. Bu şekilde köprü üstünün kıç bölümüne ulaştı. O nispeten korunaklı noktada üçüncü kaptanı buldu. Lostromoya hoş bir sürpriz oldu bu – güvertedeki herkesin çoktan sulara kapılıp gittiği izlenimine kapılmıştı. Hevesle, kaptanın nerede olduğunu sordu.

Üçüncü kaptan sinmişti, bir çitin altındaki zararlı bir küçük hayvan gibi.

“Kaptan mı? Bizi bu belaya bulaştırdıktan sonra denize düştü.” Bildiği kadarıyla, güverte subayı da öyleymiş. Bir aptal daha. Fark etmezdi. Herkes yavaş yavaş gidiyordu.

Lostromo yeniden güçlü rüzgârın içine doğru sürünerek ilerledi; dediğine göre, birisini bulmayı beklediğinden değil, sırf “o adam”dan uzaklaşmak için. Toplumdan dışlanmış kimselerin fırtınalı bir dünyayla karşılaşmaya gitmeleri gibi sürünerek ilerledi. Bundan ötürü, Jukes’la kaptanı bulduğuna çok sevindi. Ama gladorada olup bitenler o sırada onun için önemsiz bir konuydu. Ayrıca, sesini duyurmak güçtü. Ama Çinlilerin sandıklarıyla birlikte sürüklenip gittikleri ve kendisinin bunu rapor etmek için bilerek ortaya çıktığı fikrini iletmeyi başardı. Tayfalara gelince, onlar iyiydi. Sonra, yatışmış halde, kolları ve bacaklarıyla makine dairesi telgrafının ayağına –direk kadar kalın bir dökme demir– sarılarak oturur pozisyonda güverteye çöktü. Bu ayak giderse, eh, kendisinin de gideceğini düşündü. Ameleleri daha fazla düşünmedi.

Kaptan MacWhirr, Jukes’un şunu anlamasını sağlamıştı: Onun aşağı inmesini istiyordu – baksın diye.

“Sonra ne yapacağım, efendim?” Islak bedeninin tepeden tırnağa titremesi Jukes’un sesinin meleme gibi çıkmasına yol açtı.

“Önce bak bakalım... Lostromo... sürüklenip gittiklerini... söylüyor.”

“O lostromo şaşkın aptalın teki,” diye uludu Jukes titrek bir sesle.

Kendisinden istenen şeyin saçmalığı Jukes’u isyan ettirdi. Güverteden ayrıldığı an gemi kesin batacakmış gibi, gitmeye isteksizdi.

“Bilmem gerek... yerimden ayrılamıyorum...”

“Sakinleşirler, efendim.”

“Kavga... lostromo kavga ettiklerini söylüyor... Neden? Gemide... kavgaya... göz yumamam... Burada kalman çok daha iyi... olur ya... ben kendim... denize düşerim... Bir biçimde... durdurursun. Bakıp bana söyle... makine dairesi borusundan. Yukarıya... çok sık çıkmanı... istemiyorum. Güvertede... gezinmek... tehlikeli.”

Jukes, kafası iflas etmiş halde, korkunç önerilere benzeyen şeyleri dinlemek zorundaydı.

“Gemi... sürece... kaybolmanı... istemiyorum... Rout... İyi adam... Gemi... bunu atlatabilir... şimdilik her şey yolunda.”

Birdenbire Jukes gitmesi gerekeceğini anladı.

“Sizce atlatabilir mi?” diye haykırdı.

Ama rüzgâr yanıtı yuttu, Jukes yalnızca tek sözcüğünü duydu, büyük enerjiyle dile getirilen “... Her zaman...”

Kaptan MacWhirr, Jukes’u serbest bıraktı ve lostromonun üzerine eğilerek, “İkinci kaptanı geri getir,” diye bağırdı. Jukes’un tek bildiği, kolun omuzlarından çekildiğiydi. Kaptan onu başından savarken emirler vermişti – ne yapması için? Kaptanın kolunu dikkatsizce bıraktığı için canı sıkılmıştı ve rüzgâr onu anında sürüklemişti. Hiçbir şey onu geminin kıç tarafına sürüklenmekten alıkoyamaz gibi geldi. Kendini aceleyle yere attı, peşinden gelen lostromo da üzerine düştü.

“Daha kalkmayın, efendim,” diye bağırdı lostromo. “Acele etmeyin!”

Bir dalga yalayıp geçti. Jukes lostromonun kaptan köşkü merdivenlerinin gittiğini gevelediğini anladı. “Sizi ellerinizden sarkıtırım, efendim,” diye haykırdı. Bacanın denize yuvarlanabileceğine ilişkin bir şeyler de bağırdı. Jukes bunun son derece mümkün olduğunu düşündü ve yangın çıktığını, geminin çaresiz kaldığını gözünde canlandırdı... Yanındaki lostromo bağırmayı sürdürdü. “Ne? Ne dedin?” diye bağırdı Jukes sıkıntıyla; öteki de tekrarladı: “Şimdi beni görse karım ne derdi?”

Bir dolu suyun içeri girdiği ve karanlıkta şıpırdadığı yükleme boşaltma yolunda, adamlar hâlâ ölü gibiydi, ta ki Jukes bir tanesine takılana ve yolda durduğu için öfkeyle küfredene dek. Derken iki üç ses, hevesle ve zayıf, şöyle sordu: “Bizim için bir şans var mı, efendim?”

“Siz aptalların nesi var?” dedi Jukes acımasızca. Kendini aralarına atabilir ve bir daha hiç kıpırdayamayabilir gibi hissediyordu. Ama onlar neşeli görünüyorlardı; “Aman! O menfez kapağına dikkat edin, efendim” şeklinde yaltakçı uyarılar arasında onu kömürlüğe sarkıttılar. Lostromo onun ardından tepetaklak yuvarlandı, toparlanıp ayağa kalkar kalkmaz da şöyle söyledi: “Karım derdi ki: ‘Denize açıldığın için layığını buldun, seni koca aptal.’ ”

Lostromonun biraz parası vardı ve sık sık onu ima ederek derdini anlatırdı. Karısı –şişman bir kadın– ve iki yetişkin kızı Londra’nın doğu kesiminde bir manav dükkânı işletiyordu.

Karanlıkta Jukes, bacakları titreyerek, gürleyen hafif bir pıtırtıya kulak kabarttı. Azalan bir haykırış dirseğinin dibinde düzenli olarak devam ediyordu; yukarıdan da fırtınanın daha yüksek sesli gürültüsü bu yakın seslerin üzerine çöküyordu. Kafası bulandı. Ona göre de, o kömürlükte, geminin hareketi yeni ve tehditkâr görünüyordu, sanki daha önce hiç denizlerde olmamış gibi azmini çökertiyordu.

Yine dışarı koşturmaya pek niyeti yoktu; ama Kaptan MacWhirr’in sesini anımsaması bunu olanaksız kıldı. Verdiği emir, Jukes’un gidip bakması yönündeydi. Bunun neye yarayacağını merak etti. Öfkeyle, bakacağını söyledi kendi kendine – elbette. Ama lostromo, sarsak sarsak sendeleyerek, o kapıyı açarken dikkatli olması konusunda onu uyardı; kahrolası bir kavga devam ediyordu. Ve Jukes, büyük bir bedensel acı içindeymişçesine, hangi lanet şey uğruna kavga ettiklerini ille de öğrenmek istiyordu.

“Dolar! Dolar, efendim. Tüm o kokuşmuş sandıkları yarılıp açıldı. Kahrolası para ortalığa saçılıyor, onlar da peşinden tepetaklak yuvarlanıyorlar – deliler gibi parçalayıp ısırıyorlar. Buranın her zamanki küçük cehennemi.”

Jukes kapıyı sarsarak açtı. Kısa boylu lostromo onun kolunun altından dikkatle baktı.

Lambalardan biri sönmüştü, belki de kırılmıştı. Hınç dolu, gırtlaktan yükselen bağrışlar ve tuhaf bir kesik kesik soluma sesi, büyük çaba harcayan bunca göğsün çalışması, kulaklarında yüksek sesle patladı. Sert bir darbe geminin bordasını vurdu: Afallatıcı bir şokla yukarıya su döküldü ve karanlığın ilerisinde, havanın kırmızımsı ve yoğun olduğu yerde, Jukes bir kafanın güverteye şiddetle çarptığını gördü, iki kalın baldır yukarı savruldu, kaslı kollar çıplak bir bedeni fır döndürdü, açık ağzı ve çılgınca bakışlarıyla sarı bir yüz yukarı baktı ve kayıp gitti. Boş bir sandık takırdayarak ters döndü; bir adam sıçrayarak baş aşağı düştü, bir tekmeyle havalanmıştı sanki; daha ileride ötekiler, belli belirsiz, su kenarında yuvarlanan bir yığın taş gibi hızla aktılar, ayaklarıyla güverteyi döverek ve kollarını deli gibi sallayarak. Ambar ağzı merdiveni amelelerle doluydu, bir daldaki arılar gibi üşüşmüşlerdi ona. Kaynaşan, kıpırdaşan bir salkım halinde basamaklara asılmışlardı, tiriz vurulmuş ambar ağzının alt tarafını yumruklarıyla çılgınca dövüyorlardı ve bağrışlarına ara verdiklerinde, yukarıyı hızla basan su duyuluyordu. Gemi daha da yana yattı ve adamlar düşmeye başladılar: önce biri, sonra ikisi, sonra geri kalanların tümü hep birlikte gitti, çığlık çığlığa doğruca aşağı düştüler.

Jukes şaşkına dönmüştü. Lostromo huysuz bir kaygıyla ona yalvardı: “Sakın oraya girmeyin, efendim.”

Bütün mekân kendi etrafında döner gibi oldu, bir süre hiç durmadan sıçradı; gemi bir dalgayla yükseldiğinde Jukes tüm bu adamların yekvücut halde ona çarptıklarını gözünde canlandırdı. Vazgeçti, kapıyı savurup kapadı ve titreyen elleriyle sürgüyü itti...

İkinci kaptanı gider gitmez, kaptan köşkünde tek başına kalan Kaptan MacWhirr, köprü üstüne kadar çekine çekine ve sendeleyerek yürüdü. Kapısı önden menteşeli olduğundan, içeri girmek için borayla savaşması gerekti, en sonunda girmeyi başardığında da, ani bir tangırtı ve bir gümbürtü koptu, sanki tahtanın arasından fırlatılıp geçirilmişti. Kapı koluna tutunarak içeride durdu.

Dümen donanımı buhar kaçırıyordu ve sınırlı mekânda pusula dolabının camı ince, beyaz bir pus içinde parlak, oval bir ışık oluşturuyordu. Rüzgâr uluyor, vınlıyor, ıslık çalıyordu, aniden gürleyip eserek patır patır su serpintileriyle kapıları ve kepenkleri takırdatıyordu. İskandil savlosunun iki rodası ve yelken bezinden küçük bir çuval uzun bir filadorun ucunda asılıydı, iyice açılıp sallandı ve geri gelip perdelere yapıştı. Ayakların altındaki ızgaralar neredeyse suda yüzüyordu; bir dalganın yalayıp geçen her darbesiyle birlikte, su kapının dört bir yanındaki çatlaklardan şiddetle fışkırıyordu, dümendeki adam da kepini, paltosunu yere fırlatmıştı ve göğsü açık, çizgili bir pamuklu gömlekle dişli kutusuna dayanmış halde duruyordu. Ellerinin arasındaki küçük, pirinç dümende cicili bicili ve kırılgan bir oyuncak görünümü vardı. Adamın boynundaki sinirler sert ve sağlam duruyordu, gırtlağındaki çukurlukta koyu renk bir leke vardı, yüzüyse ölümdeki gibi sakin ve çökmüştü.

Kaptan MacWhirr gözlerini sildi. Onu az kalsın gemiden suya düşüren deniz, çok can sıkıcı bir biçimde, muşamba şapkasını kel kafasından sürükleyip götürmüştü. Yumuşak, sarı saçı sırılsıklamdı ve kararmıştı; çıplak kafatasının çevresini süsleyen, pamuk ipliklerinden oluşan yoluk bir çileyi andırıyordu. Deniz suyuyla parlayan yüzü, rüzgârdan, su serpintilerinin batmasından koyu kırmızı olmuştu. Bir fırının karşısında terlemekten kurtulmuş gibi görünüyordu.

“Burada mısın?” diye mırıldandı ağır ağır.

Üçüncü kaptan bir süre önce köprü üstüne gelmenin bir yolunu bulmuştu. Dizlerini yukarı çekip, şakaklarına yumruklarını dayayarak kendini bir köşeye sabitlemişti; ve bu duruş, bir tür yoğunlaşmış bağışlamazlıkla birlikte, öfke, üzüntü, teslimiyet ve feragati çağrıştırıyordu. Kederle ve küstahça, “Eh, şimdi aşağıda benim nöbetim, öyle değil mi?” dedi.

Buhar donanımı takırdadı, durdu, tekrar takırdadı; dümencinin gözbebekleri aç bir yüzden fırlar gibi oldu, sanki pusula dolabı camının ardındaki pusula kartı et parçasıydı. Adam Tanrı bilir kaç zamandır dümende bırakılmıştı, tüm gemi arkadaşlarınca unutulmuşçasına. Kampanalar çalınmamıştı; nöbet değişiklikleri yapılmamıştı; geminin rutini rüzgâra yenik düşmüştü; ama adam geminin başını kuzey-kuzeydoğuda tutmaya çalışıyordu. Geminin kıçındaki dümen kopup gitmiş olabilirdi, alevler sönmüş, makineler bozulmuş, gemi bir ceset gibi devrilmeye hazır olabilirdi. Kafası karışmasın ve kontrolünü yitirmesin diye çırpınıyordu, çünkü pusula kartı iki yöne de sallanıyor, milin üzerinde kıpırdayıp duruyordu, bazen de tam tur dönüyor gibiydi. Adam zihinsel stres altındaydı. Aynı zamanda, köprü üstünün gitmesinden müthiş derecede korkuyordu. Dağlar kadar su köprü üstüne çöküp duruyordu. Gemi umutsuz dalışlarından birine geçtiğinde adamın dudaklarının köşeleri seğirdi.

Kaptan MacWhirr başını kaldırıp köprü üstü saatine baktı. Perdeye vidalanmış saatin beyaz bir zemini vardı, üzerindeki siyah akreple yelkovan oldukça hareketsiz duruyor gibi görünüyordu. Saat sabahın bir buçuğuydu.

“Yeni bir gün,” diye mırıldandı kendi kendine.

Üçüncü kaptan onu duydu ve yıkıntılar arasında yas tutan biri gibi başını kaldırarak, “Günün ağardığını görmeyeceksin,” diye haykırdı. Bilekleriyle dizlerinin zangır zangır titrediği görülebiliyordu. “Yemin ederim ki hayır! Görmeyeceksin...”

Yüzünü yine yumruklarının arasına gömdü.

Dümencinin bedeni hafifçe yer değiştirmişti, ama başı boynunun ucunda kımıldamıyordu – bir sütundan tek yöne bakacak biçimde sabitlenmiş taştan bir baş gibi. Çizmeli bacaklarını yerden kesen bir sarsıntı sırasında, kendini kurtarmak için sendelerken, Kaptan MacWhirr kendine hâkim bir tarzda, “O adamın söylediklerine kulak asma,” dedi. Sonra da, ses tonundaki tarif edilemez bir değişiklikle, çok ciddi bir biçimde, “Görevde değil,” diye ekledi.

Gemici hiçbir şey söylemedi.

Kasırga gümbürdedi, hava geçirmez gibi görünen küçük mekânı sarstı; pusula dolabının ışığı sürekli titreşiyordu.

“Nöbeti devralmadın,” diye devam etti Kaptan MacWhirr, yere bakarak. “Yine de, elinden geldiği sürece dümene yapışmanı istiyorum. Nasıl yapılacağını biliyorsun. Buraya gelecek başka birisi işi berbat edebilir. Olmaz. Çocuk oyuncağı değil. Tayfalar da muhtemelen aşağıda bir işle meşguller... Sence yapabilir misin?”

Dümen donanımı aniden şöyle bir takırdadı, kor gibi için için yanmayı bıraktı; ve hareketsiz adam, içindeki bütün hırs dudaklarına toplanmışçasına, kıpırdamadan bakarak patladı: “Tanrı aşkına, efendim! Kimse benimle konuşmazsa sonsuza dek dümen sallayabilirim.”

“Ah! Evet! Tamam...” Kaptan bakışlarını ilk kez adama kaldırdı: “... Hackett.”

Ve bu konuyu zihninden atmış gibi göründü. Makine dairesi konuşma borusuna doğru eğildi, içeri üfledi ve başını eğdi. Bay Rout aşağıdan yanıt verdi ve Kaptan MacWhirr hemen dudaklarını ağızlığa dayadı.

Çevresinde bora kükrerken sırayla dudaklarını ve kulağını kullandı, çarkçının sesi de ona kadar çıktı, sert ve bir çatışmanın sıcağından çıkmışçasına. Ateşçilerden biri sakatlanmıştı, ötekiler pes etmişlerdi, ikinci çarkçı ve makine lostromosu ateşi besliyordu. Üçüncü çarkçı buhar valfının başında duruyordu. Makineler elle idare ediliyordu. Yukarıda durum nasıldı?

“Yeterince kötü. Çoğunlukla size bağlı,” dedi Kaptan MacWhirr. İkinci kaptan aşağı varmış mıydı? Hayır mı? Eh, birazdan varırdı. Bay Rout onu konuşma borusundan konuşturur muydu? – güverte konuşma borusundan, çünkü o –kaptan– yine doğruca kaptan köşküne çıkıyordu. Çinliler arasında sorun çıkmıştı. Görünüşe bakılırsa, kavga ediyorlardı. Ne olursa olsun kavgaya göz yumamazdı...

Bay Rout gitmişti ve Kaptan MacWhirr makinelerin titreşimini kulağında hissedebiliyordu, sanki geminin kalbi çarpıyordu. Bay Rout’un aşağıdaki sesi uzaktan bir şeyler bağırdı. Gemi balıklama daldı, titreşim gürültülü bir tıslamayla arttı ve bıçak gibi kesildi. Kaptan MacWhirr’in yüzü olağanüstü sakindi ve gözleri üçüncü kaptanın çömelmiş karaltısına amaçsızca dikilmişti. Yeniden Bay Rout’un sesi derinde bir yerlerde bağırdı ve titreşen vuruşlar tekrar başladı, ağır darbelerle – gittikçe hızlanarak.

Bay Rout boruya geri dönmüştü. “Ne yaptıklarının pek de önemi yok,” dedi telaşla; sonra da, sinirli bir biçimde: “Gemi bir daha çıkmayacakmışçasına yapıyor bu dalışları.”

“Deniz berbat,” dedi kaptanın sesi yukarıdan.

“Gemiyi batırmama izin vermeyin,” diye hırıldadı Solomon Rout borudan.

“Karanlık ve yağmurlu. Neyin geldiğini göremiyorum,” dedi ses. “Gemiyi – dümen kırmaya yetecek kadar – hareket ettirmeli – ve şansımızı denemeliyiz,” diye açıkça belirterek devam etti.

“Cesaret edebildiğim kadar yapıyorum.”

“Burada, yukarıda bir sürü şey – paramparça oldu,” diye devam etti ses yumuşak bir tonla. “Yine de – oldukça iyi – idare ediyoruz. Elbette, köprü üstü gidecek olursa...”

Dikkatle kulak kabartan Bay Rout, alçak sesle hırçın hırçın bir şeyler mırıldandı.

Ama yukarıdaki telaşsız ses canlanıp, “Jukes geldi mi?” diye sordu. Sonra, kısa bir bekleyişin ardından: “Keşke bir el atsaydı. İşini bitirip yukarı gelmesini istiyorum, ne olur ne olmaz. Gemiye göz kulak olsun diye. Tek başınayım. Üçüncü kaptanı kaybettik...”

“Ne?” diye bağırdı Bay Rout makine dairesine başını çevirerek. Sonra borudan yukarı, “Denize mi düştü?” diye bağırdı ve kulağını yapıştırdı.

“Cesaretini kaybetti,” diye devam etti yukarıdaki ses gerçekçi bir tonla. “Lanet olası elverişsiz durum.”

Boynunu eğmiş halde dinleyen Bay Rout, bunun üzerine gözlerini iri iri açtı. Ne var ki, yukarıdan itişip kakışma sesleri ve kesik kesik bağrışlara benzer bir şeyler duydu. Daha iyi duymak için kendini zorladı; bütün bu süre boyunca üçüncü çarkçı Beale, kollarını yukarı kaldırmış halde, büyük bir bakır borunun yanından çıkan küçük, siyah bir tekerleğin kenarını avuçlarının arasında tuttu. Onu başının yukarısında dengeliyor gibiydi, bir tür oyundaki doğru bir hamleydi sanki bu.

Kendini sabitlemek için, bir dizini kırıp omzunu beyaz perdeye yasladı, terini silip kemerine sıkıştırdığı bir paçavra kalçasına sarkıyordu. Pürüzsüz yanağı siyah bir kir tabakasıyla kaplanmış ve kıpkırmızı kesilmişti, gözkapaklarındaki kömür tozu ise, makyaj için kullanılan siyah kalem gibi, beyaz giysilerin pırıl pırıl parlaklığını artırıyor, gençlik akan yüzüne dişi, egzotik ve büyüleyici bir ifade veriyordu. Gemi baş kıç vurduğunda ellerinin telaşlı hareketleriyle küçük tekerleği sertçe çeviriyordu.

“Çıldırdı,” diye başladı kaptanın sesi birdenbire boruda. “Üstüme saldırdı... Az önce. Onu yere yıkmak zorunda kaldım... Şu dakika. Duydunuz mu, Bay Rout?”

“Hergele!” diye homurdandı Bay Rout. “Dikkat et, Beale!”

Bağrışı, bir uyarı borazanının zortlaması gibi, makine dairesinin demir duvarları arasında çınladı. Beyaz boyalı duvarlar, bir çatı gibi eğimli olan kaporta penceresinin alacakaranlığına doğru yükseliyordu ve yüksek mekânın bütünü bir anıtın içini andırıyordu, demir ızgaralardan oluşan katlarla bölünmüştü, farklı düzlemlerde ışıklar titreşiyordu ve bir karanlık kütlesi ortaya çökmüştü, silindirlerin sessiz sakin yükselmesi altında makineler sütun gibi hareket ederken. Kasırganın tüm seslerinden oluşan yüksek ve şiddetli bir tınlama, havanın sakin sıcaklığına çöreklenmişti. İçinde sıcak metal ve yağ kokusu, bir de hafif bir buhar buğusu vardı. Denizin darbeleri yabancı, sersemletici bir şokla onu bir o yana bir bu yana geçiriyor gibiydi.

Işıltılar, soluk uzun alevler gibi, metalin cilası üzerinde titreşiyordu; aşağıdaki döşemeden muazzam krank kafaları sırayla çıkıyor, pirinç ve çelik bir an parlayıp sönüyordu; bu sırada, piston kolunu krank pimine bağlayan, kocaman mafsallı, iskeletin kollarıyla bacaklarına benzeyen rodlar onları karşı konulmaz bir kesinlikle aşağı itiyor ve tekrar yukarı çekiyor gibiydi. Ve yarı aydınlığın derinliklerinde başka rodlar ağır ağır ileri geri çekiliyor, kroshedler baş sallıyor, metal diskler birbirine karışan gölgeler ve ışıltılar arasında hafifçe birbirine sürtünüyordu, yavaşça ve nazikçe.

Bazen tüm bu güçlü ve şaşmaz hareketler eşzamanlı olarak yavaşlıyordu, yaşayan bir organizmanın işlevleriymişçesine, birdenbire halsizliğin yıkıcı etkisine kapılarak ve Bay Rout’un gözleri uzun, soluk yüzünde daha koyu renk parlıyordu. Bu savaşı bir çift terlikle veriyordu. Kısa, parlak bir ceket kalçasını zar zor örtüyordu, beyaz bilekleri de dar yenlerinden epey fırlamıştı, sanki acil durum boyuna bosuna bir şeyler eklemiş, kollarıyla bacaklarını uzatmış, solgunluğunu artırmış, gözlerini çukurlaştırmıştı.

Yukarılara tırmanarak, aşağılarda gözden kaybolarak hareket ediyordu, yerinde duramayan, azimli bir hamaratlıkla; çalıştırma donanımının önündeki küpeşteyi tutarak kıpırdamadan durduğundaysa, sağ taraftaki, sallanan bir lambanın ışığında beyaz duvara sabitlenmiş buhar göstergesine, su göstergesine göz atıp duruyordu. İki konuşma borusunun ağzı dirseğinin dibinde bir karış açılıyor, makine dairesi telgrafının kadranıysa çapı büyük bir saati andırıyordu, yüzünde sayılar yerine kuru sözcükler vardı. Gruplandırılmış harfler, ibrenin mil başının çevresinde, koyu renkte göze çarpıyor, yüksek sesli ünlemleri vurgulayarak simgeliyordu: İleri, Geri, Yavaş, Yarım, Hazır ol; ve tombul siyah ibre aşağıyı, Tam Yol sözcüğünü işaret ediyordu; bu sözcük ötekilerden ayrılmış olsa da, keskin bir çığlığın dikkati çekmesi gibi göze batıyordu.

Alçak basınç silindirinin yukarıdan tostoparlak görünen tahta kaplı cüssesi her hamlede hafif bir hırıltı çıkarıyordu ve bu alçak tıslama dışında makineler çelik kollarıyla bacaklarını sessiz, kararlı bir sarsıntısızlıkla apar topar ya da ağır ağır çalıştırıyordu. Ve tüm bunlar, beyaz duvarlar, hareket eden çelik, Solomon Rout’un ayaklarının altındaki döşeme sacları, başının yukarısındaki demir ızgaranın döşemeleri, alacakaranlık ve ışıltılar, geminin bordasını sertçe yıkayan dalgalarla sürekli, uyum içinde, yükselip alçalıyordu. Mekânın bütün yüksekliği, rüzgârın gür sesiyle uğuldayan boşluk, yukarıda bir ağaç gibi sallandı, rüzgârın müthiş patlamalarıyla orası burası ezilmişçesine, olduğu gibi yıkılacaktı.

“Acele etmelisin,” diye bağırdı Bay Rout, Jukes’un kazan dairesinin kapı eşiğinde belirdiğini görür görmez.

Jukes’un bakışları amaçsız ve yarı sarhoştu; kırmızı yüzü şişmişti, sanki uyuyakalmıştı. Çetin bir yol tepmiş ve o yolda muazzam bir canlılıkla ilerlemişti, zihninin sıkıntılı heyecanı bedeninin çabalarına karşılık gelmişti. Kömürlükten koşarak çıkmış, karanlık yükleme boşaltma yolunda bir sürü şaşkın adamın arasına düşmüştü, ayaklarına basılan adamlar dört bir yanında huşu dolu mırıltılarla, “Ne var, efendim?” diye sormuşlardı; kazan dairesi merdiveninden inmiş, aceleyle birçok demir basamağı atlamıştı, kuyu kadar derin, Tofet kadar siyah, tahterevalli gibi bir aşağı bir yukarı inip çıkan bir yere inmişti. Sintinelerdeki su her yalpada gürlüyor ve kömür topakları bir o yana bir bu yana, bir uçtan öbür uca kayıyordu, demirden bir bayırdaki çakıl taşlarından bir çığ gibi takırdıyordu.

İçerideki biri acıyla inledi, başka birinin de ölü bir adamın yüzüstü uzanmış bedenine benzer bir şeyin üzerine çömeldiği görülebiliyordu; gür bir ses küfretti; her bir ocak kapağının altındaki ışıltıysa, kadifemsi bir siyahlığa usulca yayılan alev alev bir kan havuzu gibiydi.

Ani bir rüzgâr Jukes’un ensesine vurdu, bir an sonra da Jukes onun ıslak ayak bileklerinden sel gibi boşandığını hissetti. Kazan dairesi vantilatörleri vızıldadı: Altı tane ocak kapağının önünde, çılgına dönmüş iki karaltı, beline kadar soyunmuş halde, iki kürekle boğuşarak sendeledi ve öne doğru eğildi.

“Hey! Çok cereyan yaptı,” diye bağırdı ikinci çarkçı hemen, başından beri Jukes’u aramışçasına. Pırıl pırıl, açık renk teni ve minik, kızılımsı bıyığıyla atik tetik, ufak tefek bir adam olan makine lostromosu, bir çeşit sessiz nakliyat yapıyordu. Tam yol buhar veriyorlardı ve derinden gelen bir gümbürtü, köprüden tangır tungur geçen boş bir mobilya kamyonetindeki gibi, mekânın diğer tüm gürültülerine karşı süregiden bir bas sesi çıkarıyordu.

“Boyuna sönüyor,” diye bağırmaya devam etti ikinci çarkçı. Bir vantilatörün deliği, ovalanan yüzlerce tencereyi andıran bir sesle, aniden omzuna tuzlu su püskürttü ve çarkçı, sağa sola saldırıp çılgınlar gibi bağırarak, kendisi de dahil yeryüzündeki her şeye sular seller gibi küfür yağdırdı, bir yandan da işine baktı. Keskin bir metal çarpışmasıyla yumru kafasına doğru açılan ocağın hararetli, soluk parıltısı tükürükler saçan dudaklarını ve küstah yüzünü gözler önüne serdi ve ocak başka bir çınlamayla, akkor halindeki demirden bir gözün kırpışması gibi kapandı.

“Uğursuz gemi nerede? Bana söyleyebilir misin? Lanet olsun! Suyun altında mıdır nedir? Buraya tonlarca su geliyor. Kahrolası manikalar ölüler diyarına mı gitti? Hey? Bir şey bilmiyor musun – seni neşeli gemici seni...?”

Jukes, bir an afalladıktan sonra, bir yalpanın yardımıyla fırlayıp aradan geçti; gözleri makine dairesinin görece enginliğinin, huzurunun ve görkeminin farkına varır varmaz, kıç tarafı iyice suya batmış olan gemi onu doğruca Bay Rout’un yanına gönderdi.

İkinci kaptanın bir dokunaç kadar uzun olan ve yayla çalıştırılıyormuş gibi doğrulan kolu onu karşıladı ve acelesini konuşma borularına doğru bir dönüşe çevirdi. Aynı anda Bay Rout ciddi bir tavırla tekrarladı: “Konu her ne ise, acele etmen gerek.”

Jukes, “Orada mısınız, efendim?” diye bağırdı ve kulak kabarttı. Çıt yok. Birdenbire rüzgârın kükreyişi doğruca kulaklarına doldu, ama az sonra hafif bir ses bağıran kasırgayı usulca bir kenara itti.

“Sen misin, Jukes? – Ha?”

Jukes konuşmaya hazırdı: Eksik olan tek şey zaman gibi görünüyordu. Her şeyin hesabını vermek yeterince kolaydı. Dumanı tüten gladorada amelelere tiriz vurulduğunu, sıra sıra sandıklar arasında hasta ve korkmuş halde yattıklarını gözünde gayet güzel canlandırabiliyordu. Derken bu sandıklardan biri –belki de birkaçı birden– bir yalpada yerinden oynamış, öbürlerini yere devirmiş, kenarlar yarılmış, kapaklar fırlayıp açılmış ve tüm bu beceriksiz Çinliler mallarını kurtarmak için yekvücut halde ayağa kalkmışlardı. Daha sonra geminin her savruluşu bu dolaşıp duran, haykıran ayaktakımını oraya buraya, bir yandan öbür yana fırlatmıştı, parçalanan tahtalar, yırtılan giysiler, yuvarlanan dolarlardan oluşan bir keşmekeş içinde. Bir kez boğuşma başlayınca, kendilerini durduramazlardı. Şimdi kaba kuvvet dışında hiçbir şey onları durduramazdı. Bu bir felaketti. Bunu görmüştü, tek söyleyebileceği de buydu. Öyle sanıyordu ki, bazıları ölmüş olmalıydı. Geri kalanlar dövüşmeye devam edecekti...

Sözlerini yukarı gönderdi, onlar da birbirine takılarak dar boruya doluştu. Bir fırtınayla birlikte tek başına yukarıya yerleşen aydınlanmış bir kavramanın sessizliğine çıkarcasına yukarı tırmandılar. Ve Jukes geminin büyük yoksunluğuna katılan o iğrenç kargaşanın çehresinden silinmek istedi.

5

Bekledi. Gözlerinin önünde makineler düşük devirde çalışmaya başladı, şiddetli bir savruluş olması durumunda Bay Rout’un “Dikkat et, Beale!” diye bağırmasıyla stop edecekti. Zekice bir hareketsizlikle durakladılar, orta strokta sustular, ağır bir krank şevde durduruldu, tehlikenin ve geçen zamanın bilincindeymişçesine. Sonra, ikinci kaptanın “Haydi, şimdi!” diye bağırmasıyla ve sıkılan dişler arasından çıkarılan bir soluğun sesiyle, kesintiye uğrayan devrimi tamamlayacak ve bir başkasına başlayacaklardı.

Hareketlerinde, bilgeliğin sağduyulu anlayışı ve muazzam gücün telaşsızlığı vardı. Bu onların işiydi – şaşkına dönmüş bir gemiyi dalgaların öfkesinden rüzgârın tam ortasına dalmaya sabırla ikna etmek. Zaman zaman Bay Rout’un çenesi göğsüne düşüyordu ve düşüncelere dalmışçasına kaşlarını çatarak onları izliyordu.

Kasırgayı Jukes’un kulağının dışında tutan ses, “Tayfaları yanına al...” diye söze başladı ve beklenmedik biçimde kesildi.

“Onlarla ne yapabilirim, efendim?”

Birdenbire kulak tırmalayıcı, ani, buyurgan bir çınlama patladı. Üç çift göz hızla yukarıdaki telgraf kadranına bakıp ibrenin Tam’dan Dur’a atladığını gördü, sanki şeytan alıp götürmüştü. Ve sonra makine dairesindeki bu üç adam, halatın kaçırılıp geminin volta edildiğine, tuhaf bir büzülme olduğuna yönelik kişisel bir duyguya kapıldı, sanki gemi umutsuz bir sıçrayış için kendini toplamıştı.

“Gemiyi durdurun!” diye böğürdü Bay Rout.

Hiç kimse –güvertede tek başınayken gözlerine inanamayacağı kadar yüksek bir beyaz köpük hattının yaklaştığını gören Kaptan MacWhirr bile– hiç kimse o denizin dikliğini ve akan su duvarının arkasında kasırganın açtığı boşluğun korkunç derinliğini bilemezdi.

Deniz gemiyle buluşmak için yarıştı ve Nan-Shan bir an duraklayarak, paçaları sıvarcasına, pruvasını kaldırıp sıçradı. Tüm lambaların içindeki alevler sönüp makine dairesini karanlığa boğdu. Birisi dışarı çıktı. Ortalığı yıkıp geçen bir çatırtı ve girdap gibi dönen, çılgınlar gibi oraya buraya saldıran bir kargaşayla tonlarca su güverteye çullandı, sanki gemi bir çağlayanın dibinden fırlamıştı.

Aşağıda şaşkın şaşkın birbirlerine baktılar.

“Bir uçtan girip öbür uçtan çıktı, Tanrı’ya şükür!” diye haykırdı Jukes.

Gemi, dünyanın kenarını aşıyormuşçasına doğruca boşluğa daldı. Makine dairesi tehdit edici bir biçimde öne doğru sendeledi, depremde başını eğen bir kulenin içi gibi. Kazan dairesinden, yere düşen demirlerin yol açtığı korkunç bir patırtı geldi. Gemi bu dehşet verici eğimde Beale’e yetecek kadar uzun süre asılı kaldı: Beale elleri ve dizleri üzerine çöküp emeklemeye başladı, sanki dört ayak üzerinde makine dairesinden kaçmak niyetindeydi; Bay Rout ise başını yavaşça çevirdi, kaskatı, büyük ve derin, alt çenesi düşmüş halde. Jukes gözlerini yummuştu, yüzüyse bir anda umutsuzca boş ve yumuşak bir hale geldi, kör bir adamın yüzü gibi.

Sonunda gemi yavaşça yükseldi, yalpalayarak, pruvasıyla bir dağı yerinden kaldırması gerekiyormuş gibi.

Bay Rout çenesini kapadı; Jukes gözlerini kırpıştırdı; ufak tefek Beale ise apar topar ayağa kalktı.

“Bunun gibi bir tane daha olursa, geminin sonu olur,” diye bağırdı ikinci kaptan.

O ve Jukes birbirlerine baktılar, akıllarından aynı düşünce geçti. Kaptan! Her şey sürüklenip gitmiş olmalıydı. Dümen donanımı gitmişti – gemi bir ağaç parçası gibiydi. Doğruca alabora.

“Acele edin!” diye haykırdı Bay Rout boğuk sesle; kararsız bir bakışla ona yanıt veren Jukes’a irileşmiş, kuşkulu gözlerle ters ters baktı.

Telgraf gongunun çınlaması onları anında yatıştırdı. Siyah ibre çabucak Dur’dan Tam’a düştü.

“Haydi şimdi, Beale!” diye bağırdı Bay Rout.

Buharın tıslaması azaldı. Piston rodları bir içeri bir dışarı kaydı. Jukes kulağını boruya dayadı. Ses onu bekliyordu. Dedi ki: “Paranın hepsini topla. Yanına bir tayfa al. Seni burada istiyorum.” Hepsi buydu.

“Efendim?” diye seslendi yukarıya Jukes. Yanıt gelmedi.

Savaş alanından gelen yenik bir adam gibi sendeleyerek uzaklaştı. Her nasılsa, sol kaşının üzerini yarmıştı – kemiğe kadar. Hiç farkında değildi: Çin Denizi’nin, boynunu kırmaya yetecek kadar büyük bir bölümü başından aşağı geçmiş, o yarayı temizlemiş, yıkamış ve tuzlamıştı. Kanamadı, yalnızca açılıp kızardı; gözünün üzerindeki bu derin kesik, darmadağınık saçları ve giysilerinin düzensizliği, yumrukların konuştuğu bir kavgada yenilgiye uğramış bir adam görüntüsü veriyordu ona.

“Dolarları toplamam gerek.” İkide bir acınacak halde gülümseyerek Bay Rout’a hitap etti.

“Ne dedin?” diye sordu Bay Rout deli gibi. “Toplamak mı...? Umurumda değil...” Sonra, her kası titreyerek, ama abartılı bir babacan ses tonuyla, “Git başımdan, Tanrı aşkına. Siz güverte insanları beni sersem edeceksiniz. Şu üçüncü kaptan, kaptanın üzerine yürüdü. Bilmiyor musun? Sizler bir şey yapmak isteyince yanlış hareket ediyorsunuz...”

Bu sözler üzerine Jukes, içinde öfkenin kabardığını fark etti. Bir şey yapmak isteyince – gerçekten de... Başçarkçıya dudak bükerek, geldiği yoldan gitmek üzere döndü. Kazan dairesinde tombul makine lostromosu küreğiyle didiniyordu, dili kesilmişçesine suskundu; ama üçüncü kaptan, bir gemi kazanının altını kömürle besleme becerisini korumuş gürültücü, yılmaz bir manyak gibi davranıyordu.

“Merhaba, başıboş subay! Hey! Küllerin birazını kaldırmak için ağ kepçelerinden bazılarını getiremez misin? Burada külden boğuluyorum. Kahretsin! Merhaba! Hey! Kaptanla tayfalar arasındaki anlaşmayı hatırla: Gemiciler ve ateşçiler birbirlerine yardım ederler. Hey! Duyuyor musun?”

Jukes çılgınca tırmanarak dışarı çıkıyordu, ötekiyse yüzünü ona doğru kaldırarak uludu. “Dilini mi yuttun? Burada ne işler karıştırıyorsun? Ne dolaplar çeviriyorsun?”

Jukes’un gözü döndü. Yükleme boşaltma yolunun karanlığındaki adamların arasına geri döndüğü sırada, en ufak bir duraksama belirtisinde hepsinin boğazını sıkmaya hazır hissetti kendini. Bunun düşüncesi bile onu çılgına çevirdi. O duraksayamazdı. Duraksamamalıydılar.

Öyle bir coşkunlukla aralarına döndü ki, akıllarını başlarından aldı. Onun tüm geliş gidişleri karşısında zaten heyecanlanmış ve afallamışlardı – hareketlerinin sertliği ve hızı karşısında; acelesi sırasında görülmekten çok hissedilen Jukes, ürkütücü görünüyordu – ertelenmeye tahammülü olmayan ölüm kalım meseleleriyle meşguldü. İlk sözüyle birlikte yumuşak başlılıkla birer birer pat diye kömürlüğe indiklerini duydu.

Ne yapılacağı konusunda emin değildiler. “Nedir? Nedir?” diye soruyorlardı birbirlerine. Lostromo açıklamaya çalıştı; büyük bir itişip kakışmanın sesleri onları şaşırttı: ve siyah kömürlükte korkunç bir biçimde yankılanan şiddetli sarsıntılar, içinde bulundukları tehlikeyi onlara anımsattı. Lostromo kapıyı savurup açtığında, kasırganın yarattığı bir burgaç geminin demir bordalarından süzülüp tüm bu bedenleri toz gibi fırıl fırıl döndürdü sanki: karmakarışık bir curcuna, şiddetli bir patırtı, sert bir homurtu, giderek azalan ani haykırışlar ve denizin darbelerine karışan tepinmeler onlara kadar geldi.

Bir an, kapı eşiğini tıkayarak hayretle bakakaldılar. Jukes onları acımasızca itip aralarından geçti. Hiçbir şey söylemedi, yalnızca içeri daldı. Merdivendeki başka bir amele sürüsü, tiriz vurulmuş ambar ağzından zorla geçip su basmış güverteye çıkmak için intihar edercesine boğuşurken, önceki gibi düştü, Jukes da toprak kaymasına yakalanmış bir adam gibi altlarında gözden kayboldu.

Lostromo heyecanla bağırdı: “Çabuk olun. İkinci kaptanı çıkarın. Ezilip ölecek. Haydi.”

Göğüslere, parmaklara, yüzlere basarak, giysi yığınlarına ayakları dolanarak, kırık tahtaları tekmeleyerek içeri yüklendiler; ama onlar Jukes’u tutamadan, bir sürü pençe atan elin arasından beline kadar göründü. Görüş alanından çıktığı an, ceketinin tüm düğmeleri gitmiş, arkası yakasına kadar yırtılmış, yeleği parçalanmıştı. Boğuşan Çinli kitlesinin ortasındakiler yere yuvarlandılar; karanlık, belli belirsiz, çaresiz; lambaların loş ışığında birçok gözde vahşi bir parıltı vardı.

“Beni rahat bırakın – Tanrı belanızı versin. Ben iyiyim,” diye çığlık attı Jukes. “Onları ileri sürün. Gemi baş kıç vurduğunda şansınızı deneyin. İleri gitsinler. Onları perdeye doğru sürün. Sıkıştırın.”

Gemicilerin kaynaşan gladoraya koşuşması, fokurdayan bir kazana soğuk su sıçraması gibi oldu. Kargaşa bir an için azaldı.

Çinli yığını öyle sıkışık bir arbede içine hapsolmuştu ki, denizciler kollarını birleştirerek ve geminin müthiş bir dalışından yardım alarak tek bir iteklemede onu ileri yolladı, yekpare bir blok gibi. Arkalarında küçük kümeler ve başıboş bedenler bir o yana bir bu yana savruldu.

Lostromo şaşılacak güç gösterileri sergiledi. Uzun kollarını açarak ve kocaman ellerinin her biriyle bir punteli sıkıca kavrayarak, bir kaya parçası gibi yuvarlanan birbirine dolanmış yedi Çinliyi durdurdu. Eklemleri çatırdadı; “Ha!” demesiyle birlikte çil yavrusu gibi dağıldılar. Ama marangoz daha zekice davrandı. Kimseye tek söz etmeden yükleme boşaltma yoluna geri döndü, orada görmüş olduğu yük donanımından birkaç roda alıp getirdi – zincir ve ip. Can halatları bunlarla donatılmıştı.

Aslında direniş yoktu. Boğuşma, başlamakla birlikte, körü körüne paniğin yol açtığı bir itişip kakışmaya dönüşmüştü. Ameleler etrafa saçılmış dolarlarının peşine düşmüş olsalar da, şu sıra yalnızca ayaklarını yere sağlam basmak için savaşıyorlardı. Sırf kendilerini fırlatılıp atılmaktan kurtarmak için birbirlerinin gırtlağına sarılıyorlardı. Bir yere tutunan, ötekilere tekmeyi basıyordu, onlar da onun bacağına yapışıp asılıyorlardı, ta ki bir yalpayla hep birlikte güvertenin öbür tarafına uçana dek.

Beyaz şeytanların gelişi terör yarattı. Öldürmeye mi gelmişlerdi? Kalabalıktan sökülüp alınanlar denizcilerin ellerinde çok güçsüzleşti: Topuklarla kenara sürüklenen bazıları açık, sabit gözleriyle ölü bedenler gibi hareketsizdi. Sağda solda bir amele merhamet dilenircesine dizlerinin üzerine çöküyordu; aşırı korkudan dağılan birkaçı gözlerinin arasına sert yumruklar alıp iki büklüm oluyordu; öte yandan yaralananlar, yakınmadan gözlerini hızlı hızlı kırpıştırarak sert davranışa boyun eğiyorlardı. Yüzlerden oluk oluk kan akıyordu; tıraşlı kafalarda derisi kalkmış yerler, çizikler, çürükler, parçalanmış yaralar, derin kesikler vardı. Sonuncusunun sorumlusu büyük ölçüde, dolaplardan fırlamış kırık porselenlerdi. Sağda solda, gözleri deli gibi bakan, saç örgüsü çözülmüş bir Çinli, kanayan ayak tabanını iyileştirmeye çalışıyordu.

Zorla boyun eğdirildikten sonra yakın düzen sıraya sokulmuşlardı, heyecanları yatışsın diye sırtları hafifçe sıvazlanmıştı, kulağa kötücül vaatler gibi gelen sert yüreklendirme sözleriyle seslenilmişti onlara. Beti benzi atmış, güçten düşmüş sıralar halinde güvertede oturdular, sıraların sonundaysa marangoz iki tayfanın yardımıyla harıl harıl oradan oraya gidiyor, can halatlarını gerginleştirip bağlıyordu. Tek bacağı ve tek koluyla bir puntele sarılmış olan lostromo, göğsüne bastırdığı bir lambayla boğuşup ışık yakmaya çalışıyor ve hamarat bir goril gibi boyuna homurdanıyordu. Denizcilerin bedenleri, tarlada başak toplayanların hareketleriyle tekrar tekrar öne eğiliyor ve her şey kömürlüğe savrulup atılıyordu: giysiler, paramparça olmuş tahtalar, kırık porselen tabaklar ve adamların ceketlerinde birikmiş dolarlar. Arada sırada bir denizci, kolları ıvır zıvırla dolu halde, kapı eşiğine doğru sendeleyerek yürüyordu; kederli, yana yatık gözler onun hareketlerini izliyordu.

Geminin her yalpasıyla birlikte, oturan Çinlilerden oluşan uzun sıralar

1 . Ölçü olarak geminin en geniş yeri. (Ç.N.)

2 . Ucunda kurşun ağırlık ve üzerinde özel işaretler bulunan, derinlik ölçmeye yarayan halat. (Ç.N.)

3 . Yükü kaldırmak için kullanılan zincir ya da tel. (Ç.N.)

4 . Güverteler arası. (Ç.N.)

5 . Vardiya subayı ya da dümenciyi görev başında korumak için geçici olarak çekilen branda. (Ç.N.)

6 . Güvertenin borda kenarlarına konulan dikmelere (puntel) çekilen yatay zincirlerin (vardavele) oluşturduğu koruma grubu. (Ç.N.)

7 . Elle örülerek yapılan yassı halat. (Ç.N.)

8 . Gemi bordalarında, filikaları asmaya yarayan dikmeler. (Ç.N.)

9 . Demir halkalı cıvata. (Ç.N.)

10 . Bir şeyi bağlamak, tutturmak için kullanılan kısa ip. (Ç.N.)

11 . Gemiyi bölmelere ayıran su geçirmez duvarlar. (Ç.N.)

12 . Tahta, metal ya da plastikten yapılmış olan ve çeşitli amaçlarla kullanılan çubuk, kol. (Ç.N.)

13 . Rodları birbirine bağlayan bloklar. (Ç.N.)

14 . İbranicede “kurban yakma yeri”. İncil’de, cehennemdeki bir yer olarak geçer. (Ç.N.)