*****

E.T.A. HOFFMANN

Gece tabloları

*****

GOTİK ROMANTİK 9

Can Yayınları 2053

Nachtstücke, E.T.A. Hoffmann

© 2012, Can Sanat Yayınları Ltd. Şti.

Tüm hakları saklıdır. Tanıtım için yapılacak kısa alıntılar dışında yayıncının yazılı izni olmaksızın hiçbir yolla çoğaltılamaz.

1. basım: Mart 2012

Yayına hazırlayan: Şebnem Sunar

Mizanpaj: Emin Petek

Kapak tasarımı: Ayşe Çelem Design

Kapak resmi: © iStockphoto.com, Shutterstock

E-kitap: ISBN 978-975-07-2806-8

CAN SANAT YAYINLARI

YAPIM, DAĞITIM, TİCARET VE SANAYİ LTD. ŞTİ.

Hayriye Caddesi No. 2, 34430 Galatasaray, İstanbul

Telefon: (0212) 252 56 75 / 252 59 88 / 252 59 89 Faks: (0212) 252 72 33

www.canyayinlari.com

yayinevi@canyayinlari.com

*****

E.T.A. HOFFMANN

Gece tabloları

ÖYKÜ

Almanca aslından çevirenler

Ersel Kayaoğlu - Sami Türk

*****

ERNST THEODOR AMADEUS HOFFMANN, 1776’da Königsberg’ de doğdu. Asıl adı Ernst Theodor Wilhelm Hoffmann’dır. Hukuk öğrenimi gördükten sonra devlet memurluğuna atandı ve Prusya’nın işgali altında bulunan Polonya’da çalışmaya başladı. 1806’da Prusya’nın Napoléon güçleri tarafından yenilgiye uğratılmasına kadar bu görevinde kaldı. Hoffmann, 1814’e kadar müzik eleştirmenliği ve tiyatrolarda müzik yönetmenliği yaptı. 1811’de Arlequin adlı bir bale besteledi. Alman Romantizmi’nin ilk yazarlarından dostu Friedrich de la Motte Fouqué’nin Undine adlı masalını operalaştırması da bu döneme rastlar. Hoffmann, 1814’ten itibaren edebiyata yöneldi. 1814-1815 tarihli Phantasiestücke in Callots Manier adlı öykü kitabı, yazar olarak ün kazanmasını sağladı. 1816’da yeniden devlet hizmetine girerek Berlin Temyiz Mahkemesi’nde yargıçlık yapmaya başladı. Die Elixiere des Teufels (1815-1816) ve Lebensansichten des Katers Murr nebst fragmentarischer Biographie des Kapellmeister Johannes Kreisler (1820-1822) adlı romanları, Gece Tabloları (1816-1818) ve Die Serapionsbrüder (1819-1821) adlı öykü derlemeleri büyük ilgi gördü. Hoffmann’ın peri masallarından doğaüstü felaket öykülerine kadar eşsiz hayal gücünü sergilediği eserleri, Çaykovski’nin bale süiti Fındıkkıran da dahil olmak üzere pek çok opera bestecine esin kaynağı oldu. Eserleriyle Honoré de Balzac, George Sand ve Théophile Gautier gibi isimlerin saygısını kazandı; Victor Hugo, Charles Baudelaire, Guy de Maupassant, Aleksandr Puşkin, Fyodor Dostoyevski ve Edgar Allan Poe’yu etkiledi. E.T.A. Hoffmann 1822’de Berlin’de öldü.

ERSEL KAYAOĞLU, 1969 yılında Bursa’da doğdu. İlk ve orta öğrenimini Almanya’da tamamladı. Daha sonra İÜ Alman Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı’ndan mezun oldu ve aynı anabilim dalında yüksek lisans ve doktora çalışması yaptı. Halen İÜ Edebiyat Fakültesi Batı Dilleri ve Edebiyatları Bölümü’nde doçent olarak görev yapan Kayaoğlu’nun Ernst Jünger, Michael Krüger, Ingrid Noll, Imre Kertész, Hans Magnus Enzensberger, Hans Sarkowicz’ten yaptığı çeviriler dışında Medyalararasılık adlı bir çalışması da var.

M. SAMİ TÜRK, 1986 yılında İstanbul’da doğdu. 2008 yılında Marmara Üniversitesi Alman Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı’ndan mezun oldu. Halen İstanbul Üniversitesi Alman Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı’nda yüksek lisans öğrenimi görmekte olan Türk, aynı zamanda 2011 yılından beri Sakarya Üniversitesi Alman Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı’nda okutmanlık yapmaktadır.

*****

İçindekiler

I. BÖLÜM

Kum Adam

Ignaz Denner

G.deki Cizvit Kilisesi

Sanctus

II. BÖLÜM

Issız Ev

Meşruta

Vaat

Taş Kalp

*****

I. BÖLÜM

Bİrİncİ Bölüm

*****

KUM ADAM¹

Nathanael’den Lothar’a

Elbette hepiniz, bu kadar uzun – uzun zaman yazmadığım için çok tedirginsinizdir. Annem herhalde kızıyordur, Clara da benim burada bir elim yağda, bir elim balda yaşadığımı, kalbime ve aklıma öylesine derinden kazıdığım melek yüzlü güzelimi tümden unuttuğumu sanıyordur. – Ama durum böyle değil; her gün ve her saat sizleri düşünüyorum ve tatlı rüyalarda güzel Clara’ cığımın sevimli yüzü gözümün önüne geliyor ve parlak gözleriyle bana, odanıza girdiğim andaki gibi edalı edalı gülümsüyor. – Ah, şimdiye kadar tüm düşüncelerimi altüst eden bu paramparça ruh hali içinde size nasıl yazabilirdim ki! – Korkunç bir şey hayatıma girdi! – Karşı karşıya kaldığım kötü kadere dair karanlık sezgiler, tek bir sıcak gün ışığını geçirmeyen kara bulutların gölgeleri gibi üzerimi kaplıyor. – Başıma neyin geldiğini artık sana söylemem lazım. Söylemek zorundayım, bunu kabul ediyorum, ama daha bunun düşüncesi bile beni deli gibi kahkaha atmaya zorluyor. – Ah candan sevdiğim Lothar! Birkaç gün önce başıma gelen şeyin hayatımı gerçekten böylesine gaddarca tahrip edebildiğini sana biraz olsun hissettirebilmek için nasıl başlasam! Keşke burada olsan, o zaman kendin görebilirdin; ama şimdi kuşkusuz benim sanrılar gören bir budala olduğumu sanacaksın. – Kısacası, başıma gelen ve ölümcül etkisinden kaçınmak için boş yere çabaladığım o korkunç şey, birkaç gün önce, yani 30 Ekim’de öğleyin saat 12’de bir barometre satıcısının odama girmesinden ve bana mallarını göstermesinden ibaret. Hiçbir şey satın almayıp onu merdivenden aşağı yuvarlamakla tehdit ettim, neyse ki o da bunun üzerine kendiliğinden çekip gitti. –

Yalnızca bana ait olan, yaşamımı derinden sarsan ilişkilerin bu olaya bir anlam kazandırabileceğini, dahası o uğursuz satıcı bozuntusunun üzerimde düşmanca bir etki bırakmış olabileceğini tahmin etmişsindir. Gerçekten de öyle oldu. Sana ilk gençlik çağımın, keskin zekânla her şeyi açık seçik ve anlaşılır imgeler halinde kavrayabileceğin kadarını sükûnet ve sabırla anlatabilmek için var gücümle kendimi topluyorum. Tam başlayacakken senin güldüğünü, Clara’nınsa şöyle dediğini duyar gibi oluyorum: “Çocukça şeyler bunlar!” – Gülün, sizden rica ediyorum, içtenlikle gülüp alay edin benimle! – Sizden çok rica ediyorum! – Ama göklerdeki Tanrı biliyor ya, tüylerim diken diken oldu, öyle ki gülüp alay edin diye, delice bir çaresizlik içinde size yalvarır gibiyim, tıpkı Franz Moor’un Daniel’e yalvardığı gibi.² – Şimdi sadede gelelim! –

Öğle yemeği dışında biz, yani ben ve kardeşlerim, gün içinde babamızı pek görmezdik. Görevi onu fazlasıyla meşgul ediyor olmalıydı. Eskiden âdet olduğu üzere saat yedide oturulan akşam yemeğinden sonra hepimiz, annem de bizimle birlikte olmak üzere, babamın çalışma odasına gider ve yuvarlak bir masanın etrafına toplanırdık. Babam pipo yakar, yanında da büyük bir bardak bira içerdi. Çoğu zaman bize olağanüstü öyküler anlatır ve kendini buna öyle kaptırırdı ki, piposu sürekli sönerdi, bense yanan bir kâğıdı tutarak pipoyu tekrar yakmakla görevliydim, bu da benim için en büyük eğlencelerden biriydi. Ama bazen de elimize resimli kitaplar verir, sessiz ve donuk, koltuğunda öylece oturup duman bulutları çıkartır, hepimiz sisin içinde yüzer gibi olurduk. Böyle akşamlarda annem çok hüzünlü olurdu ve saat daha dokuzu vurmadan şöyle derdi: “Haydi çocuklar! – Yatağa! Yatağa! Kum Adam geliyor, hissediyorum.” Gerçekten de her defasında o anda bir şeyin ağır adımlarla gümbür gümbür merdivenden çıktığını duyardım, Kum Adam olmalıydı bu. Derinden duyulan ayak sesleri ve o gümbürtüler bana bir defasında özellikle korkutucu gelmişti. Bizi götürürken anneme sordum: “Anne! Bizi babamızdan hep ayıran bu kötü Kum Adam kim acaba? – Nasıl biri?” – “Kum Adam diye biri yok, sevgili çocuğum,” diye karşılık verdi annem. “Kum Adam geliyor dediğimde, bu, uykunuz gelmiş ve gözlerinizi, sanki içlerine kum serpilmiş gibi, açık tutamıyorsunuz demek.” – Annemin yanıtı beni tatmin etmedi, hatta çocuk ruhumda annemin, yalnızca ondan korkmayalım diye, Kum Adam’ı inkâr ettiği düşüncesi belirgin biçimde yer etmeye başladı; ne de olsa ben hep onun merdivenden çıktığını duyuyordum. Bu Kum Adam ve biz çocuklarla olan ilişkisi hakkında daha fazla şey öğrenme merakıyla dolup taşıyordum ve nihayet, en küçük kız kardeşime bakan yaşlı dadıya, bu Kum Adam’ın nasıl bir adam olduğunu sordum. “Nathanael’ciğim,” diye yanıt verdi kadın, “hâlâ bunu bilmiyor musun? O kötü bir adam, yatmak istemediklerinde çocukların yanına gelir ve gözlerine avuç dolusu kum serper, çocukların gözleri kan revan içinde yuvalarından fırlar, sonra Kum Adam onları bir çuvala atar ve yavrularını beslemek için hilalin içine götürür; yavruları oradaki yuvada oturur, baykuşlarınki gibi kıvrık gagalarıyla yaramaz çocukların gözlerini yerden kaldırıp yerler.” – Korkutucu Kum Adam’ın görüntüsü şimdi içimi kaplamış, feci bir şekilde gözlerimin önüne gelmişti; akşamleyin bir şeyin merdivenden gürültüyle yukarı çıktığını duyduğum anda korku ve dehşet içinde titremeye başladım. Annemin ağzımdan alabildiği tek şey, gözyaşları içinde kekeleyerek, “Kum Adam! Kum Adam!” diye haykırışım oldu. Bunun üzerine yatak odasına koştum, bütün bir gece boyunca Kum Adam’ın ürkütücü görüntüsü beni rahat bırakmadı. – Dadının bana Kum Adam ve hilaldeki çocuk yuvası hakkında anlattıklarının pek doğru olamayacağını anlayacak kadar büyümüştüm artık; yine de Kum Adam benim için ürkütücü bir hayalet olarak kaldı ve onun merdivenden yukarı çıkmakla kalmayıp babamın odasının kapısını da hızla açıp içeri girdiğini duyduğumda, korku – dehşet sarıyordu beni. Bazen uzun süre ortalıkta görünmüyordu, sonra arka arkaya daha sık geldiği oluyordu. Bu böyle yıllarca sürdü ve ben o tekinsiz hayalete alışamadım, kafamdaki korkunç Kum Adam imgesi solmadı. Babamla ilişkisi hayal gücümü giderek daha fazla meşgul etmeye başlamıştı: Aşılamaz bir çekingenlik bunu babama sormaktan beni alıkoyuyordu, ama bu gizemi bizzat – bizzat araştırmak, efsanevi Kum Adam’ı görmek için yıllarla birlikte içimde giderek daha büyük bir heves oluşmuştu. Kum Adam beni olağanüstülüğün, maceranın, çocuk ruhunda çok kolay yer edinen yoluna sokmuştu. Koboldların³, cadıların, parmak çocukların ve benzerlerinin tüyler ürpertici öykülerini dinlemekten ya da okumaktan daha fazla sevdiğim bir şey yoktu; ama Kum Adam her zaman başı çekiyordu, onu en tuhaf, en iğrenç şekillerde her yerde masalara, dolaplara ve duvarlara tebeşirle, kömürle çiziyordum. On yaşına geldiğimde annem beni çocuk odasından alıp koridorda babamın odasının yakınında bulunan küçük bir odaya yerleştirdi. Yine de, saatin tam dokuzu vurmasıyla evin içinde o meçhul şahsın varlığı duyulduğunda, hızla ortadan kaybolmamız gerekiyordu. Küçücük odamda, onun babamın odasına girdiğini hissederdim, kısa süre sonraysa evin içinde tuhaf kokulu hafif bir buhar yayılıyormuş gibi gelirdi bana. Merakımla birlikte, bir şekilde bu Kum Adam’la karşılaşmak için cesaretim de giderek artıyordu. Çoğu kez annem geçip gittikten sonra küçük odadan gizlice koridora süzülürdüm, ama hiçbir şey duyamazdım; çünkü Kum Adam, onu görebileceğim yere ulaştığımda, çoktan kapıdan girmiş olurdu. Sonunda karşı konulmaz bir dürtüyle, babamın odasında saklanmaya ve Kum Adam’ı beklemeye karar verdim.

Bir akşam babamın suskunluğundan, annemin üzüntüsünden Kum Adam’ın geleceğini anladım; bu nedenle çok uykum varmış gibi yapıp saat daha dokuz olmadan odayı terk ettim ve kapının hemen yanında gizli bir köşede saklandım. Evin kapısı gıcırdadı, yavaş, ağır, uğultulu adımların koridordan merdivene doğru ilerlediği duyuluyordu. Annem kardeşimle birlikte telaşla önümden geçti. Usulca – usulca babamın odasının kapısını açtım. Babam, her zamanki gibi sırtı kapıya dönük, kıpırdamaksızın kaskatı oturuyordu, beni fark etmedi, hızla içeri girdim ve kapının hemen yanında duran, içinde babamın giysilerinin asılı olduğu bir dolabın önüne çekilmiş perdenin arkasına geçtim. – Daha yakından – giderek daha yakından yankılanıyordu ayak sesleri – dışarıdan tuhaf öksürme, tıksırma ve homurdanma sesleri geliyordu. Korku ve heyecandan, kalbim yerinden fırlayacak gibiydi. – Kapının tam dibinde – tam dibinde kuvvetli bir ayak sesi – kapı koluna sert bir hamle, kapı gümbürtüyle yerinden oynuyor! – Güçbela cesaretimi toplayıp temkinlice aradan bakıyorum. Kum Adam odanın tam ortasında, babamın karşısında duruyor, ışıkların parlak yansıması yüzünü yakıyor! – Kum Adam, korkunç Kum Adam, bize bazen öğle yemeğine gelen o ihtiyar avukat Coppelius! –

Ne var ki en fecisinden bir dış görünüş bile, bende bu Coppelius’tan daha derin bir dehşete yol açamazdı. – Biçimsiz koca kafası, toprak sarısı suratıyla, kalın gri kaşlarının altında yeşile çalan bir çift kedigözünün, insanın içine işleyen keskin pırıltılar saçtığı geniş omuzlu, iri bir adam düşün; uzun, haşmetli burnu üstdudağına sarkıyor. Eğri ağzı sık sık kötü niyetli bir gülüşle çarpılıyor; sonra yanaklarda birkaç koyu kırmızı leke beliriyor ve sıkılmış dişlerin arasından tuhaf şekilde tıslayan bir ses çıkıyor. Coppelius her zaman demode kesimli kül grisi bir ceket, yine aynı şekilde demode bir yelek ve pantolon ile siyah çorap ve yandan tokalı siyah ayakkabılarla dolaşırdı. Küçük peruğu kafasının tepesini zar zor kapatırdı, yapıştırma lüleler büyük kırmızı kulaklarının hayli üzerinde durur ve saçları toplayıp yerleştirmeye yarayan gevşekçe bağlanmış bir kese ensesinden dışarı çıkar, bu nedenle de katlanmış boyunbağını tutan gümüş toka görülürdü. Zaten görünüşü büsbütün itici ve iğrençti; ama biz çocuklara özellikle o boğumlu, kıllı koca elleri itici geliyordu, bu nedenle onun dokunduğu hiçbir şeyi istemez olmuştuk. Bunu fark etmiş ve iyi yürekli annemizin gizlice tabağımıza koyduğu bir parça pastaya ya da tatlı bir meyveye şu ya da bu bahaneyle dokunmak, onun eğlencesi haline gelmişti ve bizler, sevinmemiz için verilen bu tatlının, gözlerimizde parlayan yaşlarla, iğrenip tiksindiğimizden tadına bile bakmak istemezdik. Bayram günlerinde babam bize küçük bir kadeh tatlı şarap ikram ettiğinde de yine böyle yapardı. Çabucak ellerini uzatır, hatta kadehi mosmor dudaklarına değdirir ve bizler öfkemizi ancak sessizce iç çekerek ifade edebildiğimizdeyse gayet şeytanca gülerdi. Bize küçük canavarlar deme âdetindeydi; o geldiğinde sesimizi çıkarmamız yasaktı ve biz, bilerek ve isteyerek en küçük sevincimizi engelleyen bu çirkin, kötü adama lanet okuyorduk. Annem de tıpkı bizim gibi iğrenç Coppelius’tan nefret ediyordu galiba; çünkü o ortaya çıktığı anda annemin neşesi, güleç kaygısız hali üzüntülü, karanlık bir ciddiyete dönüşürdü. Babam Coppelius’a karşı tuhaflıklarına katlanılması ve her şekilde hoş tutulması gereken yüce bir varlıkmış gibi davranıyordu. Onun sessiz bir işareti, en sevdiği yemeklerin pişmesi ve nadir şarapların açılması için yeterliydi.

Artık bu Coppelius’u gördüğümde, ondan başka hiç kimsenin Kum Adam olamayacağı düşüncesi ruhumda korku ve dehşetle yükseliyordu; şu var ki, Kum Adam benim için artık dadı masalında hilaldeki baykuş yuvasına yem olarak çocuk gözleri taşıyan o umacı değildi – Hayır! – Adım attığı her yere feryat – acı – ezelî ve ebedi yıkım getiren çirkin, uğursuz bir musibetti.

Donup kalmıştım. Fark edilme ve sert bir şekilde cezalandırılma tehlikesiyle karşı karşıya kalabileceğimi düşünerek olduğum yerde durdum, kulak kabartarak kafamı perdenin arasından uzattım. Babam Coppelius’u törensel bir havada karşıladı. “Haydi! – İş başına,” diye seslendi o da kısık, şirret bir sesle ve ceketini bir kenara fırlattı. Babam suskun ve suratı asık, geceliğini çıkarttı ve her ikisi de uzun siyah önlükler giydi. Bunları nereden aldıkları gözümden kaçmıştı. Babam bir gömme dolabın kapağını açtı; ne var ki uzun zaman gömme dolap sandığım şeyin aslında kara bir oyuk olduğunu, içindeyse küçük bir ocağın bulunduğunu gördüm. Coppelius babamın yanına yaklaştı ve ocaktan mavi bir alev çatırdayarak yükseldi. Etrafta bir yığın tuhaf alet duruyordu. Aman Tanrım! – İhtiyar babam o anda ateşe doğru eğildiğinde çok farklı göründü. Yüz hatlarını geren korkunç bir acı yumuşak, dürüst çehresini çirkin, iğrenç şeytan görünümüne dönüştürmüş gibiydi. Coppelius’a benziyordu. Coppelius ise kor kırmızısı maşayı sallayarak yoğun dumanın içinden parlak kütleler çıkarıyor, sonra da bunları büyük bir gayretle çekiçliyordu. Sanki etrafta insan suratları görünüyormuş gibi geliyordu bana, ama gözleri yoktu – bunların yerine korkunç, derin kara çukurlar vardı. “Gözleri ver, gözleri ver!” diye bağırdı Coppelius uğuldayan boğuk bir sesle. Vahşi bir dehşete kapılarak çığlık attım ve gizlendiğim yerden çıkarak yere kapaklandım. O anda Coppelius beni yakaladı, “Küçük canavar! – Küçük canavar!” diye söylendi dişlerini gıcırdatarak! – Beni tutup havaya kaldırdı ve ocağın üstüne fırlattı, alevler saçımı yakmaya başlamıştı: “Şimdi elimizde gözler var – gözler – bir çift güzel çocuk gözü.” Coppelius işte böyle fısıldayarak yumruklarıyla alevin içinden kor kırmızısı taneler tutup çıkarttı ve bunları gözlerime serpmek istedi. O anda babam yalvararak ellerini havaya kaldırdı ve bağırdı: “Üstat! Üstat! Nathanael’imin gözlerini bırak –gözlerini ona bırak!” Coppelius acı bir kahkaha atarak haykırdı: “O zaman gözleri oğlana kalsın ve zırlayarak dünyadaki görevini yerine getirsin; ama şimdi ellerin ve ayakların mekanizmasını iyice bir inceleyelim.” Bunu söyler söylemez beni eklemlerimi çatırdatacak kadar sert biçimde tuttu, ellerimi ve ayaklarımı sökerek birini şuraya, öbürünü buraya takıp durdu. “Hiçbiyerde düzgün durmuyo’ bunlar! – İhtiyar işi biliyormuş!” diye peltek peltek tısladı; ama etrafımdaki her şey kapkara bir karanlığa gömülüyordu, ani bir kramp sinirlerden ve kemiklerden geçip gitti – artık hiçbir şey hissetmiyordum. Yumuşak sıcak bir esinti yüzümün üstünden kayıp geçti, ölüm uykusundan uyandım, annem üzerime doğru eğilmişti. “Kum Adam hâlâ burada mı?” diye kekeledim. “Hayır, sevgili çocuğum, uzun, uzun zaman önce gitti, sana zarar vermez!” – Annem böyle diyerek yeniden kazandığı birtanesini öpüp kucakladı.

Seni neden yorayım, candan sevdiğim Lothar! Neden ayrıntıları uzun uzun anlatayım, hâlâ söylenmesi gereken çok şey varken? Yeter! – Gizlice dinlerken yakalanmış ve Coppelius tarafından hırpalanmıştım. Korku ve dehşet beni haftalarca hasta yatıran bir ateşlenmeye yol açmıştı. “Kum Adam hâlâ burada mı?” – Sağlığıma yeniden kavuştuğumda, söylediğim ilk şey bu olmuştu ve iyileşmemin, kurtulmamın işaretiydi. – Sana gençlik yıllarımın en korkunç ânını da anlatmama izin ver; şimdi bana her şeyin renksiz görünmesinin nedeninin gözlerimin aptallığı olmadığına, karanlık bir alın yazısının, belki de yalnızca ölerek yırtabileceğim bulanık bir bulut perdesini yaşamımın üstüne gerçekten örttüğüne ikna olacaksın o zaman. –

Coppelius bir daha ortalıkta görünmedi, şehri terk ettiği söyleniyordu.

Bir yıl geçmiş olmalıydı, değişmeden kalan o eski âdet gereği, bir akşam yine yuvarlak masanın etrafında oturuyorduk. Babam çok neşeliydi ve gençliğinde yaptığı seyahatler hakkında çok eğlenceli şeyler anlatıyordu. O sırada, saat dokuzu vurduğunda, birden sokak kapısının menteşelerinin gıcırdadığını ve demir gibi ağır, yavaş ayak seslerinin koridordan gelip merdivenleri çıktığını duyduk. “Coppelius bu,” dedi annem beti benzi atarak. “Evet! – Bu, Coppelius,” diye tekrarladı babam donuk, kesik bir sesle. Annemin gözlerinden yaşlar boşaldı. “Ama baba, baba!” diye seslendi, “Böyle mi olmak zorunda?” – “Son kez!” diye karşılık verdi babam, “Bana son kez geliyor, seni temin ederim. Haydi git, çocuklarla git! – Gidin – yatmaya gidin! İyi geceler!”

Sanki ağır, soğuk bir taşın içine sıkıştırılmışım gibi gelmişti bana – nefesim tutulmuştu! Hareketsiz, öylece donup kaldığımda annem kolumdan tuttu: “Gel Nathanael, haydi gel!” – Beni götürmesi için kendimi bıraktım, odama girdim. “Sakin ol, sakin ol, yatağa yat! – uyu – uyu,” diye seslendi annem giderken; ama tarifsiz derin bir korku ve tedirginlik içinde kıvranırken gözümü kırpmadım. Nefret ettiğim iğrenç Coppelius parıldayan gözlerle karşımda duruyor ve bana pis pis sırıtıyordu, görüntüsünden kurtulmak için boş yere uğraşıp durdum. Herhalde gece yarısı olmuştu ki, sanki bir tüfek ateşlenmişçesine korkunç bir patlama sesi duyuldu. Bütün ev sarsıldı, kapımın önünden bir hışırtı ve uğultu sesi geçti, evin kapısı gürültüyle çarpıldı. “Bu, Coppelius!” diye dehşetle haykırarak yataktan fırladım. O anda keskin, acı dolu, çaresiz bir feryat duyuldu, babamın odasına doğru koştum, kapı açıktı, boğucu bir buhar bana doğru dışarı taşıyor, hizmetçi kız bağırıyordu: “Eyvah, beyefendi! – Beyefendi!” – Buharların yükseldiği ocağın önünde yerde babam ölmüş, yatıyordu, yanarak kapkara olmuş, yüzündeki ifade korkunç biçimde çarpılmıştı, etrafında kız kardeşlerim iç çekip ağlaşıyorlardı – yanlarındaki annem ise baygın haldeydi! – “Coppelius, alçak şeytan, babamı sen öldürdün!” – Böyle haykırıyordum; aklım başımdan gitmişti. İki gün sonra babamı tabuta koyduklarında, yüz ifadesi yaşarken olduğu gibi yine ılımlı ve yumuşaktı. Şeytani Coppelius’la bağının onu ebedi felakete sürüklememiş olabileceği düşüncesi ruhum için tek teselli oldu. –

Patlama komşuları uyandırmıştı, olay etrafta duyuldu ve resmî makamlara intikal etti, onlar da Coppelius’ tan hesap sormak istiyordu. O ise hiçbir iz bırakmadan ortadan kaybolmuştu.

Şimdi sana, candan sevdiğim dostum, o barometre satıcısının işte bu lanet olası Coppelius olduğunu söylersem, bu kötülük dolu şahsı ağır bir felaketin habercisi olarak gördüğüm için bana darılmayacaksındır. Farklı giyinmişti, ama Coppelius’un yapısı ve yüz hatları, yanılamayacağım kadar derin biçimde ruhuma kazınmış durumda. Ayrıca Coppelius adını bile değiştirmemiş. Duyduğuma göre, burada kendisini Piemonteli mekanikçi olarak tanıtıyor ve adının Giuseppe Coppola olduğunu söylüyormuş.

Onunla hesaplaşmakta ve babamın ölümünün intikamını almakta kararlıyım, her nasıl sonuçlanacaksa sonuçlansın.

Uğursuz musibetin ortaya çıktığından anneme söz etme – sevgili şirin Clara’ma selamlarımı ilet, ona sakin ruh haliyle yazacağım. Hoşça kal vs. vs.

Clara’dan Nathanael’e

Bana oldukça uzun zamandan beri yazmadığın doğru, ama yine de beni aklında ve düşüncelerinde taşıdığına inanıyorum. Çünkü kardeşim Lothar’a yazdığın son mektubunu gönderecekken zarfa onun yerine benim ismimi yazdığında, herhalde pek yoğun biçimde beni düşünüyordun. Sevinçle mektubu açtım ve yanlışlığı ancak “Candan sevdiğim Lothar!” sözcüklerinde fark ettim. – Bu durumda okumaya devam etmemem, mektubu kardeşime vermem gerekirdi. Ama çocukça şakalaşmalarımız içinde bir aralar beni, ev tepemize yıkılacak olsa, hızla kaçmadan önce perdenin bozuk kıvrımını eliyle çabucak düzeltecek türden bir kadın misali sakin, kadınsı ağırbaşlılıkta bir kişiliğe sahip olmakla itham etmişsen de, mektubun başının beni sarstığı konusunda seni temin etmem herhalde gerekmez. Soluk alamaz haldeydim, gözlerimin önünde ışıklar titreşiyordu. – Ah, candan sevdiğim Nathanael! Hayatına böylesine korkunç ne girmiş olabilirdi? Senden ayrılmak, seni bir daha hiç görmemek; bu düşünce kor halinde bir hançer gibi göğsüme saplandı. – Okumaya devam ettim! – İğrenç Coppelius’a ilişkin betimlemelerin tüyler ürpertici. İyi huylu yaşlı babanın böylesine korkunç biçimde ve şiddete maruz kalarak öldüğünü ancak şimdi anlıyordum. Kendisine ait olan şeyi ilettiğim kardeşim Lothar beni sakinleştirmeye çalıştı, ama pek başarılı olamadı. Ölümcül barometre satıcısı Giuseppe Coppola beni her adımda takip ediyordu ve ben başka zamanlar çok dingin olan sağlıklı uykumu çeşitli tuhaf kâbuslarla böldüğünü itiraf etmekten hani neredeyse utandım. Ama kısa süre sonra, daha ertesi gün, içimde her şey farklı şekillenmişti. Eğer Lothar sana, Coppelius’un sana kötü bir şey yapacağına ilişkin tuhaf hissime rağmen, her zamanki gibi şen şakrak olduğumu söylerse, bana sakın kızma canım sevgilim.

Sana doğrudan şunu itiraf etmek isterim ki, sözünü ettiğin tüm o dehşet verici ve korkunç şeyler, benim görüşüme göre, yalnızca senin içinde olup bitti, ama hakiki gerçek dış dünyanın bunda payı herhalde pek azdı. İhtiyar Coppelius yeterince itici biri olmuş olabilir, ama çocuklardan nefret etmiş olması, siz çocuklarda ona karşı gerçek bir nefrete yol açmıştır.

Elbette şimdi senin çocuksu ruhunda dadı masalının korkunç Kum Adam’ı ihtiyar Coppelius’la ilişkilendi, sen Kum Adam’a inanmasan da, o senin gözünde özellikle de çocuklar için tehlikeli bir musibet olarak kaldı. Geceleri babanla giriştikleri tekinsiz şeyler herhalde gizlice yaptıkları simya deneylerinden başka bir şey değildi, annen bundan memnun olamazdı; çünkü mutlaka epey para boşa harcanıyordu ve üstelik böyle laborantlar için hep söz konusu olduğu üzere, babanın aklı yüce bilgeliğe erişme arzusuyla tümüyle doluyor ve bu da ailesine ilgisini azaltıyordu. Baban mutlaka kendi dikkatsizliği sonucunda kendi ölümüne sebebiyet vermiştir ve Coppelius bundan sorumlu değildir. Deneyimli eczacı komşumuza böyle kimyasal deneylerde ânında öldüren bu türden patlamaların mümkün olup olmadığını sorduğuma inanır mısın? Şöyle dedi: “Elbette,” ve kendi tarzında oldukça ayrıntılı ve zor anlaşılır biçimde bunun nasıl olabileceğini anlattı ve bu sırada kulağa öyle tuhaf gelen isimler kullandı ki, bunları aklımda hiç tutamadım. – Şimdi herhalde Clara’na kızacak, şöyle diyeceksin: “İnsanı çoğu kez görünmez kollarla kavrayan gizemin hiçbir ışını onun bu soğuk ruhunun içine sızamıyor; yalnızca dünyanın rengârenk yüzeyini görüyor ve içinde öldürücü bir zehrin gizlendiği o altın gibi parlayan meyve karşısında ufak bir çocuk gibi seviniyor.”

Ah benim candan sevdiğim Nathanael’im! Kendi benliğimizin içinde bizi düşmanca mahvetmeye çalışan karanlık güce ilişkin bir sezginin neşeli – kaygısız – tasasız ruhlarda da bulunabileceğine inanmıyor musun? – Ama benim gibi cahil bir kız, eğer insanın içindeki böyle bir savaş hakkında ne düşündüğünü herhangi bir şekilde ima etmeye kalkışırsa, affet. – Sonunda doğru sözcükleri bulamayacağım herhalde ve sen bana güleceksin, aptalca bir şey söylediğim için değil, söylerken bu kadar beceriksizce davrandığım için.

İç dünyamıza böylesine düşmanca ve kalleşçe ip salan, sonra da bununla bizi sıkıp tutan ve başka zaman ayak basmayacağımız tehlikeli uğursuz bir yolda çekip götüren karanlık bir güç var mı? – Böyle bir güç varsa eğer, tıpkı benliğimiz gibi bizim içimizde şekilleniyor olsa gerektir, hatta benliğimiz haline geliyordur; çünkü ancak böyle bir durumda ona inanırız ve o gizli şeyi gerçekleştirmesi için gerek duyduğu yeri ona veririz. Yabancı ve düşmanca etkilerin farkına her zaman varmak, eğilimlerimizin ve mesleğimizin bize açtığı yolda sakin adımlarla ilerlemek için keyifli bir yaşamla yeterince güçlendirilmiş sağlam bir akla sahipsek, o zaman o korkutucu güç, kendi yansımamız olması gereken biçimlendirme için yapılan beyhude boğuşmanın içinde herhalde yok olur gider. Karanlık fiziksel gücün, kendi kendimizi ona teslim edersek, dış dünyanın yolumuza çıkardığı yabancı figürleri çoğu kez iç dünyamıza çekip soktuğu ve böylece –ancak tuhaf bir yanılgı sonucu– o figürden seslendiğine inandığımız ruhun aslında bizim tarafımızdan canlandırıldığı da kesin, diye ekliyor Lothar. Bu bizim kendi benimizin hayaleti, onun yakın akrabalığı ve ruhumuz üzerindeki derin etkisi bizi ya cehenneme atıyor ya da bize cenneti bahşediyor. – Candan sevdiğim Nathanael! Bizim, ben ve kardeşim Lothar’ın, karanlık güçler ve kuvvetlerin varlığı hakkında konuştuğumuzu anlıyorsundur, şimdi bunlar, önemli olanları hiç kolay olmayan biçimde yazdıktan sonra, oldukça melankolik geliyor. Lothar’ın son söylediklerini tam olarak anlamıyorum, ne demek istediğini yalnızca sezinliyorum, ama yine de sanki her şey çok gerçekmiş gibi geliyor bana. Senden rica ediyorum, bu çirkin avukat Coppelius’u ve barometreci Giuseppe Coppola’yı aklından tamamen çıkar. Bu tuhaf adamların sana bir şey yapamayacaklarına inan; yalnızca onların düşmanca gücüne inanmak, onları senin için gerçekten tehlikeli hale getirebilir. Mektubunun her satırından ruhunun çok derin telaşı anlaşılmasa, senin durumun ruhumun en derinlerini acıtmasa, gerçekten, avukat Kum Adam ve barometre satıcısı Coppelius’la alay edebilirdim. Neşeli ol – neşeli! – Koruyucu meleğin olup yanına gelmeye ve çirkin Coppola’yı, seni rüyanda rahatsız etmeye cesaret edecek olursa, kahkahalarla kovmaya karar verdim. Ondan ve çirkin yumruklarından hiçbir şekilde korkmuyorum, ne bir avukat olarak tatlımı ne de Kum Adam olarak gözlerimi alabilir benden.

Sonsuza değin yüreğimin en derinlerinden sevdiğim Nathanael vs. vs. vs.

Nathanael’den Lothar’a

Geçenlerde sana yazdığım mektubu, elbette kafamın karışıklığından kaynaklanan bir yanlışlık sonucu, Clara’nın açıp okuması hiç hoşuma gitmedi. Bana çok derin anlamlı, felsefi bir mektup yazmış. Mektupta, Coppelius ile Coppola’nın yalnızca benim içimde var olduklarını ve onların kendi benimin hayaletleri olduğunu, ben öyle olduklarını fark ettiğimde ânında dağılıp gideceklerini ayrıntılı biçimde ortaya koyuyor. Böylesine parlak ve şirin gülümseyen çocuk gözlerinden çoğu kez hoş ve tatlı bir rüya gibi ışıyan kişiliğin böylesine anlayışlı, böylesine bilgece öğretici olabileceğine insan gerçekten de inanamıyor. Sana atıfta bulunuyor. Benim hakkımda konuşmuşsunuz. Her şeyi incelikle sınıflandırabilmesi ve ayrıştırabilmesi için ona mantık dersi veriyorsun galiba. – Bundan vazgeç! – Ayrıca barometre satıcısı Giuseppe Coppola’nın hiçbir biçimde ihtiyar avukat Coppelius olamayacağı sanırım kesindir. Buraya daha yeni gelen ve adı tıpkı ünlü doğa araştırmacısı gibi Spalanzani olan İtalyan fizik profesörünün dersine giriyorum. Kendisi Coppola’yı yıllardır tanırmış, kaldı ki Coppola’nın gerçekten Piemonteli olduğu telaffuzundan da anlaşılıyor. Coppelius Alman’dı, ama bana öyle geliyor ki, gerçek bir Alman değildi. Tamamen sakinleşmiş değilim. Sizler, sen ve Clara, beni ne de olsa bunalımlı bir hayalci olarak görüyorsunuz; ama ben Coppelius’un lanetli suratının üzerimde bıraktığı etkiden kurtulamıyorum. Spalanzani’nin bana söylediğine göre şehirden ayrılmış, buna seviniyorum. Bu profesör tuhaf biri. Küçük, toparlak bir adam; elmacıkkemikleri çıkık, burnu ince, dudakları kalın, gözleri küçük ve keskin bir yüzü var. Fakat Chodowiecki’nin⁴ Berlin cep takvimlerindeki Cagliostro çizimlerine baksan, onu her türlü tasvirin anlattığından çok daha iyi görürsün. – Spalanzani’nin görünüşü böyle. – Geçenlerde merdivenden çıkarken, başka zaman cam kapıyı tamamen örten perdenin kenardan aralık kaldığını fark ettim. Niçin merakla aradan baktığımı ben de bilmiyorum. Uzun boylu, en saf oranlarda çok zayıf vücutlu, muhteşem giyimli bir kadın odada küçük bir masanın başında oturuyordu, iki kolunu masaya yaslamış, ellerini üst üste koymuştu. Kapıya dönük oturuyordu, böylece onun melek gibi güzel yüzünü tam olarak görebildim. Beni fark etmemiş gibiydi, zaten gözlerinde bir donukluk vardı, görme gücünden yoksundu diyeceğim neredeyse, sanki gözleri açık uyuyormuş gibi geldi bana. Ürperdim ve bu nedenle sessizce devam edip yanda bulunan konferans salonuna girdim. Daha sonra gördüğüm bu kişinin Spalanzani’nin ne yazık ki tuhaf ve ters bir şekilde kapalı tuttuğu, hiçbir insanın yanına yaklaşmasına izin vermediği kızı Olimpia olduğunu öğrendim. – Sonuçta kızla bir ilgisi olabilir, belki delidir ya da öyle bir şeydir. – Ama tüm bunları sana niçin yazıyorum ki? Bunu sana sözlü olarak daha iyi ve daha ayrıntılı anlatabilirdim. Çünkü on dört günlüğüne size geleceğimi bilmeni isterim. Tatlı, sevgili melek yüzlümü, Clara’mı yeniden görmem gerek. Çarpıcı derecede mantıklı olan o mektuptan sonra (itiraf etmeliyim ki) beni hâkimiyetine almak isteyen keyifsiz ruh halim o zaman uçup gidecektir. Bu nedenle de bugün ona yazmıyorum.

Binlerce selam vs. vs. vs.

Zavallı dostum genç üniversite öğrencisi Nathanael’ in başına gelen ve sana, ey lütufkâr okur, anlatmaya giriştiğim bu şeyden daha tuhaf ve şaşırtıcı hiçbir şey uydurulamaz. Sen, ey teveccühlü okur! Kalbini, aklını ve düşüncelerini, oradaki diğer her şeyi bastırıp tamamen kaplayan bir şeyi hiç yaşadın mı? İçinde bir şeyler coşup kabarmış, kaynayan bir kor halini alıp tutuşan kanın damarlarından fışkırma raddesine gelmiş ve yanaklarının rengini koyulaştırmıştır. Bakışın öyle tuhaflaşmıştır ki, sanki bomboş bir odada başka hiçbir göze görünmeyen kişileri görmek ister gibidir ve sözcükler akıp giderek karanlık iç çekmelere dönüşmüştür. O anda arkadaşların sana sormuştur: “Neyiniz var, muhterem? – Neyiniz var, azizim?” Sense o iç görüntüyü kor halindeki tüm renklerle, gölgelerle ve ışıklarla dile getirmek istemiş ve yalnızca başlamak için bile sözcükler bulmaya çabalayıp durmuşsundur. Ama olup biten büyüleyici, muhteşem, dehşet verici, neşeli, korkunç ne varsa her şeyi şimdi daha ilk sözcükte toparlaman ve elektrik çarpması misali hepsine birden isabet etmen gerekiyormuş gibi gelmiştir sana. Fakat her sözcük, dilin muktedir olduğu her şey sana renksiz, donuk ve ölü görünmüştür. Durmadan aramış, kekelemiş, pepelemişsindir ve dostlarının serinkanlı soruları buzlu esintiler gibi içindeki kora çarpmıştır, ta ki sönene kadar. Ama cüretkâr bir ressam gibi önce birkaç cesur çizgiyle iç görüntünün ana hatlarını çizdiğinde, daha az zorlanarak ve giderek daha ateşli bir biçimde renkleri boyamışsındır ve çeşitli figürlerin hareketli kalabalığı arkadaşlarını koparıp götürmüş ve kendilerini, tıpkı senin gibi, senin ruhundan ortaya çıkan resmin tam ortasında görmüşlerdir! – Sana, lütufkâr okur, itiraf etmem gerekir ki, aslında hiç kimse bana genç Nathanael’in öyküsünü sormadı; ama yukarıda betimlediğim türden bir şeyi içlerinde taşıdıklarında, sanki yakınlarına gelen herkes yalnızca bu şeyi merak ediyormuş, hatta bunun ötesinde tüm dünya “Nedir? Anlatacak mısınız dostum?” diye soracakmış gibi hisseden yazarların tuhaf soyundan geldiğimi gayet iyi biliyorsun. – İşte Nathanael’in lanetli yaşamı hakkında sana söz etmek için iyice yanıp tutuştum. Bu öykünün şaşırtıcılığı, tuhaflığı tüm ruhumu sardı, ama işte bu yüzden ve senin, ey okurum, az buz şaşırtıcı olmayan bir şeye katlanmanı hemen sağlamak için Nathanael’in öyküsüne anlamlı – orijinal, sarsıcı biçimde başlamak için çok ter döktüm: “Bir varmış bir yokmuş” – her öykü için en güzel başlangıç, fazlasıyla yetersiz! – “Küçük bir taşra kasabası olan S.de” – biraz daha iyi, en azından dönüm noktasına doğru ilerleyecek şekilde başlıyor. – Ya da hemen medias in res⁵: “Şeytan görsün yüzünü,” diye vahşi bakışında öfke ve korkuyla bağırdı üniversite öğrencisi Nathanael, barometre satıcısı Giuseppe Coppola’ya” – Üniversite öğrencisi Nathanael’in vahşi bakışında eğlendirici bir şey hissettiğimi sandığımda, bunu gerçekten de yazmıştım; ama öykü hiç eğlenceli değil. İçteki görüntünün parlak renklerini en az biçimde yansıtıyor gibi görünen bir sözcük bile aklıma gelmedi. Hiç başlamamaya karar verdim. Arkadaşı Lothar’ın lütfederek bana ilettiği üç mektubu, anlata anlata daha fazla renk katmak için çaba göstereceğim görüntünün dış hatları olarak gör, ey lütufkâr okur! Bazı figürleri iyi bir portre ressamı gibi ele alıp orijinalini tanımadan onu benzer biçimde görmeni, hatta o kişiyi sanki daha önce kendi gözlerinle pek çok kez görmüşsün gibi hissetmeni belki başarırım. Belki, ey okurum, o zaman hiçbir şeyin gerçek yaşamdan daha şaşırtıcı ve garip olmadığına ve yazarın onu yalnızca mat biçimde zımparalanmış bir aynadaki karanlık yansıma gibi ele alabileceğine inanacaksındır.

Hemen başlangıçta neyin bilinmesi gerektiğinin daha iyi anlaşılması için o mektuplara, Nathanael’in babasının ölümünden kısa süre sonra, yine ölmüş uzaktan bir akrabanın yetim kalan çocukları Clara ile Lothar’ın, Nathanael’in annesi tarafından eve alındıklarının eklenmesi gerekir. Clara ile Nathanael arasında güçlü bir gönül bağı oluşmuştu, buna dünyada hiçbir insanın diyebileceği bir şey yoktu; bu nedenle Nathanael öğrenimine G.de devam etmek üzere oradan ayrıldığında nişanlıydılar. İşte son mektubunda orada bulunuyor ve ünlü fizik profesörü Spalanzani’nin dersine devam ediyordu.

Şimdi gönül rahatlığıyla öyküyü anlatmaya devam edebilirim; ama bu sırada Clara’nın görüntüsü gözlerimin önünde öyle capcanlı ki, bana tatlı tatlı gülümsediğinde hep olduğu gibi, bakışımı başka yere çeviremiyorum, – Clara hiçbir şekilde güzel sayılamazdı; bunu, işi güzellikten anlamak olan herkes söylüyordu. Fakat mimarlar endamının kusursuz orantılarını övüyor, ressamlar ense, omuz ve göğsünü neredeyse iffetle biçimlenmiş buluyor, buna karşın hepsi de onun Magdalena’nınkileri andıran o muhteşem saçlarına âşık oluyor ve ayrıca Batonik renkler⁶ hakkında çok şey zırvalıyorlardı. Ama gerçek bir hayalci olan bunlardan biri, Clara’nın gözlerini, üzerinde bulutsuz gökyüzünün saf mavisi, orman ve çiçek florası, zengin peyzajın tüm renkli, neşeli yaşamının yansıdığı bir Ruysdael⁷ gölüne benzetti. Fakat şairler ve ustalar daha da ileriye gidip şöyle dediler: “Ne gölü – ne aynası! – Ruhumuzun en derinlerine inerek oradaki her şeyi uyandırıp harekete geçiren muhteşem cennet şarkıları ve sesleri kızın bakışlarından bize yayılmadan ona bakabiliyor muyuz? O durumda bile gerçekten düzgün bir şarkı söyleyemiyorsak, o zaman bizde pek iş yok demektir, kaldı ki bunu, şarkıymış gibi olan bir şeyi ona söylemeye kalkıştığımızda ve yalnızca sesler karmakarışık biçimde iç içe geçtiğinde, Clara’nın dudaklarının etrafında asılı duran narin gülümsemeden de okuyabiliyoruz.” Öyleydi. Clara neşeli, kaygısız, ufak bir çocuğun yaşamla dolu hayal gücüne, derin kadınsı bir ruha, keskin ayrım yapabilen çok berrak bir akla sahipti. Kafası bulanık olanların, hayal kuranların onunla işi zordu; çünkü çok fazla konuşmadan, ki bu zaten Clara’nın suskun doğasında olan bir şeydi, berrak bakışı ve o narin ironik gülümsemesi onlara şöyle diyordu: Sevgili dostlar! Akıp giden gölge şekillerinizi canlı kanlı gerçek figürler olarak görmemi benden nasıl beklersiniz? – Clara bu nedenle pek çok kişi tarafından soğuk, duygusuz, kuru olmakla eleştiriliyordu; ama yaşamın derinliğini açıkça kavrayan başkalarıysa duygu dolu, anlayışlı bu çocuksu kızı olağanüstü seviyordu; fakat hiçbiri onu, bilim ve sanat alanında çok girişken ve coşkulu olan Nathanael kadar sevmiyordu. Clara sevgilisine tüm kalbiyle bağlıydı; Nathanael ondan ayrılır ayrılmaz bulut gölgeleri yaşamını kaplamaya başlıyordu. Şimdi, son mektubunda Lothar’a bildirdiği gibi, doğduğu şehirde annesinin odasına gerçekten de girdiğinde, Clara büyük bir sevinçle onun kollarına uçmuştu. Nathanael’in düşündüğü gibi oldu; çünkü Clara’ yı yeniden gördüğü anda ne Avukat Coppelius’u ne de Clara’nın akılcı mektubunu düşünüyordu, tüm keyifsizliği kaybolmuştu.

Fakat Nathanael, iğrenç barometre satıcısı Coppola figürünün hayatına oldukça düşmanca biçimde girdiğini arkadaşına yazarken yine de haklıydı. Herkes bunu hissediyordu; çünkü Nathanael’in tüm kişiliğinin değiştiği daha ilk günlerde belli olmuştu. Karanlık hayallere dalıp gidiyordu ve bir süre sonra bu, onda hiçbir zaman alışık olmadıkları tuhaf bir hal aldı. Her şey, tüm yaşam onun için rüya ve sezgi haline gelmişti; insanların kendilerini özgür sanarak nasıl yalnızca karanlık güçlerin korkunç oyununa hizmet ettiğinden söz ediyordu sürekli olarak, buna boş yere baş kaldırıldığını, kaderin yazdığına tevazu ile boyun eğmek gerektiğini söylüyordu. Sanatta ve bilimde bağımsız iradeyle bir şey yaratılabileceğine inanmanın budalalık olduğunu iddia edecek kadar ileri gitti; çünkü insanın yaratmaya muktedir olduğu heyecanın, insanın kendi içinden gelmediğini, bizim dışımızda bulunan herhangi bir yüce ilkenin etkisi olduğunu söylüyordu.

Akılcı Clara’ya bu mistik hayalperestlik son derecede itici geliyordu, fakat bunu çürütme girişiminde bulunmak boşunaymış gibi görünüyordu. Ne var ki Nathanael, perdenin arkasında kulak kabarttığı anda onu saran kötülük ilkesinin Coppelius olduğunu ve bu iğrenç iblisin korkunç bir şekilde aşklarını yıkacağını öne sürdüğünde, Clara çok ciddileşti ve şöyle dedi: “Evet Nathanael! Haklısın, Coppelius düşmanca bir kötülük ilkesi gibi, gözle görülür bir şekilde hayatına girmiş şeytani bir güç gibi korkunç şeylere muktedir; ama bu, ancak onu aklından ve düşüncelerinden kovamazsan böyle. Ona inandığın sürece vardır ve etkindir, yalnızca senin inancın onun gücüdür.” – Clara’nın, bu iblisin varlığını yalnızca onun iç dünyasıyla konumlandırmasına çok sinirlenen Nathanael, bunun üzerine şeytanlara ve korkunç güçlere ilişkin bütün mistik öğretiyle atağa geçmek istedi; fakat Clara, araya herhangi sıradan bir şeyi sokarak üzüntü içinde konuşmayı kesti, bu da Nathanael’i az kızdırmadı. Nathanael soğuk, duyarsız kişiliklere böylesi derin sırlar açılamıyor, diye düşündü, Clara’yı da işte böyle alt sırada kişiliklerden biri saydığının bilincine varmadığından ona bu gizemleri öğretme girişimlerinden vazgeçmedi. Sabahın erken saatlerinde, Clara kahvaltıyı hazırlamaya yardım ederken, onun yanında duruyor ve çeşitli mistik kitaplardan ona bir şeyler okuyordu; Clara sonunda rica etti: “Ama sevgili Nathanael, şimdi seni kahveme düşmanca etkisi olan kötülük ilkesi olmakla suçlasam mı acaba? – Çünkü senin istediğin gibi her şeyi olduğu gibi bırakıp sen okurken gözlerine baksam, o zaman kahve ocağa taşar ve hepiniz kahvaltısız kalırsınız!” – Nathanael kitabı sertçe kapattı ve hoşnutsuzluk içinde odasına koşup gitti. Yazdığı ve Clara’nın içtenlikle dinlediği zarif, canlı öyküler konusunda eskiden özel bir yeteneği vardı, şimdi öyküleri karanlık, anlaşılmaz ve şekilsizdi; bu nedenle, Clara kibarlığından söylemese de, bunların onun ilgisini ne kadar az çektiğini pekâlâ hissediyordu. Hiçbir şey Clara için can sıkıcı şeyler kadar öldürücü değildi; o zaman bakışları ve konuşması, karşı koyamadığı zihinsel bir uyku halini dillendiriyordu. Nathanael’in öyküleri geçekten çok sıkıcıydı. Nathanael’in Clara’nın yavan kişiliğinden duyduğu rahatsızlık artmaktaydı, Clara’ysa Nathanael’in karanlık, puslu, sıkıcı mistiğine ilişkin hoşnutsuzluğunu yenemiyordu ve böylece ikisi de, farkına varmadan, kendi iç dünyalarında birbirlerinden giderek daha fazla uzaklaşmaya başladılar. Nathanael’in bizzat kendine de itiraf etmek zorunda kaldığı gibi, çirkin Coppelius’un imgesi hayal gücünde soluklaşmıştı ve onu, korkunç kader umacısı olarak ortaya çıkardığı öykülerinde adamakıllı canlı renklerle yansıtmak için çoğu kez çok çaba harcaması gerekiyordu. Sonunda aklına, Coppelius’un aşkını mahvedeceğine ilişkin o karanlık sezgiyi bir şiirin konusu yapmak geldi. Kendisini ve Clara’yı sadık aşkla birbirine bağlı olarak tasvir etti, ama arada kara bir el yaşamlarına uzanıyor ve yaşadıkları sevinci koparıp alıyor gibiydi. Sonunda, artık nikâh sunağının başında dururlarken, korkunç Coppelius ortaya çıkıyor ve Clara’nın güzel gözlerine dokunuyor; gözler kanlı birer kıvılcım gibi Nathanael’in göğsüne zıplıyor, onu delip yakıyor; Coppelius Nathanael’i yakalıyor ve alev alev bir ateş çemberinin içine atıyor, fırtına hızıyla dönen çember, onu uğultuyla uzaklara sürüklüyor. Hiddetli bir kavgada ayağa kalkan beyaz başlı kara devler misali köpüren deniz dalgalarını kasırganın hiddetle kamçılaması gibi bir uğultu bu. Ama bu vahşi uğultunun içinde Clara’nın sesini duyuyor: “Beni göremiyor musun? Coppelius seni yanılttı, senin göğsünde yananlar benim gözlerim değildi, onlar senin kendi kalbinin kanının kor halindeki damlalarıydı – benim gözlerim bende, bana baksana!” – Nathanael şöyle düşünüyor: Bu Clara, ve ben sonsuza kadar onunum. – O anda bu düşünce ateş çemberinin içine şiddetle dalıyor, onu durduruyor ve uğultunun sesi kara uçurumda uzaklaşıp gidiyor sanki. Nathanael Clara’nın gözlerine bakıyor; ama Clara’nın gözleriyle ona sevimli sevimli bakan şey, ölüm.

Nathanael bunu yazarken çok sakin ve aklı başındaydı, her dizenin üstünden geçti, düzeltmeler yaptı, uyak ölçüsüne bağlı kaldığı için her şey saf ve hoş tınılı bir uyuma ulaşana kadar uğraştı. Fakat sonunda tamamladığında ve şiiri kendi kendine yüksek sesle okuduğunda, korkuya ve vahşi bir dehşete kapılıp bağırdı: “Kimin korkunç sesi bu?” – Fakat kısa süre sonra ona bütününde yine çok başarılı bir şiir gibi göründü ve Clara’nın soğuk kişiliği bunun sayesinde ateşlenecekmiş gibi geldi, gerçi Clara’yı niçin ateşlendireceğini ve onu, aşklarını yıkacak korkunç bir yazgıyı haber veren korkunç imgelerle korkutmanın daha sonra neye yol açabileceğini belli ki düşünmemişti. Nathanael Clara’yla birlikte annesinin küçük bahçesinde oturuyordu, Clara çok neşeliydi, çünkü Nathanael o şiir üzerinde çalıştığı üç gün boyunca ona rüyaları ve sezgileriyle işkence etmemişti. Nathanael de konuşkandı ve başka zamanlardaki gibi eğlenceli şeylere seviniyordu, bu nedenle Clara şöyle dedi: “Şimdi yine tamamen yanımdasın, çirkin Coppelius’u nasıl kovduğumuzu görüyor musun?” – Okumak istediği şiirin cebinde olduğu Nathanael’in aklına ancak o anda geldi. Bunun üzerine hemen kâğıtları çıkarttı ve yüksek sesle okumaya başladı. Her zamanki gibi sıkıcı bir şey bekleyen ve buna teslim olan Clara sakin sakin örgüsünü örmeye koyuldu. Ama koyu bulutlar giderek daha çok karardıkça ördüğü çorabı bıraktı ve donmuş halde Nathanael’in gözlerine baktı. Şiiri Nathanael’i durmadan sürükleyip götürüyor, içindeki kor yanaklarını kıpkırmızıya boyuyor, gözlerinden yaşlar boşanıyordu. – Nihayet şiirini bitirmişti, derin yorgunluk içinde ah çekti – Clara’nın elini tuttu ve tesellisiz bir acıyla dağılmışçasına iç geçirdi: “Ah! – Clara – Clara!” Clara onu hafifçe göğsüne bastırdı ve sessizce, ama çok yavaş ve ciddi biçimde şöyle dedi: “Nathanael – candan sevdiğim Nathanael! – bu delice – saçma – kaçık masalı ateşe at.” O anda Nathanael öfkeyle ayağa fırladı ve Clara’yı iterek bağırdı: “Seni lanet olası cansız otomat!” Koşup gitti, kalbi derinden kırılan Clara acı dolu gözyaşları akıttı: “Ah, beni hiçbir zaman sevmedi, çünkü beni anlamıyor,” diye hıçkırıyordu. – Lothar çardağa geldi; Clara olup bitenleri ona anlatmak zorunda kaldı; Lothar, kız kardeşini tüm kalbiyle seviyordu, onun yakınmak için kullandığı her sözcük bir kıvılcım gibi içini dağlıyordu, hayalci Nathanael’e karşı uzun süredir yüreğinde taşıdığı hoşnutsuzluk bu nedenle alevlenip vahşi bir öfkeye dönüştü. Nathanael’e koştu, sevgili kız kardeşine karşı saçma davranışını ağır sözlerle yüzüne vurdu, köpüren Nathanael de bunlara aynı şekilde karşılık verdi. Hayal dünyasında yaşayan, kaçık züppe sözlerine karşılık sefil, adi sıradan insan sözleri kullanıldı. Düello kaçınılmazdı. Ertesi sabah bahçenin arkasında, oradaki akademik âdet uyarınca, bilenmiş ince kılıçlarıyla dövüşmeye karar verdiler. Suratları asık, sessizce oraya gidiyorlardı; Clara kavgayı duymuş ve kılıç ustasının alacakaranlıkta kılıçları getirdiğini görmüştü. Neler olacağını tahmin ediyordu. Dövüş alanına vardıklarında Lothar ve Nathanael kasvetli bir sessizlik içinde ceketlerini yere fırlatmış, yanan gözlerdeki kana susamış dövüş hırsıyla birbirlerine saldırmak istiyorlardı, tam o sırada bahçe kapısından Clara fırlayıp geldi. Hıçkırıklar içinde haykırdı: “Vahşi korkunç insanlar! – Birbirinize saldırmadan önce beni hemen bıçaklayıp yere yıkın; sevgilim kardeşimi ya da kardeşim sevgilimi öldürdükten sonra dünyada daha fazla nasıl yaşayabilirim ki?” – Lothar silahını aşağı indirdi ve sessizce yere baktı, Nathanael’in içindeyse yürek paralayan bir acıyla bütün sevgisi yeniden canlandı, güzel gençlik yıllarının en güzel günlerinde edalı Clara için hissettiğine benzer bir sevgiydi bu. Cinayet silahı elinden düştü, Clara’nın ayaklarına kapandı. “Beni affedebilir misin, candan sevdiğim, bir tane Clara’m! – Beni affedebilir misin, candan sevdiğim kardeşim Lothar!” – Lothar arkadaşının derin acısı karşısında duygulandı; barışan bu üç insan gözyaşları içinde birbirine sarıldı ve sonsuz sevgi ve sadakat içinde birbirlerini bırakmamaya yemin ettiler.

Nathanael’e, sanki onu yere bastırmış, ezip geçmiş ağır bir yük şimdi üzerinden inmiş, hatta kendisini saran karanlık güce direnerek mahvolmakla karşı karşıya kalan tüm varoluşunu kurtarmış gibi geliyordu. Üç huzurlu gün daha geçirdi sevdiklerinin yanında, sonra G.ye geri döndü, orada daha bir yıl kalmayı, sonraysa doğduğu şehre sürekli olarak geri dönmeyi düşünüyordu.

Coppelius ile ilişkili olan her şey annesinden gizlenmişti; çünkü dehşete kapılmadan onu düşünemeyeceği biliniyordu, çünkü o da, Nathanael gibi, kocasının ölümünden Coppelius’u sorumlu tutuyordu.

Nathanael dairesine girmek istediğinde, evin tamamen yanmış olduğunu, moloz yığınından yalnızca çıplak duvarların yükseldiğini görünce çok şaşırdı. Yangın, alt katta oturan eczacının laboratuvarında bir dikkatsizlik sonucu çıkmış, bu nedenle evi aşağıdan yukarıya doğru yakmıştı, ama yine de cesur, atik arkadaşları Nathanael’in yukarıda bulunan odasına zamanında ulaşabilmeyi başarmışlar, kitapları, taslakları, cihazları kurtarabilmişlerdi. Zarar görmemiş bütün bu eşyaları başka bir eve taşımışlar ve orada bir oda tutmuşlardı. Nathanael de oraya hemen yerleşti. Nathanael, dairesinin Profesör Spalanzani’nin dairesinin karşısında bulunduğuna pek fazla dikkat etmedi ve pencerenin doğrudan Olimpia’nın çoğu kez tek başına oturduğu odaya baktığını, böylece vücut hatlarını belirgin biçimde ayırt edebildiğini, ama yüz hatlarının belirsiz ve bulanık kaldığını fark ettiğinde de, bu ona tuhaf bir şey olarak görünmedi. Olimpia’nın, bir defasında cam kapıdan gördüğü haliyle, küçük bir masanın başında herhangi bir şeyle uğraşmaksızın oturduğu ve sabit bakışlarla ona doğru bakarak saatlerce kıpırdamadan durduğu, Nathanael’in dikkatini sonunda çekmişti gerçi; daha önce bundan daha güzel bir vücudu hiç görmediğini kendisine itiraf etmek zorunda da kaldı; bununla birlikte, kalbinde Clara olduğundan tutuk, donuk Olimpia onu hiç etkilemedi, ancak arada bir başını ders kitabından kaldırarak kaçamak bir bakışla karşısındaki güzel resim sütununa bakıyordu, hepsi bu kadardı. – Az önce Clara’ya yazmıştı ki, kapı hafifçe çalındı; seslenmesi üzerine kapı açıldı ve Coppola’nın iğrenç suratı içeri baktı. Nathanael ruhunun en derinlerden sarsıldığını hissediyordu; ama Spalanzani’nin memleketlisi Coppola hakkında ona söylediklerini ve Kum Adam Coppelius’a ilişkin sevgilisine yeminlerle verdiği sözleri de hatırlayarak bu çocukça hayalet korkusundan utandı, tüm gücüyle kendisini topladı ve olabildiğince yumuşak ve rahat bir tavırla konuştu: “Barometre satın almıyorum sevgili dostum! Lütfen gidiniz!” Fakat Coppola o anda tümüyle odaya girmiş, kısık sesle konuşuyordu, bu sırada koca ağzı iğrenç bir gülüşle çarpılmış, küçük gözleriyse uzun gri kaşlarının altında keskin pırıltılar saçıyordu: “Yo, yok barometre, yok barometre! – gudzel godzlerim de var – gudzel godzler!” Nathanael dehşet içinde bağırdı: “Kaçık herif, ne demek gözlerim var? – gözler – gözler mi? –” Aynı anda Coppola da barometrelerini bir kenara bırakmıştı, elini geniş ceket ceplerine soktu, tek ve çift camlı gözlükler çıkarıp bunları masanın üstüne koydu. – “Ee – ee – godzluk – buruna takmak idsin godzluk, bunlar benim godzler – gudzel godzler!” – Ve böyle diyerek sürekli daha fazla gözlük çıkardı, böylece masanın tamamında tuhaf bir ışık titreşimi ve parıldama başladı. Bin tane göz kasılmış gibi bakıyor ve kıpırdayıp duruyordu, Nathanael’e odaklanmışlardı; fakat Nathanael bakışlarını masadan alamıyor, Coppola’ysa sürekli daha fazla gözlük koyuyordu ve alev halindeki bakışlar giderek daha da çılgınca iç içe geçiyor, Nathanael’in göğsüne kan kırmızısı ışınlarını fırlatıyordu. Nathanael dehşet içinde bağırdı: “Dur! Dur, korkunç insan!” – Masanın üzeri tamamen kaplanmış olmasına rağmen daha fazla gözlük çıkarmak için o anda elini cebine sokan Coppola’yı sıkıca kolundan tutmuştu. Coppola kısık, itici bir gülüşle ve şu sözlerle kendisini ondan yumuşak bir hareketle kurtardı: “Ah! – Size gore deil – ama burada gudzel cam” – bütün gözlükleri toplamış, cebine sokmuş ve ceketinin yan cebinden bir yığın irili ufaklı dürbün çıkarmıştı. Gözlükler ortadan kaybolur kaybolmaz, Nathanael tamamen sakinleşti ve Clara’yı düşünerek bu korkunç hortlağın yalnızca onun kendi içinde oluştuğunu, ayrıca Coppola’nın da çok dürüst bir mekanikçi ve gözlükçü olduğunu, ama kesinlikle Coppelius’un lanet bir ikizi ya da hayaleti olamayacağını kabul etti. Bunun da ötesinde, Coppola’nın masaya koyduğu tüm gözlüklerin tuhaf hiçbir yanı yoktu, tıpkı gözlüklerin tüyler ürpertici bir yanı olmadığı gibi; her şeyi yeniden yoluna koymak için Nathanael şimdi Coppola’ dan gerçekten bir şey satın almaya karar vermişti. Çok temiz işçilikle yapılmış küçük bir cep dürbününü eline aldı ve denemek için pencereden baktı. Nesneleri böylesine temiz, keskin ve belirgin biçimde gözüne yaklaştıran başka bir dürbünü hayatında daha önce hiç görmemişti. İstem dışı Spalanzani’nin odasına baktı; Olimpia her zamanki gibi kollarını küçük masanın üstüne koymuş ve ellerini birleştirmiş oturuyordu. – O anda Nathanael, Olimpia’nın inanılmaz güzellikteki yüzünü ilk kez gördü. Yalnızca gözleri ona çok tuhaf biçimde donuk ve ölü görünüyordu. Fakat dürbünle daha dikkatli baktıkça, Olimpia’nın gözlerinde nemli ay ışınları oluşmaya başlamış gibi geliyordu. Sanki görme gücü ancak şimdi alevleniyor gibiydi; bakışları giderek daha da canlı biçimde parlıyordu. Nathanael büyülenmişçesine pencereye uzanmıştı, gözünü alamadan melek gibi güzel Olimpia’yı izliyordu. Hafif bir öksürme ve tıksırma onu derin bir rüyadan uyanır gibi uyandırdı. Coppola arkasında duruyordu: “Tre zechini – udj duka” – Nathanael gözlükçüyü tümüyle unutmuştu, hemen istenilen parayı ödedi. “Deil mi? – gudzel cam – gudzel cam!” diye sordu Coppola kısık, itici sesi ve o çirkin gülüşüyle. “Evet evet, evet!” diye karşılık verdi canı sıkılan Nathanael. “Adieu, sevgili dostum!” – Coppola Nathanael’e yandan tuhaf biçimde defalarca bakmadan odayı terk etmedi. Nathanael onun merdivende yüksek sesle güldüğünü duydu. “Eh,” dedi Nathanael, “bana gülüyor, çünkü ondan aldığım bu küçük dürbün bana çok pahalıya mal oldu galiba – çok pahalıya mal oldu!” – Bu sözleri sessizce söylerken sanki derinden gelen bir ölüm iniltisi odanın içinde korkunç bir şekilde yankılanıyor gibiydi, Nathanael’in nefesi derin bir korkuyla tutuldu. – Oysa yalnızca iç çekmişti, bunu fark etti. “Clara,” dedi kendi kendine, “beni hayaletler gören sıkıcı biri olarak görmekte galiba haklı; ama yine de aptalca – dürbün için Coppola’ya çok fazla para ödediğim yönündeki saçma düşüncenin beni hâlâ bu kadar tuhaf biçimde korkutması galiba aptalca olmaktan da öte; bunun nedenini hiç anlayamıyorum.” – Bunun üzerine Clara’ya yazdığı mektubu bitirmek için oturdu, ama Olimpia’nın hâlâ orada oturduğundan emin olmak için pencereden şöyle bir baktı ve o anda, sanki karşı konulmaz bir güç tarafından yönlendirilmişçesine yerinden fırladı, Coppola’nın dürbününü kaptı ve Olimpia’nın baştan çıkaran görüntüsünden kendini alamadı, ta ki arkadaşı ve kardeşi Siegmund onu Profesör Spalanzani’nin dersine çağırana kadar. Uğursuz odanın önündeki tül sımsıkı çekilmişti; pencereden neredeyse hiç ayrılmamasına ve Coppola’nın dürbünüyle karşıya bakmasına rağmen, Olimpia’yı ne burada ne de sonraki iki gün boyunca odasında görebildi. Hatta üçüncü gün perdeler de çekilmişti. Büsbütün çaresiz, özlemin ve kor gibi yanan arzunun yönlendirmesiyle dışarıya, bahçe kapısına koştu. Olimpia’nın görüntüsü havada önünde uçuşuyor, çalıların arasından çıkıyor, ışıldayan büyük gözlerle dereden ona bakıyordu. Clara’nın görüntüsü kalbinden tümüyle silinmişti, Olimpia’dan başka bir şey düşünmüyordu, yüksek sesle ve ağlamaklı yakınıyordu: “Ah benim yüksekteki muhteşem aşk yıldızım, yine hemen kaybolmak ve beni umutsuz karanlık gecenin içinde bırakmak için mi belirdin gökte?”

Dairesine geri dönecekken, Spalanzani’nin evinden gelen gürültü patırtıyı duydu. Kapılar açıktı, içeriye çeşitli aletler taşınıyordu, birinci katın pencereleri sökülmüştü, meşgul hizmetçi kızlar büyük çalı süpürgelerle ileri geri giderek yerleri süpürüyor, içeride marangozlar ve duvar kâğıdı ustaları harıl harıl çalışıyordu. Nathanael şaşkınlık içinde sokakta durup kaldı; o anda Siegmund gülerek yanına geldi ve şöyle dedi: “Ee, bizim ihtiyar Spalanzani’ye ne diyorsun?” Nathanael hiçbir şey söyleyemeyeceğini, çünkü profesör hakkında hiçbir şey bilmediğini, doğrusu bu sessiz ve karanlık evde çılgınca bir hareketliliğin ve çalışmanın başladığını çok büyük şaşkınlıkla izlediğini belirtti; Spalanzani’nin ertesi gün büyük bir davet vereceğini –konser ve balo– ve üniversitenin yarısının davetli olduğunu o anda Siegmund’dan öğrendi. Spalanzani’nin bu kadar uzun zaman her türlü insan gözünden pek ürkekçe gizlediği kızı Olimpia’nın ilk kez toplum içine çıkmasına izin vereceği her yerde konuşuluyordu.

Nathanael bir davetiye buldu ve kalbi küt küt atarak belirtilen saatte, arabalar artık gelmeye başlayıp süslenmiş salonlardaki ışıklar ışıldadığında, profesörün evine gitti. Topluluk kalabalık ve ışıl ışıldı. Olimpia çok gösterişli ve zevkli bir kıyafetle belirdi. Güzel yüzüne ve vücuduna hayran olmamak elde değildi. Biraz tuhaf biçimde içeri göçmüş olan sırtı, gövdesinin arı gibi ince oluşu, korsenin çok fazla sıkılmış olmasından kaynaklanıyor gibiydi. Yürüyüşünde ve duruşunda bazılarının dikkatini nahoş biçimde çeken ölçülü ve donuk bir şey vardı; bu, topluluk karşısına çıkmanın verdiği tedirginliğe bağlanıyordu. Konser başladı. Olimpia piyanoyu büyük ustalıkla çalıyordu ve aynı şekilde ustalık gerektiren bir aryayı da neredeyse keskin, çan sesi kadar net bir sesle söyledi. Nathanael çok etkilenmişti; en arka sırada duruyor ve gözünü alan mum ışığında Olimpia’nın hatlarını tam seçemiyordu. Bu nedenle hiç düşünmeden Coppola’nın dürbününü çıkarıp güzel Olimpia’ya doğru baktı. Ah! – O anda onun kendisine doğru nasıl da özlemle baktığını fark etti, sesleri de yakarak içini kaplayan aşk bakışından sonra açıkça anlamaya başladı ancak. Sanatsal ses perdeleri Nathanael’e aşktan nurlanmış ruhun göğe sevinç haykırışı gibi geliyordu ve sonra nihayet kadansın ardından uzun bir ses titremesi pek büyük gürültüyle salonda yankılandığında, kor gibi kollar tarafından sarılmışçasına artık kendisini tutamıyordu, acı ve zevk içinde haykırmak zorunda kaldı: “Olimpia!” – Herkes dönüp ona baktı, bazıları gülüyordu. Ama katedral orgcusu suratını asarak şöyle dedi: “Olmaz ki!” – Konser sona ermiş, balo başlamıştı. “Onunla dans etmek! – Onunla!” Şimdi Nathanael’in tüm arzularının, tüm çabalarının hedefi buydu; ama onu, bu şölenin kraliçesini, dansa kaldırma cesaretini nasıl toplayacaktı? Yine de! – Dans başladığında, henüz dansa kaldırılmamış olan Olimpia’nın hemen yanına nasıl geldiğini ve henüz birkaç söz bile söyleyemeden elini nasıl tuttuğunu kendisi de bilmiyordu. Buz gibiydi Olimpia’nın eli, korkunç ölüm soğukluğunun içini ürperttiğini hissediyordu Nathanael; Olimpia’nın gözlerinin içine baktı, gözler ona sevgi ve özlem dolu bakışlarla ışıyordu ve işte o anda o soğuk elde nabız atmaya ve yaşam kanı akmaya başlamış gibiydi. Nathanael’in içinde de aşk duygusu iyice korlaştı, güzel Olimpia’ya sarılıp onunla birlikte dans edenlerin arasına daldı. – Başka zaman ölçüye uygun dans ettiğini düşünürdü, ama Olimpia’nın dansındaki kendine özgü ritmik katılık sık sık onun dengesini bozdu ve kısa süre sonra ölçüye ne kadar az uyduğunu anladı. Fakat artık başka hiçbir kadınla dans etmek istemiyordu ve dansa kaldırmak için Olimpia’ya yaklaşacak olan herkesi hemen öldürebilirdi. Fakat bu yalnızca iki kez oldu, bunun üzerine Olimpia’nın hiçbir dansta yerinden kalkmaması onu şaşırttı ve Olimpia’yı yeniden dansa kaldırmak için sürekli yeniden girişimlerde bulundu. Nathanael güzel Olimpia’nın dışında bir şey görebilseydi, o zaman çeşitli nahoş tartışma ve kavgalar kaçınılmaz olurdu; çünkü şu ya da bu köşeden gençlerin arasından yükselen yarı sessiz, güçlükle bastırılan gülüşmeler çok garip bakışlarla izledikleri Olimpia’ya yönelikti, nedeniyse anlaşılamıyordu. Danstan ve bolca ikram edilen şaraptan dolayı ısınmış olan Nathanael başka zamanlardaki çekingenliğini tümüyle bir kenara bırakmıştı. Olimpia’nın yanında oturuyor, elini tutuyor ve aşkının büyük ateşiyle ve tutkuyla, ne kendisinin ne de Olimpia’nın, hiç kimsenin anlamadığı sözcüklerle konuşuyordu. Ama belki Olimpia anlıyordu; çünkü kıpırdamadan onun gözlerinin içine bakıyor ve arada bir iç çekiyordu: “Ah – ah – ah!” – Bunun üzerine Nathanael de şöyle diyordu: “Ey muhteşem melek kadın! – Ey sen, aşkın vaat edilmiş cennetinden gelen ışık – ey sen, içinde tüm varoluşumun yansıdığı derin ruh” ve buna benzer daha pek çok şey, ama Olimpia yalnızca sürekli iç çekiyordu: “Ah, ah!” – Profesör Spalanzani birkaç kez mutlu çiftin yanından geçmiş ve onlara tuhaf bir memnuniyetle gülümsemişti. Nathanael’e, bambaşka bir dünyanın içinde bulunmasına rağmen, birden sanki gerçek dünyada profesör Spalanzani’nin evi belirgin biçimde kararıyormuş gibi geldi; etrafına baktı ve o anda boş salondaki son iki ışığın da bitip sönmek üzere olduğunu epey korkarak fark etti. Müzik ve dans çoktan bitmişti. “Ayrılık, ayrılık,” diye deli gibi ve çaresizlik içinde haykırdı, Olimpia’nın elini öptü, onun ağzına yaklaştı, kor gibi yanan dudaklarıyla onun buz gibi soğuk dudaklarına dokundu! – Olimpia’nın soğuk eline dokunduğundaki gibi bir korkunun içini sardığını hissetti, birden aklına ölü gelin efsanesi geldi; ama Olimpia onu sıkıca kendisine bastırmıştı ve bu öpücükle dudakları canlanıp ısınmaya başlıyor gibiydi. – Profesör Spalanzani boş salonda yavaşça yürüyordu, ayak sesleri kulağa içi boşmuş gibi geliyordu ve vücudunun etrafını saran titrek gölgelerle korkunç bir hayalet görüntüsüne sahipti. “Beni seviyor musun – beni seviyor musun Olimpia? – Yalnızca bu sözcük! – Beni seviyor musun?” Nathanael böyle fısıldıyordu, ama Olimpia ayağa kalkarak yalnızca iç çekti: “Ah – ah!” – “Evet, benim şirin, muhteşem aşk yıldızım,” diye konuştu Nathanael, “benim için doğdun ve ışıyacaksın, ruhumu nurlandıracaksın daima!” – “Ah, ah!” diye tekrarlıyordu Olimpia durmadan. Nathanael onu takip etti, profesörün karşısına gelmişlerdi. “Kızımla olağanüstü hararetle sohbet ettiniz,” dedi profesör gülümseyerek; “Peki, peki sevgili Herr Nathanael, aptal kızla sohbet etmekten zevk alıyorsanız eğer, ziyaretlerinizden memnuniyet duyarım.” – Nathanael, göğsünde aydınlık parlak bir gökyüzüyle oradan ayrıldı. Spalanzani’nin şöleni sonraki günlerde sohbetlerin konusuydu. Profesörün oldukça cömert görünmek için yaptıklarının ötesinde, muzip kafalar buradaki çeşitli nezaketsizlikler ve tuhaflıklar hakkında konuşuyor ve özellikle de ölü gibi donuk, suskun Olimpia’ya saldırıyorlardı, güzel dış görünüşüne değinmeden ona tümden aptallık yakıştırılıyor ve Spalanzani’nin onu bu kadar süre gizli tutmasının nedeninin bu olduğu söyleniyordu. Nathanael bunları duyduğunda için için kızmadan edemiyor, ama yine de susuyordu; çünkü Olimpia’nın derin muhteşem kişiliğinin farkına varmalarını engelleyenin kendi aptallıkları olduğunu bu heriflere kanıtlamaya değmez herhalde, diye düşünüyordu. “Bana bir iyilik yap kardeşim,” dedi bir gün Siegmund, “bana bir iyilik yap ve senin gibi akıllı bir herifin nasıl olup da şuradaki balmumu surata, tahta kuklaya kendini kaptırabildiğini söyle!” Nathanael öfkeyle yerinden fırlamak istiyordu, fakat hemen aklını başına topladı ve karşılık verdi: “Başka zaman güzel olan her şeyi derhal fark eden bakışından, keskin zekândan Olimpia’nın muhteşem güzelliğinin nasıl kaçabildiğini sen bana söyle Siegmund! Ama işte bu nedenle, kadere şükürler olsun ki, rakibim değilsin; yoksa ikimizden biri kanlar içinde yere yığılmak zorunda kalırdı.” Siegmund, arkadaşının ne durumda olduğunu anladı ve durumu nazikçe kurtarıp aşkta hiçbir zaman nesnenin üzerine eleştiri getirilmemesi gerektiğini söyledikten sonra ekledi: “Fakat birçoğumuzun Olimpia hakkında oldukça benzer yargıya varmamız yine de şaşırtıcı. Bize –buna darılma kardeşim!– tuhaf biçimde donuk ve ruhsuz göründü. Vücudu düzgün, tıpkı yüzü gibi, bu doğru! Eğer bakışı böylesine cansız, diyebilirim ki, görme gücünden yoksun, olmasaydı, güzel sayılabilirdi. Adımları tuhaf şekilde ölçülü, her hareketi kurulmuş bir dişli mekanizmadan kaynaklanıyor gibi. Piyano çalışı, şarkı söyleyişi, şarkı söyleyen bir makinenin insanı rahatsız eden o kusursuz, ruhsuz ritmine sahip ve dansı için de aynısı geçerli. Bize bu Olimpia çok ürkütücü gelmeye başladı, onunla ilgilenmek istemiyorduk, sanki canlı bir yaratıkmış gibi davranıyor, ama aslında tuhaf bir durumu varmış gibi geliyordu bize.” – Nathanael, Siegmund’un bu sözleri karşısında kendisini sarmak isteyen acı duyguya kapılmadı, hoşnutsuzluğunu bastırarak büyük bir ciddiyetle yalnızca şöyle dedi: “Siz soğuk, kuru insanlara Olimpia ürkütücü gelebilir. Uyum içinde bir araya gelmiş olanı ancak şair ruhlu biri fark eder! Onun aşk dolu bakışını yalnızca ben fark ettim, aklımı ve düşüncelerimi bununla aydınlattım, yalnızca Olimpia’nın aşkıyla kendi benliğimi yeniden bulabiliyorum. Diğer sığ kişilikliler gibi akıcı biçimde sohbet etmemesi size uygun gelmeyebilir. Az sözcük konuşuyor, bu doğru; ama bu az sayıdaki sözcük, aşk dolu ve tinsel yaşama ilişkin yüce bilgiye sahip, ebedi öbür dünyayı idrak etmiş bir iç dünyanın gerçek hiyeroglifleri gibi görünüyor. Ama tüm bunları aklınız almaz ve hepsi boşa giden sözler.” – “Tanrı seni korusun, kardeşim,” dedi Siegmund çok yumuşak bir tavırla, neredeyse hüzünle, “ama bana öyle görünüyor ki, sen fena bir yoldasın. Bana güvenebilirsin, eğer her şey – hayır, daha fazla konuşmak istemiyorum! –” Nathanael’e o soğuk, donuk Siegmund sanki çok samimi konuşuyormuş gibi geldi birden, bu nedenle kendisine uzatılan eli canıgönülden sıktı.

Nathanael, eskiden sevdiği Clara’sının dünyadaki varlığını tamamen unutmuştu; – annesi – Lothar – hepsi hafızasından silinip girmişti, yalnızca Olimpia için yaşıyordu, her gün onun yanında saatlerce oturuyor ve aşkından, canlanıp kor haline gelen sempatisinden söz ediyor, psişik ruh denkliği hayalleri kuruyor, Olimpia da tüm bunları derin bir huşu içinde dinliyordu. Nathanael, şimdiye kadar yazdığı her şeyi yazı masasının en derindeki gözünden ortaya çıkarıyordu. Şiirler, hayaller, görüntüler, romanlar, öyküler; bunlar yoktan var olan sonelerle, kıtalarla, canzone’lerle⁸ her geçen gün çoğalıyordu ve tüm bunları Olimpia’ya saatlerce arka arkaya sıralayarak yorulmadan okuyordu. Ama şimdiye kadar hiç bu kadar muhteşem bir dinleyicisi olmamıştı. Durmadan nakış işlemiyor, pencereden dışarı bakmıyor, kuşları beslemiyor, bir süs köpeğiyle, en sevdiği kediyle oynamıyor, kâğıt parçalarını ya da başka bir şeyi parmağına dolamıyor, esnemesini hafif bir zorlama öksürükle bastırması gerekmiyordu –Kısacası!– Donuk bakışlarla saatlerce sevgilisinin gözlerinin içine bakıyordu, kıpırdamadan ve hareket etmeden bakışı giderek daha da ateşleniyor ve canlanıyordu. Ancak Nathanael sonunda ayağa kalkınca ve elini, büyük olasılıkla dudaklarını da, öptüğünde şöyle diyordu: “Ah, ah!” – Ardından da: “İyi geceler sevgilim!” – “Ey sen muhteşem, derin kişilik,” diye bağırıyordu Nathanael odasında: “Beni anlayan yalnızca sensin, yalnızca ve yalnızca sensin.” Kendisinin ve Olimpia’nın ruhunda her gün daha çok beliren muhteşem uyumu düşündüğünde içten gelen bir sevinçle titriyordu; çünkü Olimpia’nın, onun yapıtlarına, yazarlık yeteneğine ilişkin söyledikleri Nathanael’in kendi düşünceleriyle tastamam örtüşüyordu, hatta sanki bu sesin kendi içinden geldiğini duyar gibi oluyordu. Herhalde böyle oluyordu; çünkü az önce belirtilenden daha fazla sözcüğü Olimpia hiçbir zaman söylemiyordu. Fakat Nathanael tamamen kendinde olduğu anlarda, örneğin sabah uyandıktan hemen sonra, Olimpia’nın pasif oluşunu ve çok az konuşmasını hatırlasa bile şöyle diyordu: “Sözcükler – sözcükler nedir ki? – Muhteşem gözlerindeki bakış, bu dünyadaki her dilden daha fazlasını söylüyor. Zaten göklerin bir çocuğu, zavallı dünyevi bir gereksinimin çizdiği dar çerçeveye sığabilir mi?” – Profesör Spalanzani kızının Nathanael’le ilişkisine çok sevinmiş görünüyordu; onayını belli etmek için ona açık işaretler verdi ve sonunda Nathanael Olimpia’yla yapmak istediği izdivaca lafı uzaktan getirmeye cesaret ettiğinde, profesör bütün yüzüyle gülümsedi ve kızına tam anlamıyla karar hakkı tanıyacağını söyledi. – Bu sözlerden cesaret alarak ve kalbinde yanan arzuyla Nathanael hemen ertesi gün Olimpia’ya, o şirin aşk bakışının çoktandır söylediği şeyi, yani daima onun olmak istediğini, lafı dolandırmadan açık sözlerle ifade etmesi için yalvarmaya karar verdi. Ayrılırken annesinin ona hediye ettiği yüzüğü, bağlılığının, onunla birlikte filizlenen, çiçek açan yaşamının sembolü olarak Olimpia’ya vermek için aradı. Clara’nın ve Lothar’ın mektupları o sırada eline geçti; umursamadan bunları bir kenara attı, yüzüğü buldu, cebine koydu ve Olimpia’ya koştu. Daha merdivenlerde, koridorda tuhaf bir gürültü patırtı duydu; bunlar Spalanzani’nin çalışma odasından yankılanıyor gibiydi. – Bir patırtı – bir şangırtı – bir itme – kapıya tekme, arada küfürler ve lanet okumalar. Bırak – bırak – alçak – lanet olası! – Bunun için mi vücudunu ve hayatını ortaya koydun? – Ha ha ha ha! – Böyle anlaşmamıştık – Ben, ben gözleri yaptım – Ben dişli mekanizmasını – Dişli mekanizmasıymış, aptal şeytan – lanet olası aptal saat dişlisi – defol – bırak! – Böylesine iç içe geçen ve çınlayan, Spalanzani ile iğrenç Coppelius’un sesleriydi. Nathanael tarifsiz bir korkuya kapılarak içeri daldı. Profesör bir kadın figürünü omuzlarından yakalamıştı, İtalyan Coppola’ysa ayaklarından; kadını ileri geri çekiştiriyorlardı, ona sahip olmak için öfkeyle kavga ediyorlardı. Nathanael, figürün Olimpia olduğunu fark ettiğinde derin bir dehşetle geriledi; içinde vahşi bir öfke parladı ve kavga edenlerin elinden sevgilisini kurtarmak istedi; ama o anda Coppola dev gücüyle çevirerek figürü profesörün elinden çekip aldı ve figürle ona korkunç biçimde vurdu; profesör, üzerinde küçük sürahilerin, imbiklerin, şişelerin, cam silindirlerin durduğu masaya doğru geri geri sendeleyerek yere düştü; bütün aletler binlerce parçaya ayrılarak kırıldı. Coppola şimdi figürü omzuna atmış, korkunç bir şekilde çınlayan kahkahalarla hızla merdivenlerden aşağı koşuyordu; figürün çirkince aşağı sarkan ayakları tahta gibi takırdıyor ve uğulduyordu. – Nathanael donup kalmıştı – ne yazık ki çok açık biçimde görmüştü, Olimpia’nın ölü gibi solgun balmumu yüzünde gözleri yoktu, bunların yerinde kara çukurlar vardı; cansız bir bebekti o. Spalanzani yerde debeleniyordu, cam parçaları kafasını, göğsünü ve kollarını kesmişti; kan, fıskiyeden fışkırırcasına akıyordu. Ama Nathanael gücünü topladı. – “Peşinden – haydi peşinden, ne duruyorsun? – Coppelius – Coppelius, en iyi otomatımı çaldı benden – yirmi yıl üzerinde çalıştım – bütün hayatımı buna harcadım – dişli mekanizması – konuşma – yürüyüş – benim – gözler – gözler senden çalınma. – Lanet olası – lanet olası – peşinden git – bana Olimpia’yı getir – al işte gözler!” O anda Nathanael yerde duran bir çift kanlı gözün ona baktığını gördü, Spalanzani bunları yaralanmamış eliyle kaptı, ona doğru fırlattı, gözler göğsüne isabet etti. – O anda delilik kor halindeki tırnaklarıyla onu yakaladı ve en derinlerine saplanarak aklını ve düşüncelerini parçaladı. “Oy – oy – oy! – Ateş çemberi! – Ateş çemberi! Dön ateş çemberi – neşeli – neşeli! – Oy tahta bebecik, dön güzel tahta bebecik–” Derken Nathanael profesörün üzerine atılıp gırtlağını sıkmaya başladı. Onu boğacaktı, ama gürültü patırtı çok fazla insanı oraya çekmişti, içeri girdiler, öfkeli Nathanael’i tutup çekerek profesörü kurtardılar, ardından da profesöre sargı yapıldı. Çok güçlü olmasına rağmen Siegmund kendinden geçmiş olan Nathanael’i zaptedemiyordu; Nathanael korkunç bir sesle sürekli, “Dön tahta bebecik,” diye bağırıyor ve etrafına yumruklar savuruyordu. Nihayet birçok kişinin birleşen gücü, onu yere yatırıp bağlayarak dizginlemeyi başardı. Sözleri, korkunç hayvani böğürtüleri arasında kayboluyordu. Böyle korkunç bir öfke nöbeti içinde çıldırmış halde, akıl hastanesine götürüldü. –

Bahtsız Nathanael’in başına daha nelerin geldiğini sana, ey lütufkâr okur, anlatmaya devam etmeden önce, seni temin ederim ki, becerikli mekanikçi ve otomat üreticisi Spalanzani’ye biraz acıyacak olduysan, yaraları tamamen iyileşti. Fakat üniversiteyi terk etmek zorunda kaldı; çünkü Nathanael’in hikâyesi olay yaratmıştı ve aklı başında çay sohbetlerine (neyse ki Olimpia bunlara katılmıştı) canlı bir kişi yerine tahta bir bebek yutturmak çoğu kişi tarafından hiçbir şekilde izin verilemeyecek bir sahtekârlık olarak görüldü. Hatta hukukçular bunun daha da sert biçimde cezalandırılması gereken incelikli bir sahtekârlık olduğunu söylüyorlardı, zira kamuoyuna yönelikti ve hiç kimsenin (son derece zeki üniversite öğrencileri hariç) fark edemeyeceği kadar kurnazca organize edilmişti; gerçi şimdi herkes akıllı geçiniyor ve kendisine kuşkulu gelen çeşitli olgulara işaret etmek istiyordu. Ama sonuncular aslında ortaya akıllıca bir şey koyamıyordu. Çünkü kibar bir çay sohbeti katılımcısının ifadesine göre, Olimpia’nın örneğin tüm âdetlere aykırı olarak esnemekten çok eğlenmesi, kuşkulu görünmüş olabilir miydi? Birincisi, diyordu kibar bey, gizlenmiş çalıştırma mekanizmasının kurulmasıydı, bu sırada belirgin biçimde gıcırtı sesleri vs. duyuluyordu. Şiir ve hitabet profesörü bir tutam enfiye aldı, kutuyu kapattı, burnuna çekip törensel bir edayla konuştu: “Çok saygıdeğer beyler ve hanımlar! İşin püf noktasının ne olduğunu fark etmiyor musunuz? Bunların hepsi bir alegori –devam ettirilmiş bir metafor!– Beni anlıyorsunuzdur! – Sapienti sat!⁹ Ama çok sayıdaki saygıdeğer bey bununla sakinleşmedi; otomat hikâyesi ruhlarının derinliklerinde kök salmış ve insan figürlerine karşı korkunç bir kuşku gerçekten de içlerine dolmuştu. Âşık oldukları kişinin bir tahta bebek olmadığından tamamen emin olabilmek için, pek çok âşık sevgilisinden biraz usule aykırı şarkı söylemesini ve dans etmesini, bir şey okunurken sürekli nakış işlemesini, küçük köpeklerle oynamasını vs. istiyordu, ama özellikle de yalnızca dinlememesini, arada bir konuşmasını ve bu konuşma biçiminin gerçekten de düşünmeyi ve hissetmeyi gerektirmesini bekliyordu. Pek çok kişinin aşk bağı sağlamlaşıp çekicilik kazandı, bazılarıysa sessizce ayrıldılar. “Böyle bir şeye hakikaten katlanılamaz,” diyordu bazıları. Kuşkuya yol açmamak için çay partilerinde inanılmaz biçimde esneniyor ve kesinlikle eğlenilmiyordu. – Spalanzani, insan topluluğuna sahtekârlıkla sokulan otomata ilişkin yürütülen kriminal soruşturmadan kurtulmak için, belirtildiği gibi, gitmek zorunda kaldı. Coppola da ortadan kaybolmuştu.

Nathanael korkunç, ağır bir rüyadan uyanır gibi uyandı, gözlerini açtı ve anlatılmaz bir hazzın yumuşak tanrısal bir sıcaklıkla içini dolaştığını hissetti. Babasının evindeki odasında yatakta yatıyordu, Clara üzerine doğru eğilmişti ve hemen yanında annesi ile Lothar duruyordu. “Nihayet, nihayet, candan sevdiğim Nathanael – artık ağır hastalığından kurtuldun – artık yine benimsin!” – Clara bu şekilde ruhunun en derinlerinden konuştu ve Nathanael’i kollarına aldı. Nathanael’se, gözlerinden acı ve sevinç içinde yaşlar akarken, derin derin iç çekiyordu: “Clara’m – Clara’m!” Büyük sıkıntı içindeki arkadaşını sadık biçimde terk etmeyen Siegmund içeri girdi. Nathanael ona elini uzattı: “Sadık kardeşim, beni her şeye rağmen terk etmedin.” – Deliliğin her türlü izi kaybolmuştu, kısa süre sonra Nathanael annesinin, sevgilisinin, arkadaşlarının itinalı bakımıyla gücünü topladı. Bu arada mutluluk da eve geri dönmüştü; çünkü hiç kimsenin kendisinden bir şey ummadığı yaşlı ve hastalıklı bir dayı ölmüş ve Nathanael’in annesine azımsanmayacak bir servetin yanı sıra şehre uzak olmayan güzel bir bölgede küçük bir malikâne bırakmıştı. Nathanael, annesi, artık evlenmeyi düşündüğü Clara’sı ve Lothar ile birlikte oraya taşınmak istiyorlardı. Nathanael her zamankinden daha yumuşak, daha çocuksuydu ve Clara’nın tanrısal saflıktaki muhteşem kişiliğini şimdi çok daha iyi fark ediyordu. Hiç kimse ona en ufak bir imayla bile geçmişi hatırlatmıyordu. Yalnızca Siegmund onunla vedalaşırken Nathanael şöyle demişti: “Tanrı biliyor ya kardeşim! Kötü yoldaydım, ama bir melek beni tam zamanında aydınlık yola getirdi! – Ah, işte Clara’ydı bu! –” Siegmund, derin yaralar açan hatıraların onun içinde fazla canlı ve alevli biçimde canlanacağından endişelendiğinden onu daha fazla konuşturmadı. – Dört mutlu insanın küçük malikâneye taşınma zamanı gelmişti. Öğle saatinde şehrin sokaklarında yürüyorlardı. Biraz alışveriş yapmışlardı, belediye binasının yüksek kulesi devasa gölgesini pazaryerinin üzerine düşürüyordu. “Aa!” dedi Clara: “Yukarıya bir çıksak ve uzaktaki dağlara baksak ya!” Der demez harekete geçtiler! İkisi, Nathanael ile Clara, yukarı çıktı; anne, hizmetçi kızla birlikte eve gitti ve çok sayıdaki basamağı çıkmaya hevesli olmayan Lothar’sa aşağıda beklemek istedi. Sonunda iki sevgili kulenin en yüksek galerisinde kol kola duruyor ve ardında mavi dağların devasa bir şehir gibi yükseldiği mis kokulu ormanlara bakıyordu.

“Dosdoğru üzerimize geliyor gibi görünen şu tuhaf küçük gri çalıya baksana,” dedi Clara. – Nathanael mekanik biçimde yan cebine el attı; Coppola’nın dürbününü buldu, yandan baktı – Clara dürbünün önünde duruyordu! – O anda nabzı ve damarları kramp girmiş gibi kasılmaya başladı – ölü gibi solgun halde gözlerini Clara’ya dikti, ama kısa süre sonra dönmeye başlayan gözlerinden ateş akıntıları kor halinde püskürüyordu, kovalanan bir hayvan misali iğrenç biçimde çığlık attı; sonra havaya sıçradı ve arada korkutucu biçimde kahkahalar atarak keskin bir sesle bağırdı: “Dön tahta bebecik– dön tahta bebecik” – ve müthiş bir güçle Clara’yı kavradı ve onu aşağı fırlatmaya yeltendi; ama Clara, çaresiz, ölüm korkusu içinde korkuluklara kenetlendi. Lothar çılgın adamın gürültüsünü, Clara’nın korku çığlıklarını duydu, korkunç bir his kapladı içini, yukarı koştu, ikinci merdivenin kapısı kilitliydi – Clara’nın yardım isteyen çığlıkları daha da güçlü yankılanıyordu şimdi. Öfke ve korkudan aklı başından gitmiş olan Lothar kapıya omuz attı, kapı nihayet açılmıştı – Clara’nın, “Yardım edin – kurtarın – kurtarın,” diye haykıran sesi giderek silikleşiyordu ve böyle böyle havada ölüp gitti. “O deli onu öldürdü,” diye bağırdı Lothar. Galerinin kapısı da kapalıydı. – Çaresizlik ona bir devin gücünü vermişti, tek darbeyle kapıyı menteşelerinden söktü. Göklerdeki Tanrı –çıldırmış Nathanael Clara’yı galerinin üstünde havada asılı tutuyordu– Clara artık yalnızca tek eliyle demir çubuklara tutunuyordu. Lothar yıldırım hızıyla kız kardeşini yakaladı, içeri çekti ve aynı anda da, çıldırmış olan Nathanael’in suratına bir yumruk patlattı, bunun üzerine Nathanael geriye doğru savrulurken kurbanını da elinden bıraktı.

Lothar, kollarında baygın kız kardeşiyle aşağı koştu. – Clara kurtulmuştu. – Şimdi Nathanael galeride sağa sola koşuyor, havaya zıplıyordu ve “dön ateş çemberi– dön ateş çemberi,” diye bağırıyordu. İnsanlar çılgınca bağırışlar üzerine toplanmaya başlamıştı; az önce şehre gelmiş ve doğrudan pazaryerine gitmiş olan Avukat Coppelius aralarında dev gibi dikiliyordu. Deliyi yakalamak için yukarı çıkmak istediler, o anda Coppelius, “Ha ha – bekleyin, o kendiliğinden aşağı iner,” dedi gülerek ve o da diğerleri gibi yukarı baktı. Nathanael birden donup kaldı, aşağı eğildi, Coppelius’u fark etti ve, “Ha! Gudzel godz – gudzel godz,” diyerek kulakları tırmalayan bir çığlıkla korkulukların üzerinden atladı. –

Nathanael, kafası parçalanmış halde kaldırım taşlarının üstünde yatarken, Coppelius kargaşanın arasında ortadan kayboldu. –

Yıllar sonra uzak bir bölgede Clara’nın kibar bir erkekle güzel bir malikânenin kapısında el ele otururken, önlerindeyse iki neşeli oğlan çocuğunun oyun oynarken görüldüğü söyleniyor. Buradan, Clara’nın, kişiliğine uygun olan ve iç dünyası paramparça Nathanael’in ona hiçbir zaman sağlayamayacağı o sakin ev huzurunu bulduğu sonucu çıkarılabilir.

1. Bu öykünün çevirisi Ersel Kayaoğlu’na aittir. Kitaptaki diğer öyküler Sami Türk’ün çevirisidir. (Y.N.)

2. Friedrich Schiller’in Die Räuber (Haydutlar) adlı dramasında Franz Moor, suç dolu kâbuslarını yok edecekse eğer, ona gülebileceğini söyleyerek kendisiyle alay etmesi için evin uşağı Daniel’e yalvarır; karş. Friedrich Schiller, Die Räuber V, 1. (Y.N.)

3. Germen mitolojisine göre, kobalt madenlerini lanetleyen küçük cinler. (Y.N.)

4. Daniel Nikolaus Chodowiecki (1726-1801): XVIII. yüzyıl Almanyası’ndaki en popüler oymabaskı ressamı ve illüstratörü. (Y.N.)

5. (Lat.) Şeylerin ortasına doğru. (Y.N.)

6. “Kum Adam”ı yazdığı sırada Hoffmann, İtalyan ressam Pompeo Batoni’nin Magdalena tablosunu görmüş ve ressamın tabloda kullandığı renklendirme tekniğinden çok etkilenmişti. (Y.N.)

7. Salomon von Ruysdael (1600-1670), Barok üslupta çalışan Felemenkli manzara ressamı. (Y.N.)

8. (İt.) Şarkı karakterinde org veya piyano için bestelenmiş enstrümantal parça. (Y.N.)

9. (Lat.) Arif olan anlar. (Y.N.)

*****

IGNAZ DENNER

Eski, çok eski bir zamanda Fulda yöresinin yabani ve ıssız bir ormanında Andres isimli dürüst bir avcı yaşıyordu. Eskiden uzak seyahatlerinde güzel İtalya’da eşlik ettiği ve bir defasında Napoli Krallığı’nın tekinsiz yollarında haydutlar tarafından saldırıya uğradıklarında aklı ve cesaretiyle büyük bir hayati tehlikeden kurtardığı Kont Aloy von Vach beyefendinin kölesiydi. Napoli’de gittikleri handa, onu yetimken yanına alan hancı tarafından çok sert muamele gören ve avluda, bahçede en adi işlere koşulan fakir, güzel mi güzel bir kız bulunuyordu. Andres, kızı dili döndüğü kadar avutucu sözlerle teselli etmeye çalıştı, kız da ondan ayrılamayacak, soğuk Almanya’ya onunla birlikte gidecek denli gönlünü ona kaptırdı. Andres’in ricaları ve Giorgina’nın gözyaşlarıyla duygulanan Vach Kontu, kızın sevgili Andres’in yanına arabacı mevkiine oturmasına ve böylece zorlu yolculuğa çıkmasına izin verdi. Daha İtalya sınırından geçmeden Andres Giorgina’yla evlendi ve nihayet Vach Kontu’nun mülküne döndüklerinde Kont, bu sadık hizmetkârını baş avcılığa terfi ettirerek adil şekilde ödüllendirdiğini düşündü. Andres, Giorgina’sı ve ihtiyar bir uşakla, serseri avcılara ve odun hırsızlarına karşı koruması gereken ıssız ve tenha ormana taşındı. Fakat Vach Kontu’nun vaat ettiği refah yerine meşakkatli, zahmetli, muhtaç bir hayat sürüyordu, kısa zaman sonra da acı ve sefalete düştü. Konttan eline geçen az bir nakit ücret kendisini ve Giorgina’yı giydirmeye kıtı kıtına yetiyordu; odun satışlarından kazandığı cüzi gelirse nadir ve güvenilmezdi, ekip biçmeyi ve ilgilenmeyi gerektiren bahçeyi de çoğu zaman kurtlar ve yabandomuzları tahrip ediyordu, uşakla o istediği kadar nöbet tutsunlar, bir gece vakti son geçim ümitleri de yok oluyordu. Hayatı devamlı odun hırsızları ve serseri avcıların¹⁰ tehdidi altındaydı. Hakkı olmayan malı zimmetine alacağına aç kalmayı tercih eden dürüst ve namuslu bir adam olarak her fırsatta karşı koyuyor ve görevini vefa ve cesaretle yerine getiriyordu, bu yüzden tehlikeli şekilde canına kastediyorlardı, sadece sadık av köpekleri onu haydut tayfasının gece baskınlarından koruyordu. Yabani ormanın iklimi ve yaşam tarzına büsbütün yabancı Giorgina gözle görülür şekilde solup gidiyordu. Esmer yüzü solgun sarıya dönmüş, şimşek şimşek canlı gözleri kasvete bürünmüş ve toplu, dolgun vücudu her geçen gün daha da sıskalaşmıştı. Sık sık mehtaplı gecelerde uyanıyordu. Bir gün ormanın içinde uzaklardan atış sesleri geldi, av köpekleri uludu, kocası yatağından sessizce kalkıp uşakla beraber söylene söylene dışarı, ormana süzüldü. Kadın da samimiyetle Tanrı’ya ve azizlere dua edip onlardan kendisini ve sadık kocasını bu korkunç ıssızlıktan ve daimi ölüm tehlikesinden kurtarmalarını diledi. Sonra, doğurduğu bir oğlan çocuğu Giorgina’yı hasta yatağına düşürdü, kadın gittikçe daha da zayıflayarak ecelinin geldiğini anladı. Kaygıyla düşünüp duran mutsuz Andres ortalıkta dolanıyordu; tüm mutluluğu karısının hastalığıyla uçup gitmişti. Yabani bir hayvan şakalaşan, hayalet gibi suretiyle çalılıklardan bakıyordu; tüfeğinin tetiğine basar basmaz toz olup havaya karıştı. Artık hiçbir hayvanı vuramıyordu, Vach Kontu’na teslim etmesi gereken yaban hayvanlarını sadece tecrübeli nişancı olan uşağı tedarik ediyordu. Bir keresinde Giorgina’nın yatağına oturmuş, donuk bakışlarını ölesiye bitkin halde zar zor nefes alan sevgili karısına yöneltmişti. Boğucu, sessiz bir ıstırapla elini tutuyor ve gıdasızlıktan helak olacak oğlanın inlemelerini işitmiyordu. Uşak ertesi sabah erkenden, son birikimleriyle hasta için biraz yiyecek almak üzere Fulda’ya gitti. Etrafta teselli verecek bir Tanrı kulu yoktu, sadece dehşetli feryatların kesici tınılarıyla karaçamların arasından fırtına uğulduyor ve ümitsiz bir yakınmayla av köpekleri bahtsız sahipleri için uluyorlardı. Birden Andres evin önünde birinin yürüdüğünü duydu. Gelenin, bu kadar erken beklemese de geri dönen uşak olduğunu sandı; ama köpekler dışarı doğru sıçrıyor ve kudurmuşçasına havlıyorlardı. Yabancı biri olmalıydı. Andres kapıya gitti. Karşısına uzun, sıska bir adam çıktı, gri pardösüsü vardı, seyahat şapkası yüzüne indirilmişti. “Of,” dedi yabancı, “Ormanda yolumu nasıl da kaybettim böyle! Fırtına dağlardan aşağı doğru azıyor, feci bir hava gelecek. Müsaade etmez miydiniz, sevgili beyefendi, evinize girsem ve yolculuğumun zahmetini üzerimden atıp dinlensem, yoluma devam etmek için biraz soluklansam?” – “Ah beyefendi,” diye karşılık verdi kederli Andres, “burası sefalet ve fakirlik yuvasıdır, üzerinde dinlenebileceğiniz sandalyeden başka size sunacağım hemen hemen hiçbir konfor yok; zavallı hasta karım da muhtaç durumda, Fulda’ya gönderdiğim uşağım ancak akşam geç vakitte yiyecek bir şeyler getirecek.” Bunlar konuşulurken kulübeye girmişlerdi. Yabancı, seyahat şapkasını ve altında sırt çantası ile küçük bir kutu taşıdığı pardösüsünü çıkardı. Küçük bir hançerle birkaç çift de namlulu tabanca çıkarıp masanın üzerine koydu. Andres Giorgina’nın yatağına gitti, kadın baygın yatıyordu. Yabancı da yaklaştı, hastaya uzun uzun keskin, temkinli bakışlarla bakıp özenle elini kavrayarak nabzını aradı. Andres ümitsizlikle dolu, “Aman Tanrım, şimdi ölüyor galiba!” diye bağırdığında yabancı, “Asla, sevgili dostum! Çok sessiz olunuz. Karınızın tek eksiği kuvvetli, iyi gıdalar; iştah açıcı, hem de güçlendirici bir ilaç ona bir müddet çok iyi gelecektir. Gerçi ben hekim değil, tüccarım, ama ilaç ilminden biraz anlarım ve yanımda taşıyıp bazen sattığım, çok eski zamanlardan bazı iksirlere sahibim.” Böylelikle yabancı, kutucuğunu açtı, küçük bir şişe çıkardı, kopkoyu kırmızı likörden şekerin üzerine biraz damlatıp bunu hastaya verdi. Sonra sırt çantasından küçük, gösterişli bir şişe Ren şarabı alıp hastaya bundan silme dolu birkaç kaşık içirdi. Oğlan çocuğunun annenin göğsüne sıkı sıkıya dayandırılıp yatağa konmasını ve ikisinin istirahate terk edilmesini emretti. Andres’e sanki gökten bir aziz, bu ıssızlıkta ona teselli ve yardım getirmeye inmiş gibi geliyordu. Başta yabancının delici, sahte bakışı onu ürkütmüştü, şimdiyse özenli ilgisi, zavallı Giorgina’ya gösterdiği bariz yardımla ona kalbi ısınmıştı. Yabancıya gizlemeden efendisi Vach Kontu’nun bahşettiği lütufla nasıl darlık ve sefalete düştüğünü ve hayatı boyunca bu ezici fakirlik ve muhtaçlıktan kurtulamayacağını anlattı. Yabancıysa onu teselli edip ummadık bir talihin en ümitsiz kişiye bile hayatın tüm servetini getirebileceğini ve insanın talihi kendine hizmet ettirmek için biraz olsun cesaret göstermesi gerektiğini söyledi. “Ah sevgili beyefendi!” diye karşılık verdi Andres, “benim ve sadık karımın her gün samimiyetle dua ettiğimiz Tanrı’ya ve azizlerin şefaatine güveniyoruz. Mal mülk kazanmak için ne yapmam lazım? Bu bana Tanrı’nın bilgeliğiyle nasip olmayacaksa, peşinden koşmak günah olacaktır; ama hâlâ bu dünyadayken benle bu yabani ıssızlığa gelmek üzere memleketini terk eden zavallı karım için dilediğim servete kavuşacaksam, bunun değersiz dünya malı uğruna bedenimi ve ömrümü ortaya koymadan olması lazımdır herhalde.” Yabancı, namuslu Andres’in bu sözleri esnasında gayet tuhaf bir şekilde gülümsedi ve tam cevap vermek üzereydi ki, Giorgina daldığı uykudan derin bir iç geçirmeyle uyandı. Kendini mucizevi şekilde güçlenmiş hissediyordu; oğlan da göğsünde neşeli ve sevimli gülümsüyordu. Andres sevinçten kendinden geçmişti, ağlıyor, şükrediyor, evin içinde sevinç çığlıkları atıyordu. Uşak bu arada geri dönmüştü, beraberinde getirdiği yiyeceklerle elinden geldiğince, yabancının da katılacağı sofrayı hazırlıyordu. Yabancı, Giorgina için kuvvetlendirici bir çorba pişirdi, içine yanında taşıdığı türlü türlü baharlardan ve başka katkılardan attığı görülüyordu. Vakit geç olmuştu, bu yüzden yabancının Andres’te gecelemesi lazımdı, yabancı Andres’le Giorgina’nın uyuduğu yerde kendisine hasır yatak hazırlanmasını rica etti. Yatak hazırlandı. Giorgina’ya duyduğu endişeden uyku tutmayan Andres, yabancının Giorgina’nın hemen her hızlı nefes alışında sıçradığını, her saat kalkıp onun yatağına giderek nabzını ölçtüğünü ve ilaç damlattığını fark etti.

Gün ağardığında Giorgina gözle görülür derecede iyileşmişti. Andres koruyucu meleğim dediği yabancıya tüm kalbiyle teşekkür etti. Giorgina da, samimi yakarışları üzerine olacak, Tanrı’nın “onu” kurtuluşu için gönderdiğini söylüyordu. Bu coşkulu şükran ifadeleri yabancıyı bir şekilde rahatsız ediyormuş gibi görünüyordu; bariz şekilde mahcup olmuştu; defalarca, hastaya bilgisi ve yanında taşıdığı ilaçlarıyla yardım etmemesi için canavar olması gerektiğini söyledi. Ayrıca Andres değil, kendisi şükran borçluydu, zira onu, evdeki fakirlik havasına bakmadan çok konukseverce ağırlamışlardı, kendisi de bu görevi yapmadan duramazdı. Şişkin bir kese çıkarıp içinden aldığı birkaç altını Andres’e uzattı. “Ama beyefendi,” dedi Andres, “bu kadar altını sizden nasıl ve ne için kabul edebilirim? Yabani, uçsuz bucaksız ormanda yolunuzu şaşırdığınız için sizi evimde barındırmak Hıristiyanlık vazifemdi ve bunu teşekküre layık bulduysanız, beni bilge, zanaatkâr bir adam olarak sevgili karımı ecelden döndürerek fazlasıyla, hatta kelimelerle ifade edebileceğimden bile çok ödüllendirdiniz. Ah beyefendi! Bu yaptığınızı ebediyen unutmayacağım ve Tanrı lütfetsin de bu asil eyleminizi size canım ve kanımla ödeyebileyim.” Dürüst Andres’in bu sözleri sırasında yabancının gözleri, hızla çakan bir şimşek gibi yuvalarından uğradı. “Parayı, namuslu adam,” dedi, “mutlaka kabul etmelisiniz. Bunu böylelikle daha iyi yiyecek ve bakım sağlayabileceğiniz karınıza borçlusunuz; zira karınızın eski haline düşmemek ve oğlunuza gıda verebilmek için buna fazlasıyla ihtiyacı var.” – “Ah beyefendi,” diye karşılık verdi Andres, “affedersiniz, fakat içimden bir ses hak etmediğim paranızı alamayacağımı söylüyor. Koruyucu azizimin ilhamlarına güvendiğim gibi güvendiğim içimdeki bu ses, hayatımda hep emniyetle elimden tuttu ve beni maddi manevi tüm tehlikelerden korudu. Cömert davranarak ben fakire faydanız olsun istiyorsanız, mucizevi ilacınızdan bir şişecik bana bırakın ki, onun gücüyle karım tamamen iyileşsin.” Giorgina yatakta doğruldu, Andres’e attığı acılı, hüzünlü bakış, içindeki direnmeye bu sefer o kadar katı bir şekilde dikkat etmemesini, hayırsever adamın verdiğini kabul etmesini söyler gibiydi. Yabancı bunu fark edip, “Peki, şayet siz paramı kabul etmek istemiyorsanız, o zaman onu sizi acı fakirliğinizden kurtarmaya yönelik iyi niyetimi tepmeyecek sevgili karınıza hediye ediyorum.” Böylelikle bir kere daha keseye uzandı ve Giorgina’ya yaklaşarak, hem de galiba az önce Andres’e sunduğunun bir misli daha fazla para verdi. Giorgina güzel, ışıl ışıl altına sevinçten parlayan gözlerle baktı, tek şükran sözü çıkaramamıştı, şeffaf gözyaşları yanaklarından aşağı süzülüyordu. Yabancı ona hızla sırtını dönüp Andres’e, “Bakın, dürüst adam! Hediyemi gönül rahatlığıyla kabul edebilirsiniz, çünkü sizinle büyük bir zenginliğin sadece bir kısmını paylaşıyorum. Size göründüğüm kişi olmadığımı itiraf etmek isterim. Basit kıyafetimden ve biçare gezgin satıcılar gibi yayan seyahat edişimden ötürü, mutlaka fakir olduğumu, panayır ve pazarlardaki küçük kazancımla kıt kanaat geçindiğimi sanıyorsunuzdur. Oysa senelerdir yürüttüğüm harika mücevherat ticareti sayesinde çok zengin bir adam olduğumu ve sadece eski alışkanlığım olan sade hayat tarzını koruduğumu söylemem lazım. Bu küçük sırt çantası ve kutucukta binlerce, binlerce altına bedel mücevher ve nefis, kısmen kadim zamanlarda işlenmiş taşları muhafaza ediyorum. Bu seferimde Frankfurt’ta çok kârlı işler yaptım, öyle ki sevgili karınıza hediye ettiğim, kârımın yüzde biri bile değildir. Üstelik parayı size asla bedavadan vermiyor, aksine sizden karşılığında türlü iyilikler talep ediyorum. Hep olduğu gibi Frankfurt’tan Kassel’e gidecekken dağ geçidinin orada doğru yoldan sapıvermişim. O arada seyahat edenlerin kaçındığı ormandan geçen bu yolun yaya biri için oldukça iç açıcı olduğunu gördüm, bu yüzden ileride aynı yöndeki seyahatlerimde hep bu yola girip size uğramak istiyorum. Bundan dolayı beni yılda iki defa yanınızda göreceksiniz; biri Paskalya’da Frankfurt’tan Kassel’e yürürken, diğeri güz sonu Leipzig’in Michaelis Panayırı’ndan Frankfurt’a, oradan da İsviçre’ye ve muhtemelen Romandie’ye¹¹ giderken. Siz de beni iyi bir ücret karşılığında bir-iki veya belki de üç gün yanınızda barındıracaksınız, bu sizden rica ettiğim ilk iyilik.

Sizden ayrıca içinde Kassel’de ihtiyaç duymadığım malların olduğu ve beni seyahatimde engelleyecek bu küçük kutucuğu, bir dahaki güz size tekrar uğrayana dek saklamanızı rica ediyorum. Malların binlerce lira değerinde olduğunu gizlemeyeceğim, ama ortaya koyduğunuz vefa ve dürüstlükten dolayı, size emanet ettiğim en ufak şeyi bile itinayla muhafaza edeceğinize güvendiğimden, size bunlar pahalı şeyler diye daha fazla özen tavsiye etmeyeceğim; hem bu özeni, kutucukta kilitli böylesi yüksek değerli şeyler için zaten göstereceksinizdir. Bakın, bu sizden talep ettiğim ikinci hizmettir. Üçüncü isteğim, benim için en elzem olması bir yana, muhtemelen size en ağır gelen olacak. Sevgili karınızı bu günlüğüne terk edip beni ormandan, tanıdıklara uğrayıp sonra Kassel seyahatime devam etmek istediğim Hirschfeld yoluna kadar geçireceksiniz. Zira ormanın yollarını çok iyi bilmemem ve bu yüzden sizin gibi namuslu bir adam tarafından ağırlanmaksızın ikinci defa yolumu şaşırabilecek olmam dolayısıyla buralar pek de tekin yerler değil. Size bu civardan bir avcı olarak zarar gelmeyecektir, ama yalnız bir gezgin olan ben belki tehlikeye düşebilirim. Frankfurt’ta, önceleri Schaffhausen taraflarında kol gezen ve yukarılara, Strasbourg’a kadar yayılan bir haydut çetesinin diğer güzergâhtan daha fazla kazanç elde edeceklerini düşündüklerinden şimdi de Leipzig’den Frankfurt’a seyahat eden tüccarları soymak amacıyla Fulda’ya uzandığı söyleniyor. Beni Frankfurt’tan beri zengin bir mücevher tüccarı olarak tanımaları işten bile değil. Karınızı kurtararak teşekkürü hak ettiysem beni ormandan dışarı düzlüğe çıkarırsanız ücretimi fazlasıyla vermiş olursunuz.” Andres kendisinden istenen her şeyi seve seve yapmaya hazırdı ve yabancının arzusu üzerine, avcı üniformasını giyerek, çiftesini ve emektar av bıçağını kuşanıp uşağa av köpeklerinden ikisini bir ipe bağlamasını emrederek yolculuğa hazırlandı. Yabancı bu arada kutucuğu açmış ve en muhteşem mücevherleri, gerdanlıkları, küpeleri, bilezikleri çıkarıp Giorgina’nın yatağına sermişti, öyle ki kadın hayranlığını ve sevincini gizleyememişti. Fakat yabancı onu en güzel gerdanlıklardan birini takmaya, enfes bilezikleri harika biçimli kollarına geçirmeye davet edip sonra da önüne gönlünce kendini seyredebileceği küçük bir cep aynası uzattığında kadın çocuklar gibi sevinç çığlıkları attı, Andres ise yabancıya: “Ah sevgili beyefendi! Zavallı karımda hakkı olmayan ve de yakışmayan şeylerle süsleneceği böylesi bir hırsı nasıl uyandırırsınız? Alınmayın beyefendi! Ama Napoli’de ilk görüşümde Giorgina’nın boynuna taktığı değersiz kırmızı mercan kolye, benim için kibirli ve aldatıcı gelen bu ışıl ışıl mücevherlerden daha sevimlidir.” – “Siz de çok katısınız,” diye karşılık verdi yabancı alayla gülümseyerek, “karınıza hastalığında bile asla sahte olmayan, bilakis tamamen gerçek olan benim güzelim mücevherlerimi takıp takıştırması gibi masum bir sevinci bile çok görüyorsunuz. Bilmez misiniz ki kadınları böyle şeyler çok sevindirir? Bir de böylesi bir şatafat Giorgina’nızın hakkı değildir diyorsunuz ya, ben tam aksini iddia ediyorum. Karınız böyle takıp takıştıracak kadar güzel biri ve günün birinde bu tür takılara bizzat sahip olup takacağı kadar zengin olur mu, onu da bilmiyorsunuz.” Andres bastıra bastıra ciddi bir tonla konuştu: “Rica ederim, beyefendi! Böyle esrarlı, yakışık almaz şekilde konuşmayın! Zavallı karımın, bu dünyevi şatafat ve gösterişe duyacağı kibirli hırsla fakirliğimizi daha da ezici şekilde hissedip hayatının tüm sakinliğinden ve tüm neşesinden olacak şekilde aklını çelmek mi istiyorsunuz? Güzel eşyalarınızı toplayın, sevgili beyefendi! Siz geri dönene dek onları sadık şekilde saklayacağım. Ama, Tanrı esirgesin! Başınıza bir bela gelir de evime bir daha dönmezseniz, söyleyin, kutucuğu nereye teslim edeyim ve mücevherleri ismini söyleyeceğiniz kişiye vermeden önce ne kadar bekleyeyim, bir de isminizi rica etsem?” – “İsmim,” diye cevap verdi yabancı, “Ignaz Denner, bildiğiniz gibi tüccarım. Ne karım ne çocuklarım var, akrabalarım Vale’de yaşar. Ama onları, fakir ve muhtaçken benle hiç ilgilenmedikleri için asla sevmem ve saymam. Şayet üç yıl içinde ortalarda görünmezsem kutucuğu kendinize saklayın; ikinizin, sizin ve Giorgina’nın bu zengin mirası benden kabul etmemekte direneceğinizi bildiğimden o durumda kıymetli taşların olduğu kutucuğu, kilise töreni yaptırırsanız ismini Ignatius koymanızı rica edeceğim oğlunuza hediye ediyorum.” Andres sahiden de yabancı adamın az bulunur cömertliği ve keremiyle ne yapsın, bilemiyordu. Giorgina iyi niyeti için ona teşekkür edip Tanrı’ya ve azizlere onu uzun, meşakkatli yolculuklarında korusunlar ve hep sağ salim eve dönmesini sağlasınlar diye ısrarla dua edeceğini söylerken, Andres dilini yutmuş gibi onun önünde dikiliyordu. Yabancı, mizacı üzere tuhaf şekilde gülümsedi ve güzel bir kadının duasının kendisininkinden muhtemelen daha fazla gücü olacağını söyledi. Dua işini bu yüzden ona bırakıp kendisi güçlü, kaşarlanmış bedenine ve sağlam silahlarına güvenecekti.

Yabancının bu ifadesi dindar Andres’in hiç hoşuna gitmedi; lakin buna karşılık vermek üzereyken sustu ve ormandaki yolculuğa hemen başlamak için yabancıyı teşvik etti, çünkü aksi takdirde evine gece geç dönecek ve Giorgina’sını korku ve telaşa salacaktı.

Yabancı vedalaşırken şayet bundan zevk alacaksa mücevherleriyle süslenmesi için Giorgina’ya açıkça izin verdi, çünkü bu vahşi ormanda zaten her türlü eğlenceden yoksundu. Giorgina içten içe sevinirken kızardı, zira milletine has parıltılı debdebe, hele de kıymetli taş sevdasını şüphesiz ki bastıramıyordu. – Böylece Denner ve Andres hızla karanlık ve ıssız ormanda ilerlediler. En gür çalılıkta av köpekleri etrafı koklayıp sahiplerine akıllı ve anlamlı bakışlarla bakarak havladılar. “Burası tekin değil,” dedi Andres, çiftesinin horozunu çekip köpeklerle temkinli şekilde yabancı tüccarın önünden yürüdü. Sık sık ağaçlar hışırdıyormuş gibi geliyordu ona ve çok geçmeden uzakta çalılıkta hemencecik kaybolan karartılar gördü. Köpeklerini salacaktı. “Bunu yapmayın, dost insan!” dedi Denner, “Zira size korkacak zerrece bir şey olmadığını temin ederim.” Bu sözleri henüz söylemişti ki, birkaç adım ötelerinde darmadağın saçları ve iri burma bıyığıyla elinde av tüfeği, uzun, siyah bir adam çalılıktan dışarı çıktı. Andres atışa hazırlandı; “Ateş etmeyin, ateş etmeyin!” dedi Denner; siyah adam ona dostça başını sallayıp ağaçların arasında kayboldu. Nihayet ormandan çıkıp hareketli kır yoluna varmışlardı. “Eşlik ettiğiniz için size tüm kalbimle teşekkür ederim,” dedi Denner; “artık evinize dönün; yolunuza yine gördüğümüz gibi kişiler çıkarsa onları umursamadan yürümeye devam edin. Hiçbir şey fark etmemiş gibi yapın, köpekleri salmayın, hiç tehlikeye girmeden evinize ulaşacaksınız.” Andres tüm bunlar ve büyücü gibi düşmanı savıp kendinden uzak tutuyor gibi görünen mucizevi tüccar hakkında ne düşüneceğini bilemiyordu. Neden ormanda kendisine eşlik etmesini istediğini aklı almıyordu. Andres ormandan emniyetle geri gitti, yoluna şüpheli hiçbir şey çıkmadı ve sağ salim yatağından kalkmış, neşeli ve güçlü Giorgina’sının sevinçle kollarına atıldığı evine döndü.

Yabancı tüccarın cömertliği sayesinde Andres’in evi bambaşka bir âleme büründü. Andres, Giorgina henüz iyileşmişti ki, onunla birlikte Fulda’ya gidip zorunlu ihtiyaçlarının yanı sıra yokluğu hissedilen ve sayesinde evin belirli ölçüde refah görünümüne kavuştuğu bazı şeyler satın aldılar. İş bununla da kalmadı, yabancının ziyaretinden beridir serseri avcılar ve odun hırsızlarının civardan ayakları kesilmiş gibiydi, Andres de rahatça nöbet tutabiliyordu. Avdaki talihi de geri dönmüştü, öyle ki eskiden olduğu gibi adeta isabetsiz atışı olmuyordu. Yabancı, Michaelis Panayırı zamanı yine geldi ve üç gün kaldı. Ev sahiplerinin inatçı çekingenliğine aldırmaksızın yine ilk seferindeki gibi çok cömertti. Niyetinin onları varsıllaştırmak ve böylelikle ormandaki konağını daha dostane ve rahat kılmak olduğunu ileri sürüyordu.

Artık ay parçası Giorgina daha güzel giyinebiliyordu; Andres’e, yabancının kendisine İtalya’nın bazı yörelerinde kızların ve kadınların saçlarını örüp tepesine sokuşturdukları türden ince işlemeli altın iğne hediye ettiğini itiraf etti. Andres’in suratı karardı; ama o an Giorgina kapıdan dışarı fırlamıştı ve çok geçmeden Andres’in kendisini Napoli’de gördüğündeki gibi güzel giyimli ve süslü olarak geri döndü. Ressam duyusuyla rengârenk çiçekler tutturduğu saçında güzel altın iğne ışıldıyordu ve Andres kendine yabancının Giorgina’sını sevindirmek için çok manidar bir hediye seçtiğini itiraf etmek zorunda kaldı.

Andres bunu, saklamadan dile getirdi, Giorgina ise yabancının onları en derin yoksulluktan varsıllığa yükseltecek koruyucu melekleri olduğunu ve Andres’in nasıl olur da yabancıya karşı bu kadar suskun, bu kadar soğuk ve genel olarak bu kadar üzgün, bu kadar içe kapanık kalabildiğini aklının almadığını söyledi. “Ah, sevgili karıcığım!” dedi Andres, “Daha başta bana bağıra bağıra yabancıdan katiyen bir şey kabul etmememi söyleyen içimdeki ses var ya, şimdiye kadar hiç susmadı. Sürekli içim içimi yiyor; sanki yabancının parasıyla evimize haram mal girmiş gibi ve bu yüzden bununla alınan hiçbir şey beni memnun etmiyor. Gerçi artık leziz yemekler ve şaraptan daha sık tadıyorum; ama inan ki, sevgili Giorgina, eskiden iyi bir odun satışı yapıp da sevgili Tanrı bana her zamankinden biraz fazla helalinden kazanılmış birkaç kuruş nasip ettiğinde, bir kadeh kötü şarap şimdi yabancının bize getirdiği iyi şaraptan daha tatlı geliyordu. Bu acayip tüccarla bir türlü arkadaş olamıyorum, hatta varlığı çoğunlukla keyfimi kaçırıyor. Hiç fark ettin mi, sevgili Giorgina, kimsenin yüzüne dosdoğru bakamıyor! Diğer taraftan küçük çukur gözleri bazen öyle acayip ışıldıyor ki ve sonra sıradan konuşmalarımız esnasında öyle – hain gülüyor ki, buz kesiyorum. – Ah, içimdeki düşünceler gerçek olmasa bari, ama sanki altında türlü kara musibetler varmış da, bizi sinsice ağına çektikten sonra yabancı bunları bir anda ortaya çıkaracakmış gibi geliyor bana.”

Giorgina memleketinde ve özellikle evlatlık kaldığı handa sık sık dış görünüşleri çok daha itici olup esasında çok iyi insanlar olan kişilerle tanıştığını ileri sürerek kocasının aklından bu kötücül fikirleri atmaya uğraştı. Andres avunmuş göründü, ama içinden dikkati elden bırakmamaya karar verdi.

Yabancı, harika güzellikteki, annesinin kopyası olan oğlan tam dokuz aylık olduğunda tekrar Andres’e uğradı. Giorgina’nın doğum günüydü; ufaklığı garip ve tuhaf şekilde süslemiş, kendisi sevdiği Napoli elbisesini giymişti, her zamankinden daha iyi hazırlanmış sofraya yabancı da sırt çantasından bir şişe leziz şarap koymuştu. Neşeyle sofrada otururlar ve küçük çocuk olağanüstü zeki bakışlarla etrafına bakınırken, yabancı başladı konuşmaya. “Çocuğunuz özel yaradılışıyla daha şimdiden çok şey vaat ediyor, ama yazık ki onu layığınca terbiye etme durumunda olmayacaksınız. Size bir teklifim olacaktı, ama siz sadece onun mutluluğunu, rahatını amaçladığımı düşünmeden geri çevireceksinizdir. Zengin ve çocuksuz olduğumu biliyorsunuz, oğlunuza çok özel bir sevgi ve ilgi duyuyorum – onu bana verin! – Onu yaşlı, saygın bir kadın olan arkadaşımın en iyi şekilde yetiştireceği ve hem beni hem sizi sevindirecek Strasbourg’a götüreyim. Çocuğunuzun yükünden kurtulacaksınız; fakat çabuk karar vermelisiniz, çünkü hemen bu akşam yola çıkmam lazım. Çocuğu kollarımda en yakın köye kadar taşırım; oradan da bir araba tutarım.” Yabancı bunları söylerken Giorgina dizlerinde salladığı çocuğu hızla çekip gözlerinden yaşlar gelerek onu göğsüne bastırdı. “Bakın, sevgili beyefendi!” dedi Andres, “Karım teklifinize nasıl cevap verdi, ben de aynı fikirdeyim. Niyetiniz çok iyi olabilir; ama yeryüzünde sahip olduğumuz en sevgili şeyi nasıl elimizden almak istersiniz? İyiliğiniz sayesinde kurtulduğumuz en yoksul durumda bile olsak, hayatımızı neşelendirecek şeyi nasıl yük addedersiniz? Bakın, sevgili beyefendi! Kendiniz kadınsız ve çocuksuz olduğunuzu söylediniz; bu yüzden, açılan gökler âleminin cennetinden bir çocuğun doğumunda karıyla kocanın üzerine yağan saadet size yabancıdır. Sessiz sakin annesinin göğsünde yatarken tatlı tatlı sevgisini mırıldanan, hayatının en yüce mutluluğunu dillendiren çocuklarına baktıklarında anne babanın dolduğu en saf sevgi ve cennet hazzıdır bu. – Hayır, sevgili beyefendi! Bize gösterdiğiniz hayırseverlik ne kadar büyük de olsa, çocuğumuzun bizim için kıymetini karşılamaz; zira dünyanın neresinde bu zenginliğe denk tutulacak hazineler vardır? Bu yüzden bizi nankör diye, sevgili beyefendi, yakışıksız talebinizi olduğu gibi reddediyoruz diye azarlamayın. Kendiniz baba olsaydınız, başka özre ihtiyacımız olmazdı.” – “Peki, peki,” diye karşılık verdi yabancı karanlık bir çehreyle yan tarafa bakarak, “oğlunuzu zengin ve mutlu kılarak size iyilik edeceğimi sanıyordum. Razı değilseniz bahse bile değmez.” – Giorgina sanki büyük bir tehlikeden kurtarılmış da kendisine iade edilmiş gibi oğlunu öpüp bağrına bastı. Yabancı fark edilir derecede yine sıkıntısız ve neşeli görünmeye çabalıyordu; fakat ev sahiplerinin ona oğullarını vermeyi reddetmelerinin canını ne denli sıktığı ayan beyan ortadaydı. Söylediği gibi hemen aynı akşam yola çıkmak yerine üç gün daha kaldı, ama her zamanki gibi Giorgina’nın yanında durmamış, Andres’le ava çıkmış ve bu vesileyle kendisine bol bol Kont Aloys von Vach’ı anlattırmıştı. Ignaz Denner bunun akabinde yeniden dostu Andres’e uğradığında artık oğlanı yanına alma planını düşünmüyordu. Eskisi gibi kendince cana yakın duruyor ve Andres’e emanet ettiği kutucuktaki mücevherlerle canı çektiğinde süslenmesini tekrar tekrar istediği Giorgina’ya, ki Giorgina da bunu ara sıra gizlice yapıyordu zaten, yığınla hediye veriyordu. Denner sıklıkla önceden olduğu gibi çocukla oynamak istiyordu; fakat oğlan karşı koyuyor ve ağlıyordu, sanki onu anne babasından kaçırmak için kurduğu düşmanca saldırıdan haberdarmış gibi artık asla yabancının yanına gitmek istemiyordu. – Yabancı, seyahatleri esnasında Andres’i iki yıl boyunca ziyaret etti ve zamanla Denner’a karşı çekingenliğini ve güvensizliğini nihayet yendi, öyle ki Andres rahat ve neşeli şekilde zenginliğin keyfini çıkarıyordu. Üçüncü yılın güzünde, Denner’in gelmeyi âdet edindiği vakit çoktan geçtiğinde, fırtınalı bir gecede Andres’in kapısına güm güm vuruldu ve çok sayıda kaba saba ses ismini bağırdı. Andres korkmuş halde yatağından sıçradı; ama pencereden bu karanlık gecede kendisini rahatsız edenin kim olduğunu sorduğunda ve bu davetsiz misafirleri kovalamak için köpeklerini de salacakken biri, kapıyı açmasını, bir dostunun geldiğini söyledi ve Andres, Denner’in sesini tanıdı. Elinde ışıkla evin kapısını açtığında karşısına sadece Denner çıktı. Andres kendisine, sanki birden fazla sesin ismini çağırmış gibi geldiğini söyledi; Denner ise Andres’i rüzgârın uğultusunun yanıltmış olacağını ifade etti. Odaya girdiklerinde Andres, Denner’i yakından görüp tamamen değişmiş kıyafetini fark edince az hayrete düşmedi. Gri sade elbise ve pardösü yerine üzerinde koyu kırmızı bir kıyafet ve içinde hançerle dört tabancanın bulunduğu geniş bir deri kemer vardı; ayrıca kılıç da kuşanmıştı, yüzü bile değişik görünüyordu, hep pürüzsüz olan alnında artık çalı gibi kaşlar yer etmiş, dudaklarının üzerini ve yanaklarınıysa gür siyah sakal ve bıyık kaplamıştı. Denner ona kıvılcım gibi gözleriyle bakarak, “Andres!” dedi, “Andres! Yaklaşık üç yıl önce karını ölümden kurtardığımda Tanrı’nın, sana gösterdiğim iyiliğin karşılığını kanın ve canınla ödeyebilme fırsatı vermesini dilemiştin. Dileğin gerçekleşti; zira bana minnettarlığını ve vefanı ispatlama ânı geldi. Üzerini giyin; çifteni alıp benimle gel, evinden birkaç adım uzakta geri kalanını da öğreneceksin.” Andres, Denner’in bu cüretkârlığını ne etsin, bilemiyordu; Denner’in kendisine yönelttiği sözlerin farkına varmış olarak, dürüstlüğe, erdeme ve dine aykırı olmamak kaydıyla kendisi için mümkün olan her şeyi yapacağını söyledi. Denner gülümseyerek omzuna vurup, “Bu konuda için rahat olsun,” dedi; Giorgina’nın da ayaklandığını ve tir tir titreyerek kocasına sarıldığını fark edince onu kollarından tutup yumuşakça geri çekerken, “Kocanız bırakın benimle gelsin, birkaç saate sağ salim yine yanınıza dönecek, belki de beraberinde güzel bir şey getirecek. Şimdiye kadar sizin için hiç fenalık düşündüm mü? Beni yanlış anladığınızda bile size hep iyilik göstermedim mi? Hakikaten, siz çok evhamlı insanlarmışsınız,” dedi. Andres hâlâ üzerini giyinmekte tereddüt ediyordu ki, Denner ona dönüp hiddetle, “Umarım, sözünü tutacaksındır, zira söylediğini fiilen ispatlama vaktin gelmiştir!” dedi. Andres çabucak giyiniverdi ve Denner’le kapıdan çıkarken bir kere daha, “Sizin için, sevgili beyefendi,” dedi, “her şeyi yaparım, ama benden uygunsuz bir şey talep etmeyeceksiniz, çünkü vicdanımın karşı çıktığı en ufak şeyi bile yapmayacağım.” Denner hiç cevap vermedi, doğruca ileri yürüdü. Çalıların içinden oldukça geniş bir çayırlığa kadar varmışlardı; o esnada Denner üç defa ıslık çaldı, sesi etraftaki ürkünç yarıklarda yankılandı ve bütün fundalıklarda fenerler parıldadı, karanlık geçitlerden, siyah dehşetli suretler hayalet gibi üşüşüp Denner’i çembere alana kadar hışırtılar ve takırtılar geldi. Çemberi oluşturanlardan biri ortaya çıkıp Andres’i işaret ederek sordu: “Bu bizim yeni arkadaşımız olacak herhalde, değil mi Reis?” – “Evet,” diye cevapladı Denner, “onu yatağından kaldırdım, test edilecek, artık harekete geçebiliriz.” Bunlar konuşulurken Andres boğucu bir baygınlıktan uyanır gibi silkindi, alnından soğuk terler boşanıyordu; ama kendine hâkim olup sertçe bağırdı: “Seni rezil dolandırıcı, nasıl bir tüccarsın sen? Cehennemlik lanet bir iş yapıyorsun ve adi bir haydutsun. Asla arkadaşın olmak ve Şeytan gibi ustaca ve kindarca aklımı çelmeye çalıştığın rezaletlerine katılmak istemiyorum. Beni derhal bırak, seni günahkâr adi herif ve sürünü de buradan çek, yoksa yuvanı yetkililere ifşa ederim, kepazeliğinin cezasını görürsün; çünkü artık senin çetesiyle sınıra dadanıp soygun yapan ve cinayet işleyen Kara Ignaz olduğunu çok iyi biliyorum. – Hemen bırak beni, yüzünü bir daha görmek istemiyorum.” Denner kahkaha attı. “Ne, seni ödlek çocuk!” dedi, “bana ayak direyip irademden, dediğim sözden çıkmak mı istiyorsun? Zaten çoktandır arkadaşımız değil misin? Neredeyse üç yıldır bizim paramızla yaşamıyor musun? Karın bizim çaldıklarımızla süslenmiyor mu? Artık aramızdasın, bir de keyfini sürdüğün şeyler için çalışmayacaksın, ha? Şimdi bizi takip etmez, sadık omuzdaşımız olarak göstermezsen kendini, seni bağlayıp mağaramıza atarım ve dostlarım da evine gidip ateşe vererek karınla çocuğunu öldürürler. Ama dik başlılığının sonucu olacak bu tedbiri almam gerekmeyecek herhalde. Hadi! – Seçimini yap! – Vakit geldi, gitmemiz lazım!” – Andres, en ufak çekincesinin sevgili Giorgina’sıyla oğlunun hayatına mal olacağını anlamıştı; içinden aşağılık Denner’e lanet okuyarak isteğine görünürde boyun eğmeye, hırsızlık ve cinayetten uzak durmaya ve ilk fırsatta onu ortadan kaldırıp mallarına el koydurmak için çetenin yuvasının içlerine kadar girmeye karar verdi. Gizliden verdiği bu kararıyla Denner’e, içinin direnmesine rağmen Giorgina’yı kurtarmasının minnettarlığının kendisini tehlikeye girmeye zorladığını ve bu yüzden onlarla yola çıkacağını açıklayıp daha çaylak olduğu için işe mümkün olduğunca az karıştırılmasını rica etti. Denner kararını övüp asla resmen çeteye dahil olmasını talep etmediğini, daha ziyade korucu olarak kalmasını istediğini ekledi; çünkü böylece kendisine ve çetesine şimdiden büyük faydası olacak, gelecekte de bu faydası devam edecekti.

Niyetleri zengin bir mültezimin köyün dışında, ormanın yakınlarındaki evini basıp talan etmekti. Mültezimin yığınla parası ve sahip olduğu kıymetli eşyaların dışında yanında sakladığı, sattığı tahıllardan elde ettiği önemli meblağdan da haberdardılar, böylece haydutların beklentisi bir o kadar artmıştı. Fırtına fenerlerini söndürmüşler ve çeteden birkaçının etrafını sardığı evin yanına gelene kadar dar gizli yollardan yürümüşlerdi. Diğerleri duvarı tırmanmış ve içeriden avlunun kapısını kırmışlardı; bazıları nöbet bekleyecekti, bunlar arasında Andres de vardı. Az sonra haydutların kapıları kırıp eve daldığını duydu, saldırıya uğrayanların küfürlerini, bağırışlarını ve ağlayışlarını işitti. Ateş edildi; yürekli bir adam olan mültezim kendini savunmak istiyordu – sonra etraf sessizleşti – kırılan kilitler takırdadı, haydutlar avlu kapısından dışarı sandıkları taşıyorlardı. Mültezimin adamlarından biri karanlıkta kaçıp köye koşmuş olmalıydı; çünkü aniden gecenin içinde tehlike çanı çaldı ve hemen sonra alev alev yanan ışıklarıyla yoldan yukarı mültezimin evine doğru bir kalabalık akın etti. Artık ateş üstüne ateş ediliyordu, haydutlar avluda toplanmışlar, duvara yaklaşanı yere seriyorlardı. Sönmeyen meşalelerini yakmışlardı. Tümsekte duran Andres her şeyi yukarıdan görüyordu. Dehşet içinde köylülerin arasında efendisi Vach Kontu’nun avcılarını fark etmişti! – Ne yapmalıydı? – Yanlarına gitmesi imkânsızdı, sadece hızla kaçmak onu kurtarabilirdi; ama büyülenmişçesine oraya sabitlenmiş gibi, çatışmanın gittikçe canileştiği mültezimin avlusuna gözlerini dikmiş duruyordu; çünkü öbür taraftaki küçük kapıdan Vach’ın avcıları içeri dalıp haydutlarla birbirlerine girmişlerdi. Haydutların çekilmesi lazımdı, vuruşa vuruşa kapıdan Andres’in bulunduğu yere kadar kaçtılar. Andres durmaksızın silahını dolduran, ateşleyen ve asla ıskalamayan Denner’i gördü. Vach’ın avcılarından zengin kılıklı genç bir adam liderleri gibi görünüyordu; Denner ona yöneldi, ama tetiği bile çekemeden kendisine isabet eden mermiyle boğuk boğuk bağırarak yere yığıldı. Haydutlar kaçıyordu – Vach’ın avcıları oraya varmışlardı ki, karşı konmaz bir güçle harekete geçmiş gibi Andres ortaya atılıp güçlü kuvvetli kollarıyla omzuna atıp çabucak oradan uzaklaştırdığı Denner’i kurtardı. Takip edilmeden ne mutlu ki ormana ulaştı. Sadece ara sıra tek tük silah ateşleniyordu, az sonra etrafta çıt çıkmaz oldu; yaralanmadan meydanda yatıp kalmış haydutların ormana kaçmayı başardığı ve avcılarla köylülerin çalılığa dalmasının pek mümkün görünmediğine dair bir işaretti bu. “Beni yere indir, Andres!” dedi Denner, “Ayağımdan yaralanıp lanet olsun ki yere düştüm, fakat yara canımı çok yaksa da ciddi bir şey olduğunu sanmam.” Andres onu indirdi, Denner çantasından küçük bir ilaç şişesi çıkardı ve şişeyi açtığında Andres’in yarayı iyice muayene edebildiği parlak bir ışık yayıldı: Denner doğru söylüyordu; fena kanayan sağ ayağını kurşun kötü sıyırmıştı. Andres yarayı mendiliyle sardı, Denner ıslık çaldı, uzaktan cevap geldi; Denner, Andres’ten kendisini dar patikadan yukarı taşımasını rica etti, az sonra oraya varmış olacaklardı. Sahiden çok sürmemişti ki, fenerlerden yayılan ışıkların karanlık fundalığı yardığını görüp ayrıldıkları ve geri kalan haydutları toplanmış halde buldukları çayırlığa ulaşmışlardı. Denner aralarına katılınca herkes sevinç çığlığı atıp iyice içine kapanan ve tek kelime etmeyen Andres’i övdü. Çetenin yarısından fazlasının ölü veya ağır yaralı olarak meydanda kaldığı anlaşıldı; bu arada görevleri çaldıklarını güvene almak olan haydutlardan bazıları çatışmanın ortasından sahiden de kıymetli malzemelerin olduğu çok sayıda sandığı ve kayda değer miktar parayı kaçırmayı becermiş, böylece girişimleri fena sonuçlansa da ganimet takdire değer olmuştu. Acil şeyler konuşulduktan sonra düzgün şekilde sargısı yapılan ve en ufak acı hissetmezmiş gibi görünen Denner, Andres’e dönüp dedi ki: “Ben senin karını ölümden kurtardım, sen de bu gece beni esaretten çekip kesin ölümden kurtardın, ödeştik! Evine dönebilirsin. Önümüzdeki günlerde, belki hemen yarın civarı terk edeceğiz; bu yüzden bugünkü gibi şeylerle başını ağrıtmayacağımıza emin olabilirsin. Tanrıdan çok korkan kaçığın birisin ve işimize yaramazsın. Bu arada bugünkü soygundan hisseni alıp üstelik beni kurtardığın için de ödüllendirilmen insaflıca olacaktır. Bu yüzden şu altın kesesini al ve beni iyi hatırla; çünkü önümüzdeki yıl yanına uğramayı umuyorum.” “Rabbimiz efendimiz beni korusun,” diye sertçe karşılık verdi Andres, “rezil hırsızlığınızdan bir kuruş bile almam. En iğrenç tehditlerle ebediyen pişman olacağım şekilde beni gelmeye zorladınız. Rezil canavar! Seni hak ettiğin cezadan kurtarmış olmam günahtır belki; ama cennetteki Tanrımız sabrıyla bu yaptığımı affedecektir. O an sanki sen onun hayatını kurtardın diye Giorgina’m da senin hayatın için yalvarıyormuş gibiydi, ben de hayatımı ve şerefimi tehlikeye atarak, hatta karımın ve çocuğumun sağlığını gözden çıkararak seni tehlikeden kurtarmaktan başka türlü davranamadım. Yaralansaydım halim ne olurdu, beni ölmüş halde senin o uğursuz cani çetenin arasında bulsalardı zavallı karımın, oğlumun halleri ne olurdu? – Ama emin ol ki, şayet civarı terk etmezsen ve burada olan bir soygun veya bir cinayetten daha haber alırsam, ânında Fulda’ya gidip yetkililere saklandığın deliği ifşa ederim.” – Haydutlar Andres’in üstüne çöreklenip söylediklerinden ötürü döveceklerdi; fakat Denner, “Bırakın sersemi zevzeklensin, ne zararı var?” diyerek onları durdurdu ve devam etti: “Andres, karın ve oğlun gibi sen de benim emrimdesin. Ama sessizce evinde oturup bu geceki olaydan haberdar olduğunu kimseye söylemezsen, sen de onlar da zarar görmeyeceksiniz. Bu sonuncusunu özellikle salık veriyorum, yoksa intikamım seni kıskıvrak yakalayacak; üstelik yetkililer seni de yardımın ve onca zamandır zenginliğimin keyfini sürmen yüzünden herhalde öylece salıvermeyecektir. Buna karşılık sana civardan tamamen çekilip en azından ben ve çetemin burada hiçbir teşebbüste bulunmayacağına söz veriyorum.” Andres çete reisinin bu şartlarını mecburen kabul edip susacağına dair ciddiyetle söz verince, iki haydut onu yaban otları bürümüş patikadan orman yoluna çıkardı; Andres evine varıp endişe ve telaştan beti benzi atan Giorgina’yı kucakladığında çoktan sabah olmuştu. Karısına genel olarak, Denner’in en azılı cinsten bir suçlu olduğunun meydana çıktığını ve bundan dolayı onunla tüm ilgisini kestiğini söyledi; bir daha asla kapısına gelmeyecekti. “Peki mücevher kutusu?” diye sözünü kesti Giorgina. Bu Andres’in yüreğini sıkıştırdı. Denner’in evinde bıraktığı kıymetli taşları hiç düşünmemişti ve Denner’in bundan tek kelime dahi etmemiş olması anlamsız geliyordu. Kutuyla ne yapacağını aklına danıştı. Gerçi onu Fulda’ya götürüp yetkililere teslim etmeyi düşünüyordu; fakat Denner’e verdiği sözü bozmak gibi ağır bir tehlikeye maruz kalmadan kutunun elinde olmasına ne bahane bulacaktı? Nihayet bu hazineyi tesadüf ona bunu Denner’e geri verme fırsatı sunana dek dürüstçe saklamaya, hatta daha da iyisi, kutucuğu sözünü bozmadan yetkililere teslim etmeye karar verdi.

Mültezimin evine yapılan baskın tüm civarda az korkuya yol açmamıştı; çünkü bu, haydutların yıllardır giriştiği en cesur ve riskli işti ve önce adi hırsızlıklar, sonra tek gezenleri durdurup soymalarla ortaya çıkan çetenin gözle görülür şekilde güçlendiğine dair bir delildi. Mültezim, hayatının ve nakdinin büyük kısmının kurtulmasını sadece Vach Kontu’nun yeğeninin, amcasının çok sayıda adamının eşlik etmesiyle tam mültezimin evinin yakınlarındaki köyde gecelemiş olmasına ve duyduğu ilk gürültüyle haydutlara karşı harekete geçen köylülerin yardımına koşması tesadüfüne borçluydu. Meydanda kalan haydutlardan üçü sonraki gün de hayatta kalınca yaralarının iyileşeceğine dair umutlandılar. İnsanlar özenle sargılarını yapmış ve onları köy hapishanesine kapamıştı; üçüncü günün erken vakitleri onları çıkarmak istediklerinde nasıl olup bittiğini anlayamadıkları bir şekilde adamları şişlenmiş halde ölü olarak buldular. Böylelikle mahkemenin esirlerden çete hakkında detaylı bilgi alma ümitleri de suya düşmüştü. Tüm bunları ve Vach Kontu’nun çok sayıda köylüsüyle avcısının kısmen öldürülüp kısmen ağır yaralandığını işittiğinde Andres’in içi ürperdi. – Fulda atlılarından güçlü devriyeler ormanı dolanıyor ve sıkça onun yanına uğruyorlardı; Andres her an bizzat Denner’i veya en azından çetesinden birini getireceklerinden ve bunun kendisini o pervasız günahın ortağı olarak tanıtıp ihbar edeceğinden korkuyordu. Hayatında ilk defa vicdan azabının eziyet veren acısını duyuyordu, ama aslında sadece karısına, oğluna duyduğu sevgi onu Denner’in günahkâr talebine boyun eğmeye mecbur etmişti.

Tüm araştırmalar sonuçsuz kalmıştı, haydutların izini sürmek imkânsızdı ve Andres çok geçmeden Denner’in sözünü tutup çetesiyle birlikte civarı terk ettiğine ikna oldu. Denner’in hediyelerinden arta kalan parayla altın iğneyi, kutucuktaki mücevherlerin yanına koydu; çünkü daha fazla günah yüklenip çalıntı paranın keyfini sürmek istemiyordu. Böylelikle Andres kısa zaman sonra yine eskisi gibi darlığa ve fakirliğe düştü; ama herhangi bir şey sakin hayatını bozmadığı günler kadar içi de ferahlıyordu. İki yıl sonra karısı, ilk seferindeki gibi hastalanmadan bir oğlan daha doğurdu, ama için için o zamanlar keyfini çıkardığı o gıda ve bakımı özlüyordu. Bir zaman sonra Andres akşam karanlığında, büyük oğlu, kulübede olması gereken sahibinin favorisi iri köpekle boğuşurken, yeni doğan çocuğunu emziren karısıyla birlikte rahatça oturuyordu. O sırada uşak içeri girip, çok şüpheli bulduğu birinin neredeyse bir saattir evin etrafında dolandığını söyledi. Andres çiftesiyle dışarı çıkacaktı ki, evin önünde adının çağrıldığını duydu. Pencereyi açıp ilk bakışta yine gri tüccar kaftanına bürünmüş ve koltuk altında bir çanta taşıyan lanet Ignaz Denner’i tanıdı. “Andres,” diye seslendi Denner, “bana bu gecelik evini açmalısın, yarın olunca giderim.” “Ne? Seni gidi utanmaz arlanmaz haydut!” diye seslendi Andres tüm öfkesiyle, “Yine buralarda görünmeye cesaret ettin demek? Sırf vaadini gerçekleştirip ebediyen buraları terk edesin diye sözümü dosdoğru tutmadım mı? Bir daha eşiğimden içeri adım atamazsın – çabuk uzaklaş yoksa seni yere sererim, cani serseri! – Yok bekle, seni şeytan, karımın gözünü boyamak istediğin altınını, mücevherlerini aşağı atayım; sonra çabucak gidersin buradan. Sana üç gün mühlet, sonrasında herhangi bir şekilde senin veya çetenin varlığını sezersem doğru Fulda’ya gider, bildiğim her şeyi yetkililere anlatırım. İstersen bana ve karıma yönelttiğin tehditlerini gerçekleştir, ben Tanrı’ya tevekkül ediyorum, hem seni şaşmaz silahımla vurmayı da beceririm.” Andres aşağı fırlatmak üzere, hızla kutucuğu almaya gitti; ama pencereye vardığında Denner ortadan kaybolmuştu ve av köpekleri evin etrafındaki tüm bölgeyi taradıysalar da onu bulmanın imkânı yoktu. Andres artık, Denner’in şerrine maruz kalıp büyük bir tehlikede bulunduğunu kavramıştı; bu yüzden her gece tetikte bekliyordu, bununla beraber durum sakindi ve Andres, Denner’in ormanı tek başına geçtiğine ikna oldu. Bu arada korkulu haline son vermek, hatta kendisine azap eden vicdanının sesini dindirmek için artık susmayıp Fulda’daki meclise Denner’le olan tüm masumane ilişkisini haber vermeye ve aynı zamanda mücevher kutucuğunu teslim etmeye karar kıldı. Andres cezasız kurtulamayacağını pekâlâ biliyordu, fakat şeytanın ta kendisi alçak Ignaz Denner’in aklını başından alıp kendisini zorladığı bu hatayı itirafa, aynı zamanda sadık hizmetkârına yardımcı olacak bir şahitliği reddetmeyecek efendisi Vach Kontu’nun arka çıkmasına güveniyordu. Uşağıyla ormanı defalarca baştan başa dolaşmış, gözüne şüpheli bir şey çarpmamıştı; dolayısıyla karısı için tehlike yoktu ve niyetini gerçekleştirmek için vakit geçmeden Fulda’ya gitmek istiyordu. Yolculuğa hazırlandığı sabah Kont von Vach’tan derhal efendisinin şatosuna gitmesi gerektiğini söyleyen bir ulak geldi. Fulda yerine ulakla beraber şatoya gitti, efendisinin bu alışılmadık buyruğundan kaygılanmamış değildi. Şatoya vardığında hemen Kont’un odasına girmesi gerekti. Kont ona, “Sevin, Andres,” dedi, “talih kuşu başına kondu. Giorgina’nın üvey babası Napoli’deki somurtkan ihtiyar hancıyı hatırlıyor musun? Ölmüş; ama ölüm döşeğinde zavallı yetim çocuğa iğrenç muamelesi yüzünden vicdana gelmiş ve ona şu an Frankfurt’a tahvil senedi olarak ulaşmış bulunan ve bankacımdan tahsil edebileceğin iki bin duka vasiyet etmiş. Hemen Frankfurt’a doğru yola koyulmak istersen, parayı sorunsuzca çekesin diye senin için derhal gerekli belgeyi hazırlatırım.” Andres’in sevinçten dili tutuldu, Vach Kontu da sadık hizmetkârının heyecanıyla memnun oldu. Andres kendine gelince, karısını hiç ummadığı şekilde sevindirmeye karar verdi; bunun için efendisinin lütufkâr teklifini kabul edip onay belgesini aldıktan sonra Frankfurt yoluna koyuldu.

Karısına, Kont’un kendisini önemli görevler için yolladığını ve bu yüzden birkaç gün gelmeyeceği haberini yolladı. – Frankfurt’a vardığında yanına gittiği Kont’un bankacısı onu, vasiyeti ödemekten sorumlu başka bir tüccara yönlendirdi. Andres onu da bulup büyükçe miktar paraya gerçekten kavuştu. Hep Giorgina’yı düşünerek, sevincini daha da artırmak için ona türlü güzel hediyeler ve Denner’in ona verdiğinin aynısı olan altın bir iğne aldı ve ağır çantayı yayan taşıyamayacağından bir de at buldu. Böylece altı günü yollarda geçirdikten sonra içi ferah, dönüş yoluna koyuldu. Kısa zaman sonra ormana ve evine ulaştı. Evi sıkı sıkı kilitlenmiş buldu. Uşağa, Giorgina’sına seslendi, kimse cevap vermiyordu: Köpekler eve kapatılmış uluyorlardı. O an başlarına büyük bir belanın geldiğini sezdi ve kuvvetle kapıya vurup bağırdı: “Giorgina! – Giorgina!” – Tepe penceresi gıcırdadı, Giorgina dışarı bakıp seslendi: “Aman Tanrım! – Aman Tanrım! Andres, sen misin? – Tanrıya şükür ki geldin.” Andres açık kapıdan içeri girdiğinde karısı beti benzi atmış ve hıçkıra hıçkıra ağlayarak kucağına atıldı. Kımıldamadan öylece duruyordu; sonunda Andres gevşeyen uzuvlarıyla yere düşmek üzere olan karısını tutup odaya taşıdı. Ama bu dehşet manzara karşısında korku demirden pençe gibi içini sardı. Tüm odanın zemini, duvarları kan lekesi içindeydi, küçük oğlu deşilmiş göğsüyle ölü halde yatağında yatıyordu! – Andres nihayet umutsuz bir çaresizlikle, “Georg nerede, Georg nerede?” diye bağırdı, ama o an oğlunun tıpış tıpış merdivenden inişini ve babasına seslenişini duydu. – Etrafta kırık bardaklar, şişeler, tabaklar vardı. Normalde duvar dibinde duran iri ağır masa odanın ortasına kaymıştı, üzerinde tuhaf biçimli bir kömür küreği, çok sayıda ilaç şişesi ve pıhtılaşmış kan bulunan bir tas duruyordu. Andres zavallı oğulcuğunu yataktan çıkardı. Giorgina niyetini anlamıştı, bez getirdi, içine cesedi sarıp onu bahçeye gömdüler. Andres meşe odunundan küçük bir haç yontup onu mezarın üzerine dikti. Talihsiz ana babanın dudaklarından tek kelime, tek ses çıkmıyordu. Boğucu, kasvetli bir suskunlukla işi halledip bakışlarını uzaklara doğrultarak akşam karanlığında evin önüne oturdular. Giorgina, Andres’in yokluğunda olup biteni ancak ertesi gün anlatabildi. Andres evden ayrıldıktan sonraki dördüncü gün uşak, öğle vakti yine birtakım şüpheli kimseleri ormanda dolanırken görmüş, Giorgina da bu yüzden kocasının dönüşünü yürekten arzulamıştı. Gece yarısı evin dibinde gürültülü bir bağırış çağırışla uykusundan uyanmıştı, uşak içeri dalıp korku içinde haydutların evin etrafını sardığını ve karşı koymanın mümkün bile olmadığını duyurmuştu. Köpekler kuduruyordu, ama kısa süre sonra sakinleşmiş gibiydiler; dışarıdan bağırıyorlardı: “Andres! – Andres!” – Uşak cesaretini toplamış, pencereyi açıp aşağıya korucu Andres’in evde olmadığını söylemişti. Aşağıdan bir ses, “Ziyanı yok,” diye seslenmişti, “kapıyı aç yeter, sizde biraz soluklanacağız, Andres de birazdan gelecek.” Uşağın kapıyı açmaktan başka çaresi kalmamıştı; sonrasında bir yığın haydut içeri akın edip Reis’in, özgürlüğünü ve hayatını borçlu olduğu dostlarının karısı olarak Giorgina’yı selamladılar. Giorgina’nın kendilerine adamakıllı bir yemek hazırlamasını istediler, çünkü gece mükemmelce başardıkları zor bir iş yapmışlardı. Tir tir titreyen Giorgina mutfakta koca bir ateş yakıp çetenin mutfak ve kiler şefi gibi görünen haydutların birinden av eti, şarap ve türlü türlü malzemeler alarak sofrayı hazırladı. Uşağın sofrayı kurup tabak çanağı getirmesi lazımdı. Bu ânı değerlendiren uşak, mutfağa Andres’in karısının yanına sokuldu. “Ah, haberiniz var mı?” diye dehşetle söze başladı, “Haydutlar bu gece ne işler çevirmiş? Bir müddet ortalıkta görünmeyip uzunca bir hazırlıktan sonra birkaç saat önce Vach Kontu’nun şatosunu basmış ve cesur direnişleri karşısında çok sayıda adamını ve kendisini de öldürüp şatoyu ateşe vermişler.” Giorgina durmaksızın bağırıyordu: “Ah, kocam, kocam da şatoda olsaydı – Ah, zavallı efendimiz!” – Bu arada haydutlar odada kuduruyor, şarkı söylüyor, yemekler gelene kadar şarabın tadını çıkarıyorlardı. Lanet Denner geldiğinde gün ışımaya başlamıştı bile; artık yük beygirleriyle getirdikleri sandıklar ve çantalar açılıyordu. Giorgina bir sürü para saydıklarını ve gümüş yemek takımlarının şıngırtısını işitiyordu. Nihayet gün epey aydınlanınca haydutlar yola koyuldu, sadece Denner kaldı. Dostça, cana yakın bir tavır takınıp Giorgina’ya şöyle dedi: “Çok korktunuz herhalde, sevgili hanımefendi; zira kocanız size birkaç zamandır bizimle dost olduğunu söylememişe benziyor. Eve gelmemiş olmasına cidden çok üzüldüm; başka bir yola girip bizi kaçırmış olacak. Bizi iki sene önce elinden gelen her imkânla takip eden ve önceki gece intikamımızı aldığımız Vach Kontu denen adi herifin şatosundaydı. – Ölümü savaşırken kocanızın elinden oldu. Sakinleşin artık, sevgili hanımefendi ve Andres’e de söyleyin, çete bir süreliğine dağılacağından, yakın zamanda beni bir daha görmeyecek. Bu akşam sizi terk ediyorum. – Çok sevimli çocuklarınız var, sevgili hanımefendi! Bu da pek şirin bir oğlanmış.” Bunları söyleyerek ufaklığı Giorgina’ nın kucağından aldı, onunla öyle güzel oynuyordu ki, çocuk gülüyor, sevinç çığlıkları atıyordu ve onu annesine verene kadar Denner’de kalmak hoşuna gitti. Denner, Giorgina’ya, “Karım ve çocuklarım olmamasına rağmen, ki bu beni bazen çok üzer, küçük çocuklarla nasıl severek eğlenip oynadığımı fark etmişsinizdir. Ufaklığı yanınızda geçireceğim şu azıcık zaman için bana verseniz. Çocuk ancak dokuz aylık, değil mi?” dediğinde vakit akşam olmuştu bile. Giorgina peki deyip içi pek de rahat etmeyerek küçük oğlunu Denner’e verdi. Denner onunla evin kapısının önüne oturup Giorgina’dan akşam yemeğini hazırlamasını rica etti, çünkü bir saat içinde gitmesi lazımdı. Giorgina tam mutfağa girmişti ki, Denner’in kucağında çocukla odaya girdiğini gördü. Biraz sonra eve, odadan çıktığı anlaşılan tuhaf kokulu bir duman yayıldı. Giorgina’yı tarifsiz bir korku sardı; çabucak odaya koştu, kapıyı içerden sürgülenmiş buldu. Çocuğun sessizce inlediğini duyar gibiydi. Az önce eve giren uşağa, “Kurtar, yavrumu o kötü adamın pençesinden kurtar!” diye bağırdı korkunç bir şeyler yaptıklarını sezerek. Uşak hızla baltayı kapıp kapıyı indirdi. Yüzlerine kesif ve kötü kokulu bir duman çarptı. Giorgina bir hamlede odaya girdi; oğlu kanının damladığı bir leğende çıplak yatıyordu. Sonra sadece uşağın Denner’e vurmak üzere baltayı kaldırdığını, hasmının bu hamleyi savuşturduğunu, uşağın altına geçerek onunla güreştiğini gördü. Pencerelerin dibinde çok sayıda ses duyuyormuş gibiydi, baygın halde yere düştü. Tekrar uyandığında zifirî karanlık olmuştu, ama tamamen uyuşmuş halde tutulup kalan uzuvlarını kımıldatamıyordu. Nihayet gündüz olduğunda, odanın nasıl kan içinde yüzdüğünü dehşetle görüyordu. Her tarafta Denner’in elbisesinin parçaları vardı – uşağın kafasından koparılmış bir tutam saç – onun yanında kanlı balta – paramparça göğsüyle masadan aşağı yuvarlanmış oğlu. Giorgina yeniden bayıldı, öldüğünü sanıyordu, ama vakit öğle olduğunda ölüm uykusu gibi bir uykudan uyandı. Zar zor toparlandı, Georg’a seslendi, ama kimseden cevap gelmeyince Georg’un da öldürüldüğünü sandı. Ümitsizlikten güç alıp odadan kaçtı ve, “Georg! – Georg!” diye seslendi. O sırada tepe penceresinden donuk, ağlamaklı bir ses cevap verdi: “Anne, ah sevgili anneciğim, sen misin? Yukarı, yanıma gel! Çok acıktım!” – Giorgina çabucak yukarı fırlayıp evdeki gürültüden korkarak tavan arasına sığınan ve dışarı çıkmaya cesaret edemeyen oğlunu buldu. Büyük bir sevinçle oğlunu bağrına bastı. Kapıyı kilitledi ve saat be saat kaybettiğini sandığı Andres’i bekledi tavan arasında. Oğlan yukarıdan, bir sürü adamın eve girip Denner’le ölü birini dışarı taşıdığını görmüştü. – Nihayet Giorgina da parayla Andres’in getirdiği güzel eşyaları fark etti. “Ah, demek doğruydu?” diye dehşetle bağırdı, “Demek sen de –” Andres Giorgina’nın lafını bitirmesine izin vermeyip ayrıntılarıyla başlarına nasıl bir talih kuşunun konduğunu ve mirasın karşılığını aldığı Frankfurt’a gidişini anlattı. Maktul Vach Kontu’nun yeğeni tüm varlığın sahibi olmuştu; Andres onun yanına gidip olan biteni dosdoğru anlatmak, Denner’in saklandığı deliği bulup ondan, kendisine bu kadar zahmet ve tehlikeye yol açan görevinden azledilmesini rica edecekti. Giorgina çocukla evde kalamazdı. Andres bu yüzden yükte hafif en iyi eşyalarını küçük bir el arabasına yükleyip atı hazırladı, çocuğu ve karısıyla kendisine sadece korkunç hatıralar bırakan, üstelik asla rahat ve emniyet sağlamayacak bu yeri ebediyen terk etmeye karar verdi. Üçüncü gün yola çıkacaklardı ve tam bir sandığı yüklüyorlardı ki, gürültülü nal sesleri gittikçe daha da yaklaştı. Andres, Vach’ın şatosunda yaşayan ormancıyı tanıdı; arkasında bir müfreze Fulda süvarisi atlarıyla geliyordu. Yanlarında bulunan mahkeme vekili, “Adi herifi çaldıklarını güvenli bir yere taşımak üzereyken yakaladık işte,” diye bağırdı. Andres hayret ve korkudan donakaldı. Giorgina bayıldı bayılacaktı. Andres’in üzerine çullandılar, onu ve karısını iple bağlayıp evin önünde duran el arabasına fırlattılar. Giorgina oğlu için dövünüyor ve Tanrı aşkına onu yanına vermeleri için yalvarıyordu. Vekil, “Çocuğunun da başını yakasın diye mi?” deyip oğlanı Giorgina’nın kollarından koparıp aldı. Gideceklerdi ki, kaba ama namuslu bir adam olan yaşlı ormancı tekrar arabaya yanaşıp, “Andres, Andres, nasıl oldu da böyle günahlar işleyecek kadar şeytanın oyununa geldin? Halbuki hep dindar ve dürüst biriydin!” – “Ah, sevgili beyefendi!” diye bağırdı Andres yakınarak, “Göklerdeki Tanrı adına, ben huzurla ölmeyi umuyorum, masumum. Beni çocukluğumdan beri tanırsınız; asla yanlış bir şey yapmamış ben, nasıl olur da böyle iğrenç bir suçlu haline gelirim? – Zira beni adi bir haydut ve sevgili bahtsız efendimin şatosunda işlenen cürümün suç ortağı zannettiğinizi pekâlâ biliyorum. Ama hayatım ve imanım adına ben masumum!” – “Peki,” dedi yaşlı ormancı, “şayet masumsan, aleyhine ne kadar şey olursa olsun bu, gün yüzüne çıkacaktır. Ardında bıraktığın oğlun ve mülkünle ben doğrudan ilgileneceğim, böylece senin ve karının masumiyeti ispatlanırsa, sağ salim oğluna ve kazasız belasız mallarına kavuşabileceksin.” Paraya mahkeme vekili el koydu. Yolda Andres, Giorgina’ya küçük kutuyu nerede muhafaza ettiğini sordu; Giorgina onu Denner’e teslim etmekten nasıl üzüntü duyduğunu itiraf etti, zira kutuyu şimdi yetkililere teslim edebilirlerdi. Fulda’da Andres’i karısından ayırıp derin, karanlık bir hücreye attılar. Birkaç gün sonra sorguya götürüldü. Vach’ın şatosunda işlenen soygun ve cinayete iştirakle itham ediliyor ve aleyhine her şey hemen hemen ortada olduğu için doğruyu itiraf etmesi salık veriliyordu. Andres iğrenç Denner’in evine ilk ayak basışından tutuklanma ânına kadar başına neler geldiğini bir bir anlattı. Pişmanlık içinde, karısı ve çocuğunu kurtarmak için mültezimin malının yağmalanmasına katılıp Denner’i tutsaklıktan kurtararak işlediği biricik hatadan dolayı kendini suçladı ve Denner çetesinin işlediği son silahlı soygun konusunda tamamen masum olduğunu, çünkü o vakitte kendisinin Frankfurt’ta bulunduğunu iddia etti. O sırada mahkeme salonunun kapıları açıldı ve Denner içeriye alındı. Denner, Andres’i görünce şeytani bir alayla kahkaha atıp, “E, dostum, sen de mi yakalandın? Karının duaları seni kurtaramadı mı?” dedi. Hâkimler Denner’den Andres hakkındaki itirafını yinelemesini istediler, Denner de Vach Kontu’nun şu an önünde duran mıntıka avcısının beş yıldan beridir kendisiyle bir olduğunu ve evinin de en iyi ve güvenli sığınağı olduğunu söyledi. Andres, her ne kadar soygunlara iki defa katılmış olsa da, her zaman soygundan payına düşen hisseyi almıştı. Andres, bir defa, Denner’i çok zorlu bir tehlikeden kurtardığı, mültezimi soydukları zaman, bir defa da onun isabetli atışıyla ölen Kont Aloys von Vach’a karşı düzenlenen saldırıya katılmıştı. – Andres bu terbiyesiz yalanı duyduğunda öfkeye kapıldı. “Ne?” diye bağırdı, “seni lanet adi herif, beni zavallı sevgili efendime karşı kendi işlediğin cinayetle suçlamaya mı cüret ediyorsun? – Evet! Biliyorum, böyle bir şeyi ancak sen yapabilirsin; ne var ki intikamın peşimde, çünkü seninle her türlü ortaklıktan kaçındım, çünkü adi bir soyguncu ve cani olan seni, eşiğimden adımını atarsan vurmakla tehdit ettim. Bu yüzden evimi çetenle ben yokken bastın; bu yüzden zavallı masum yavrumu ve sadık uşağımı öldürdün! – Ama ben senin kötülüğüne kurban gitsem de sen, adil Tanrı’nın korkunç cezasından kaçamayacaksın.” Andres bir önceki itirafını hakikat adına en kutsal yeminleri ederek tekrarladı; ama Denner alayla gülüp neden ölümden bu denli korkarak mahkemeyi aldatmaya yeltendiğini sordu ve o kadar yaygarasını yaptığı dindarlığının yalan ifadelerini desteklemek için Tanrı’yı ve azizleri çağırmasıyla bağdaştırılamadığını söyledi. – Hâkimler, konuşması ve tavrı ifadelerinin gerçekliğini onaylar gibi görünen Andres hakkında ne desinler, Denner’in soğukkanlı diretmesi hakkında ne düşünsünler, bilemiyorlardı. – Şimdi içeriye Giorgina’yı almışlardı, o da tarifsiz bir acıyla hüngür hüngür ağlayarak kocasının yanına gitti. Sadece alakasız şeyler anlatıyordu ve Denner’i oğlunu dehşet verici şekilde öldürmekle suçlamasına rağmen Denner hiç istifini bozmuyor, aksine önceden de yaptığı gibi, Giorgina’nın kocasının faaliyetlerinden hiç haberdar olmadığını ve tamamen masum olduğunu iddia ediyordu. Andres’i tekrar hücresine götürdüler. Birkaç gün sonra gayet iyi niyetli biri olan gardiyan ona, hem Denner hem de diğer soyguncuların devamlı masumiyetini iddia ettikleri ve aleyhinde bir şey de bulunamadığı için karısının serbest bırakıldığını söyledi. Andres’in bile suçundan şüpheli görünen asil ruhlu genç Vach Kontu kefalet yatırmıştı ve yaşlı ormancı Giorgina’yı güzel bir arabayla almaya gelmişti. Giorgina kocasını görebilmeyi boş yere rica etmişti; dileği mahkeme tarafından reddedilmişti. Bu haber zavallı Andres’i az teselli etmemişti, zira kendi talihsizliğinden çok karısının hapisteki sefil durumu içine dokunuyordu. Davası da bu arada günden güne kötüye gidiyordu. Denner’in de bildirdiği gibi, Andres’in son beş yılda kaynağı sadece soygunlara katılması olabilecek belli bir refaha kavuştuğu meydana çıkmıştı. Ayrıca Andres, Vach Şatosu’na yapılan soygun sırasında evde olmadığını bizzat itiraf ediyordu ve miras ve Frankfurt’ taki ikametiyle ilgili verdiği bilgiler de şüpheyle karşılanıyordu, çünkü parayı kendisine ödediğini söylediği tüccarın ismini bir türlü veremiyordu. Vach Kontu’nun bankacısıyla Andres’in yanında kaldığı Frankfurt’taki ev sahibi bir ağızdan, tarif edilen mıntıka avcısını hiç hatırlayamadıklarını ileri sürüyorlardı; Vach Kontu’nun Andres için teminat hazırlayan hukukçusu ise ölmüştü ve Vach’ın hiçbir hizmetkârının mirastan haberi yoktu, zira Kont böyle bir şeyden bahsetmemiş, Andres de bu konu hakkında sessiz kalmıştı, çünkü Frankfurt’tan dönerken elindeki parayla karısına sürpriz yapmak istiyordu. Andres’in soygun esnasında Frankfurt’ta olduğunu ve parayı dürüst yollardan edindiğini ispatlamak için öne sürdüğü her şey karşılıksız kalıyordu. Denner ise önceki iddiasında ısrar ediyor ve yakalanan tüm soyguncular da söylediği her şeyde onu destekliyordu. Fakat tüm bunlar hâkimleri talihsiz Andres’in suçlu olduğuna ikna edemedi, ta ki alevlerin ışığında Andres’i net şekilde tanıdıklarını ve Kont’u yere sererken onu gördüklerini söyleyen Vach’ ın iki avcısının ifadesi gelene dek. Artık Andres mahkemenin gözünde pişmanlık göstermeyen ikiyüzlü suçlunun tekiydi ve tüm bu ifadelerin ve delillerin sonucuna dayanarak, inadı kırılsın ve itiraf etsin diye Andres işkence cezasına çarptırıldı. Andres zindanda sefalet çekeli bir yıl olmuştu, keder gücünü kuvvetini tüketmiş ve aslen sağlam ve dayanıklı olan vücudu zayıf düşmüş, dermansız kalmıştı. Acının kendisine, asla işlemediği bir suçun itirafını kabul ettirdiği o korkunç gün geldi. Onu dehşet verici, akıllıca bir gaddarlıkla icat edilmiş aletlerin bulunduğu ve cellat yamaklarının bahtsız Andres’e eziyet etmek için hazırlık yaptıkları işkence odasına götürdüler. Su götürmez ve hatta avcıların şahitliğiyle ispatlanmış olan suçunu itiraf etmesini Andres’e tekrar salık verdiler. O ise yine masum olduğunu söyleyip Denner’le ilişkisini ilk sorgudaki aynı sözleriyle tekrarladı. Bunun üzerine yamaklar onu tutup iplerle bağladılar ve uzuvlarını gerip gergin etine iğne batırarak ona eziyet ettiler. Andres bu azaba dayanamadı; ıstıraptan perişan halde ölümü arzulayarak istenen her şeyi itiraf etti ve baygın halde zindana götürüldü. İşkence sonrası yapılageldiği üzere onu şarapla ayılttılar, Andres uykuyla uyanıklık arası gidip gelen bir duruma düştü. O an sanki duvarın taşları sökülüyormuş ve gürültüyle zindanın zeminine düşüyormuş gibi geliyordu ona. Kan kırmızısı bir parıltının ışımasıyla içeriye Denner’in hatlarına sahip olmakla birlikte ona benzetemediği biri girdi. Gözleri daha çok alev saçıyordu, dağınık saçları alnından yukarı daha da siyah şekilde dikilmişti ve çatık kaşları eğri büğrü gagamsı burnunun üzerindeki kalın kasların daha derinlerine iniyordu. Suratı tüyler ürpertici bir tuhaflıkla buruş buruştu, elbisesi Denner’de hiç görmediği şekilde alışılmadık ve acayipti. Kenarları altınlarla bezeli ateş kırmızısı geniş bir pardösü adamın omuzları üzerinden kırış kırış aşağı sarkıyor, geniş, kenarları kıvrık, kırmızı bir tüyün aşağı sarktığı bir İspanyol şapkası kafasında yanlamasına duruyordu, belinde uzun bir flöre vardı ve sol kolunun altında küçük bir kutucuk taşıyordu. Böylece bu uğursuz musibet, yankılanan basık bir ses tonuyla konuşarak Andres’e doğru yürüdü: “Dostum, işkence hoşuna gitti mi, he? Tüm bunlar sırf inatçılığın yüzünden; çeteden olduğunu itiraf etseydin, kurtulmuş olacaktın. Yine de kendini bana ve benim irademe tamamen teslim etmeyi vaat eder ve çocuğunun kalbindeki kandan hazırlanmış şu damlalardan içmeyi başarırsan, o an tüm ıstırabından kurtulacaksın. Kendini güçlü kuvvetli hissedeceksin, tamamen kurtulmanıysa ben sağlayacağım.” – Andres korku, kaygı ve yorgunluktan konuşamaz haldeydi; adamın kendisine uzattığı şişede, çocuğunun kanının kırmızı kabarcıklar halinde oynayışını seyretti; Tanrı’ya ve azizlere içtenlikle dua ederek kendisini takip eden ve ulaşmayı umduğu ebedi saadetten mahrum etmeye çalışan şeytanın pençelerinden kurtarılmayı diledi, velev ki rezil bir ölümle ölsün. Adam öyle bir güldü ki, zindan yankılandı, sonra da kesif bir dumanla ortadan kayboldu. Nihayet Andres boğucu baygınlıktan uyandı, yattığı yerden doğrulabildi; ama başının altında duran samanların gittikçe hızla karışmaya başlayıp sonunda da çekiliverdiğini görünce bir tuhaf oldu. Zemindeki bir taşın aşağıdan zorlandığını fark edip birinin ardı ardına sessizce ismini çağırdığını işitti. Denner’in sesini fark edip, “Ne istiyorsun benden? Rahat bırak beni,