© 2012, Can Sanat Yayınları Ltd. Şti. Tüm hakları saklıdır. Tanıtım için yapılacak kısa alıntılar dışında yayıncının yazılı izni olmaksızın hiçbir yolla çoğaltılamaz.

1. basım: Aralık 2012, İstanbul E-kitap 1. sürüm Eylül 2015, İstanbul Ekim 2015 tarihli 1. basım esas alınarak hazırlanmıştır.

Yayına hazırlayan: Faruk Duman

Kapak tasarımı: Ayşe Çelem Design Kapak resmi: Can Göknil

ISBN 978-975-07-2855-6

CAN SANAT YAYINLARI YAPIM, DAĞITIM, TİCARET VE SANAYİ LTD. ŞTİ. Hayriye Caddesi No: 2, 34430 Galatasaray, İstanbul Telefon: (0212) 252 56 75 / 252 59 88 / 252 59 89 Faks: (0212) 252 72 33 www.canyayinlari.com yayinevi@canyayinlari.com

CAN GÖKNİL

DENİZ
KOKUSU

ÖYKÜ

Can Göknil’in Can Yayınları’ndaki diğer kitabı:

Gölgem Renkli mi? , 2007

CAN GÖKNİL, 1945’te Ankara’da doğdu. 1968’de ABD’de Knox College Resim Bölümü’nden mezun oldu. 1969’da City College of New York’ta Resim Ana Sanat Dalı’nda yüksek lisans yaptı. Sanatçının Londra’da Victoria & Albert Müzesi’nde, San Marino’da Museo d’Arte Moderna’da, Tokyo’da Çihiro Müzesi’nde, New York’ta Schenectady Müzesi ve Türk Evi’nde, Bulgaristan’da Gabrovo Mizah Müzesi’nde ve ülkemizde çeşitli koleksiyonlarda yapıtları bulunmaktadır. 1971’den günümüze dek MIT, New York’ta First National City Bank, Lynn Kottler ve Total Media galerilerinde; ülkemizde Amerikan Kültür Merkezi, Lebriz, Urart, Kile, Artisan, PG Art, Yapı Kredi Kâzım Taşkent ve Milli Reasürans gibi sanat galerilerinde kişisel sergiler düzenledi ve çeşitli karma sergilere katıldı. 1984-1988 yılları arasında suluboya çalışmalarını “4 Kadın Sanatçı” adı altında Amerika ve Kanada’nın çeşitli kentlerinde sergiledi. 1999’da Gabrovo Bienali’nin birincilik ödülü Altın Aisopos, Can Göknil’e verildi. Sözle Göz Kardeşliği kitabındaki çalışmaları 2003’te Tokyo’da Çihiro Müzesi’nde, 2004’te ise Washington DC’de National Museum of Women in the Arts’ta düzenlenen sergilere davet edildi. 2005’te Victoria&Albert Müzesi koleksiyonuna kabul edildi. Çalışmalarını İstanbul’da sürdüren sanatçının Gölgem Renkli mi? (2007) adlı kitabının yanısıra çocuklar için yazıp resimlediği Gökyüzü Sirki, Gülfidan Çiftlikte, Arkadaşlarım ve Deniz Masalı gibi pek çok eseri var. Göknil’in kitapları İngilizce, Fransızca, Almanca, Hollandaca ve Arapça gibi farklı dillerde yayınlandı.

www.cangoknil.com

Recep’e

RENKLERİM HARF, FIRÇAM KALEM OLSAYDI...

Gerçi harflerle işim yok benim ama

sözcüklerle söz söylerken

onların seslerinde, yan yana duruşlarında

estetik arıyorum.

UÇAKTA

Sol jetin üzerinde doğrulup dengesini yakalar yakalamaz kanat üzerinde, düz çizgide koşmaya başladı. Koşucu kızın lasteks eşofmanı genç bedenine yakışıyordu. Kasketinin arka deliğinden dökülen parlak siyah saçları, gerçek bir atın kuyruğunu anımsatırcasına sağa sola savruluyordu. İkinci jeti de geçti, koşusunu sürdürdü. O ilerledikçe bizim uçağın kanadı ufka doğru incelen bir koşu bandı gibi uzuyordu. İkili koltuklardan 10A’da oturmuş dışarıya bakıyordum. Daha fazla yolcu çekmek için havayolları gösteri düzenlemiş olabilir, diye düşündüm. Veya uçağın pencerelerine uygulanmış dijital bir oyun. Kızın her an aşağı düşmesini, düştükçe ufalmasını, sonunda beyazlığın içinde siyah bir noktaya dönüşmesini bekledim. Ama öyle olmadı. Zıp zıp koşuyordu. Koşucu mu, akrobat mı, onu da anlayamadım. Nasılsa uçağın hızı onu engellemiyordu. En uç noktada bir an duraksadı, döndü, bana baktı. Uzun kâküllerinin altındaki çekik gözler gülümsüyordu. Beni selamlamak üzere kasketini çıkarınca kavak ağaçlarından topladığı ve başlığının içinde sakladığı pamukçuklar havaya saçıldı. Bulut olup peşimize takıldılar. Sonra bizim kız basamak iner gibi sol ayağını uzattı, en yakın bulutu yakaladı. Bastığı yere çöktü, hatta rahatça uzandı. Şimdi yanım sıra uçuyor, yattığı yerden şeytanca gülümsüyor, el, kol hareketleriyle bana bir şeyler söylemeye çalışıyor.

Tanıdım onu! O benim ilkgençliğim! Kavakların arasında kedilere bez salıncaklar kurduğum zaman. Her nasılsa, göğün dokuzuncu katında buluştuk işte. Şimdi mavi-gri gölgeleriyle karlı dağları andıran bulutların üzerinden birbirimize gülümseyerek uçuyoruz. Ben hayale dönüşüyorum. Bulutların içine akıp gidiyorum. Felek değiştiriyorum. On altı yaşındayım. Üstümde kirazlı elbisem, yanımda sevgilim, sinema salonu karanlık, yanaklarım yanıyor. Elimi avucuna alınca, ince uzun parmaklarıyla sarınca içim titriyor. Ellerimiz ter içinde; aldırmıyoruz, sımsıkı tutuyoruz birbirimizi. Akşamına ablam, “Sen âşıksın,” diyor. Yaşım on altı. Uzun boylu, kum rengi saçlı sevgilim benden büyük, on yedi buçuk yaşında. Kokusu çok güzel. Deniz kokuyor.

Uçuyoruz koyu gri bulutların üzerinde. Güneş’le Ay’ ın yanı başındayım. Öyleyse günün ve gecenin içindeyim. Aydede’nin küresi biraz yamuk ama çok güzel ışıldıyor. Elimi uzatabilsem okşardım yüzünü. Islak mı? Soğuk mu, yoksa kaygan mı? Bilemiyorum. Tutabilseydim eğer, parmaklarımın arasından yeryüzüne akardı, yakamoz olur, denizde yüzerdi. Bulutlar onu beklerken dağlarla oynaşırlardı. Onlar alçak tepelerin oyuklarına doluşunca ağaçlar ıslak yeşile bürünürdü. Ay sudan çıkar, yarı beline dek çamlarla giyinmiş dağ yamaçlarından yukarıya doğru yol alır, yeterince yükselince gök kubbeye yerleşirdi.

Birden uçağımın homurdanarak daldığı sis perdesi penceremi örttü. Yerimde doğruldum. Başımda dikilen üniformalı ısrarla soruyordu: “İçmek için ne alırsınız?” Birer kadeh şarap aldık. On yedi buçuk yaşındaki sevgilim hâlâ yanı başımda. Göz altları kırışmış ama olsun varsın. Biz uçuyoruz.

KUŞKONMAZ ÇİFTLİĞİ

“Gülistan’ı everdik,” dediler. Nikâhları kıyılmış, düğüne bekliyorlar. Gençler komşuda tanışınca besbelli ki birbirlerini beğenmişler. Davetiye elime geçince, “Eyvah!” dedim. Kim bilir kime verdiler kızı! Köyleri bağnaz mı bağnaz. Gülistan’a kıyamam; iki yaşından beri tanıyorum onu. Bize geldiğinde bukleleri güneş gibi ışıyan, uysal, al yanaklı, güleç bir köy kızıydı. Ayrıldığımızda on sekizini doldurmuştu. Ticaret lisesini bitirdi, muhasebeci yanında staj bile yaptı ama matematikle arası yoktu. Ailenin zekâ küpü, en küçükleri olan Gülbahar’dı. İşte onun kafası iyi çalışırdı. Ortancasının ise konuşma zorluğu olduğundan “Dale Teyze” diye seslenirdi bana. Çok kibardı. Adı Tayyar’dı. “Süreyya Amdası” onu otomobil gezisine çıkarınca midesi bulanırmış, bir kazaya neden olmamak için annesinin yanına verdiği mendili dudaklarına bastırırmış. Köy meydanındakilere benzemeyen mahcup bir çocuktu Tayyar.

Çocukların sahne yeteneklerini oğlum keşfetti. Burak Abi’nin ziyaretleri küçükleri çok sevindiriyordu. Onun arabasını görür görmez derme çatma kılıklara bürünürler, televizyonda izledikleri dizileri kendi yorumlarıyla Burak abilerine sunmaktan büyük keyif alırlardı. Oyunculukları bitince meyve bahçesindeki gösteri başlardı. Erik ağaçlarının dallarına ayaklarıyla tutunarak gövdelerini aşağı sarkıttıkça gülmemeye çalışırlar, düşmekten çok korkuyormuş gibi mimikler yaparlardı.

Akşam serinliği bastı mı, köpekleri ve tavukları beslemek çocukların işiydi. Anne, her gün yanına bir güğüm sıcak suyla bir de boşunu alıp köy içine ineğe bakmaya gidiyordu. Küçücük ahırda bir metrelik iple boynundan bağlı duran ineğin altını temizledikten sonra yemini önüne döküyor, inek yemlenedursun, o da sütünü sağıp güğümleri dolduruyordu. Eşinin motoruyla akşam karanlığında evlerine dönerlerdi. Mahsulü kapı kirişindeki çengele asınca yatarlardı.

Sabahın erkeninde gelen sütçü doluları alır, toz deterjan veya bulgur eşliğinde iki boş güğüm bırakıp sessizce ayrılırdı. Nedeni bilinmez ama köpeklerimiz her sabah bahçeye giren bu adamı yadırgamıyorlardı. Oysa ramazan davulcusunu hiç sevmemişler, diye duymuştuk. Bizim yokluğumuzda bir gece bahçe kapısı açık unutulmuş. Davulcunun geldiğini işitince, iki Kangal birden yola fırlamış. Adama dokunmasalar da davulu epeyce paralamışlar. Emine ile Âdem davulcuyu eve alıp sakinleştirmişler. Su içirtmişler de adam ancak kendisine gelebilmiş. Bir sonraki ramazan çiftlikte o davulun sesi hiç duyulmadı.

Şair ruhlu, pehlivan kocasına Emine yirmilerindeyken âşık olmuş. Anlatır dururdu sadece sırtındakilerle Âdem’e nasıl kaçtığını. Ne çeyiz ne hiçbir şey. Ağabeyleri vermek istememişler Emine’yi. Âdem kendi köylüleri ama, “Karıdan boşanmış, kızı da var, sümüklünün teki.” Öyle demişler Emine’ye. Oysa Âdem çok iyi bir insan. Kızı da sümüklü falan değil. Sarışın, beyaz tenli, güzel bir çocuk Gülistan. Emine’nin hizmetinden yoksun kalmak ağabeylerin işine gelmemiş olmalı. Âdem’in ağabeyleri de arka çıkmamış. “O dönem hiç kimse yardım etmedi bize,” diye içlenirdi Emine.

İyiden iyiye yalnız kalan Âdem, Emine’sini ve kızını başının tacı etmiş, onları köy meydanındaki derme çatma, tek göz evine yerleştirmiş, bizim inşaatta gündelik iş buldukça çalışmaya başlamış.

Sonrasında bizim Kuşkonmaz Çiftliği’nin bekçi evine taşındılar. Hafta içi, biz yokken, köpeklerimize, bahçelerimize bakıyorlardı. Derken, ocak ayının yedinci günü, hem de iki bin yedi yılının sabahı, Kangalımız yedi yavru doğurmasın mı! Bizimkiler yedi sayısının uğuruna inanıverdi. Köpeğin sütü gelmeyince Âdem kızının biberonlarıyla besledi yedi yavruyu, hepsini yaşattı. Öte yandan bir dişi köpekle bunca yakınlığı kaldıramadığından yedi yavrulu köpeği “oğlum” diye çağırıyordu.

Bunlar karıkoca bizim çiftliğin işlerine dört elle sarıldılar. Âdem ağır işlere bayılırdı. Öyle güçlüydü ki, traktörün römorkunu tek elle çıkartıp pulluğu yerine takabiliyordu. Zaten boyun ve kafa eni aynıydı. Omuz kasları sağlam, bacakları kısa olduğundan gübre çuvallarını bir hamlede kucakladığı gibi römorkun arkasına atardı. Ama ot yolmaya, tarla temizlemeye, odun “istiriflemeye” gelince Emine’yi işe koşardı. Zaman içinde iki çocukları daha doğdu. Biz üç, Âdemler beş, köpekler yedi derken çiftlikte nüfus epey arttı.

Tarlamızın gelirinin önemli bir bölümünü Âdemlere bıraksak da paraya karşı ilgisizdiler. Aksine tokgözlü ve tutumluydular. Kuşkonmazın hasatıydı onları gururlandıran. Âdem iş bitiminde köy kahvesine uğradığı akşamlar cigarasını tüttürür, beş şekerli çayını şıngır şıngır karıştırarak köyde biraz hayret, biraz da kuşku uyandıran beyaz kuşkonmaz tarlamızı överdi. İşte efendim yeşili bolmuş da, beyazı yetiştirmek her babayiğidin harcı değilmiş. Zaten tohumlar Fransa’dan geliyormuş. Sadece pençeleri büyütmek bir yıl alıyormuş, diye böbürlendikçe çevrede “Âdem Abi” diye anılır olmuştu.

Köylünün mahsulü glayöldü. O da mezatta fazla bir şey etmezdi. İlk sene biz de denedik glayöl yetiştirmeyi. Çiçek kooperatifine üye bile olduk ama getirisi emeğine değmeyince glayöl yerine beyaz kuşkonmaz tarlası kuruldu. Eşim ürünü tanıtmayı başarmıştı. Ürünler lüks lokantalarda tüketildikçe, altın bilezikler Emine’nin koluna dizilirdi. Kimi zaman da “afır”daki inek sayısı artardı. Âdemlerin yatırım anlayışı altın bilezik veya inek şeklindeydi. Doğru bir yol bulmuşlar besbelli çünkü köydeki evlerini bu sayede yenileyebildiler. O küçücük ev, üç katlı apartman oldu çıktı!

İnek ziyaretleri sona erince hayvanların satıldığını bilirdim. Böylesi aylarda Emine şişmanlar, hele Âdem tam bir pehlivana dönüşürdü. Bir oturuşta düzineyle yumurta yediğini Emine böbürlenerek anlatırdı. Sofralarından köy ekmeği hiç eksik olmaz, sıcak sıcak bizim masaya da yolunu bulan bu ekmekten kestiğimiz ince dilimler Emine’yi üzerdi. “Yisenize,” derdi küskün küskün.

Zaman zaman ünlü şefler Kuşkonmaz Çiftliği’ni ziyaret ettiklerinde, biz de bu motosikletli, atkuyruklu gençleri soframızda ağırlardık. Emine, hardal soslu beyaz kuşkonmaz salatası hazırlamasını güzelce öğrenmişti. “Yi, yi,” diyerekten şeflere ikramımızı sunardı. Âdem de bütünüyle dışlanmış olmamak için, bahçeden kestiği gül demetleriyle konukları uğurlardı.

Nisan ayının sonlarında başlayan hasat günlerinde yoruldukça çayırlara kaçardım. Karadeniz’i koklardım, doğayı dinlerdim. Leylekler meraya inmiş olurdu. Örümcekler simli iplikleriyle ot aralarına gümüş ağlar örer, papatyalar gündüzleri açıp gece kapatır, yamaçlarda kıştan kalma füjerlerin bakır kızıllığı içinden coşkulu onbiray çiçekleri fışkırırdı. Bu yörede “aşkmerdiveni” deniliyordu bildiğimiz füjere. Köylü bahar gelince meraya koyun sokmazdı ki hayvanlarına kışlık yem çıksın. Çayıra Avrupa gübre atılarak otların büyümesi beklenirdi. Yaz başı, bütün otlar diz boyuna gelince biçilip balyalanırdı.

Leylekleri komşu tarlada gözlerdim. Turnalar ve martılar da leyleklere karışınca gün boyu kuş sesi dinlerdik. Kara Mahmut komşu tarlayı sürerken kuşlar traktörün peşini bırakmayıp pulluk toprağı devirdikçe çıkan solucanları atıştırırlardı. Tarla büyük olduğu için kuşlar doymuş olurdu akşama dek. Gece yaklaştıkca, kentli halimizle, onca leylek nereye tüneyecek, diye telaşlansak da onlar ne yapılacağını bilirdi. Sınırdaki ağaçlarımıza konarlardı. Birkaçı da yamaçtaki ıhlamurda konaklardı. Bu kuşlar o kadar iriydi ki, ağaçlar küçük kalırdı. Leylek hemen tüneyemez. Piste inen jet gibi havada daireler çize çize dallara yaklaşır, ağaca deyince dizlerini bizimkilerin tersine katlar, öylece çöker, gün aydınlanana dek dalda kalır.

“Kuşkonmaz Çiftliği’ne konan şu kocaman kuşlara bak! İsmimize inat geceyi burada geçirecekler,” derdim kocama. Çiftliğimizin logosunun tasarımını kocam yapmıştı; “park yapılmaz” işaretini andıran dairenin içindeki “P” harfi yerine kuş resmi koyup üstüne çapraz bir çizgi çekmişti. “Kuş konmaz” anlamında ama leylekler onu yalancı çıkarmakta ustaymış meğer.

Âdem ile Emine cuma akşamları büyük şömineyi ateşler, sonra bir ağızdan o haftanın biten işlerini ballandıra ballandıra anlatıp durdukça, birer çocuk gibi “aferin” almayı beklerlerdi. Kısa kesmek üzere, “Karacabey nerede?” dememle çocuklar Karacabey’i salona salardı. Siyah bir tavşan olan Karacabey hopidi hopidi yanımıza koşar, iki ayağının üzerinde doğrulur, böyle marifetli bir tavşan olduğu için şamfıstığıyla ödüllendirilirdi. Yeşil fıstığı kaptığı gibi, şöminenin önüne bir metre kala, ateşin karşısına yanlamasına uzanırdı. Fıstığı ağzının tadını bilerek, yavaş yavaş çiğnerdi. Keyifçinin tekiydi Karacabey. Onu diğer tavşanlardan ayırt etmek de kolaydı çünkü tek kulağını dik tutamazdı. Sıkışırsa, hopidi hopidi mutfağa yönlenerek içinde kedi kumu bulunan melamin bebek banyosuna çişini yapar, birkaç top kaka da bırakırdı. Hele bir maydanoz kokusu alsın, saatlerce mutfakta kalmayı tercih ederdi. Bebek banyosunun sabunluğuna tüneyip sırasını beklemesini bilirdi. Maydanoz ikramı gecikirse Emine’nin etrafında daireler çizmeye başlar ve arı sesi çıkarırdı. Emine de, “Şimdi seni fırına korum,” diye kıkırdardı.

Emine kaşlarıyla da konuşabilen bir kadındı. Kaşlarının doğal halini hiç görmedim ama oldukça gür olmalılar çünkü çok “denişik” modeller uygulanabiliyordu. Kaş işleri için köyde bir kadına gidilirdi. Emine eve döndüğünde göz üstlerinin kızarmış yüzeylerinde farklı iki hilal dururdu. Konuşurken bu kaşları dudaklarıyla eşzamanlı oynatabiliyordu. Emine heyecanlanırsa kaşlar da hareket kazanırdı.

Sadece kaşlarına düşkündü, süslü bir kadın hiç değildi bizim Emine. Ne bulursa onu giyerdi üzerine. Tişörtlerinin sırtında “Cornell” yazanı bile vardı. Başındaki yemeniyi tek bir el hareketiyle kayıp düşmekten kurtarabilen, vücutça Anadolu tanrıçalarını andıran, neşeli, sevecen bir anaydı o. Gülistan onun öz kızı değildi ama kıymetlisiydi. Âdem’in ilk karısı kızın velayetini bunlara vermiş fakat görüş hakkı yüzünden dayısı her cumartesi Gülistan’ı annesine götürmek zorunda. Bencil ve güzel olduğu söylenilen anne ile bizimkiler arasındaki nefret tedirgin ediciydi. Dayı, bahçe korkuluğunun dışında saatlerce bekletilir, Âdem sigara üstüne sigara yakardı. Emine’nin kaşları yerinde duramaz, gözleri kızarır, benzi solardı. En sonunda yaşlı gözlü Gülistan, dayısının peşinde gözden kaybolurdu. “Sakin olun,” derdik. “Kız büyüsün, zaten zorla götüremezler. Kendi seçimini yapar o zaman.” Âdem bu kavruk dayıya bir yumruk savursa, yerle bir eder garibi, diye korkardık açıkçası. Neyse ki dayının ziyaretleri gün geçtikçe seyreldi. Düğün günü ana tarafından kimseyi görmedim.

Dört katlı binanın her katında ayrı ayrı düğünler sürüyor. Dar merdivenden ikinci kata çıkınca, “Süreyya Beyim!” diye haykıran Emine’nin çığlığını işittik. Ellerimize, boynumuza sarıldı. “Çok şükür, geldiniz ya,” diyordu. Kalabalığı ite kaka bizi Âdem’in yanına götürdü. Karşımda bey elbiseli ince bir adam! Ne oldu bizim pehlivana? Süzülmüş, yanakları çökmüş, kilosu yarıya düşmüş. Telaşla, “Nasılsın Âdem?” diye sorunca, her zamanki gibi, “Sağlığınız,” dedi. Yani her şey iyi, tek arzusu bizim sağlığımız. Böyleydiler.

Gülbahar ile Tayyar nasıl da büyümüşler! Uygun adım dans ediyorlar. Beni asıl şaşırtan Gülbahar’ın göz makyajı. Kelebek kanatlarına taş çıkartan bu renkleri nereden bulmuş, nasıl da sürüştürmüş! Hele kaşlar; aynı anası, hop o yana, hop bu yana. Sopa gibi düz saçlarının yerini alan bukleler oğlansı adımlarının temposuyla zıp zıp zıplıyor. On sekizine girmiş, koca kız olmuş! Sınıf birincisiymiş. Seneye üniversite sınavında yüksek puan tutturursa “dohtur” olacakmış. Tayyar otomatik para sayma makinelerinin bakım uzmanıymış. Mesleğini eline almış “gayri”. Meydanda, ahırın yanında büyüterek yeniledikleri evin orta katını Tayyar’a ayırmışlar. Gelin alırlar yakında, askerlik bir bitsin hele. Damada gelince; o Gülistan’ın ikinci nişanlısıymış. Birincisi kızın örtünmesini isteyince nişan bozulmuş. Zaten hiç birlikte bulunmamışlar. İlişkilerini ailenin verdiği ceptelefonlarıyla sürdürüyorlarmış! “Gelini görebilir miyiz?” dedim sabırsızca. Arka tarafa, gelin odasına yürüdük. İçeri girer girmez damadı süzdüm. Aaa, bir hoş oğlan! İyi insan yüzlü, modern bir genç. Bir kolunu Gülistan’ın dal gibi beline dolamış, azıcık şaşkın ama içim ısındı damada.

Düğün salonu kalabalık. “Yeni Patronlar” dedikleri orta yaşlı, güler yüzlü karıkocayla oturttular bizi. Kendileri de yanımıza iliştiler. On yıl önce verdiğim bayramlık giysiler, sade başörtüsü, kucağında evirip çevirdiği eski çantası, düğün nedeniyle inceltilmiş kaşlar ve yaşlı gözleriyle Emine tekrar karşımda. Bana iltifatlar yağdırıyor:

“Çocuklar sizin yanınızda büyüdüler ya, o bana yeter.”

Gülistan’la kocası düşlerine giden yolu buldular mı, bilmiyorum.

Rahatça eğlensinler, diye taksiyi erken çağırmıştık. Emine ve Âdem bizi geçirmek istediler, caddeye kadar indiler. Yeni yeni konular buluyorlar, sorularla lafları uzatıyorlardı.

“Hadi, çocuklarınızın yanına dönün,” dedim. “Bu sizin en mutlu gününüz.”

Taksiye binince boğazım düğümlendi. Eşim, yaşlı gözlerini benden saklamak için yüzünü pencereye çevirdi. Hareket ettik. Şöyle dönüp arkama baktım, Emine kınalı eliyle selam etti uzaktan.

İyi günlerdi.

DENİZ KUTLARI

Öğlene doğru gördüm onu. Saydam, tüy kadar narin, etekleri fırfırlı, garip bir varlık. Âşık eder görenleri. Adını “deniz kutu” koydum. Suyun içinden uçarcasına süzüldü, yanıma geldi.

“Bakar mısın?” diye seslendim kaptana. “Öne de yüzebiliyor, arkaya da. Bir yönden diğerine gitmesi için dönüş yapması gerekmiyor yani. Bir karış boyu var. Amma marifetli. Dokunma! Dokunma sakın. Ele gelmez ki. Bedeni çok şeffaf. Akar gider parmaklarının arasından.”

O gün denizin ruhuyla buluştuk gibi gelmişti bana. Biliyordum zaten eninde sonunda yolumuza çıkacağını, düşündüğüm gibi de oldu. Onu karşımda görünce içimdeki sevgi öylesine büyüdü ki, taşıyamadım, denize aktı. Hani bazen yüreğinize çok sevgi dolarsa içinize sığmayıp taşar ya, işte öyle. Derken eşi de geldi yanımıza; kim bilir, belki arkadaşıdır. Onun da kolu, bacağı, tüm uzuvları baş tarafında, gelin duvağı sanki. Gözler iri deniz damlaları gibi turkuvaz, nedense pek hüzünlü bakıyor. Derine inip kahverengi yosunlara yaklaşırlarsa şeffaf bedenleri koyuluyor. Deniz suyuna kahve dökmüşsün gibi telveleniyorlar.

Ertesi gün durur muyuz, aynı koya gittik hemen. Çok geçmeden pruva yönünde mavilerden bir yol oluştu. İndigo, kobalt, antrasit bir patika teknemize doğru uzuyor. Aralarındaki turkuvaz sıçramalara bayıldım. Siyah bordamız mavilerle donandı. Kaptana seslendim:

“Kutlar geldi! Bu kez hepsi.”

Vantuzlu kollarıyla tekneyi okşuyorlar. Sanki bana el ediyorlar. Maviliklerinin kıpırtısına kapılmışım. Soyundum. Suya süzüldüm. Deniz bedenimi kavrasın istedim. Çıplak omuzlarımda esintiyi duyuyorum. Su serin. Ürpertiyor. Isınmaya çalışarak kollarımı gövdeme sarıyorum. Üşüsem de ayrılmamak için oyalanıyorum. Benimle oynaşırlar belki. Galiba onlar da beni seviyor. Vantuzlarını yüzümde hissettim. Yakınımdakini kokluyorum, yosun gibi, yumuşakça. Sarmaş dolaş yüzüyoruz.

Gövdelerinden salgıladıkları mürekkep koyu bir sis tabakası gibi etrafımı sardı. Böylelikle tekneyi unutuverdim. Başka bir âlemdeyim. Burası sessiz, sisli, mavi ve çok huzurlu. Rüya mı bu, derken kendimi beyaz bir kayanın önünde oturur buldum. Yassı bir balık etrafımda dönüyor. Hatırladım onu, iki yıl öncesinden. O gün komşu yattakiler onu denizkaplumbağası yavrusu sanmışlardı. Daha çok suda sürüklenen bir sonbahar yaprağını andırıyordu. Turunculu tekir, boyu avuç içine sığacak kadar. Yan yatmış, öyle yüzüyor. Elimi uzattım, yanağına dokunsam da kaçmadı. Ama işte, şu rengârenk sırt iğneleri var ya, onlar beni biraz korkutuyor. Belki de beni korkutmak, kalkıp gitmemi önlemek için yanımdan ayrılmıyor. Çevremde dönüp duruyor. Bekçim galiba. Ne demek istediğini şimdi kavradım; burada, ak kayanın yanında, beklemem gerekiyor.

Sağda bir hareket sezdim. Mavi kutlar gösteriye çıkan okul çocukları gibi sıraya girdiler. Birincisi öne gelince ak kayaya mürekkep püskürttü. İkincisi, üçüncüsü, sonra hepsi ona katıldı. Mürekkep yağmuru tam bir cümbüşe döndü! Kendimi önemseyerek karşılama töreni olabilir, diye düşündüm ama yanılmışım çünkü püskürttükleri mürekkep ak kayanın yüzeyinde şekil almaya başladı. Belki güncelerini yazıyorlardır, derken bir de baktım, mürekkeplerini resim yapmak için kullanmaktalar! Dikkatle bakınca parçalanan bir ay gördüm. Çünkü çok kederliymiş. İnsanoğluna güvenini yitirmiş. Açgözlü davranışlarımızla dünyanın altını üstüne getirmişiz.

“Gök kubbenin altında nefes alınmıyor. Hırs bürümüş insan tayfasını,” diyor Ay. Oysa yıllarca öncesinden beri dünyanın en yakın dostu olduğunu söylüyor, “Biraz saygı bekliyorum, biraz özen,” diye dertlenince yüreği parçalanmış Aydedemizin. Kırıntılanmış o güzel gönlü. Hüzünlendikçe pırıltılı parçacıklarını denize dökmüş, solgun yüzü geceleri ışıtmaz olmuş. Benim işgüzar deniz kutlarım Ay’ın denize düşen yürek kırıntılarını toplamışlar. Parlaklıklarını yitirmeden onları gökyüzüne iade etmek istemişler. İçim sevgi dolu diye beni kendilerine yardımcı seçmişler. Kaptanımın da bu işe gönül koyacağını bilmişler.

“Gündüz yapalım,” dedi kaptan. “Ay parçalarının ışığı daha az sezilir. Fark edilmeden bitirelim şu işi.”

Öğle vakti kutların yardımıyla Ay’ın yürek parçacıklarını teknemize yükledik. Fazla güneşte kalmasınlar diye üstlerini örttüm ya, ışıldamazlar artık. Kimse görmez hem. Kumsaldaki zeytin ağaçları tembel tembel bizi izlemekte ama olsun, onlar sırdaş zaten.

Tekne yükünü alınca kutlar çevremizde yine mavi danslarına başladılar. Birden ufak tefek turkuvaz bir kuş koyun bir başından diğer ucuna uçtu. Ne çok benziyor Boğaz’daki yalıçapkınına, diye geçirdim aklımdan. Kanatlı bir haberci olmalı. Öyleyse o gökyüzüne yükselince ben de ay serpintilerinin örtüsünü açmalıyım.

“Kabine girelim,” dedi kaptan. “Artık bizi yanlarında istemezler.”

Örtüyü açar açmaz içeri girmemizle kuş çığlıkları işittik. Ay parçacıklarının parlak ışığı hayvanları tedirgin etmiş olmalı. Kanat sesleri dininceye kadar kabinde bekledik. Ancak ortalık sessizleşince çıktık havuza; kaptan dümene geçti, motoru çalıştırdı. Hiç konuşmadan limana döndük.

Sonraki günler sıcak yerindeydi. Sık sık denizi gözledim. Bir sabah balıkçı teknelerinin bizim koyda toplandığını fark ettim. Hayli kalabalıktılar. Motora atladığimiz gibi yanlarına vardık. Çekilen denizde, alçacık suda, avuç içi kadar ak kabuklardan bir tepe oluşmuş, birkaç kabuk da çevrede yüzüyor. Kutların yuvasında gördüğüm ak kayayı anımsadım.

“Kuşçulara haber verin, toplarlar,” dedi birisi. Bize döndü: “Sübye kalıntısı bunlar, yazın çiftleşirler. Kıyı suyu çok ısınınca da toplu halde ölürler,” diye ekledi.

Kafadan bacaklı dostlarım mı bu sübye