Rausch der Verwandlung, Stefan Zweig © 1998, Can Sanat Yayınları Ltd. Şti. Tüm hakları saklıdır. Tanıtım için yapılacak kısa alıntılar dışında yayıncının
yazılı izni olmaksızın hiçbir yolla çoğaltılamaz.

1. basım: 1998 4. basım: Haziran 2013, İstanbul E-kitap 1. sürüm Eylül 2015, İstanbul Haziran 2013 tarihli 4. basım esas alınarak hazırlanmıştır.

Kapak tasarımı: Act creative

ISBN 978-975-07-2717-7

CAN SANAT YAYINLARI YAPIM, DAĞITIM, TİCARET VE SANAYİ LTD. ŞTİ. Hayriye Caddesi No: 2, 34430 Galatasaray, İstanbul Telefon: (0212) 252 56 75 / 252 59 88 / 252 59 89 Faks: (0212) 252 72 33 www.canyayinlari.com yayinevi@canyayinlari.com

STEFAN ZWEIG

DEĞİŞİM
RÜZGARI

ROMAN

Almanca aslından çeviren Kasım Eğit

Stefan Zweig’ın Can Yayınları’ndaki diğer kitapları:

Yarının Tarihi, 1991

Lyon’da Düğün, 1992

İnsanlığın Yıldızının Parladığı Anlar, 1995

Günlükler, 1997

Satranç, 1997

Amok Koşucusu, 2000

Amerigo, 2005

Sabırsız Yürek, 2006

Marie Antoinette, 2006

Joseph Fouché, 2007

Dünün Dünyası, 2008

Rotterdamlı Erasmus, 2008

Balzac, 2009

Bir Kadının Yaşamından 24 Saat - Bir Yüreğin Ölümü, 2009

Macellan, 2010

Clarissa, 2010

Hayatın Mucizeleri, 2011

Montaigne, 2012

STEFAN ZWEIG, 1881 yılında Viyana’da doğdu. Babası varlıklı bir sanayiciydi. Avusturya, Fransa ve Almanya’da öğrenim gördü. Savaş karşıtı kişiliğiyle dikkat çekti. 1919-1934 yılları arasında Salzburg’da yaşadı, Nazilerin baskısı yüzünden Salzburg’u terk etmek zorunda kaldı. 1938’de İngiltere’ye, 1939’da New York’a gitti, birkaç ay sonra da Brezilya’ya yerleşti. Önceleri Verlaine, Baudelaire ve Verhaeren çevirileriyle tanındı, ilk şiirlerini ise 1901 yılında yayımladı. Çok sayıda deneme, öykü, uzun öykünün yanı sıra büyük bir ustalıkla kaleme aldığı yaşamöyküleriyle de ünlüdür. Psikolojiye ve Freud’un öğretisine duyduğu yoğun ilgi, Zweig’ın derin karakter incelemelerinde ifade bulur. Özellikle tarihsel karakterler üzerine yazdığı yorumlar ve yaşamöyküleri, psikolojik çözümlemeler bakımından son derece zengindir. Zweig, Avrupa’nın içine düştüğü siyasi duruma dayanamayarak 1942 yılında Brezilya’da karısıyla birlikte intihar etti.

KASIM EĞİT, 1948 yılında Adana’da doğdu. Doktorasını 1978’de Almanya’da Ruhr Üniversitesi’nde yaptı. Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Alman Dili ve Edebiyatı Bölümü öğretim üyesi ve bölüm başkanı. Friedrich Dürrenmatt’ın Duruşma Gecesi, Stefan Zweig’ın İnsanlığın Yıldızının Parladığı Anlar ve Değişim Rüzgârı, Heinrich Böll’ün Frankfurt Dersleri ve Melek Sustu, Thomas Mann’ın Buddenbrooklar ve Theodor Fontane’nin Effi Briest adlı yapıtlarını dilimize kazandırdı.

Avusturya’da bir köy postanesinin ülkenin öteki yerlerindekilerden pek farkı yoktur: Birini gören ötekilerini de görmüş gibi olur. Franz Joseph döneminden kalma az sayıdaki ve tekdüze mobilyalarıyla iç karartıcı ve soğuk bir etki bırakırlar. Buzulların soğuk nefesinin duyulduğu Tirol’un en uç dağ köylerine kadar asık suratlı memurları ve küf kokan tozlu dosyalarıyla hepsi de eski Avusturya devlet binalarının o bilinen özelliğini aynen korurlar. Mekân kullanımları da aynı: Camlı bir bölmeden oluşan dikey ahşap duvar, odayı herkese açık ve resmî hizmete özel olmak üzere ikiye bölüyor. Devletin odanın herkese açık bölümünde uzun süre beklemek zorunda kalan vatandaşlarını önemsemediği, oturulup dinlenilecek yerin bulunmayışından anlaşılıyor. Vatandaşlar için ayrılan bu bölümde yalnızca tek bir mobilya, duvara dayanmış, korkuluk gibi duran, dokununca sallanan, üzerindeki yırtık pırtık muşamba örtüsü mürekkep damlalarıyla kapkara olmuş bir kürsü bulunuyor; hokkanın içindeki mürekkebin de koyulaşmış, bozuk ve kullanılamayacak bir bulamaçtan farkı yok. Eğer kürsünün üzerindeki kanalda tesadüfen bir kalem varsa, kesinlikle aşınmıştır ve kullanılamayacak durumdadır. Devlet tasarrufu estetik alanda da kendisini gösteriyor: Cumhuriyet hükümetinin Franz Joseph’in resmini kaldırttığından beri dekor olarak kireç badanalı kirli duvarda yıllar önce kapatılmış olan sergileri gezmeye davet eden afişler, piyango bileti satın alınmasına yönelik reklamlar ve hatta unutkanlık sonucu bazı odaların duvarlarını hâlâ süslemekte olan, savaş yardımında bulunulmasına ilişkin duyurular göze çarpıyor. Devletin, binanın halka açık bölümünde vatandaşına sunduğu güzelliklerin hepsi işte bu ucuz ve basit duvar dekoru ile hiç kimsenin uymadığı sigara içilmez tabelasıdır.

Buna karşın üzerinde posta hizmetlerinin verildiği bankonun arkasındaki bölümün daha saygın bir görünüm var. Devlet burada kendi varlığının simgesi olarak tüm gücünü ve kudretini gözler önüne seriyor. Odanın bir köşesine demirden bir kasa konulmuş, pencerelerin tel kafesle örtülmüş olması kasanın içinde çok değerli şeylerin bulunduğu izlenimini veriyor. Seyyar masanın üzerinde pirinçten yapılmış pırıl pırıl parlayan bir mors cihazı çok özel bir parça olarak durmaktadır, cihazın hemen yanı başındaki telefon, siyah nikel altlığıyla daha sade bir görünüşe sahip. Yalnızca bu iki alet için devlet onuruna yakışır saygın bir yer düşünülmüş; çünkü bakır tellere bağlı bu aletler, bu küçücük ve ücra köyü ülkenin en uzak yerleşim birimleriyle birbirine bağlıyorlar. Posta idaresinde kullanılan öteki alet ve gereçlerin tümü birbiri üstüne yığılmış, karmakarışık durumdadır. Tartı cihazı ve mektup çuvalları, kitaplar, dosyalar, evrak çantaları, kayıt defterleri ve şıngır şıngır ses çıkaran yuvarlak bozuk para kutusu, teraziler ve tartı birimleri, siyah, mavi, kırmızı ve mor renkli kalemler, raptiyeler ve maşalar, kınnap, mühür mumu, sünger ve mürekkep kurutma kâğıdı, zamk, bıçak, makas, giyotin ve bunun gibi daha pek çok alet küçücük bir yazı masasının üzerinde üst üste yığılmış gibidir. Masanın çekmeceleri çeşit çeşit kâğıtlarla ve çizelgelerle tıka basa doldurulmuştur. Ancak bu alet ve gereç bolluğu sadece bir göz boyamadır, çünkü devlet bu basit ve ucuz aletlerin her birini çalışanlarına acımasızca zimmetlemiştir. Kullanılıp tükenen kalemden yırtılıp parçalanan mektup puluna, lime lime olmuş mürekkep kurutma kâğıdından teneke leğenin içinde eriyip yok olan sabuna, büroyu aydınlatan ampulden onu yakıp söndüren anahtara varıncaya kadar kullanılan ya da eskiyen her alet için devlet, memurlarından acımasızca hesap soruyor. Demir sobanın yanında, duvarda asılı bulunan, daktiloyla yazılmış, resmî mühürlü ve imzalı uzun demirbaş listesine memurların kullandığı en küçük ve en değersiz eşya bile en ince ayrıntısına kadar kaydedilmiş bulunmaktadır. Bu listede yer almayan hiçbir aleti memurlar burada kullanamazlar ya da tam tersine, listede yer alan her alet yerinde bulunmak ve her zaman kullanıma hazır durumda olmak zorundadır. Devlet böyle istiyor, düzen böyle istiyor, kanun böyle istiyor.

Aslında daktiloyla yazılmış bu demirbaş listesine her sabah saat sekizde büroya gelip camlı bölmeyi yukarıya kaldıran ve masanın üzerindeki aletleri toplayan, mektup çuvallarını açan, mektupları mühürleyen, havale işlemlerini yapan, paketleri tartan, mavi, kırmızı ve mor renkli kalemlerle önündeki kâğıtlara bir şeyler yazan, telefona bakan ve mors cihazını çalıştıran birinin adının da yazılması gerekirdi. Ancak –bir çeşit saygı ifadesi olsa gerek– vatandaşların “posta asistanı” ya da “posta uzmanı” diye adlandırdığı bu memurun adına bu listede yer verilmemiş. Onun adı başka bir listede kayıtlıdır ve bu liste postane müdürlüğünün başka bir bölümünde, her an açılıp denetlenebilecek bir çekmecede bulunduruluyor.

Kartal armasıyla takdis edilmiş bu büronun içerisinde hiçbir zaman gözle görülür bir değişiklik olmuyor. Postane binasının dışında ağaçlar yeşillere bürünüp yapraklarını dökerken, çocuklar büyüyüp yaşlılar ölürken, evler yıkılıp yerlerine daha modernleri yapılırken, bankonun arkasındaki çalışma düzeninde hiçbir değişiklik olmuyor; devlet kendisini değiştirmeme konusunda var gücüyle direniyor. Çünkü bu bina içerisinde eskiyen ya da kaybolan, bozulan ve kırılan her aletin yerine aynısının konulması yetkili otorite tarafından isteniyor; dış dünyadaki değişim karşısında değişmemekte direnen devlet, böylece kendi gücünün ve üstünlüğünün inanılmaz bir örneğini veriyor. İçerik kayboluyor, ancak biçim varlığını sürdürmeye devam ediyor. Duvarda bir takvim asılı. Bu takvimden her gün bir yaprak kopartılıyor, haftada yedi, ayda otuz yaprak. 31 Aralık’ta takvimin sayfaları azalıp tükendiği zaman, yeni bir takvim alınıyor, aynı boyutta, aynı büyüklükte, dizgisi bile aynı yeni bir takvim; yıl değişiyor, ancak takvim aynı takvimdir. Masada bir gelir gider defteri durmaktadır. Sol taraftaki sayfa dolunca sağdaki sayfaya geçiliyor ve bu işleme, bir sayfadan ötekine geçilerek devam ediliyor. Son sayfa da dolup defter bittiğinde yeni bir deftere, aynı ebatta, aynı türde, öncekinden hiç farkı olmayan yeni bir deftere geçiliyor ve bu işlem, bir sayfadan ötekine geçilerek sürdürülüp gidiyor. Kaybolan eşyanın yerine ertesi gün aynısı konuluyor, hiçbir değişiklik yapmadan sürdürülen posta hizmetlerinde olduğu gibi. Memurlar hep aynı eşyaları, aynı kâğıtları, aynı kalemleri, aynı raptiyeleri ve aynı formları kullanıyorlar. Kullanılan eşya ne azalıyor ne de çoğalıyor; ne bir şey soluyor ne de açıyor, hep aynı yaşam ya da bir başka deyişle aynı tükeniş sürüp gidiyor. Değişen tek şey, kullanılan eşyaların eskimesi ve yenilenmesi ritmi, yazgıları değil. Bir kalem bir hafta dayanıyor, sonra aynı tipte bir yenisi alınıyor. Bir defter bir ay dayanıyor, bir ampul üç ay, bir takvim bir yıl. Hasır koltuk üç yıl dayanıyor, üstünde oturup görev yapan bir memur otuz ya da otuz beş yıl, bu koltuğa daha sonra bir başkası oturtuluyor. Sonuçta değişen hiçbir şey olmuyor.

1926 yılında Viyana’ya trenle iki saat uzaklıktaki Krems’in yakınında küçük bir köy olan Klein-Reifling Postanesi’nde çalışan bu demirbaş “memur” bir kadındır ve burada kendisine “posta asistanı” diye hitap edilmektedir. Arkasında çalıştığı camlı bölme onun sempatik ve dikkat çekmeyen genç kadın profilinden daha fazlasını görmeye izin vermiyor; ince dudaklı, soluk benizli, gözlerinin altı biraz morarmış bu genç kadını akşamları parlak ışık altında çalışırken gören dikkatli bir göz, alnında ve şakaklarında bazı yara izleri ve kırışıklıklar bulunduğunu hemen fark eder. Pencerenin önüne koyduğu ebegümeci çiçeği ve daha bugün tenekeye diktiği mürver fidanıyla bu kadın, Klein-Reifling Postanesi’ndeki demirbaşlar arasında hâlâ en taze ve en canlı olanıdır ve en azından daha yirmi beş yıl çalışabilir. Bu soluk tenli kadının eli, her açıp kapamada takur tukur eden bu camlı bölmeyi daha binlerce kez kaldırıp indirecektir; yüz binlerce ve belki de milyonlarca mektubu önündeki masanın üstüne koyacak ve yüz binlerce ya da milyonlarca kez siyah mühürü tutup pulların üzerine hep aynı gürültüyle vuracaktır. Belki buna alışık olan bileği giderek daha iyi, daha mekanik çalışacak, giderek otomatikleşecek ve canlı bedenin yerini alacaktır. Mühürleyeceği mektuplar farklı mektuplar olacak, fakat sonuçta hep mektup mühürleyecek, pul kullanacaktır. Günler değişecek, fakat hep 8’den 12’ye ve 2’den 6’ya kadar devam eden işgünü olarak kalacak ve görev, bütün çalışma yaşamı boyunca hep aynı, hep aynı, hep aynı görev olacaktır.

Belki de camlı bölmenin arkasındaki sarı saçlı genç memure, bu sessiz yaz sabahında gelecekle ilgili olarak böyle düşünmektedir, belki de düşlere dalmıştır. Masanın üstünden kucağına kayıveren elleri birbirine kenetlenmiş, hareketsizce duruyordu, zayıf, yorgun ve solgun eller. Masmavi gökyüzü ve kavurucu sıcağıyla bir temmuz günü öğle üzeri Klein-Reifling Postanesi’nde yapılacak pek iş yok, sabah işleri bitirilmişti, tütün çiğneyen kambur postacı Hinterfellner mektupları çoktan dağıtmıştı bile. Akşamdan önce paket ya da göndermek üzere fabrikadan deneme ürünü de gelmez artık. Kır insanının, günün bu saatinde yazmak için ne isteği var ne de zamanı. Köylüler başlarına geçirdikleri kocaman hasır şapkalarıyla uzaklardaki üzüm bağlarında çalışıyorlar. Tatil dolayısıyla okula gitmeyen çocuklar çıplak ayaklarıyla derede koşuşturuyorlar. Kapının önünde uzanan ve yer yer kamburlaşmış taş kaldırım, kavurucu öğle sıcağında bomboş. Şimdi eve gidip düşlere dalmak ne güzel olur! Kâğıtlar ve formlar, indirilen panjurların yapay gölgesinde, çekmecelerde ve raflarda öğle uykusundalar. Aletlerin metal aksamları içerinin loş ışığında miskin miskin parıldıyor. Sessizlik, eşyaların üzerine parlak toz zerrecikleri gibi çökmüştü. Sadece kapalı pencereler arasında uçuşan sivrisineklerin çıkardıkları tiz keman sesi ve bir yabanarısının çaldığı viyolensel, cüceler orkestrasının yaz konserini anımsatıyor. Panjurların indirilmesiyle kısmen serinlemiş bu odada hiç durmadan hareket eden tek şey, pencerelerin arasında asılı bulunan ahşap çerçeveli duvar saatidir. Her saniye vuruşuyla bir damla zamanı yutuyor, fakat saatin çıkardığı ince ve tekdüze ses, insanı ayık tutmaktan çok, uyutuyor. İşte bu memure, uyuyan küçük dünyasının ortasında tatlı bir sarhoşluk içindedir. Aslında bir elişi yapmak istemişti; bu, yanında getirdiği iğne ve makastan belli oluyor, ancak işlediği elişi buruşup yere düştü ve memurenin eğilip onu yerden almaya ne isteği var ne de hali. Gevşemiş ve neredeyse soluğu kesilmişçesine koltuğuna yaslanmış, kapalı gözlerle hiçbir iş yapmamanın verdiği o güzel duygunun keyfini çıkarıyor.

Ama birdenbire, o da ne öyle: Tak! Memure ürkerek yerinden fırlıyor. Ve bir kere daha, bu kez daha sert, daha mekanik, daha hızlı: tak, tak, tak. Mors cihazının maniplesi hiç durmadan vuruyor ve cihaz gacırdayarak harekete geçiyor: Bir telgraf –Klein-Reifling’de çok ender rastlanan bir durum– kaydedilmeyi bekliyor. Memure bir hamlede o tatlı sarhoşluk uykusundan uyanıyor, hızla seyyar masaya koşuyor ve cihazın şeridini devreye sokuyor. Ancak, gelen ilk sözcükleri okur okumaz donakalıyor, çünkü burada çalıştığından beri ilk kez kendi adının bir telgraf metni üzerinde yer aldığını görüyor. Ne olduğunu anlamadan metni defalarca okuyor. Bu da ne demek şimdi? Neler oluyor? Pontresina’dan kendisine telgraf çeken de kim? “Christine Hoflehner, Klein-Reifling, Avusturya. Ziyaretine gerçekten çok seviniyoruz. Yolunu bekliyoruz, istediğin zaman, istediğin gün gelebilirsin, yalnız geleceğin günü bize önceden telgrafla bildir. En içten sevgilerle. Claire – Anthony.” Memure bir an düşünüyor: Kendisini davet eden bu Herr ya da Frau Anthony de kimmiş? Yoksa arkadaşlarından birisi aptalca bir şaka mı yapmıştı? Ama daha sonra birden, annesinin haftalar önce kendisine teyzesinin bu yaz Avrupa’ya geleceğini söylediğini anımsıyor. Evet, doğru, teyzesinin adı da Klara, Anthony de eşinin adı olmalı. Annesi hep ona “Anton” derdi. Evet, evet doğru, şimdi daha iyi anımsıyor, her şey apaçık ortada, birkaç gün önce annesine Cherbourg’dan bir mektup gelmişti ve annesi tuhaf bir biçimde mektubun içeriğinden kendisine hiç söz etmemişti. İyi ama telgraf doğrudan kendisine geliyordu. Yoksa sonunda Pontresina’ya, teyzesinin yanına kendisi mi gidecekti? Hayır, hayır, bu asla söz konusu olamaz. Adının üzerinde yer aldığı şeride tekrar tekrar bakıyor; kendi adına gelen ilk telgraftı bu. Merakla ve şaşırmış olarak metni defalarca baştan okuyor. Hayır, olmaz. Bu doğru değil. En iyisi öğleye kadar beklemek ve daha sonra eve gidip bütün bunların ne anlama geldiğini anneme sormak. Hemen anahtarı alıyor, binanın kapısını kilitliyor ve doğruca eve koşuyor. Telaşından telgraf cihazının kolunu indirmeyi de unutuyor. Ve cihazın pirinç maniplesi, boş odada açık bırakılıp gidilmesine isyan edercesine, boş şeride hiç durmadan tak, tak, tak vurup duruyor.

Elektrik kıvılcımının düşünceden daha hızlı olduğunu insan olarak algılayabilmemiz asla olası değil, çünkü beyaz ve sessiz bir şimşek gibi bu küçücük Avusturya postanesinin bunaltıcı, yer yer küf kokan nemli zeminine ulaşan bu yirmi üç sözcük, daha birkaç dakika önce üç eyalet ötede, masmavi bir gök kubbesi altında uzanan, buzulların gölgelediği ve sarı mavi renkli kantaron çiçekleriyle örtülü Engadin Platosu’nda yazılmıştı. Telgraf kâğıdının üzerindeki mürekkep henüz kurumadan, metnin içeriği buradaki bir insanın yüreğini telaşlandırmaya yetiyor.

Orada şunlar olmuştu: Anthony van Boolen Hollandalı, ancak bir pamuk tüccarı olarak yıllardan beri Amerika Birleşik Devletleri’nin güney eyaletlerinde yaşıyor. İyi kalpli, uyuşuk, aslına bakılırsa hiç de önemli bir kişiliği olmayan Anthony van Boolen, Palace Hotel’in camlı ve rengârenk ışıklarla donatılmış terasında kahvaltısını henüz bitirmişti ki kahvaltının en güzel bölümü, koyu kahverengi nefis bir Havana purosu geldi; puro, ağzı sıkı sıkı kapatılmış bir teneke kutu içerisinde, doğrudan üretim merkezinden geliyordu. Gerçek bir sigara tiryakisi olan bu şişman ve göbekli adam, ilk çekişin keyfini en iyi biçimde çıkarabilmek için koltuğuna yayıldı, bacaklarını karşısındaki hasır koltuğa uzattı ve daha sonra New York Herold gazetesini önüne açarak, para ve menkul kıymetler borsası verilerinin yer aldığı kocaman ekonomi sayfasına daldı. Masada, tam karşısında oturan karısı Claire –eskiden sadece Klara diye çağırılırdı– bu arada biraz canı sıkılmış olarak, sabahları içmeyi alışkanlık haline getirdikleri greyfurt suyunu hazırlıyordu. Claire yılların verdiği deneyimle, her sabah kocasıyla arasında oluşan bu kâğıttan duvarı yıkma girişiminin sonuçsuz kalacağını çok iyi biliyordu. Bu yüzden otelin kahverengi kepli, elma yanaklı sevimli komisinin birdenbire önüne dikilerek, sabah postasını uzatması Claire’i çok mutlu etti: Tepsinin içinde sadece tek bir mektup vardı, fakat içeriğinin Claire’i çok meşgul ettiği belli oluyordu, çünkü bunca başarısız girişimine rağmen hiç akıllanmamış olacak ki kocasının gazete okumasını kesmeye çalıştı: “Anthony, bir dakika lütfen,” dedi. Gazete hiç kımıldamadı. “Seni rahatsız etmek istemiyorum Anthony, bir saniye beni dinle lütfen, hemen konuşmamız gerek. Mary...” –farkında olmadan İngilizce ifade etti– “Mary mektubunda, çok istemesine rağmen gelemeyeceğini yazıyor: ‘Kalbimden çok rahatsızım, doktorum iki bin metre yüksekliğe kalbimin dayanamayacağını söylüyor. Ama eğer kabul ederseniz kendi yerime, on dört günlüğüne, kızım Christine’yi göndermek istiyorum, sen onu tanırsın Klara, en küçük ve sarışın olanı. Savaş öncesinde sana bir resmini göndermiştim. Gerçi bir postanede çalışıyor, ancak şimdiye kadar hiç izin kullanmadı. İzin dilekçesini verir vermez, izne ayrılabilir. Yıllar sonra seni, sevgili teyzesini ve onun saygıdeğer eşini ziyaret etmekten kuşkusuz mutluluk duyacaktır.’”

Gazete hiç kımıldamadı. Claire’in sabrı kalmamıştı: “Evet, ne diyorsun, Christine buraya gelsin mi?.. Burada ciğerlerine biraz temiz hava girmesinin zavallı çocuğa ne zararı olur, kaldı ki akraba olmanın gereği de bu. Okyanusu aşıp buraya kadar geldiğime göre kız kardeşimin çocuğunu yakından tanımam gerekir, diye düşünüyorum, zaten başka türlü bir ilişki kurmak da olası görünmüyor. Onu buraya davet etmemin bir sakıncası var mı sence?”

Gazete biraz kımıldadı. Beyaz sayfanın üzerinden önce havananın dumanı gri mavi halkalar halinde yükseldi, daha sonra ağır ve umursamaz bir ses tonuyla Anthony eşini yanıtladı: “Not at all. Why should I?”¹

Bu kısa ve özlü cevapla konuşma bitmiş ve yazgının bir insan yaşamında oynadığı oyun böylece başlamış oluyordu. Yıllar sonra bir ilişki yeniden kurulmuştu, çünkü yalnızca “van” sözcüğünün Hollandaca olmasına ve neredeyse soylu unvanını taşıyan adına ve karıkoca olarak İngilizce konuşup anlaşmalarına rağmen Claire van Boolen, Marie Hoflehner’in kız kardeşinden başkası değildi, bundan dolayı da Klein-Reifling’de çalışan posta memuresinin öz teyzesiydi. Çeyrek asır önce Avusturya’yı terk ederken arkasında biraz karanlık bir geçmiş bırakmıştı; Frau Claire van Boolen bunu –belleklerimiz bize her zaman yardımcı olur– artık anımsamak istemiyordu, kız kardeşi de kendi kızını bu konuda yeterince bilgilendirmemişti. Fakat şu gerçekti, o zamanlar bu olay büyük heyecan uyandırmıştı, eğer akıllı ve becerikli insanlar çıkıp da halkın merakını çeken bazı şeyleri gizlememiş olsalardı, daha kötü sonuçlara neden olabilirdi. Frau Claire van Boolen, o zaman pazaryerindeki bir moda salonunda modellik yapan ve Klara adıyla çağrılan sıradan bir kızdı. Fakat fıldır fıldır gözleri ve zarif hareketleriyle karısını provaya getiren yaşlı bir kereste üreticisini baştan çıkarmasını bilmişti. Moda salonunun kapısının önünde saatlerce bekledikten ve birçok umutsuz ataktan sonra zengin ve oldukça da tutucu biri olan kereste üreticisi, birkaç gün içerisinde bu alımlı ve aynı zamanda da büyüleyici sarışına sırılsıklam âşık oldu ve çevresinin hiç de hoş karşılamadığı bir cömertlikle, genç kızla kurduğu ilişkiyi ilerletti. On dokuz yaşındaki manken, kendi halinde ve düzgün bir yaşam süren ailesinin tepkisine aldırmadan, her şeyi eleştiren ve hiçbir şeyi beğenmeyen müşteriler için aynanın karşısında sadece prova amacıyla giyebildiği en şık tuvaletlere ve kürklere sahip olmuş, özel bir arabayla gezintiler yapmaktadır. Ne kadar güzel giyinir ve şık olursa, zengin sevgilisinin daha çok hoşuna gitmektedir; yaşlı kereste üreticisi kesenin ağzını gittikçe daha çok açmakta ve genç sevgilisini daha çok giydirmekte ve süslemektedir. Birkaç hafta sonra Klara bu yaşlı adamı kendisine öyle bağladı ki adam karısından gizli olarak bir avukata başvurdu ve onu, boşanma işlemlerini başlatmakla görevlendirdi. Klara, Viyana’nın en zengin kadınlarından biri olmak üzereydi ki kereste üreticisinin isimsiz mektuplarla uyarılan karısı tam bir aptallık örneği sergileyerek olaya müdahale etti. Otuz yıllık mutlu bir evlilikten sonra birdenbire işe yaramaz bir at gibi, yuları çıkartılıp bir kenara atılmasına haklı olarak çok öfkelenen kadın, bir tabanca satın aldı ve birbirlerine hiç de yakışmayan bu çifti, yeni döşenmiş bir evde aşk yaparken bastı. Öfkesinden çılgına dönen bu talihsiz kadın, silahını doğrudan doğruya eşini baştan çıkartan Klara’ya yöneltti ve iki el ateş etti. Mermilerden biri hedefini şaşırdı, ancak ikincisi üst koluna isabet etti. Yaralanma olayının önemli olmadığı anlaşılsa da yan etkileri bakımından utanç verici bir durumdu kuşkusuz: olay yerine koşarak gelen komşular, kırılan pencerelerden yükselen imdat çığlıkları, kapıların zor kullanılarak kırılması, ayılıp bayılmalar ve tartışmalar, doktorlar, polisler, düzenlenen tutanaklar ve bütün bunlar yetmiyormuş gibi bir de duruşmaya ve skandala neden olan tarafları aynı ölçüde korkutan dava. Çok şükür zenginlerin davalarına bakan avukatlar sadece Viyana’da yaşamıyor, böylesi yüz kızartıcı işleri takip etmekte uzmanlaşmış yetenekli avukatlara her yerde rastlamak olası; alanında oldukça deneyimli bir avukat olan Karplus, zamanında harekete geçerek olayın tehlikeli bir boyut kazanmasına engel oldu. Klara’yı bürosuna davet etti. Klara sargılı koluna rağmen oldukça şık giyinmiş olarak büroya geldi ve Avukat Karplus’un hazırladığı sözleşmeyi ilgiyle okudu; sözleşme hükümlerine göre tanık olarak mahkemeye çağrılmadan önce Amerika’ya gitmeyi kabul etmekle yükümlü kılınıyordu, Amerika’da bir defaya mahsus olmak üzere alacağı tazminattan başka, uslu durması koşuluyla, görevlendirilecek bir avukat aracılığıyla beş yıl boyunca her aybaşı kendisine belli bir meblağ daha ödenecekti. Bu skandaldan sonra artık Viyana’da mankenlik yapmak istemeyen ve ailesi tarafından da evden kovulan Klara, hiç öfkelenmeden, önüne konulan dört sayfalık sözleşmeyi okudu, alacağı parayı çabucak hesapladı, aslında öngörülen parayı beklediğinden çok buldu, fakat yine de 1.000 guldenlik bir ek istekte daha bulundu. Bu isteği de kabul edildi ve Klara, buruk bir gülümsemeyle sözleşmeyi imzaladı, okyanusu aşarak Amerika’ya ulaştı ve verdiği karardan asla pişmanlık duymadı. Daha yolda pek çok evlilik teklifi aldı ve bunlardan birisini hemen değerlendirdi: New York’ta, kaldığı bir pansiyonda şimdiki eşi van Boolen’le tanıştı, o zamanlar bir Hollanda ihracat şirketinde küçük bir komisyoncu olarak çalışan van Boolen, eşinin yanında getirdiği ve kaynağını hiçbir zaman öğrenemediği küçük sermayeyle Güney’e gidip bağımsız olarak çalışmaya karar verdi. Üç yıl sonra iki çocukları oldu, beş yıl sonra bir evleri, on yıl sonra da Avrupa’yı yerle bir eden savaş sayesinde paralarına para kattılar ve büyük bir servetin sahibi oldular. Bu arada büyüyen oğlanlar da komisyonculuk işini öğrenmiş ve babalarının kurduğu şirketteki işleri üstlenmişti, böylece artık yaşlanmış olan çift, yıllar sonra gönül rahatlığıyla güzel bir Avrupa gezisine çıkabiliyordu. Fakat tuhaf bir durum ortaya çıkıyor: Gemi, Fransa’nın Cherbourg kentinin pırıl pırıl sahillerine tam yaklaşmıştı ki Claire’in vatan algısı bir anda değişiverdi. Yıllar boyunca Amerika’da yaşamış, kendisini her bakımdan bir Amerikalı gibi hisseden Claire, karşısında uzanan kara parçasının Avrupa olduğunu görünce, birdenbire gençlik yıllarını ve ülkesi Avusturya’yı anımsadı ve kardeşiyle küçücük karyolalarında yan yana yatıp uyudukları geceler ve bunun gibi daha binlerce anı birer birer gözlerinin önünden geçti ve zavallı, dul kalmış kardeşine yıllardan beri tek bir satır bile olsun yazmadığı için kendinden utandı. Artık daha fazla bekleyemezdi: Karaya ayak basar basmaz, işte o mektubu, içine yüz dolar koyup kız kardeşini davet ettiği mektubu yazdı.

Ancak bu daveti kız kardeşine değil de onun kızına yapmak zorunda kalmıştı; Frau van Boolen eliyle işaret eder etmez otelin kahverengi üniformalı komisi bir ok gibi yerinden fırladı ve daveti içeren telgraf kâğıdını alıp postaneye götürdü. Birkaç dakika sonra mors cihazının maniplesi harekete geçti ve cihazın gönderdiği sinyaller binanın damından dışarıya, titreşen bakır tellere ulaştı ve binlerce kilometre uzunluğundaki bu tellerle, akıp giden trenlerden, tozu dumana katan otomobillerden çok daha büyük bir hızla, bir şimşek hızıyla yoluna devam etti. Göz açıp kapatıncaya kadar eyalet sınırını aşmış, binlerce dağ ve tepeden oluşan Vorarlberg’e, şirin prenslik Liechtenstein’a ve platolarıyla ünlü Tirol’a, oradan da dağları ve buzulları aşarak Tuna Vadisi’ne inip Linz’e ulaştı ve bir transformatöre girdi. Burada birkaç saniye dinlendikten sonra “hızlı” sözcüğünün algılanışından çok daha büyük bir hızla Klein-Reifling Postanesi’nin çatısındaki istasyondan içeriye, alıcı cihaza, oradan da sözcüklere dönüşerek meraktan yüreği kabarmış, gördüklerine inanamayan şaşkın bir insanın önüne geldi.

Hemen köşenin başında köhne bir çiftlik evi var. Basamaklarına basıldığında gacur gucur sesler çıkaran kara bir ahşap merdiven bu evin küçük pencereli çatı katına çıkıyor. Christine ve annesi işte burada oturuyorlar. Kışları yağan karı kesen geniş dam saçağı, gündüzleri ışığın içeri girmesini engelliyor; ev sadece akşamüzerleri cılız bir güneş ışığı alsa da o da ancak pencere kenarındaki sardunyalara kadar ulaşabiliyor. Bu yüzden bu tahta çatılı evin içindeki her şey, yatak çarşaflarına varıncaya kadar sürekli küf ve rutubet kokuyor. Yılların birikimi kokular, çürük ve mantarlaşmış tahtalara iyice işlemiş. Böyle bir ev normal zamanlarda herhalde sadece depo olarak kullanılırdı. Ancak savaş sonrası yaşanan korkunç konut sorunu, bu insanları alçakgönüllü yapmıştı; dört duvar arasına iki yatak, bir masa ve eski bir sandıktan oluşan eşyalarını koyabilecek bir ev bulabildikleri için Tanrı’ya şükrediyorlardı. Hatta ata yadigârı deri koltuk bile çok yer işgal ettiği için yok pahasına bir eskiciye satıldı; fakat daha sonra bunun büyük bir hata olduğu anlaşıldı, çünkü yaşlı Frau Hoflehner’in şişen ve su toplayan bacakları işlevini yerine getirememeye başladığında oturup dinlenebileceği tek yer olarak sadece yatak kalıyordu.

Yorgun ve genç yaşta ihtiyarlamış bu kadın, kumaş bandajlarla sardığı, üzeri yer yer şişmiş ve damarlarındaki kanın pıhtılaşmasıyla mosmor olmuş hasta bacaklarını, çamaşırhanesi olmayan bir sahra hastanesinde çamaşır yıkayarak geçirdiği (çalışmak zorundaydı) iki yıllık hizmetine borçlu. O zamandan beri Frau Hoflehner’in yürümesine yürümek denmez; bu daha çok, sürüklenmektir. Bu iri yapılı kadın ne zaman ayağa kalkıp yürümek istese, bir adım bile atamadan acılar içinde kıvranarak yere yığılıyor. Fazla yaşayamayacağını kendisi de biliyor. İşte bu yüzden bir saray müşaviri olan kayınbiraderinin devrimden sonra, tam zamanında harekete geçerek Christine’ye bu posta memurluğu işini bulmuş olması Frau Hoflehner’i çok sevindirmişti; gerçi Christine çok az maaş alıyordu ve kimselerin uğramadığı ücra bir köyde yaşıyorlardı, ancak yine de bir yaşam güvenceleri, dört duvar arası da olsa, başlarını sokacak bir evleri vardı, kıt kanaat geçinip gidiyorlardı; aslında bu yaşamak değil, olsa olsa daha dar bir eve, içine konacağı tabuta alışmaktır.

Bu dört duvar arasında sürekli sirke ve rutubet kokusu, yatalak hasta odası kokusu var. Hemen bitişikteki küçücük mutfağın tam kapanmayan kapısından sıcak yemek kokusu ve buharı, için için yanan bir kumaştan çıkan bir duman gibi sürekli içeriye giriyor. Odaya girer girmez, Christine’nin yaptığı ilk hareket pencereyi açmak oldu. Bu ani hareket ve gürültüden, hasta yatağında yatmakta olan yaşlı kadın irkilerek uyanıyor ve inlemeye başlıyor. Bu onun isteyerek yaptığı bir şey değil, ne zaman uykusundan uyandırılsa, tıpkı kırık dökük bir sandık gibi, dokunmak şöyle dursun, yanına yaklaşınca bile gıcırdamaya başlayan bir sandık gibi ciyak ciyak bağırmaya başlıyor: Romatizma hastası olan birinin ani hareketlerden sonra oluşan şiddetli ağrıları önceden algılayıp ondan korkması gibi bir şey bu. Yaşlı kadın önce inleyip sızlıyor, daha sonra korkunç acıların şiddetiyle yarı baygın bir halde soruyor: “Ne var?” Tam ayılıp kendisine gelmemiş olsa da öğle yemeği için vaktin henüz erken olduğunu sezebiliyor. Herhalde önemli bir şey oldu, diye düşünürken, kızı telgrafı eline tutuşturdu.

Yaşlı kadının her hareketi kendisine büyük acı veriyor. Bu romatizmalı el güçlükle komodinin üzerindeki gözlüğe uzanıyor ve çelik çerçeveli gözlüğü ilaç kutularının arasından alıp gözüne yerleştirmesi epeyce zaman alıyor. Fakat telgrafı okur okumaz, hasta kadının ağır gövdesi elektrik çarpmış gibi titremeye başlıyor, heyecandan yerinden fırlıyor, soluk soluğa kalıyor ve düşmemek için kendisini var gücüyle Christine’nin kucağına atıyor. Kendisinin bu durumundan korkan kızına sımsıkı sarılıyor, titriyor, gülüyor, inliyor, bir şeyler söylemek istiyor, ancak bunu başaramıyor. Sonunda, bitkin bir halde ellerini kalbinin üstüne bastırıyor ve kendisini koltuğa bırakarak derin bir soluk alıyor ve bir dakika öyle kalıyor. Daha sonra titreyen dişsiz ağzından karmaşık ve bölük pörçük tümcecikler çıkıyor, bunları kahkahalar ve nedeni anlaşılamayan sevinç çığlıkları izliyor. Kekeleyerek kurmaya çalıştığı tümceler ve el işaretleriyle derdini anlatmaya çalışırken, yaşlı kadının gözlerinden yaşlar boşalıyor, boşalan gözyaşları yanakları üzerinden aşağıya doğru akarak solgun ve titreyen dudaklarını ıslatıyor. Bu komik ve ürkütücü görüntü karşısında şaşkına dönen Christine’ye heyecanlı heyecanlı bir sürü karışık şey sıralıyor: Tanrı’ya şükürler olsun, şimdi her şey daha iyi olacak, bu yaşlı, bu işe yaramaz hasta kadın artık huzur içinde ölebilir. Yalnızca bu amaçla geçen ay haç ziyaretinde bulundum; haziranda, yalnızca bu amaçla Tanrı’ya dua edip ondan tek bir şey istemiştim, o da kız kardeşim Klara’nın ben ölmeden önce buraya gelmesi, benimle ve sen zavallı kızımla ilgilenmesiydi. Şimdi bu dileğim gerçekleşiyor, buna çok seviniyorum. Evet, dualarım kabul edildi, kız kardeşim şimdi burada, bizim ülkemizde ve sen Christine, onu ve eşini kaldıkları otelde ziyaret etmeye gidiyorsun; teyzen bu daveti mektupla da yapmıyor, daha çok para ödeyerek bize telgraf çekiyor, iki hafta önce de yüz dolar göndermişti. Klara’nın altın gibi bir kalbi var, o hep iyi kalpli ve cana yakın biriydi zaten. Ama sen cebine yüz doları koyup bu halinle oraya gitmemelisin, hayır, bu olmaz. Teyzenleri kaldıkları o lüks termal otelde ziyaret etmeden önce, prensesler gibi giydirip süslemeliyim seni. Evet Christine, orada zengin ve kültürlü insanların arasında olacaksın, ilk kez zengin ve seçkin insanların nasıl yaşadıklarını göreceksin. İlk kez, Tanrı’ya şükürler olsun ki, onlar gibi yaşayacak, onlar gibi yiyip içeceksin, bunu gerçekten hak ettin çocuğum. Şimdiye kadar yaşamından ne elde ettin, neye sahip oldun ki, hiçbir şey, sürekli çalışma, görev ve işkence, bütün bunlar yetmiyormuş gibi bir de benim gibi huysuz ve elinden hiçbir şey gelmeyen yaşlı bir kadına, yapacağı en akıllı şeyin bir an önce bu dünyadan ayrılıp öteki dünyaya göçmesi olan bir yatalak hastaya bakmak zorundasın. Zavallı çocuğum, tüm gençliğini hasta annen ve şu lanet olası savaş yüzünden berbat ettin. Yaşamının en güzel yıllarını bana bakmakla geçirdin. Ama artık mutlu olabileceksin. Teyzenin ve kocasının yanında çok kibar olmalısın, her zaman kibar ve alçakgönüllü olmaya çalış yavrum, teyzenden çekinmene hiç gerek yok. Klara’nın altın gibi bir kalbi var, o çok iyi bir insan, inanıyorum ki günün birinde ölüp yerin altına girdiğimde, sana sahip çıkacak ve seni bu sevimsiz yerden, bu ahırdan kurtaracaktır. Eğer teyzen seni Amerika’ya götürmek isterse buna hayır deme sakın, bu kokuşmuş devletten ve bu kötü insanlardan uzaklaşmaya bak ve beni de kendi yazgımla baş başa bırak. Bakımevinde bir yer bulurum kendime, zaten şurada ne kadar ömrüm kaldı ki... Oh, ne güzel, artık huzur içinde ölebilirim, şimdi her şey iyi olacak.

Üst üste giydiği iç çamaşırlarla kendisini sarıp sarmalayan bu yaşlı kadın yürümek istiyor, fakat sürekli sendeliyor, balon gibi şişmiş kocaman bacaklarıyla bir ileri bir geri yalpalıyor, öyle ki üzerine bastığı tahta zemin çatur çutur sesler çıkarıyor. Elindeki kırmızı renkli kocaman mendille sürekli gözlerini siliyor, çünkü gözlerinden boşalan yaşlar sevinmesine engel oluyor, sürekli el işaretleri yaparak kızına içinden geçenleri anlatmaya çalışıyor, ayağa kalkıyor, sonra sızlanarak yeniden oturmak zorunda kalıyor, burnunu siliyor ve yeni tümceler kurabilmek için soluklanıyor ve böylece kendisini bu heyecan ve coşku seli içinde tutmaya çalışıyor. Aklına yeni yeni şeyler geliyor, kendi kendine konuşuyor, tuhaf şeyler söylüyor, seviniyor, inliyor ve kız kardeşinin kendilerine yaptığı bu sürpriz davet karşısında duygulanarak hüngür hüngür ağlıyor. Tam yorulup da bitkin düştüğü bir anda Christine’nin, duyduğu sevinci kendisiyle paylaşmadığını; yüzü sapsarı olmuş, şaşkın ve huzursuz bir halde karşısında öylece durduğunu, gözlerinde sevinç yerine şaşkınlık ifadesi olduğunu, kendisine yanıt vermekte zorlandığını fark ediyor. Bu, yaşlı kadının canını sıkıyor. Bütün gücünü toplayarak oturduğu koltuktan bir kere daha kalkıyor ve yüzüne şaşkın şaşkın bakan kızına yöneliyor, onu sevgiyle kucaklıyor ve sanki uyuyormuş da uykusundan uyandırmak istiyormuş gibi silkeliyor onu: “Neden susuyorsun? Neyin var senin benim aptal çocuğum? Karşımda korkuluk gibi duruyorsun ve hiçbir şey söylemiyorsun. Sahip olduğumuz en büyük şans bu. Buna sevinmelisin. Söyle bakalım, neden sevinmiyorsun?”

Yönetmelik bütün posta çalışanlarının mesai saatleri içerisinde görev yerlerinden uzunca bir süre ayrılmalarını en sert biçimde yasaklıyor; özel sorunlar, çok önemli de olsa, yasaların önünde geçerli bir neden değildir: Önce hizmet, sonra insan; önce biçim, sonra içerik. Klein-Reifling Postanesi’nin memuresi yaptığı bu kısa kaçamaktan sonra yeniden işinin başına dönüyor ve camlı bölmenin arkasındaki yerini alıyor. Bu arada kendisine işi düşenin olmayışı iyi. Bırakıp gittiği masanın üstündeki boş kâğıtlar ve formlar hâlâ öğle uykusundalar. Kaydettiği haberlerle genç memureyi yeterince telaşlandıran telgraf cihazı, yarı karanlık odada sessiz ve pırıl pırıl parıldıyor. Tanrı’ya şükür, ne gelip giden olmuş ne de hizmet aksamıştır. Teyzesinin yaptığı sürprizin sarhoşluğu içerisinde, tellerle ulaşan haberin iyi mi kötü mü olduğunu anlayamayan Christine, kendisini telaşlandıran bu haber hakkında sakin sakin düşünmeye başlıyor. Parçaları bir araya getiriyor ve olayı yavaş yavaş kavramaya başlıyor. İlk kez annesinin yanından ayrılıp on dört günlüğüne, belki de daha uzun bir süre için tanımadığı insanların yanına, hayır hayır, Klara teyzesine, annesinin kız kardeşinin kaldığı otele, seçkinlerin kaldığı bir otele gidecekti. Yıllık iznini, çoktandır hak ettiği yıllık iznini yıllar sonra ilk kez kullanacak ve doğru dürüst dinlenebilecek, ilk kez dış dünyayı tanıyacak, yeni şeyler, farklı şeyler görecekti. Christine düşlere dalmış, bunları düşünmektedir. Evet, bu iyi bir haber, annem haklı, bu kadar sevinmekle gerçekten haklı annem. Doğrusunu söylemem gerekirse, bunca yıldan sonra evimize gelen en iyi haber bu. İlk kez bu sıkıcı iş ortamından uzaklaşıp özgür kalabilmek, yeni yerler ve yeni yüzler görebilmek yüce Tanrı’nın bir lütfu değilse, nedir? Ve birdenbire annesinin sinirlenerek kendisine yönelttiği o şaşırtıcı soru kulaklarında çınlamaya başlıyor: “Söyle bakalım, neden sevinmiyorsun?”

Annem haklı, hem de çok haklı. Neden sevinmiyorum? İçimde neden bir şeyler kıpırdamıyor? Duyduğum haber karşısında heyecanlanacağım yerde neden büsbütün kaygılanıyorum? Christine, gökyüzünden titreyerek gelen bu sürpriz habere bir yanıt verip veremeyeceği konusunda tekrar tekrar kalbinin sesini dinliyor, fakat hâlâ şaşkın ve nedenini bilemediği bir korku var içinde. Çok tuhaf, neden sevinemiyorum ben, diye düşünüyor. Mektup çuvallarından çıkardığım o birbirinden güzel kartpostalları, gri renkli Norveç fiyortlarını, Paris’in geniş bulvarlarını, Sorrento’nun masmavi koyunu, New York’ un ünlü gökdelenlerini yüzlerce kez elime alıp, derin bir iç çekişle zarflara koymamış mıydım? Bunları görebilecek miyim, buralara gitmek bana ne zaman kısmet olacak, diye kendi kendime hep sormamış mıydım? İşsiz güçsüz oturduğum öğle öncesi mesai saatlerinde beni tutsak eden bu anlamsız posta yardımcılığı işinden ve zamanla yaptığım bu kahredici yarıştan kurtulmayı hep düşlememiş miydim? Bir kez olsun dinlenmeyi, hiçbir şey düşünmeden, hiçbir şeyle ilgilenmeden hayatımı yaşamayı istemiyor muydum? İnsana rahat vermeyen o uyku katili çalar saatle uyandırılıp yataktan kalkmak, giyinmek, sobayı yakmak, süt ve ekmek almak, işe gitmek, mühür basmak ve yazmak, telefona bakmak ve daha sonra tekrar eve gelip hemen ütü masasının başına geçerek ütü yapmak, ocağı yakmak, yemek pişirmek, çamaşır yıkamak, yama yapmak, sökük dikmek, yatalak hastaya bakmak ve sonunda yorgun ve bitkin düşüp uykuya dalmak; bu tür günlük işlerden kurtulmayı binlerce ve belki de yüz binlerce kez düşlememiş miydim? İşte sonunda düşlerim gerçek oluyor, artık tatile çıkabileceğim, buralardan uzaklaşıp özgür olacağım; öyleyse –annem çok haklı– neden sevinmiyorum? Neden buna hazır değilim?

Bakışlarını binanın buz gibi soğuk duvarına dikmiş, yorgunluktan omuzları öne düşmüş bir halde masasında oturuyor ve içindeki gecikmiş sevinç kıvılcımının ateşlenmesini bekliyor. Bilinçsizce nefesini tutuyor ve gebe bir kadın gibi iyice öne eğilerek içinden gelecek sese kulak veriyor. Fakat hiçbir kıpırtı duymuyor. Vücudunun içi boş ve kuş cıvıltıları duyulmayan bir orman kadar sessiz; yirmi sekiz yaşındaki posta memuresi, giderek daha da büyük bir çabayla, sevinmenin nasıl bir şey olduğunu anımsamaya çalışıyor ve bunu unutalı çok olduğunu ürpererek anlıyor: Çocuklukta öğrenilen yabancı dil gibi bir şey bu, çocukluğunda öğrendiği, daha sonra unuttuğu bir yabancı dil gibi. Başını önüne eğmiş, en son ne zaman güldüğünü ciddi ciddi düşünüyor ve yavaş yavaş anımsamaya başlıyor: Puslu bir aynadan yansır gibi bir resim beliriyor gözlerinin önünde, okul çantası kısacık kumaş montunun üzerinde bir öteye bir beriye sallanan ince bacaklı ve sarışın bir genç kız profili bu. Bir düzine çocuk çevresini sarmış, Viyana’nın kenar semtlerinden birinin parkında yakar top oynuyorlar. Topu her atışta cıvıl cıvıl bir kız sesi, neşeli bir gülüş, bir kahkaha seli yayılıyor çevreye. Christine o zamanlar gülmeye ne kadar da hazır olduğunu, gülme dürtüsünün gırtlağında nasıl da hazır beklediğini anımsayabiliyordu; öyle bir duygu hali ki sanki derisinin altında, herhangi bir yerde bir şey gizlenmiş, fıkır fıkır kaynıyor, kahkahalara dönüşmesi için dudaklarını hareket ettirmesi yetiyordu; evet, o zamanlar gülmeye nasıl da hazır, nasıl da istekliydi Christine. Fransızca derslerinde duyduğu herhangi bir komik söz, aptalca bir olay karşısında gülmemek için oturduğu sıraya tutunup dudaklarını nasıl da ısırmak zorunda kalırdı, çünkü o zamanlar çok önemsiz bir olay bile bu genç kızın kanını kaynatabiliyor ve ağzından beyaz tükürükler saçacak kadar gülmesine neden olabiliyordu. Öğretmenlerden birinin kekelemesi, aynanın karşısında yapılan kaş göz hareketi, kuyruğuyla oynayan bir kedi, caddede yürürken birisine dikkatle bakan bir subay; bu ve bunun gibi önemsiz ve küçük olaylar, en küçük bir kıvılcımda bile Christine’nin içindeki patlamaya hazır bombayı ateşlemeye fazlasıyla yetiyordu. Evet, her zaman gırtlağında hazır bekliyordu bu sevimli, bu dışarıya taşmaya hazır kahkaha seli; çocuksu dudakları uyurken bile gülmeye hazırdı.

Ve birdenbire Christine’nin gözlerinin önüne siyah bir sis perdesi geriliyor ve her şey, söndürülen bir fitil gibi öylece kalıyor: Yıl 1914, Ağustos ayının on birinci günü. Öğleden sonra yüzme havuzuna gitmişti, bir şimşek hızıyla soyunma kabinine girdi, soyundu ve on altısındaki körpe, sıcak ve fıkır fıkır kaynayan bedenini aynanın karşısında bir sağa bir sola dönerek tekrar tekrar seyretti. Sonra havuza girdi, yüzdü, ellerini suya vurup şaplatarak eğlendi, tramplenin üzerine çıkıp kız arkadaşlarıyla atlama yarışı yaptı ve böylece o güzel bedenini iyice serinletti; kulaklarında hâlâ birlikte yüzüp eğlendikleri o küçücük, o cıvıl cıvıl kız arkadaşlarının kahkahaları ve kikirdeşmeleri var. Daha sonra hızlı adımlarla ve koşarak evin yolunu tutmuştu, çünkü zaman çabuk geçmiş, eve yine geç kalmıştı. Paketleme işinde annesine yardım etmesi gerekiyordu: İki gün sonra yaz tatili için Kamptal’e gidilecekti. Merdivenin basamaklarını üçer üçer atlayarak yukarıya çıktı ve soluk soluğa kapıyı açtı. Ama tuhaf bir durumla karşılaştı. İçeriye adımını atar atmaz, annesi ve babası yapmakta oldukları konuşmayı birden kestiler. Bakışlarını ondan saklamaya çalışıyorlardı. İlk kez yüksek sesle konuştuğunu duyduğu babası tuhaf bir biçimde gazete okumaya başlıyor, annesinin ağlamış olduğu her halinden belli oluyor, çünkü elindeki mendili sinirli sinirli buruşturuyor ve çabucak pencerenin kenarına gidiyor. Ne oldu? Annesi ile babası kavga mı etmişlerdi? Hayır, hayır, kavga etmiş olamazlardı, çünkü babası birden geriye dönüyor ve elini şefkatle annesinin titreyen omuzlarına koyuyor. Fakat annesi bakışlarını hâlâ gizliyor, eşinin kolları arasında giderek daha da çok titremeye başlıyor. Ne olmuştu? Ne annesi ne de babası kendisiyle ilgileniyor, bir kez olsun dönüp yüzüne bakmıyorlar. Christine aradan on iki yıl geçmesine rağmen, o gün yaşadığı dehşet ânını hâlâ anımsıyor. Acaba kendisine mi kızmışlardı? Sonunda onları kızdıracak bir şey mi yapmıştı? Christine korku içinde –böyle durumlarda bir çocuk kuşkusuz korkar ve suçluluk duygusuna kapılır– sessizce mutfağa giriyor ve olanları aşçı Božena’ya anlatıyor, Božena ona, yan tarafta kalan subay uşağı Geza’nın bunun nedenini bilmesi gerektiğini söylüyor ve onun savaş çıktığından beri, lanet olası Sırpları parça parça edip etlerinden kuşbaşı yapacağız, dediğini ekliyor: Yedek subay olarak Otto ve onunla birlikte kız kardeşinin kocası da silah altına alınacaklarmış, annen ve baban bunun için üzgünler. Gerçekten de öyle oluyor, ertesi sabah Otto giydiği koyu mavi avcı üniforması, ayağında potinleri ve püsküllü kılıcıyla aniden kız kardeşinin odasına giriyor. Otto, stajyer lise öğretmeni olarak giydiği ütüsü bozuk siyah redingotuyla çok komik görünüyordu; bu soluk benizli, ince ve sırık gibi delikanlı, kısacık kesilmiş kıvırcık saçları ve yanaklarındaki ince, yumuşak sarı tüyleriyle gerçekten de komik görünüyordu. Ama şimdi dudaklarındaki canlılık ve heyecan fırtınasıyla ve dar kesimli asker üniformasıyla kız kardeşinin karşısında dimdik duran Otto, bambaşka biri olmuş, Christine onu tanımakta zorlanmıştı. Christine bir genç kız gururuyla onun yüzüne baktı ve ellerini birbirine vurarak, “Hayret, şaşırdım doğrusu, ne kadar da şık bir beyefendi olmuşsun böyle,” dedi. Her zaman yumuşak başlı bir kadın olan annesi bunun üzerine ona öyle bir tokat savurdu ki, Christine eğer dirseğiyle sandığa dayanmamış olsaydı, yere yuvarlanacaktı: “Sende hiç utanma yok mu, ne ruhsuz şeysin sen?” Fakat bu ani öfke ve kızgınlık, içinde duyduğu büyük acının yalnızca bir tesellisiydi. Titreyen ağzından boğumlanarak çıkan hıçkırıkları dudaklarından yükselen keskin ve acı bir feryat izliyor ve kadın, olanca gücüyle genç adama; erkeklere özgü davranış biçimini kaybetmemek için başını yana çevirmek zorunda kalan, ülkesinden ve vatandaş olarak yerine getirmesi gereken sorumluluklardan söz eden oğluna, umutsuzca sarılıyor. Bu durumu görmeye yüreği dayanamayan babası da başını çevirdiği için, yüzü sapsarı olmuş ve ağlamamak için dişlerini ısıran genç adam, kendisini var gücüyle kucaklayan annesinden neredeyse güç kullanarak kurtulmak zorunda kalıyor. Hemen annesinin yanaklarından öpüyor, her nasılsa kendisine hâkim olmayı başaran babasının elini sıkıyor ve Christine’yle de vedalaştıktan sonra hızla kapıdan dışarıya çıkıyor. Öğleden sonra kız kardeşinin kocası da vedalaşmaya geliyor, belediye meclisinde görev yapan önemli bir memur olduğu için ulaştırma bölüğünde çavuş olarak görevlendirileceğinden dolayı işinin daha kolay olduğunu, tehlikeden uzak kalacağını söylüyor ve sanki savaşa değil de eğlenmeye gidiyormuş gibi onlarla şakalaşıyor, espriler yapıyor ve böylece kendisini ve evdekileri teselli ediyor ve gidiyor. Fakat ikisi de arkalarında iki gölge bırakıyor, erkek kardeşinin dört aylık gebe eşi ve kucağında küçük çocuğuyla bir kız kardeş. Bu iki kadın akşamları masaya onlarla birlikte oturuyor, lambanın ışığı gitgide köreliyor ve yaşam Christine için zindan oluyor. Christine ne zaman iyi niyetle bir şeyler söylese, bütün gözler hemen ona çevriliyor ve yüzüne sert sert bakıyorlar. Anlattığı şeyin ne kadar kötü, ne kadar gayri ciddi olduğunu ve hâlâ ne kadar çocuksu davrandığını duymaktan, yatağında, yorganın altında bile utanıyor. Giderek karamsarlaşıyor. Gülmek son buluyor odaların içinde ve hafifliyor uykusu duvarların arasında. Geceleri tesadüfen uyandığında, yan taraftan hayali bir yağmur suyu damlıyormuş gibi hafif ve kesintisiz bir ses duyuluyor; bu, Christine’nin annesinin çıkardığı ses, saatlerden beri (uyuyamıyor) dizlerinin üzerine çökmüş, pırıl pırıl parlayan Meryem Ana tablosunun önünde oğlu için dua ediyor.

Ve yıl 1915. On yedi yaşında. Annesi ve babası on yıl daha yaşlandılar. Babası, sanki içindeki zehirli bir şey onu yiyip bitiriyormuş gibi günden güne eriyip gidiyor; bu ezişmiş büzüşmüş zavallı adam bir odadan ötekine gidebilmek için bile büyük çaba harcamak zorunda kalıyor; herkes işlerinin iyi gitmediğinin farkında. Altmış yıldan beri, daha büyükbaba hayattayken, geyik kafalarını ve öteki av hayvanlarını Bonifazius Hoflehner ve oğlu kadar sanatsal doldurabilen hiç kimse çıkmadı tüm imparatorluk sınırları içinde. Dört ya da beş yardımcısıyla birlikte sabahtan başlayıp gece geç vakitlere kadar canla başla çalışarak Arşidük Esterházy ve Schwarzenberg’in avladıkları hayvanları bile saraylarını süslemeleri için doldurmuştu. Fakat insanların birbirlerini öldürdüğü bu korkunç savaş yıllarında, haftalarca kapısının zilini çalacak Tanrı’nın bir kulu çıkmıyor, üstelik gelinin doğacak çocuğuna yatak almak ve torunun hastalığı için avuç dolusu para harcamak gerekiyor. Bu sessiz ve içine kapanık adamın omuzları gittikçe daha da çöküyor ve bir gün, Isonzo cephesinden gelen bir mektupla tam anlamıyla iki büklüm oluyor; mektup ilk kez oğlu Otto’nun elyazısıyla değil, yüzbaşısı tarafından yazılmıştı; neler olduğunu hepsi de hemen anlıyor: Bölüğünün ön saflarında çarpışırken gelen kahramanca bir ölüm, sürekli yas tutma vs. vs. Ev gittikçe daha da sessizleşiyor; annesi dua etmekten vazgeçiyor, Meryem Ana tablosunun üzerindeki lamba da içine gazyağı koymayı unuttukları için sönüyor.

1916, on sekiz yaşında. Günlük yaşamlarına yeni bir sözcük giriyor: Çok pahalı. Annesi, babası, kız kardeşi, ağabeyinin karısı, hepsi de geçim kaygısıyla, el yakan fiyat etiketlerine bakıp neyi nasıl ve nereden alacaklarını hesaplayarak günlük yaşamlarını sürdürmeye çalışıyorlar. Et çok pahalı, tereyağı çok pahalı, ayakkabı çok pahalı: Christine, pahalı olduğu korkusuyla soluk almaktan bile çekiniyor. İnsan yaşamı için gerekli olan en temel ürünlerin bile karaborsacıların eline düşmesi, insanların çatı aralarında ve karanlık bodrumlarda saklanan bu ürünleri yüksek fiyatlarla ve gizlice almak zorunda kalmaları ne kadar korkunç. Ekmek almak için dilenmek, manavdan bir avuç sebze alabilmek için her türlü numaraya başvurmak gerekiyor; yumurta köyden, kömür el arabasıyla istasyondan getiriliyor. Soğuktan üşüyen ve açlık çeken binlerce kadının sürdürdüğü bu yarış, yiyecek edinme yarışı, her geçen gün daha da güçleşiyor, bir yolunu bulup alabildikleri yiyecek ve içecek her geçen gün daha da azalıyor. Bu arada babası midesinden hasta oluyor ve özel beslenmeye gereksinim duyuyor. “Bonifazius Hoflehner” tabelasını dükkânından indirmek zorunda kaldığı ve lokali sattığından bu yana hiç kimseyle konuşmuyor; yalnız olduğunu sandığı anlarda, ellerini sıkıca karnına bastırıyor ve inliyor. Aslında doktor çağırmak gerekirdi. Fakat: Çok pahalı, diye kabul etmiyor ve kimseye belli etmeden, acılar içinde kıvranarak yazgısına boyun eğmeyi yeğliyor.

Ve 1917, on dokuz yaşında; yılbaşı gecesinden iki gün sonra babasını toprağa verdiler. Banka hesap cüzdanlarındaki para, giysilerini siyaha boyatmaya ancak yetti. Yaşam giderek daha da pahalılaşıyor. İki odalarını Brodyli bir göçmen çifte kiraladılar, fakat hiçbir şeye para yetiştiremiyorlardı, sabahtan gece yarılarına kadar çalışsalar da yine de geçinemiyorlardı. Sonunda, bakanlıkta saray müşaviri olarak çalışan amcası, Korneuburg Hastanesi’nde onlara iş buldu; annesi çamaşırcı, kendisi de sekreter olarak çalışmaya başladı. Keşke işyerleri bu kadar uzak olmasaydı; sabah karanlığında yollara düşmek, kaloriferleri yanmayan buz gibi soğuk vagonlara binip işe gitmek ve akşamları geç vakit eve dönmek çok zor geliyordu. Eve geldikten sonra ortalığı toplamak, yama yapmak, sökük dikmek, temizlik yapmak ve eskiyen giysilerin deliklerini örmekten bir şey isteyecek halleri kalmıyor; hiçbir şey düşünemeyecek kadar yorgun ve bitkin düşerek ve uykuya dalıyorlar, insanın uyuyup da uyanmak istemediği bir uykuya.

Ve 1918. Yirmi yaşında. Savaş devam ediyor. Christine’nin kaygısız geçen günü yok, süslenip püslenip sokağa çıkmak için zaman hâlâ uygun değil. Annesi yakınmaya başlıyor, rutubetli ve buz gibi hastane odasında çamaşır yıkamaktan bacakları şişiyor, ama Christine’nin onun derdine ortak olacak gücü yok artık. İlletli biriyle sürekli aynı evi paylaşması ve her gün daktilonun başına geçip yetmiş-seksen kadar tüyler ürpertici sakatlanma olayını kaydetmek zorunda oluşu duygularını köreltmişti. Banatlı kısa boylu bir teğmen –sol bacağı parçalanmış– koltuk değneğiyle ara sıra bürosuna geliyor; saçları, memleketindeki buğday taneleri gibi sapsarı, ancak çocuksu yüzünde dehşetin ve güvensizliğin derin izleri var. Vatan özlemi çeken bu zavallı genç, Süebya lehçesi Almancasıyla Christine’ye köyü, köpeği ve atlarıyla ilgili öyküler anlatıyor. Bir gün hastanenin bahçesindeki bankta öpüştüler; bir-iki cılız öpücük, aşktan çok, acıma duygusu var içinde. Christine’ye, savaş sona erer ermez kendisiyle evlenmek istediğini söyledi. Bitkin ve yaşama küskün olan Christine buna gülüp geçti, savaşın biteceğini düşünemiyordu.

Ve 1919. Yirmi bir yaşında. Savaş gerçekten bitiyor, fakat sefalet devam ediyor. Bir türlü doymak bilmeyen açgözlü bir canavar, ağzını genişçe açmış, gizlendiği ininden, birbiri ardına çıkartılan kararname ve yönetmelikler, yeni basılan banknotlar ve halktan toplanan savaş yardımı paraların doldurduğu kâğıttan duvarların arasından çıkıyor ve savaşın pisliklerinden geride ne kalmışsa hepsini silip süpürüyor. Bütün bir kış, gökyüzünden yağan kar gibi yüz binlikler ve milyonluklar basılıyor, fakat düşen her kar tanesi, basılan her binlik sıcak ellerde eriyip yok oluyor. Ceplerindeki para uyurken bile eriyor, ikinci kez alışverişe çıkmak için yırtılmış ve tahta topukları parçalanmış ayakkabılarını ayağından çıkartıp yenisini giyinceye kadar geçen süre bile Christine’nin cebindeki parasının pul olmasına yetiyor. Sürekli koşuşturuyor, fakat hep geç kalıyorlar; fiyatlarla yarışmaları asla olası değil. Yaşamak demek sürekli hesap yapmak, toplamak ve çarpmak, sayılar ve rakamlardan oluşan amansız bir döngü; siyah ağzını açmış, bir türlü doymak bilmeyen canavar, ellerinde ne kalmışsa birer birer yutuyor: Annesinin bavulundaki altın gerdanlığı, parmağındaki nikâh yüzüğünü, masadaki Şam kumaşı işlemeli örtüyü. Gece yarılarına kadar oturup yün kazak örseler, odalarını kiraya verip kendileri mutfakta uyusalar bile yine de yeterli olmuyor, bu kara deliği kapatabilmeleri olanaksız. Christine’nin para vermeden yararlanabileceği tek şey uykuydu; yorulmuş, zayıflamış, solmuş ve hâlâ bakire olan bedenini yatağa atmak, kahredici yaşamsal sorunlardan uzak kalarak altı-yedi saat uyumak tek eğlencesiydi.

Ve 1920, 1921. Yirmi iki-yirmi üç yaşında, hep söylendiği gibi gençliğinin baharında. Fakat bunu ona söyleyen yok, kendisi de farkında değil. Sabahtan akşama kadar tek bir düşünce var kafasında: Sürekli azalan bu parayla nasıl geçineceğiz? Az da olsa bir iyileşme oluyor yaşam düzeylerinde. Saray müşaviri amcası yeniden yardım elini uzattı, bizzat müdürlüğe giderek iskambil oyunu arkadaşından bu yardımcı posta memurluğu işini yalvar yakar kopardı, gerçi Klein-Reifling’de çalışıyordu, sefil bir bağcı köyünde oturuyorlardı, ama yine de bir işi, bir yaşam güvenceleri vardı. Ancak bir kişiye yetecek kadar para geçiyordu eline, fakat eniştesinin evinde kalacak yer olmadığı için annesini yanına almak ve bir kişiye yeteni ikiye bölmek zorunda kalıyor: Gün hâlâ tasarruf önlemleriyle başlıyor ve hesap yapmakla sona eriyor. Kullanılan her kibrit çöpü, içilen her kahve tanesi, yoğrulan hamurdaki her un topağı hesap ediliyor. Fakat yine de soluk alabiliyorlar, eğer buna yaşamak denirse, yaşıyorlar.

Ve 1922, 1923, 1924. Yirmi dört, yirmi beş, yirmi altı yaşında. Hâlâ genç mi? Yoksa yaşlanıyor mu? Şakaklarında bir-iki kırışık oluşmuş, zaman zaman bacaklarının yorulduğunu hissediyor, ilkbaharda başı tuhaf bir biçimde ağrıyor. Fakat ekonomik durumlarında iyiye gidiş var. Her aybaşında aldığı bir aylığı, kalıcı bir işi var, atanmış bir posta memuresidir artık; eniştesi de aybaşlarında annesine iki-üç banknot yolluyor. Gençleşmenin, gençliğini yaşamasının tam sırası artık, annesi de sokağa çıkması ve eğlenmesi için sürekli sıkıştırıyor onu ve sonunda komşu köydeki bir dans okuluna kaydettirmeyi başarıyor. Ancak Christine’nin ritmik dans hareketlerini öğrenmesi hiç de kolay olmuyor, yorgunluk kanına işliyor, ara sıra mafsalları donmuş gibi oluyor ve çözülmesi için müzik de yeterli olmuyor. Adımlarını güçlükle hareket ettirerek dans etmeyi öğrenmeye çalışıyor, fakat bu ona hiç heyecan vermiyor, onu eğlendirmiyor. İlk kez şunun farkına varıyor: Artık çok geç; savaş gençliğini acımasızca alıp götürmüş, içinde bir şeyler yok olmuş, duyguları körelmiş sanki. Bir biçimde erkekler de bunun farkında, çünkü kimse ona kur yapmıyor, evlenme teklifinde bulunmuyor; oysa Christine’nin zarif ve sarışın profili o ablak suratlı, kırmızı yanaklı, kaba köylü kızlarının arasında asil bir etki bırakıyor. Fakat savaş sonrasının bu on yedi-on sekiz yaşlarındaki genç köylü kızları bir köşede oturup kendilerini sevecek, kendilerine evlenme teklifinde bulunacak birilerinin karşılarına çıkmasını beklemeyecek kadar sabırsızdırlar. Onlar eğlenmeyi doğal hakları olarak görüyor ve bunu da yalnızca kendi gençliklerini değil, toprağın altında yatan binlerce ölünün gençliğini de yaşamak istiyorlarmış gibi ısrarla talep ediyorlar. Yirmi altı yaşındaki Christine bu bilmiş ve çapkın bakışlı, kırıtarak yürüyen köylü kızlarının, savaş sonrasının bu yeni kuşağının kendilerinden ne kadar emin olduklarını, ne kadar arzulu, ne kadar baştan çıkartıcı davrandıklarını, kendilerine sarılan arsız oğlanların kolları arasında nasıl da kıkırdadıklarını ve eve dönüş yolunda her biri koluna bir erkek takmış, hiç utanmadan nasıl da ormana saptıklarını tiksintiyle izliyor. Bunlar onu gerçekten iğrendiriyor. Genç yaşta ihtiyarlamış, yorgun, işe yaramaz ve yıkılmış biri olarak bu açgözlü, bu çapkın savaş sonrası genç kuşağın arasına girip onlarla yarışmak içinden gelmiyor, üstelik buna yeteneği de yok. Onun tek bir isteği var: Artık savaş olmasın, artık yorulmasın! Yalnızca huzur içinde olsun, masasının başında oturup düşlere dalsın, görevini yapsın, pencerenin kenarındaki çiçeklerini sulasın! Hiçbir şey istemek, hiçbir şey arzu etmek gelmiyor içinden. Yeni ve heyecan verici şeylere kalbini kapatmış: Savaşın, gençliğinin on yılını çaldığı yirmi altı yaşındaki Christine’nin sevilmek ve eğlenmek için ne cesareti ne de gücü var artık.

Christine farkında olmadan içini çekiyor. Gençliğinde yaşadığı o korkunç olayları anımsaması onu bir hayli yormuştur. Annesinin, başına sardığı şey ne kadar da saçma! Şimdi durup dururken kalkıp hiç tanımadığı teyzesini ziyarete gitme, daha önce hiç görmediği insanlarla birlikte olma fikri de nereden çıktı? Ama yapabileceği başka bir şey de yok, teyzesinin yanına gitmesini annesi çok istiyor, ona karşı çıkması doğru olmaz: Zaten karşı çıkmak da ne demek oluyor? Burada yeterince yorulmadı mı sanki! Posta memuresi giderek yumuşuyor, masanın üst çekmecesinden bir pelür kâğıt çıkarıp ortasından özenle katlıyor, altına çizgili bir parşömen kâğıdı koyuyor ve düzgün ve anlaşılır bir yazıyla Viyana Posta Müdürlüğü’ne başvuruyor; yasal hakkı olan iznini ailesel bir nedenden dolayı hemen kullanmak istediğini bildiriyor ve gelecek haftadan itibaren kendisine vekâlet edecek birinin gönderilmesini rica ediyor. Daha sonra Viyana’da oturan kız kardeşine de yazarak ondan kendisine İsviçre vizesi almasını, küçük bir bavul ödünç vermesini ve annesiyle ilgili bazı konuları görüşmek üzere yanlarına gelmesini istiyor. Ve bunu izleyen günlerde yolculuk için gerekli olan her şeyi yavaş yavaş, tek tek ve özenle hazırlıyor, görünüşüne bakılırsa bu bir dinlenme, bir yorgunluk atma gezisi değilmiş de işiyle ilgili bir gezi, bir görev gezisiymiş gibi ilgisiz, heyecansız ve isteksiz.

Hazırlık tam bir hafta sürdü. Akşamlarını dikiş dikmek, eski giysileri yenilemek, temizlemek ve yama yapmakla geçiriyor, kız kardeşi de teyzesinin yolladığı yüz doları harcayıp bir şeyler almak yerine –bu ufak tefek kuşkucu kadın, parayı tasarruf etmelerinin daha doğru olacağını düşünüyor– kendi gardırobundan ödünç bazı şeyler veriyor: sarı bir seyahat çantası, yeşil bir bluz, Venedik’te geçirdikleri balayı sırasında annesinin alıp kendisine armağan ettiği mozaik broş ve küçük bir hasır bavul. Bunlar yeter, dağ başına süslenip püslenip gidilmez zaten, Christine’nin gereksinim duyduğu şeyleri orada alması daha doğru olur, diyor. Sonunda yola çıkma günü gelip çatıyor. Düz hasır bavulu komşu köyün öğretmeni Franz Fuchsthaler onu istasyona götürüyor; öğretmen bu dostluk gösterisinden mahrum kalmak istemiyor. Christine’nin, teyzesinin yanına gideceğini öğrenir öğrenmez yardıma hazır olduğunu bildirmek için soluğu Hoflehnerlerin evinde alıyor; bu mavi gözlü, çelimsiz ve yalnız adamın bu bağcı köyünde görüştüğü tek aile Hoflehnerler. Doktorların, yaşamından umudunu kestiği karısı bir yıldan beri Alland Verem Hastanesi’nde yatıyor, iki çocuğunu da dışarıdaki akrabaları yanlarına aldıkları için bomboş evde yalnız başına oturuyor ve akşamları küçük ve basit elişleri yaparak kendisini oyalıyor. Tutkun olduğu bir başka şey de kurutulmuş çiçek koleksiyonu; kuruttuğu çiçek yapraklarının altına kırmızı kalemle Latince, siyah kalemle Almanca isimler yazıyor ve onları harflerle süslüyor, en çok sevdiği kiremit kırmızısı reklam kitapçığını renkli karton kapakla ciltliyor ve sırtına mikroskobik bir titizlikle ve çok ince uçlu bir resim kalemiyle matbaa harflerini tıpatıp benzeterek yazıyor. Geç vakit, tüm komşuların uyuduğu saatlerde kopya ettiği notaları önüne koyuyor ve kemanını omzuna dayayarak Schubert ve Mendelssohn çalıyor ya da ödünç aldığı kitaplardan en çok beğendiği dizeleri ve özlü sözleri beyaz ve zarif kabartmalı defterine geçiriyor ve her yüz sayfada bir, parlak kâğıtlı ve renkli etiketli yeni bir albüm hazırlıyor. Kuran yazan Arap bir hattat gibi sanatsal yazı yazmayı çok seviyor; yazısının önce ince, daha sonra kalın gölgeli bir biçime dönüşmesi onu çok mutlu ediyor ve ona yalnızlığını unutturuyor, onu canlandırıyor: Bahçesi olmayan bir okul lojmanında oturan bu alçakgönüllü, sessiz ve bitki sever adam için kitaplar, evini süsleyen çiçeklerden farksız, onları rafa, yan yana dizmek ve onlardan bir renk pınarı yapmak onu çok mutlu ediyor; kitaplarını, eskilerden kalma bir bahçıvanın, çiçekleri sevdiği kadar seviyor ve koruyor, onları sanki kırılabilir kıymetli bir eşyaymış gibi tutuyor o küçücük ve dermansız elleriyle. Birahaneye gitmiyor, bira içmekten ve sigara dumanından, dindar insanların kötü ruhlardan korktukları gibi korkuyor ve nefret ediyor; ne zaman bir evin penceresinden birbirleriyle kavga eden insanların kaba seslerini ya da sarhoşların attıkları naraları duysa hemen öfkeleniyor ve hızla oradan uzaklaşıyor. Karısının hastalığından beri görüştüğü tek insan Frau Hoflehner ve kızı. Akşam yemeğinden sonra her fırsatta onların evine geliyor, onlarla sohbet ediyor, onları eğlendiriyor ya da –onlar bundan çok hoşlanıyorlar aslında– kuru fakat aynı zamanda duygu yüklü sesiyle kitaplardan, özellikle de ulusal şair Adalbert Stifter’in Feldblumen adlı yapıtından bölümler okuyor onlara. Okuduğu kitaptan başını kaldırıp genç kızın sarışın başını önüne eğmiş olarak kendisini dinlediğini görünce, çekingen ve biraz da mahcup, ruhu hiç farkında olmadan genişliyor. Genç kızın, duygularını paylaştığının farkında. Annesi, adamın içinde oluşan şeyi anlıyor ve karısının kaçınılmaz yazgısı belli olur olmaz, adamın duygu yüklü bakışlarını kızına yönelteceğini biliyor. Fakat sabretmesini bilen bu kadın susuyor: Kendisini düşünmeyi çoktan unutmuş.

Öğretmen, hasır bavulu, çökmüş sağ omzuna koymuş, okul çocuklarının gülüşmelerine aldırmadan istasyona koşuyor. Gerçi bavul fazla ağır değil, fakat Christine’ye ayak uydurmak için yol boyunca soluk soluğa kalıyor. Çünkü Christine telaşlı ve huzursuzdur, hızlı adımlarla yürümektedir. Evden ayrılışı onu çok heyecanlandırdı. Annesi doktorunun kesin yasağına rağmen nedenini anlayamadığı bir korkuyla, Christine’nin boynuna tekrar tekrar sarılmak için tam üç kez merdivenden aşağıya indi, acelesi olmasına rağmen Christine, hıçkırarak ağlayan yaşlı kadını tam üç kez yeniden yukarıya çıkarmak zorunda kaldı. Bunun sonucu olarak da geçen haftalarda sık sık olan şey yine oldu: Hıçkırıklar içinde bir şeyler söylemeye çalışırken yaşlı kadın birdenbire fenalaştı ve soluk soluğa yatağına taşımak zorunda kaldılar onu. Christine annesini işte bu durumda terk etti ve şimdi kabahat işlemiş gibi bir korku duyuyor içinde: “Aman Tanrım, ya anneme bir şey olursa, onu hiç böylesine heyecanlı görmedim ve ben şimdi onun yanında değilim,” diye yakınıyor. “Ya gece bir şeye ihtiyacı olursa ne yapar, kız kardeşim de pazar gününden önce gelemiyor Viyana’dan. Gerçi fırında çalışan şu genç kız akşamları yanında kalacağı konusunda bana şeref sözü verdi, ancak ona güven olmaz; dans söz konusu olunca annemi yalnız bırakır gider. Hayır, bunu yapmamalıydım, seyahate çıkma konusunda ona evet dememeliydim. Seyahat etmek evinde hastası olmayanlar için güzel şey, benim gibiler için değil; o kadar uzakta olacağım ki annemin başına bir şey geldiğinde hemen eve dönmem olanaksız; bütün bu yolculuğu neden yapıyorum ki sanki? Her dakika annemin ne yaptığını ve nasıl olduğunu düşünmek zorundayken nasıl huzur bulabilirim, bu seyahate nasıl sevinebilirim? Geceleri tek başına kalırsa ne yapar? Alt katta oturan ev sahipleri zili duymazlar ya da duymak istemezler, zaten onlar bizim yüzümüzü görmek istemiyorlar, ellerinden gelse bizi çoktan dışarı atmışlardı. Bana vekâlet etmek üzere Linz’den gelen şu memureye rica ederek öğle ve akşamüzerleri bir koşu anneme uğramasını istedim, fakat yalnızca, ‘Peki,’ dedi bu soğuk, bu buruşuk suratlı kadın, ağzından öyle bir ‘peki’ sözcüğü çıktı ki bunu yerine getirip getiremeyeceğinden kuşkuluyum. Yoksa teyzeme telgraf çekip gelmekten vazgeçtiğimi mi bildirsem? Kendisini ziyaret etmemin teyzem için ne önemi olabilir ki, ama bizimle ilgilendikleri konusunda annemi ikna etmeyi başardılar. Vaktiyle arada sırada da olsa Amerika’dan bize mektup yazabilir ya da savaş yıllarında yaşadığımız o korkunç günlerde binlerce Amerikalının yaptığı gibi bize yiyecek paketi yollayabilirlerdi. Biz kaç kez armağan yolladık onlara, fakat annem sevgili kardeşinden hiçbir zaman en ufak bir şey almadı. Keşke annemin isteğine boyun eğmeseydim; bana kalsa şimdi bile bu daveti geri çevirebilirim. Nedenini bilemiyorum, fakat içimde tuhaf bir korku var. Keşke şu sırada evden ayrılmasaydım, uzaklara gitmek zorunda kalmasaydım.”

Kısa boylu, sarışın ve mahcup adam Christine’nin yanında yürürken ikide bir nefesini tutup onu sakinleştirmeye çalışıyor. “Hayır, kaygılanmana gerek yok, ben her gün, sana söz veriyorum, annene uğrayacağım. Senin gibi yıllardır tatil yapmamış birinin böyle bir seyahate çıkmaya hakkı var, şimdiye kadar bir gün bile olsun dinlenmedin; eğer annene karşı sorumsuz davrandığını düşünseydim, seni bu seyahatten vazgeçirmeye çalışan ilk kişi, kuşkusuz ben olurdum; sakın kaygılanma, ben her gün evinize uğrar, annene bakarım.” Öğretmen, Christine’yi rahatlatmak amacıyla aklına gelenleri sıralamaktan soluk soluğa kalıyor ve verdiği cesaret onu rahatlatıyor, Christine artık adamın söylediklerini dinlemiyor bile, güvenebileceği birini bulduğundan çok emin.

İstasyonda trenin kalkış işareti verildiğinde, bu alçakgönüllü ve çekingen adam, “öhö öhö,” diye öksürüyor. Christine onun yol boyunca sürekli bir tedirginlik içinde olduğunu fark ediyor, adam bir şeyler söylemek istiyor, ancak buna cesaret edemiyor. Sonunda bir fırsatını buluyor ve ıkına sıkına ceketinin içcebinden şeffaf kâğıda sarılı bir şey, bir paket çıkarıyor. “Kusura bakma Christine, kayda değer bir şey değil kuşkusuz, yalnızca küçücük bir armağan, işine yarar diye düşündüm,” diyor. Christine paketi açıyor. Bu, Linz’den Pontresina’ya kadar uzanan bölgenin bir haritası. Bir akordeon gibi açılıp kapanacak biçimde hazırlanmış; bütün nehirler, dağlar ve yol boyunca geçilecek kentler siyah noktayla işaretlenmiş; dağlar yüksekliklerine göre daha ince ya da daha kalın taranmış, minicik rakamlarla yükseklikleri bile gösterilmiş. Akarsu yatakları mavi kalemle, kentler kırmızı kalemle işaretlenmiş, uzaklıklar ayrı bir liste halinde aşağıda, sağ köşede verilmiş ve coğrafya bölümünün hazırladığı okul haritalarında olduğu gibi her şey kesin olarak hesaplanmış; oyun oynamaktan bıkmayan bir çocuk sabrıyla ve özenle düzenlenmiş bu haritayı hazırlayan kişi bu kısa boylu öğretmenin kendisidir. Bu hoş sürpriz karşısında Christine’nin farkında olmadan yüzü kızarıyor. Genç kızın sevinci mahcup öğretmeni yüreklendiriyor ve ikinci bir harita daha çıkarıyor cebinden. Dört köşeli ve altın yaldızlı bir kâğıda sarılı bu harita Engadin Platosu’nun haritasıdır; İsviçre Kurmay Haritası’ndan kopya edilmiş, büyüklü küçüklü bütün yollar en ince ayrıntısına kadar üzerinde işaretlenmiştir, haritanın tam ortasında kırmızı kalemle halka içine alınmış bir bina var ki özellikle öne çıkarılmış bulunuyor: “Bu, senin kalacağın otel Christine, yerini eski bir gezi rehberine bakarak belirledim, yolculuğun sırasında kendi kendini yönlendirebilirsin ve yolunu şaşırma kaygın olmaz,” diyor. Buna çok duygulanan Christine öğretmene teşekkür ediyor. Demek bu duygulu adam Linz ya da Viyana kütüphanelerinden örnekler getirtmek için günlerdir çalışmış, kendisine yardımcı olmak ve kendisini mutlu etmek amacıyla geceler boyunca uyumamış, ucunu yüzlerce kez açtığı kalemle ve özel olarak satın aldığı resim kalemiyle bu haritayı hazırlamış ve renklendirmiş. Henüz daha başlamamış yolculuğunu önceden kilometre kilometre hesaplayarak kendisine yol arkadaşlığı yapmıştı sanki; gece gündüz hep gideceği yolu ve karşılaşabileceği olası sorunları düşünmüş olmalı. Christine, bu davranışının kendisi tarafından nasıl karşılanacağı korkusunu hâlâ yenemeyen öğretmene teşekkür etmek için ona elini uzattığında, gözlük camlarının arkasından kendisine bakan gözlerdeki anlamlı ifadenin ilk kez farkına varıyor. Adamın bu mavi ve sevimli gözlerinde aniden bir duygu seli kabarıyor; giderek daha koyu, daha gizemli bir biçime dönüşüyor. Ve Christine adamın yanında o âna kadar hiç farkına varmadığı bir sıcaklık duymaya başlıyor, ilk kez bir erkeğe karşı şimdiye kadar hiç beslemediği bir sevgi ve güven duygusu beliriyor içinde. Teşekkür etmek amacıyla adama elini uzatıyor ve her zamankinden daha uzunca bir süre ve daha içten tutuyor onun elini. Adam da bu değişikliği fark ediyor ve şakakları kızarıyor, utanıyor ve uygun bir veda sözcüğü bulmak için çabalıyor. Ama tam bu sırada lokomotif siyah bir canavar gibi hızlı hızlı soluyarak hareket ediyor. Her iki yanda oluşturduğu rüzgâr, Christine’nin elindeki kâğıtların az kalsın uçuşmalarına neden oluyordu. Bir dakika içinde vedalaşıyorlar. Christine hızla trene biniyor ve kompartımanın penceresinden, uzaklaşan trenin geride bıraktığı duman arasında giderek görünmez olan beyaz bir mendilin kendisine doğru sallandığını görüyor. Artık yalnızdır, yıllar sonra ilk kez tek başınadır.

Yorgun ve bitkin Christine tahta koltuklu vagonun bir köşesine büzülmüş, sis bulutlarının her tarafı kapladığı bir akşam karanlığında yol alıyor; pencerenin camına vuran yağmur damlaları çevreyi seyretmesini engelliyor. Tren önce karanlıkta net olarak seçilemeyen küçük küçük yerleşim birimlerinden geçiyor, korkarak kaçan yabanıl hayvanlar gibi; daha sonra her şey kör ve boş bir karanlığa, sis tarlalarına dönüşüyor. Christine tahta koltuğuna oturduğu üçüncü sınıf kompartımanı kendisiyle paylaşan başka kimse olmadığı için bankın üzerine boylu boyunca uzanıyor ve ne kadar yorgun olduğunun ancak şimdi farkına varıyor. Olanları anımsamaya çalışıyor, fakat akıp giden trenin tekerleklerinin çıkardığı tekdüze ses düşüncelerini toparlamasına izin vermiyor ve uykunun verdiği ağırlık başının üzerine bir kütle gibi çökmeye başlıyor; siyah bir kömür çuvalına girmiş de sallıyorlarmış gibi, insanın bütün benliğini uyuşturan bir tren yolculuğu uykusu. Uyuşmuş bedeninin altındaki tekerlekler yakalanmaktan korkan ve ciyak ciyak bağırarak kaçan köleler gibi hızla ve gümbürdeyerek dönüyor; zaman, geriye doğru sarkan başı üzerinden, bir su gibi akıp gidiyor, sessizce, anlaşılmaz ve her türlü ölçüden yoksun olarak. Akıp giden bu beyaz karanlıkta Christine öyle yorgun ve bitkin düşüyor ki, sabahleyin kapıyı aniden ve sertçe açarak içeri giren geniş omuzlu ve bıyıklı bir adamın, karşısında dimdik durduğunu görünce derin uykusundan ürpererek uyanıyor. Uyuşukluğunu üzerinden atıp benliğine yeniden kavuşması ve karşısında duran üniformalı adamın kendisini tutuklamak ve götürmek gibi bir amacının olmadığını; aksine, buz kesilmiş parmaklarıyla çantasından çıkardığı pasaportunu kontrol etmek istediğini anlayıncaya kadar bir süre geçmesi gerekiyor. Memur, pasaporttaki resmi Christine’nin tedirgin yüzüne bakarak bir saniye boyunca izliyor. Christine heyecandan tir tir titriyor, bu onun savaştan beri bir türlü içinden atamadığı, çıkarılan yüz binlerce yönetmeliğin herhangi birine karşı gelmenin neden olduğu türden anlamsız bir korku: O zamanlar kim herhangi bir yasaya karşı gelse suçlu sayılıyordu. Fakat memur sıcak bir selam vererek Christine’ye pasaportunu geri veriyor ve kapıyı içeri girerken açtığından daha dikkatli bir biçimde kapatıyor. Aslında Christine yeniden uzanabilirdi, fakat kapıldığı korku hali, uykunun gözlerinden uzaklaşmasına neden oldu. Merakını gidermek için pencerenin kenarına geliyor ve dışarıyı seyrederken birdenbire her şeyi yeniden anımsamaya başlıyor. Çünkü yüksek platonun ufukla kesişen çizgisinin gri bir dalga halinde sis bulutları arasında kaybolduğu buz gibi camın arkasında (nasıl oluştuklarını Christine’nin anlayamadığı) dağlar ve yalçın kayalıklar yükseliyordu; biraz önce yaşadığı korku halinin sarhoşluğu içinde Christine ilk kez Alpleri ve onun haşmetini görüyor ve şaşkınlığını gizleyemiyor. Sabah güneşinin ilk ışınları doğu yönündeki dağların tepelerine düşmeye başlıyor ve zirvenin tam tepesindeki buzullara çarparak milyonlarca yansımaya dönüşüyor. Yansıyan ışınlar öyle parlak, öyle beyaz ki insanın gözlerini kamaştırıyor. Christine kısa bir an gözlerini kapatmak zorunda kalıyor, ancak gözlerinin yanması onu canlandırıyor. Doğanın bu eşsiz güzelliğini yakından seyredebilmek için hemen pencere camını aşağıya indiriyor ve gördüğü güzellik karşısında ağzı açık kalan Christine’nin ciğerleri buz gibi kar havasıyla doluyor: Hiçbir zaman böyle içten nefes almamış, böyle temiz hava solumamıştı. Sevincinden yerinde duramayan Christine farkında olmadan kollarını açıyor, ağzına dolan buz gibi havayı tekrar tekrar içine çekiyor ve göğsünü gererek, çektiği temiz havanın, içinde hoş bir sıcaklığa dönüştüğünü ve damarlarındaki kanı harekete geçirdiğini duyumsuyor; Christine’nin şimdiye kadar hiç tatmadığı bir duygu hali. Bir sağa, bir sola bakıyor ve giderek daha da artan bir hayranlıkla, yer yer granitleşmiş yamaçları ve yalçın kayalıkları buzlarla kaplı tepelere varıncaya kadar tekrar tekrar süzüyor ve gözüne ilişen her şeyde yeni bir güzellik buluyor: Beyaz köpükler saçarak vadiye dökülen bir şelale, kayalıkların yarıklarına yapılmış kuş yuvalarını çağrıştıran kiremit çatılı küçük küçük evler, Christine’nin hayal bile edemediği pırıl pırıl ve masmavi bir gökyüzü ve yükseklerde daire çizerek uçan bir kartal; bütün bunlar öyle güzel, öyle büyüleyici ki! Küçük dünyasından kalkıp ilk kez uzak diyarlara gelen Christine, bu devasa kulelere tekrar tekrar ve kendinden geçercesine bakıyor. Tanrı’nın yarattığı bu muhteşem, bu yer yer granitleşmiş yalçın kayalıklar binlerce yıldır varlıklarını sürdürüyor olmalı ve belki de daha milyonlarca yıl burada, hep aynı yerde ve hiç değişmeden kalmaya devam edeceklerdir; eğer Christine bir rastlantı sonucu bu geziye çıkmamış olsaydı, bu eşsiz güzellikleri, bu tanrısal büyüyü görmeden ölüp gidecekti; bütün bu doğal güzellikleri değil görmek, görmeyi aklından bile geçiremeyen Christine’nin yaşamı bugüne kadar küçücük, avuç içi büyüklüğündeki sefil bir odada anlamsızca geçmişti, oysa bir gece ve bir gündüz süren tren yolculuğunun sonunda karşılaştığı dünya bambaşka bir dünyaydı! Christine birdenbire yaşamında bir şeyler kaçırmış olduğu duygusuna kapılıyor, içindeki karşı konulmaz güç ilk kez bu geziyle harekete geçiyor ve giderek kabaran bir coşku seline dönüşerek alışılagelmişliğin sert kabuğunu kırıyor ve içindeki özü, değişimin baş döndürücü akıntısına bırakıyor.

Christine bu coşku selinin sarhoşluğu içinde kızarmış yanağını pencereye dayamış, doğayı seyrediyor. Tek bir düşünce bile onu geçmişine geri götürmüyor. Annesini, işini, köyünü bütünüyle unutmuştu; yola çıkarken çantasına koyduğu haritayı, geçtiği yerlerdeki tepelerin, hızla akan ve beyaz köpükler saçarak vadiye dökülen şelalelerin adını kendisine söyleyecek olan özenle çizilmiş haritayı, hatta özbenliğini bile unutmuştu. Şimdi artık bütün bu eşsiz güzellikleri en son damlasına kadar tatmalı ve yaşamın tadını çıkarmalıydı; trenin geçtiği yerlerin manzaralarını en ince ayrıntısına kadar zihnine kazımalı ve aynı zamanda ardıç ağaçlarının kokusu kadar keskin, kalp atışlarını hızlandıran serin dağ havasını gördükleri karşısında açık kalan ağzından içine çekmeliydi. Dört saatlik tren yolculuğu boyunca bir an bile olsun pencereden ayrılmıyor, ağzını açmış dışarıyı seyrediyor, öyle ki zaman geçip gidiyor ve tren durup da görevli memur farklı bir lehçeyle olsa da yine de anlaşılır bir Almancayla, varmak istediği yerin adını anons edince, ürkerek yerinden fırlıyor.

“Tanrım!” Birdenbire daldığı düşlerden uyanıyor. Artık teyzesinin kaldığı yere gelmişti ve o, teyzesini nasıl selamlayacağını, ona nasıl hitap edeceğini ve ne söyleyeceğini hiç düşünmemişti. Aceleyle bavulunu ve şemsiyesini alıyor –Hiçbir şeyi unutmamalı!– ve hızlı adımlarla öteki yolcularla birlikte trenden iniyor. Peronda asker disipliniyle çift sıra oluşturmuş renkli şapkalı hamallar, av peşine düşer gibi trenden inenleri kapma savaşımındalar. İstasyon, otellerinin reklamlarını yapanların bağrışmaları, gelen yolcuları karşılayanların yüksek sesle selamlaşmalarıyla çınlamaktadır. Fakat Christine’yi karşılamaya gelen yok. Tedirginliği giderek artıyor, kalp atışları hızlanıyor ve korku içinde dört bir yanı gözden geçiriyor, ancak görünürlerde hiç kimse yok. Herkes karşılanıyor ve nereye gideceğini biliyor, yalnızca onu karşılayan yok, nereye gideceğini yalnızca o bilmiyor. Yolcular, atışa hazır bir bölük gibi bekleyen rengârenk arabalara binip otellerinin yolunu tutuyorlar ve peron boşalmaya başlıyor, ancak hâlâ gelen yok. Christine’yi unuttular. Teyzesi gelmedi. Belki Amerika’ya geri dönmüştür ya da hastalanmıştır, yola çıkmaması için kendisine telgraf çekmiştir ve telgraf zamanında eline geçmemiştir. Tanrım, hiç olmazsa cebimdeki para geri dönüş için yetse! Birden cesaretini toplayarak şapkasında altın harflerle “Palace Hotel” yazılı bir otel görevlisinin yanına yaklaşıyor ve titreyen sesiyle van Boolen adında bir ailenin otellerinde kalıp kalmadığını soruyor, “Evet,” diye yanıt veriyor iri yapılı, kırmız alınlı İsviçreli ve kendisinin genç bir hanımefendiyi karşılamakla görevli olduğunu ekliyor. Arabaya binmesini ve bavullarını bagajdan alabilmesi için bagaj kuponunu kendisine vermesini rica ediyor. Christine’nin yüzü kıpkırmızı oluyor, elindeki hasır bavulunun bir dilenci çantasından farksız olduğunun ancak şimdi farkına varıyor. Öteki arabalara yüklenen bavullar timsah derisi, yılan derisi ve güderi gibi çok pahalı derilerden yapılmış ve sanki vitrinden yeni çıkmış gibi temiz ve göz kamaştırıcıydı. Onlarla kendi arasındaki farkı hemen görüyor ve büyük bir utanç duygusuna kapılıyor. Neyse ki o şık üniformalı uşak en küçük bir şaşkınlık ya da hor görme belirtisi göstermiyor, “Hadi gidelim,” diyerek arabanın kapısını açıyor.

Bir insanın duyduğu utanç en üst noktaya ulaştığında, vücudunun en ücra köşesindeki sinir telleri bile altüst olur ve duyduğu utancı bir daha yaşamak şöyle dursun, düşünmek bile çektiği acıyı yeniler ve çoğaltır. Christine yediği bu ilk darbeden itibaren doğallığını kaybediyor. Bacakları titreyerek içi loş otel limuzinine biniyor ve arabada yalnız olmadığını görür görmez, birden duraksıyor. Ama artık geriye dönüş yok. Son derece ürkek, üşüyormuş gibi omuzlarını büzmüş ve bakışlarını yere yöneltmiş olarak arka koltuktaki boş yere oturabilmek için, çevreye tatlı parfüm ve keskin iskarpin kokusu yayan ve geriye çekilen dizlerin önünden geçmek zorunda kalıyor. Şaşkınlıktan dizine dokunduğu herkesi selamlıyor, sanki bu nezaket bildirimiyle varlığından dolayı içeridekilerden özür diliyor. Ancak hiç kimse kendisine karşılık vermiyor. Ya içerideki sekiz kişinin bakışlarında bir tuhaflık olmalıydı ya da aralarında neşeli neşeli ve yüksek sesle Fransızca sohbet eden yolcular, Rumen soyluları, en arka köşede büzülmüş, sessiz sessiz oturan o zavallı garibanın gölgesini fark edememişlerdi. Hasır bavulunu dizlerine bastırmış, öylece oturuyor. Bavulunu boş yerlerden birinin üstüne koymaya cesaret edemiyor, içerdekiler kendisiyle alay eder düşüncesiyle yol boyunca bir kez bile olsun başını kaldırıp çevresine bakamıyor, yalnızca yere, oturduğu koltuğun önüne, aşağıya doğru bakıyor ve gözüne ilişen lüks kadın ayakkabıları ona kendi ayağındakilerin ne kadar kaba olduğunu anımsatıyor. Önü açılmış kakım kürkü mantoların altında üst üste atılmış düzgün kadın bacaklarını ve erkeklerin karışık desenli çoraplarını kendininkilerle karşılaştırması ona çok acı veriyor. Zenginliğin bu alt dünyasını görmek bile yanaklarının utançtan kızarmasına yetiyor. Bu hiç düşünmediği zarafet karşısında kendi durumundan nasıl utanmasın ki! Ürkek ürkek bakıyor ve acıları tazeleniyor. Hemen çaprazında oturan on yedi yaşlarında genç bir kızın kucağındaki ince tüylü cins bir Çin köpeği tembel tembel gerinip keyifli sesler çıkarıyor, boynundaki tasma bile kürkle bezenmiş ve üzerine bir arma işlenmiş. Köpeğin tüylerini okşayan kızın tırnakları manikürlü ve pembe ojeli, daha bu yaşta parmağında bir elmas yüzük bile var. Hatta köşede dayalı duran krem renkli golf sopalarının kılıfları bile kaliteli deriden yapılmış, aralarına rastgele bırakılmış şemsiyelerin değişik ve özenle seçilmiş çok muhteşem sapları var; Christine farkında olmadan kendi şemsiyesinin keçi boynuzundan yapılmış değersiz sapını hemen eliyle kapatıyor. Bari kimse kendisinin bile yeni öğrendiği şeyi fark etmemiş olsa! Yolcuların her kahkaha atışında kendisiyle alay edileceği korkusuyla Christine’nin başından aşağı kaynar sular dökülüyordu sanki. Kafasını kaldırıp atılan kahkahaların gerçekten kendisiyle ilgili olup olmadığını öğrenmeye cesaret edemiyor.

Bu işkence dolu dakikalardan sonra limuzinin gıcırdayarak otelin ince çakıl serpilmiş avlusuna girmesi Christine için bir çeşit kurtuluş oluyor. Tren çanı kadar keskin bir sinyal, rengârenk giyinmiş hamallardan ve üniformalı otel hizmetçilerinden oluşan bir ordunun arabanın çevresini doldurmasına yetiyor. Onların arkasından siyah redingotu ve ortadan tam ikiye ayrılmış saçlarıyla resepsiyon şefi görülüyor. Limuzinin açılan kapısından önce sevimli Çin köpeği atlıyor dışarıya ve gerilip silkeleniyor; daha sonra yol boyunca gevezelik eden kadınlar iniyor arabadan ağır adımlarla, pahalı mantolarını kasları çıkmış bacaklarından yukarıya çekerek; arkalarında insanı bayıltacak kadar kesif bir parfüm kokusu bırakıyorlar. Toplumsal kuralların bir gereği olarak erkeklerin, utanarak ayağa kalkan ve inmeye hazırlanan bu kızcağıza öncelik tanımaları gerekirdi, ancak ya onun kim olduğunu iyi tahmin ettiklerinden ya da varlığının farkında olmadıklarından bunu yapmıyorlar. Ondan önce arabadan iniyor ve resepsiyon şefine doğru yürüyorlar. Christine elinde şu lanet olası hasır bavuluyla öylece kalakalıyor orada. Gerçi onların birkaç adım uzağında olması iyi, hiç olmazsa dikkatleri benim üzerimde olmaz, diye düşünüyor. Uzunca bir süre duraksıyor. Hizmetçilerden hiçbirinin kendisiyle ilgilenmediğini görünce, arabanın basamağından aşağıya iniyor; bu arada redingotlu bey, Rumen soylularıyla birlikte çoktan uzaklaşmıştı bile, hizmetçiler el çantalarını arkalarından taşırken, hamallar da bavullarını limuzinin bagajından indiriyordu. Christine’yle hâlâ ilgilenen yok. Herhalde beni hizmetçi kız sanıyorlar, diye düşünüyor hor görülmüşlüğün ezikliği içinde; evet, o saygın konukların özel hizmetçisi olduğumu düşünüyor olmalılar, çünkü hizmetçiler bavulları taşırken yanından umursamaz bir biçimde geçiyor ve onun orada dikilip kalmasını hiç önemsemiyorlar. Christine daha fazla dayanamıyor, bütün gücünü toplayarak otelin kapısına geliyor, içeri giriyor ve resepsiyon şefinin karşısına dikiliyor.

Fakat sezonda, bir resepsiyon şefine kim bir şeyler sorma cesaretini gösterebilir, tüm heybetiyle kürsünün önünde duran ve peş peşe yönelttiği sorularla çizdiği rotadan hiç sapmayan bu lüks geminin kaptanına bir şeyler sormayı kim göze alabilir? Çantaları sırtlarında on iki konuk, sağ eliyle notlar alan, her bakışı ve her el işareti üzerine hizmetçilerin bir ok hızıyla yanına koştukları, sağındakilere ve solundakilere aynı anda bilgiler veren, telefon ahizesini sürekli kulağında tutan bu gergin ve evrensel bir makine gibi çalışan heybetli adamın önünde bekliyor. Majestelerinin önünde zengin ve ayrıcalıklı olanlar bile beklemek zorunda bırakılırken, deneyimsiz ve mahcup bir yeniyetme beklemeyip de ne yapsın ki. Christine’nin bu haşmetli ve başı kalabalık adama yaklaşıp bir şeyler sorabilmesi pek olası görünmüyor, bu yüzden bir köşeye çekiliyor ve sessizce kalabalığın dağılmasını bekliyor. Fakat elindeki lanet olası hasır bavul giderek daha da ağırlaşmaya başlıyor. Gözleri bir bank arıyor onu koymak için, ama boşuna. Çevresine bakınıp boş bir bank ararken –belki bir kuruntu ya da aşırı bir heyecan– salondaki maroken koltuklarda oturan birkaç konuğun kendisine alaycı alaycı baktıklarını, birbirlerinin kulaklarına bir şeyler söylediklerini fark ediyor; birkaç dakika bekliyor ve daha sonra elindeki iğrenç ağırlığı yere bırakıyor, parmakları birdenbire öyle rahatlıyor, öyle hafifliyor ki. İşte tam bu anda, saçlarını sarıya boyamış, kendisine genç bir görünüm vermiş çok şık bir kadın hızlı adımlarla ona yaklaşıyor. Yüzünü iyice ve tekrar tekrar süzdükten sonra, “Sen misin Christine?” diyor. Christine’nin ağzından, konuşmadan çok, soluk almaya benzeyen cılız bir “evet” sözcüğü çıktığı anda, buram buram pudra kokan teyzesi ona sarılıyor ve yanaklarından hafifçe öpüyor. Ancak Christine kapıldığı korkunç yalnızlık ve çaresizlik duygusundan kurtulup sonunda candan bir yakınını bulmanın verdiği coşkuyla, nezaket gereği kendisine hafifçe sarılan teyzesini öylesine sıcak ve içten kucaklıyor ki, teyzesi onun bu davranışını, sırtını yaslayacak bir akraba arayışı ve bir sevgi ifadesi olarak değerlendiriyor ve çok duygulanıyor. Christine’nin titreyen omuzlarını hafifçe okşuyor: “Ah, çocuğum, geldiğin için Anthony ve ben ne kadar mutlu olduk, ikimizi de çok sevindirdin.” Daha sonra Christine’nin ellerini tutarak: “Hadi gel, biraz dinlenmek istersin herhalde, çünkü siz Avusturyalıların trenlerinin son derece konforsuz olduğunu söylüyorlar. Rahat rahat hazırlan, ancak çok fazla da uzatma. Öğle yemeği için işaret verildi bile. Anthony beklemekten pek hoşlanmaz, bu onun en zayıf yanı. We have all prepared, yani: Biz her şeyi hazırladık, uşak şimdi sana odanı gösterecek, biraz çabuk hazırlan, tamam mı? Öyle özenle hazırlanmana hiç gerek yok, burada öğle yemeğinde herkes istediği gibi giyiniyor.”

Teyzesi eliyle işaret ediyor ve hemen üniformalı bir uşak, bavulu ve şemsiyeyi kaptığı gibi anahtarı almaya koşuyor. Asansör iki kat yukarıya çıkıyor sessizce. Uşak, koridorun ortasındaki bir odanın kapısını açıyor ve kepini eline alarak kapının yanında beklemeye çekiliyor. Bu, Christine’nin odası olmalı. Kapının eşiğinden içeriye adımını atar atmaz, sanki yanlış bir odaya girmiş gibi birden duraksıyor. Çünkü Klein-Reiflingli posta memuresi kendi dünyası olarak yalnızca sefaleti ve yoksulluğu tanıyordu; bu yüzden iki kanadı da açık bırakılmış balkon kapısından içeri giren ışık selinin, bir su bendinden hızla dışarıya akan ve çevresine beyaz dumanlar yayan bir su gibi içeriye süzüldüğü bu kocaman, zevkle ışıklandırılmış ve her tarafı renkli duvar kâğıdıyla kaplı bu lüks odanın kendisine ayrıldığına nasıl inansın ki. Bu pırıl pırıl parıldayan ışık seli, odanın içini iyice dolduruyor ve içerideki eşyaları yıkıyor adeta. Cilalı mobilyalar kristal gibi ışıldıyor odanın içinde, pirinçten ve camdan yapılmış eşyaların üzerlerine düşen sevimli ışık demetleri rengârenk yansımalarla dans ediyorlar; üzeri çiçek işlemeli halı bile taze bir yosun kadar asil ve canlı. Bütün oda pırıl pırıl, bu ışık seliyle gözleri kamaşan ve korkudan tir tir titreyen Christine’nin, teyzesini görmesiyle biraz olsun sakinleşen kalp atışları, içeri girip de arkasından kapıyı kapatmadan önce yeniden yükselmeye başlıyor. Birinci şaşkınlığı: Böyle bir şey nasıl gerçek olabilir! Bütün bu güzelliklerin bir arada olması mümkün mü! Merak ettiği ikinci konu ise, yıllardan beri hep öğrenmek istediği (ve gönülden arzu ettiği) bir şey aslında: Acaba bu odanın ücreti ne kadar, çok para ödemek mi gerek, çok mu pahalı, ne kadar çok? Herhalde geceliği, posta memuresi olarak benim bir haftada, hayır hayır bir ayda kazandığımdan daha fazladır! Utanarak –böyle bir ortamda kendisini evindeymiş gibi hissetmeye kim cesaret edebilir– çevresine bakınıyor, yerdeki değerli halının üzerine önce bir ayağını, sonra ötekini basıyor ve daha sonra merakla odanın içindeki hepsi birbirinden güzel değerli eşyalara yaklaşıyor. Önce eliyle yatağına dokunuyor: Bu yatakta yatacak olan kendisi miydi gerçekten, bu temiz, bu bembeyaz yatakta kendisi mi uyuyacaktı? Yatağı eliyle tekrar tekrar yokluyor. Parlak çiçek desenli nevresim geçirilmiş kuştüyü yorgan o kadar hafif ve yumuşak ki, elektrik düğmesine parmağını dokunur dokunmaz lamba yanıyor ve yatağın bulunduğu köşe sıcak pembe bir tona bürünüyor. Christine keşif üstüne keşif yapıyor: Üstü beyaz ve sedef kadar parlak sehpanın üzerinde nikel el yüz yıkama takımı durmaktadır; koltuklara, derin ve yumuşak koltuklara takılıyor gözleri daha sonra, üstünden kalkmak için insanın herhalde yeterince güçlü olması gerek; duvar kâğıtlarının ilkbaharı çağrıştıran yeşiliyle değerli ağaçlardan yapılmış mobilyalar tam bir uyum içinde. Yüksek ayaklı cam vazonun içinde masaya konulmuş dört renkli karanfil buket, bir orkestranın çaldığı selamlama müziğini anımsatıyor. Bu lükse, bu ihtişama inanmak gerçekten zor, bütün bunlar bir büyü sanki! Bir gün, sekiz gün, on dört gün boyunca bu değerli eşyaları görebileceğine, onlara sahip olacağına ve onları kullanacağına sevinerek tatlı bir çekingenlikle ilk kez gördüğü bu nesnelere yaklaşıyor, teker teker hepsine dokunuyor, gördükleri karşısında o kadar etkileniyor, o kadar büyüleniyor ki sanki bir yılanın üstüne basmış gibi birden geriye fırlıyor ve yere düşmemek için çaba göstermek zorunda kalıyor. Çünkü farkında olmadan odadaki o görkemli gömme dolabı açmıştı; iç kapaktaki boy aynasından, oyuncak kutusundan aniden fırlayan kırmızı dilli bir şeytan gibi doğal büyüklükte bir resim çıkıyor karşısına. Christine korkudan tir tir titriyor, çünkü aynada gördüğü o sevimsiz yaratık bizzat kendisiydi, korkunç ama gerçek, zevkle döşenmiş bu görkemli odaya ait olmayan, buraya yakışmayan tek nesne varsa o da kendisiydi. Sarı renkli kırçıllı taşralı pardösüsünü ve başındaki yana eğik hasır şapkasını birden karşısında görünce, yediği darbenin etkisini dizlerine varıncaya kadar bütün bedeninde hissediyor. Ayna ona, “Seni hınzır seni, defol oradan! Odayı kirletme! Ait olduğun yere geri dön!” diye bağırıyormuş gibi geliyor. “Böyle bir odada oturmaya, böyle bir dünyada yaşamaya hakkım yok benim,” diye düşünüyor. Tanrım, teyzem için ne kadar da utanç verici bir durum! Öyle çok giyinip süslenmene gerek yok demişti bana teyzem, sanki giyecek bir tuvaletim varmış gibi! Hayır, aşağıya inemem, burada kalmam daha doğru olur. En iyisi eve geri dönmek. Fakat kimselere görünmeden, kimselerin dikkatini çekmeden ortadan nasıl kaybolayım? Aynadan uzaklaşmak isterken farkında olmadan balkona kadar geliyor; elini korkuluk demirlerine bastırmış, aşağıya bakıyor. Bir hamle yapıp bütün acılarından bir anda kurtulabilirdi.

Tam bu sırada gonk bir kere daha vuruyor savaş alarmını çağrıştıran bir tonla. Aman Tanrım! Christine birden kendisine geliyor, teyzesi ve eniştesi salonda kendisini bekliyor ve o hâlâ burada oyalanıp duruyor. Daha yıkanıp temizlenmemiş, ucuzlukta aldığı sevimsiz pardösüsünü bile üstünden çıkarmamıştı. Hemen hasır bavulunu açıyor ve içinden tuvalet takımını çıkarıyor. Bohçasını açıp da içindekileri, taş kadar sert bir sabunu, küçük ve üzeri yer yer çizik tahta fırçayı, ucuza alındığı daha ilk bakışta anlaşılan cilt bakım malzemesini kristal tepsinin üstüne koyunca, küçük burjuva yaşantısını herkesin görmesine ve kendisiyle alay edilmesine bilerek zemin hazırladığı duygusuna kapılıyor. Hizmetçi kız odayı temizlemeye geldiğinde ne düşünecek, aşağıya inip gördüklerini ötekilere anlatacak ve yoksulluğuyla alay etmeyecek mi? Biri ötekine anlatacak ve böylece oteldeki herkes durumunu öğrenecek. Christine her gün onların önünden geçmek, bakışlarını onlardan gizlemek ve arkasından konuşulanları hissetmek zorunda. Hayır, bu durumda kendisine teyzesi de yardım edemez, kaçması olası değil, bu onun peşini bırakmayacak. Her yerde, attığı her adımda bir dikiş daha açılacak ve herkes onun yırtık pırtık giysilerini görecek. Ama acele etse iyi olur, teyzesi aşağıda bekliyor, eniştesinin sabırsız olduğunu söylemişti kendisine. Peki ama üzerine ne giysin? Tanrım, ne yapsın şimdi? Önce kız kardeşinden ödünç aldığı ipek bluzu giyiyor, fakat o da ne, Klein-Reifling’de dün gardırobunun en gözde parçası şimdi üzerinde ne kadar kaba, ne kadar komik duruyor. Beyaz olanı giysem belki daha iyi olur, hiç olmazsa daha az dikkat çeker, vazodaki çiçek buketini de önüme tutayım ki canlılıklarıyla insanların bakışlarını üzerlerine çeker, diye düşünüyor. Başını öne eğmiş, izlenme korkusunu koşarak yenebileceği düşüncesiyle merdiven sahanlığındakilerin önünden hızla geçiyor ve yüzü bembeyaz kesilmiş, soluk soluğa, şakaklarında hissettiği dayanılmaz ağrılar ve bilerek kendisini ölümün derinliğine atma duygusunun sarhoşluğu içinde merdivenlerden aşağıya uçarak iniyor.

Teyzesi salondan onun gelmekte olduğunu görüyor. Çok tuhaf, bu kızın üzerindekiler de ne öyle! Neden böyle koşarak iniyor merdivenlerden! İnsanların yanlarından geçerken neden başını önüne eğiyor, Tanrım, nasıl da mahcup bir hali var! Herhalde çok sinirli bir kız; keşke onun hakkında önceden bilgi sahibi olsaydım! Girişte dikilmiş neden böyle bön bön bakıyor çevresine, herhalde miyop ya da başka bir sorunu var. “Tatlım, neyin var senin? Yüzün bembeyaz kesilmiş. Yoksa kendini iyi hissetmiyor musun?”

“Hayır, hayır,” diye yanıtlıyor Christine kekeleyerek, şaşkınlığını üzerinden atabilmiş değil hâlâ; salon tıklım tıklım dolu, orada duran şu siyah tuvaletli ve monokl gözlüklü kadın da ne yapıyor öyle, bu tarafa doğru nasıl da alaycı alaycı bakıyor! Herhalde Christine’nin kaba saba ayakkabıları ilgisini çekti.

Teyzesi, “Gel buraya çocuğum,” diyerek korku içindeki Christine’nin elinden tutuyor ve bu davranışıyla ona ne kadar büyük iyilik ettiği aklından bile geçmiyor. Çünkü Christine sonunda sığınabileceği bir gölge, gizlenebileceği yarım bir sığınak buluyor kendisine: Teyzesi bedeniyle, tuvaletiyle ve görünüşüyle, hiç olmazsa onun bir tarafını kendisine yönelen bakışlardan gizliyor. Ürkek ve gergin Christine, teyzesinin kendisine eşlik etmesi sayesinde oldukça saygılı bir biçimde yemek salonunu bir baştan bir başa geçerek Anthony eniştesinin kurulduğu ve kendilerini beklediği masaya kadar gelmeyi başarıyor. Anthony ayağa kalkıyor, geniş ve sarkık yanaklarında şefkatli bir gülümseyiş beliriyor, çevresinde kırmızı şeritler oluşmuş fakat Hollandalılara özgü açık renkli özelliğini hâlâ koruyan gözleriyle ilk kez karşılaştığı yeğenine sevgiyle bakıyor; kaba ve yıpranmış elini ona uzatıyor. Onun asıl sevinci, servise hazır masada oturup daha fazla beklemek zorunda olmayışından kaynaklanıyor; bir Hollandalı olarak yemekten ve içmekten çok zevk alan biriydi. Masaya oturup yemek yemeyi beklemekten ve yemek yerken rahatsız edilmekten nefret ediyor, dünden bu yana içinde gizli bir korku vardı, geveze bir kadının masalarına gelip sorularıyla yemek yerken kendisini rahatsız edeceği korkusu. Yeğeninin çekingen, alçakgönüllü ve çekici biri olduğunu görmesi onu sevindiriyor. Onunla iyi anlaşacaklarını hemen anlıyor. Christine’nin yüzüne dostça bakıyor ve içten gülüşüyle onu yüreklendiriyor: “Önce yemeğini ye, daha sonra konuşup sohbet edeceğiz seninle.” Anthony, başını kaldırıp yüzlerine bakmaya cesaret edemeyen bu zayıf ve ürkek kızın, yüzlerini görmeye bile katlanamadığı, sokaklarda kırıtarak yürüyen ve arkalarından ıslık sesleri yükselen şu küstah ve hafifmeşrep Amerikalı kadınlardan çok farklı olduğunu görünce, buna çok seviniyor. Christine ona eski vatanı Hollandalı kadınları anımsatıyor. Eğilirken sıkıntı duymasına rağmen kendi eliyle onun bardağına şarap koyuyor ve garsona, servise başlaması için işaret veriyor.

Keşke yüzü gömleğinin manşeti kadar sert ve donuk olan garson şu tuhaf şeyleri, ordövrleri, soğutulmuş zeytinleri, çeşit çeşit salata ve mezeleri, gümüş gibi parıldayan balıkları, enginarları, kâse dolusu kaymağı, nefis kaz ciğeri ezmesi ve gül renkli somonbalığını masaya koymamış olsaydı; Christine’nin yaşamı boyunca ilk kez gördüğü, adlarını bile bilmediği bu tuhaf yiyecekler kuşkusuz nefis şeylerdir. Fakat onları hangi takımla yiyecekti? Küçük kaşıkla mı, yoksa büyük kaşıkla mı? İnce bıçakla mı, yoksa daha geniş ağzı olanıyla mı? Böyle lüks bir lokantada ilk kez bulunduğunu, kendisini davet eden bu görmüş geçirmiş masa komşusuna fark ettirmeden bu yemekleri nasıl parçalayacak, nasıl yiyecekti? Kaba ve beceriksiz bir yaratık olduğunun anlaşılmaması için ne yapmalıydı? Nasıl hareket etmeliydi? Christine zaman kazanmak için peçetesini açıyor ve bir yandan da gözkapaklarını aşağıya düşürmüş, teyzesinin ellerine bakıyor ve onun her hareketini taklit etmeye çalışıyor. Fakat aynı zamanda eniştesinin yönelttiği sorulara da yanıt vermek için gözlerini yukarıda tutmak zorunda, çünkü onun konuştuğu ağır Hollanda Almancasını anlayabilmesi için pür dikkat kesilmesi gerekiyor, hele konuşurken araya ikide bir İngilizce sözcükler sıkıştırması, izlenmesini daha da zorlaştırıyor; Christine, iki cepheye karşı sürdürdüğü bu savaşımda tüm cesaretini ortaya koymak zorunda kalıyor; insanların sürekli arkasından konuştuklarını, alaylı alaylı baktıklarını ve kendisine acıdıklarını düşünüyor ve içine düştüğü bu aşağılık kompleksi duygusundan bir türlü kurtulamıyor. Eniştesinin, teyzesinin, garsonun, yemek salonundaki konuklardan herhangi birinin önünde yoksul ve deneyimsiz bir kız olduğunun anlaşılacağı korkusu onu kahrediyor, çok huzursuz olmasına ve heyecandan tir tir titremesine rağmen hiçbir şey yokmuş gibi davranıp sohbete katılması ve hatta neşelenmeye çalışması, yarım saatlik yemek süresini sonsuzlaştırıyor. Christine meyve servisi yapılıncaya kadar bu savaşımı sürdürüyor, sonunda teyzesi onun perişan durumunu fark ediyor: “Çocuğum, yorgun olmalısın, bunu gözlerinden okuyabiliyorum. Aslında bütün gece boyunca Avrupa’nın bu sefil trenleriyle yolculuk yapan birinin bu haline şaşırmamak gerekir. Hayır çocuğum, utanmana gerek yok, odana çık ve yatağına uzanıp bir saat kadar uyu, daha sonra hep birlikte yürüyüşe çıkacağız. Öyle göründüğümüze bakma sen bizim, biz hiçbir şeyi kaçırmayız, Anthony de yemekten sonra dinlenir hep.” Ayağa kalkıyor ve yeğeninin koluna girerek, “Hadi gel, şimdi yukarıya çık ve yatağına uzan. Dinlenip kendine gel, daha sonra çok güzel bir gezinti yapalım birlikte,” diyor. Christine derin bir nefes alıyor. Kapalı kapının arkasında bir saat de olsa gözlerden uzak olabilmek hiç de fena sayılmazdı.

Odalarına girer girmez Frau van Boolen, öğle istirahati için üzerindeki redingotuyla yeleğinin düğmelerini çözmeye başlayan eşi Anthony’ye dönerek, “Söyle bakalım, onu nasıl buldun?” diye soruyor.

“Tatlı bir kız,” diye yanıt veriyor iriyarı adam esneyerek, “sevimli bir Viyanalı yüz... Hele şu yastığı bir uzat... gerçekten çok sevimli ve cana yakın. Yalnız –I think so at least²– biraz yoksul galiba, giyebileceği doğru dürüst elbisesi yok herhalde... bu ne demek bilmiyorum... ancak bizde böyle şeyler yok artık... ve söylemek istediğim, onu buradaki tanıdıklarımızın ve öteki konukların karşısına çıkarıp yeğenimiz olarak takdim etmeyi düşünüyorsan, daha uygun giyinmesi gerekir... Kendi gardırobundan uygun bir şeyler bulup bu konuda ona yardım edemez misin?”

“Bunu ben de düşündüm, dolabın anahtarı elimde, açmaya hazırlanıyordum zaten.”

Frau van Boolen gülümsüyor. “Hele otele girişi yok mu, gördüğümde ben bile şok geçirdim... çok utanç verici bir durumdu. Üzerindeki pardösüyü bir görmeliydin, çürük yumurta sarısı renginde, yalnızca Kızılderili eşyalarının sergilendiği bir dükkânda görülebilecek çok özel bir parça... Zavallı çocuk, üzerindekilerle Brezilya Kızılderililerine benzediğini bir bilse, fakat Tanrım, böyle olduğunu nereden bilebilirdi ki... Onlar Avusturya’da şu lanet olası savaş yüzünden hâlâ çok kötü durumdalar, Christine’nin anlattıklarını sen de duydun, Viyana’dan üç mil öteye hiç gitmemiş, insanların arasına hiç karışmamış... Poor thing,³ burada kendisini yabancı hissettiği her halinden belli oluyor, yürürken bile insanlardan saklanıyor... Fakat bekle, bana güven, onu şık ve sevimli biri yapacağım, yeteri kadar giysi getirdim yanımda, eksik olanları da şu karşıdaki İngiliz mağazasından satın alırım; hiç kimse fark etmeyecek, birkaç günlüğüne de olsa zavallı çocuğun neden özel bir şeyleri olmasın.”

Yorgun eş divana uzanmış kestirirken Frau van Boolen özel dairelerinin holünde tıpkı karyaditler⁴ gibi duran iki büyük askılı bavulu açmış, karıştırmaktadır. Paris’te geçirdikleri on dört gün boyunca yalnızca müzeleri gezmekle kalmamış, aynı zamanda butikleri ve moda evlerini de ziyaret etmişti: Krepdöşin, ipek ve diğer parlak kumaşlardan yapılmış bir düzine bluz ve tayyörü bavullardan çıkarıyor, önüne tutup bakıyor, inceliyor, yerine koyuyor, yeniden eline alıyor, şu olsa daha iyi olur, hayır bu daha iyi olur, diyor ve küçük yeğenine hangisini vereceğine karar vermeden önce parmaklarını bu pırıl pırıl parlayan kumaş ve elbiselerin üzerinde tekrar tekrar dolaştırıyor; bu kuşkusuz çok zahmetli, fakat aynı zamanda çok da zevkli bir iş. Sonunda koltuğun üstü bir sürü parlak giysi ve çeşit çeşit çorap ve iç çamaşırlarla doluyor; Frau van Boolen bunları yanına alıyor ve doğruca Christine’nin odasına koşuyor. Fakat kapısını yavaşça açıp içeri girdiğinde, ilk anda odanın boş olduğunu düşünüyor. Odanın penceresi sonuna kadar açık bırakılmış, koltuklar boş, yazı masası boş; elindeki elbiseleri koltuklardan birinin üstüne koymak isterken, Christine’nin kanepenin üzerinde uyumakta olduğunu görüyor. Eniştesinin kendi eliyle sunduğu şarapları çekingenliğinden dolayı peş peşe içtiği için başı fena halde ağırlaşıyor. Kanepeye oturup bugün yaşadıklarını anımsamak istiyor, ancak uyku birdenbire öyle bastırıyor ki, farkında olmadan başını yastığa koyuyor ve öylece kalakalıyor.

Çaresiz, şaşkın ve zavallı birini uyurken görmek insanı ya üzer ya da güldürür. Teyzesi parmak uçlarına basarak kanepeye kıvrılmış uyuyan yeğenine yaklaştığında, onun bu durumuna çok üzülüyor. Zavallı Christine sanki kendisini korumak istiyormuş gibi ellerini göğsünün üstüne koymuş, uyuyor; onun bu hareketine ve kenarlarında korku izleri okunan yarı açık ve çocuksu ağzına bakıp da duygulanmamak mümkün mü? Dudakları ne kadar da solgun, dişetleri nasıl da renksiz, bu genç ve taze uyku çocuğunun yüzü nasıl da solmuş. Herhalde çok kötü beslenmiş, küçük yaşta para kazanmak zorunda kaldığı için yorgun düşmüş ve bedeni yıpranmış, üstelik daha yirmi sekiz yaşında bile değil. Poor chap!⁵ Tüm bunlardan habersiz uyumakta olan Christine’yi seyrederken, bu iyi niyetli kadının içinde bir utanma duygusu beliriyor. Bu bizim için gerçekten bir yüz karası: Böylesine yorgun, böylesine yoksul ve çaresiz akrabalarımıza yardım etmemiz gerekirdi. Amerika’daki yüzlerce yardımsever kuruluş bu iş için çalışıyor, onların aracılığıyla pek çok kişiye bağışta bulunduk, fakat kız kardeşimi, kendi kanımdan olan bu insanları unuttum, oysa o sefalet yıllarında göndereceğim birkaç yüz dolarla harikalar yaratabilirdim. Kuşkusuz bana yazıp durumlarını bildirebilirlerdi; ah, bu yoksullar, hiç kimseden yardım istememe gururları yok mu! Ama şimdi zavallı yeğenini sevindirecek bir şeyler yapıyor olması yine de bir şans. Uyumakta olan yeğeninin garip ve düş gören yüzüne bakınca, ne olduğunu kendisi de bilemiyor, fakat o üzüntülü halinden bir türlü kurtulamıyor; bu yüz, kendi yüzü değil mi? Çocukluk aynasından gördüğü bu profil, kendi profili değil mi? Birden annesinin eski bir resmi geliyor gözlerinin önüne, çocukluğunda yattığı yatağın üstünde, duvarda dar bir çerçeve içerisinde asılı duran resim, aynı resim değil mi? Amerika’da öğrenci yurdunda geçirdiği kendi yalnızlığı ve çektiği acılar yeniden uyanıyor içinde; her ne ise, yaşlanan kadının içinde aniden bir acıma duygusu beliriyor ve uyuyan yeğeninin sarı saçlarını şefkatle okşuyor.

Christine birdenbire ürpererek uyanıyor, yatalak annesine bakmak zorunda olduğu için en küçük bir tıkırtıda bile uyanıp hazır durumda olmaya alışık. Sanki kabahat işlemiş gibi, “Çok mu geç oldu?” diyor kekeleyerek. Çalışanların sürekli yaşadığı bir korku hali, işe geç kalma korkusu, bu korku yıllardan beri Christine’nin uykusuna bile giriyor ve daha ilk işaretle hemen yerinden fırlıyor ve saati soruyor: “Çok geç mi kaldım?” Hiçbir zaman yenemediği bir duygu hali, bir görevi yerine getirememe korkusu bu.

“Fakat çocuğum, bu halin de ne böyle senin, neden korktun birden?” diye sakinleştirmeye çalışıyor teyzesi onu. “Burada insan zamanını çift porsiyon kullanıyor, eğer hâlâ yorgunsan dinlenmene devam et. Tanrı bilir, seni rahatsız etmek istememiştim, bakman için sana birkaç parça elbise getirdim, belki bazılarını beğenir ve burada giymek istersin diye. Paris’teyken epeyce elbise almıştım kendime, dolabım tıka basa elbise dolu, bunlardan bazılarını benim yerime giymeni istiyorum.”

Christine’nin başından aşağıya kaynar sular dökülüyor. Demek fark ettiler, sefilliğimle kendilerini rezil ettiğimi anladılar; kuşkusuz her ikisi de, eniştem ve teyzem, kılık kıyafetim yüzünden benden utanıyor. Teyzem bana ne kadar da şefkatle yaklaşıyor, vermek istediği sadakayı nasıl da belli etmemeye özen gösteriyor, beni üzmemek ve bana acı vermemek için nasıl da çabalıyor.

“Ben senin tuvaletlerini nasıl giyerim teyzeciğim?” diyor kekeleyerek. “Kuşkusuz çok pahalı şeylerdir benim için onlar.”

“Saçma, onlar sana benden daha çok yakışır. Zaten Anthony de benim gençlere özgü şeyler giymemden rahatsız. O beni Zaandam’daki büyük teyzesi gibi görmek istiyor, boğazına kadar kapalı, Protestanlar gibi düğmeleri iliklenmiş ağır, siyah bir ipek elbise içinde, başında bembeyaz bir bonesi bulunan bir kadın gibi görmek istiyor. Sana vermeyi düşündüğüm şu birkaç parça elbiseyi üzerinde görmesi onu çok sevindirecektir. Şimdi teyzene söyle bakalım, bu akşam için hangi elbiseyi giymek istersin?”

Ve ani bir hamleyle –içinde çoktan beri kaybolmaya yüz tutmuş mankenlik tutkusu yeniden alevleniyor– bir gömlek kadar hafif olan elbiselerinden birini eline alıyor ve üstüne tutup bakıyor. Fildişi renginde, Japon çiçekleriyle bezenmiş bu bordürlü elbise, gece siyahı ipekten yapılmış kırmızı janjanlı alev dilli diğer elbisenin yanında bahar gibi parlıyordu. Üçüncüsü ise su yeşiliydi, etek uçları lameli damarlarla bezenmişti. Üçü de Christine’yi öyle büyülüyor ki bunları istemeyi ya da onlara sahip olmayı düşünemiyordu bile. Onlara sahip olmayı nasıl düşünebilsin, onları istemeye nasıl cesaret edebilsin ki, böylesine gösterişli, zarif ve değerli elbiselerin deneyimsiz omuzlarından aşağıya süzülmelerini nasıl becerebilecekti? Böyle bir renk ve ışık uyumu içinde nasıl hareket edecek, nasıl yürüyecekti? Bu tür giysileri üzerinde taşımayı öğrenmesi de gerekmez miydi?

Ancak Christine alçakgönüllü, fakat tutkulu bakışlarıyla bu eşsiz elbiselerin değerini bilecek kadar da kadındı. Sevinçten burnunun kanatları geriliyor, parmaklarıyla kumaşa dokununca eli tuhaf bir biçimde titremeye başlıyor ve merakını yenebilmek için büyük çaba gösteriyor. Teyzesi kendi mankenlik deneyiminden, böylesi tutkulu bakışların yabancısı değil, güzel şeylere bakarken bütün kadınların yaşadığı tahrik edici bir duygu hali bu; Frau van Boolen, bu sessiz sarışının gözbebeklerinde aniden parlayan ışığı görünce gülümsüyor farkında olmadan; genç kızın gözleri bir elbiseden ötekine kayıyor ve hangisini seçeceği konusunda bir türlü karar veremiyor; ancak deneyimli kadın, yeğeninin hangi elbiseyi seçeceğini biliyor. Sevincinden yerinde duramayan Christine’yi böylesine neşeli görmek, onunla bir şeyler paylaşmak onu çok mutlu ediyor. “Bak Christine, aceleye gerek yok, bu üç elbiseyi de burada bırakıyorum, sen bu akşam için beğendiğini seç, ötekini yarın denersin. Çorap ve çamaşır da getirdim sana; şimdi sıra şu solgun yanaklarını canlandıracak bir şeyler bulmaya geldi. Şayet senin için de uygunsa, hemen şu karşıdaki mağazaya gidip Engadin Platosu için gereksinim duyduğun şeyleri alalım.”

“Fakat teyze,” diyor Christine derin derin soluyarak ve çok duygulanıyor. “Bu önerine nasıl evet diyebilirim... benim için bu kadar çok para harcamana izin veremem. Zaten ayırttığınız oda da çok pahalı, sade bir oda yeterdi bana.” Teyzesi, yeğeninin bu sözleri üzerine yalnızca gülümsüyor ve onun yüzüne anlamlı anlamlı bakıyor. “Bak çocuğum,” diyor buyururcasına, “mağazadan çıktıktan sonra seni güzellik uzmanıma götüreceğim, saçlarını biraz düzelttirmek istiyorum. Saç modelin bana bizim oradaki Kızılderililerin saçlarını anımsatıyor. Yelelerin ensene sarkmasın, bak göreceksin, başın nasıl da rahatlayacak ve dik duracak. Hayır, itiraz istemem, bu işleri senden daha iyi bilirim, sen bana izin ver ve gerisine karışma. Hadi şimdi hazırlan bakalım, yeterince vaktimiz var, Anthony enişten öğle sonu poker oyununda. Akşam seni onun karşısına yepyeni bir görünümle çıkaracağım. Hadi gel, çocuğum.”

Spor eşyaları satan büyük mağazada kutular birbiri ardına raflardan indiriliyor, dama tahtası desenli bir kazak seçiliyor önce, beli sıkıca saran bir güderi kemer, çevreye güzel kokular saçan açık kahverengi bir çift ayakkabı, bir kep, bacakları sımsıkı saran spor çoraplar ve ufak tefek daha pek çok şey. Christine bunları denemek için soyunma kabinine giriyor ve üstündeki lanet olası bluzu çıkarıyor ve sefalet simgesi diğer giysilerle birlikte bir karton kutuya, hiç görülmeyecek biçimde koyuyor. Sanki bu iğrenç giysilerin kaybolmasıyla, bir türlü yenemediği korkusu bu paketin içine sonsuzca gizlenmiş gibi tuhaf bir rahatlama duyuyor. Bir başka mağazadan bir çift gece ayakkabısı, ince ipek bir şal ve buna benzer göz kamaştırıcı daha pek çok şey satın alınıyor. Köyünden başka hiçbir yer tanımayan zavallı Christine fiyat sormadan, acaba “çok mu pahalı” korkusunu yaşamadan yapılan bu yeni alışveriş mucizesi karşısında şaşkınlığını gizleyemiyor. Kendisine, “Sen hiçbir şey düşünme ve sorun etme,” denildiği için Christine seçimini yapıyor ve beğendikleri satın alınıyor, paketler hazırlanıyor, gizemli uşaklarla eve yollanıyor. Dile getirme cesareti bile gösteremediği arzusu bir anda gerçekleşmiş oluyor: Christine için baş döndürücü bir durum. Daha fazla direnmeden bu mucizeler mucizesine teslim oluyor ve teyzesini, istediğini yapmasında serbest bırakıyor; teyzesi elini çantasına atıp çıkardığı banknotları saymaya başlar başlamaz, Christine utanarak yüzünü başka yöne çeviriyor, başka şeylere bakıyor ve başka şeylere kulak veriyor, ödenen ücreti görmeye ve duymaya yüreği el vermiyor, çünkü yapılan harcamanın çok fazla olduğunu biliyor: Burada yarım saat içinde kendisi için yapılan harcama, yıllardan beri yaptığından çok daha fazla. Şimdi işlerini bitirip mağazadan çıkarlarken, Christine mutluluktan uçuyor ve büyük bir şükran duygusuyla yardımsever teyzesinin kolunu çekercesine kapıyor ve elini öpüyor. Teyzesi onun bu şaşkınlığı karşısında çok duygulanıyor ve gülümsüyor. “Şimdi sıra şu kafa derini yüzmeye geldi! Seni kuaföre götüreceğim ve bu arada kartımı karşıdaki dostlarıma bırakıyorum. Bir saat içinde yepyeni bir görünüm kazanmış olacaksın, ben daha sonra gelir seni alırım. Saçlarının güzel olmasına dikkat et, daha şimdiden tamamen farklı bir görünüm kazandın zaten. Sonra hep birlikte gezmeye çıkacağız, bu akşam doyasıya eğlenelim istiyorum.” Tatlı bir sarhoşlukla kalbi küt küt atan Christine, buram buram sabun ve parfüm kokan, elektrikli bir aletin tıpkı bir dağ fırtınası gibi uğuldadığı, fayans döşeli ve boydan boya aynalarla kaplı bir odaya alınıyor. Kalkık burunlu yaman bir Fransız kadın kuaför, Christine’nin çok az anladığı, anlamaya da çalışmadığı bir sürü talimat alıyor. Daha sonra rahat bir kuaför koltuğuna oturtuluyor ve teyzesi onu orada yalnız bırakarak dışarı çıkıyor; hafifçe geriye yaslanıyor ve güzel bir şeyler yaşıyor olmanın verdiği tatlı bir sarhoşluk içinde gözlerini kapatmış, ensesinde soğuk bir demirin, bir makinenin tıkırtısını ve bir kadının yarı anlaşılır bir sesle ateşli ateşli bir şeyler anlattığını duyuyor ve becerikli yabancı parmakların saçında ve ensesinde dolaşmasına, kokulu losyonlar sürmesine izin veriyor. Aman gözlerimi açmayayım, diye düşünüyor. O zaman bütün bunların gerçek olmadığı anlaşılır. Aman bir şeyler sormayayım. Yalnızca pazar günleri yaşanılan, bir kez olsun kendi kendisinin buyruğunda olma, başkalarına hizmet etme yerine kendisine hizmet ediliyor olma duygusunun keyfini çıkarmaya bakıyor. Ellerini kucağına koymuş, koltukta keyifli keyifli oturuyor; belki de ilk kez kendisine hizmet ediliyor, güzel görünmesi için ilk kez çalışılıyor, koltuğa yayılıp kendisine hizmet edilmesinin sarhoşluğunu doyasıya tadıyor, böyle bir duyguyu yıllardan beri hiç tatmamıştı; saçları yıkanıp losyon sürülürken o, gözlerini kapatmış, kendisine en son gösterilen ilgiyi anımsıyor: Küçük bir çocuktu, yatağa düşmüştü, ateşi vardı, günlerce devam etmişti, daha sonra ateşi düşmüş ve annesi ona badem sütü getirmişti, babası ve erkek kardeşi başucunda oturuyorlardı, hepsi de kendisi için kaygılanıyordu ve bir şeyler yapabilme çabası içindeydi. Hepsi de iyi ve merhametli davranıyordu. Yan tarafta duran kanaryaları cıvıl cıvıl ötüyor ve o sevimli şarkısını söylemeye çalışıyordu, yatak sıcacık ve yumuşacıktı, okula gitmek zorunda da değildi, herkes kendisine şefkatle yaklaşıyordu, oyuncakları masasının üstündeydi, ancak onlarla oynayacak gücü yoktu daha; hayır, gözlerini kapayıp öylece oturmalı, yıllardan sonra yeniden kendisine hizmet edilmesinin verdiği tadı kendinden geçercesine tatmalıydı şimdi. Çocukluğunda gördüğü bu sıcak ilgi ve şefkati yıllardan beri hiç görmemişti, işte şimdi bunu yeniden yaşıyor, yanaklarındaki parıltı ve sıcaklık bunu açıkça belli ediyor. Fransız kadın birkaç kez, “Saçlarınızı biraz daha kısaltmamı ister misiniz?” gibi sorular yöneltiyor, ancak Christine, “Siz nasıl isterseniz,” diye yanıtlıyor onu ve kendisine tutulan aynaya bakmak istemiyor, başını başka yöne çeviriyor. Yaşamı boyunca ilk kez birinden emrederek bir şey istemek, şöyle yap böyle yap demek her ne kadar baştan çıkartıcı olsa da bütün işlerden ve isteklerden kurtulmuş olarak, kendisine hizmet edilmesinden duyduğu coşkunun kaybolmasını istemiyor. Cilalanmış kesme bir cam şişeden saçlarına sıkılan losyon buram buram kokuyor, jiletle ensesindeki tüyler alınıyor büyük bir özenle; tuhaf, birden başı hafifleyiveriyor ve ensesindeki serinliği duyumsuyor. Aslında aynaya bakmak için sabırsızlanıyor, fakat bunu yapmıyor, kapalı gözleri düşler dünyasında yaşadığı o duygu yüklü ânın sürmesini istiyor. Bu arada bir cüceyi anımsatan ikinci bir kız yaklaşıyor yavaşça, ötekisi saçlarını sararken, o da manikürünü yapıyor. Bütün bunları –neredeyse hiç şaşırmadan– itirazsız yaptırtıyor Christine ve güzellik uzmanı kadın, “vous êtes un peu pâle, mademoiselle”⁶ dedikten sonra dudaklarında değişik renkli rujlar deniyor, kalemle kaşlarını düzeltip koyulaştırıyor ve yanaklarına allık sürüyor. Christine tüm olup bitenlerin farkında, aynı zamanda kendinden geçmenin sarhoşluğu içinde farkında da değil, çünkü salona hoş bir koku yayan nemli sıcak havanın etkisiyle bedeni yarı uyuşmuş bir durumda, bütün bunlar kendisine mi, yoksa tamamen başka, yepyeni bir benliğe mi yapılıyor bilemiyor; bir düş görür gibi, yaşadığı bu olağanüstü durumu biraz bulanık ve yarı gerçek olarak algılıyor ve az da olsa bu düşün sona ermesinden korkuyor.

Sonunda teyzesi geliyor. “Mükemmel,” diyor güzellik uzmanına. Onun arzusu üzerine bu kutulardan bazıları, birkaç adet ruj ve birkaç şişe güzellik losyonu da paketleniyor ve daha sonra küçük bir gezinti yapmaya karar veriliyor. Christine ayakta dururken aynaya bakmaya cesaret edemiyor: Hayret doğrusu, ensesi nasıl da rahatlamış, başı nasıl da hafiflemişti; şimdi hızlı adımlarla yürürlerken, arada bir başını önüne eğiyor ve teyzesine belli etmeden üstündeki ütülü dar eteğe, renkli ince çoraplara, parlak ve şık ayakkabılara bakıyor ve adımlarını daha güvenli, daha canlı attığını seziyor. Teyzesine iyice sokulmuş, gördüklerini anlattırıyor, her şey ne kadar güzel, ne kadar da büyüleyici: Kuşların cıvıl cıvıl şakıdıkları, dağların ve tepelerin oluşturduğu yemyeşil bir doğa, yamaçlara kurulmuş yüksek ve görkemli oteller, vitrinlerini kürk, mücevher, saat ve antika gibi değeri yüksek ürünlerin süslediği lüks dükkânlar ve mağazalar bu buz gibi soğuk dağların heybeti yanında yalnız ve biraz da tuhaf bir görüntü oluşturuyor. Arabalara koşulan o sevimli atlar, köpekler ve kantaron çiçekleri gibi renkli elbiselerle dolaşan insanlar ne kadar da büyüleyici. Hiçbir şeyin düşünülmediği, yalnızca günün yaşanıldığı, çalışmanın ve yoksulluğun söz konusu olmadığı bir dünya, Christine’nin hayal bile edemediği bir ortam. Teyzesi ona dağların, otellerin ve yanlarından geçen kimi seçkin konukların adlarını söylüyor: Christine anlatılanları ilgiyle dinliyor, başını kaldırıp onun gösterdiklerine saygıyla bakıyor ve böylece kendi öz yaşamı giderek bir mucizeye dönüşüyor. Teyzesini dinlerken, böyle bir yerde yürüyebilmesine, böyle bir yerde gezinti yapmasına izin verilmesine şaşırıyor, acaba bütün bunları yaşayan kendisi miydi, bunu algılayamıyor. Sonunda teyzesi saatine bakıyor. “Artık eve dönmeliyiz. Giysilerimizi değiştirme zamanı geldi. Akşam yemeğine hazırlanmamız için yalnızca bir saatimiz var. Anthony’nin kızdığı tek bir şey var, o da geç kalmaktır.”

Otele dönüp de odanın kapısını açar açmaz, içerinin hafif alacakaranlığa bürünmüş olduğunu görüyor, havanın erken kararmasıyla odadaki her şey belirsizleşiyor ve derin bir sessizliğe gömülüyor. Açık balkon kapısından görünen gökyüzü, o göz kamaştırıcı parlaklığını ve maviliğini hâlâ korumaktadır, ancak odanın içerisindeki bütün renkler solmaya ve yumuşacık gölgelere karışmaya başlıyor. Christine balkona çıkıyor, bakışlarını olağanüstü güzellikteki doğaya yöneltmiş, hiç durmadan değişen renk cümbüşünü seyrediyor. Önce bulutlar kaybediyor o göz kamaştırıcı parlaklığını ve güneşin batmasıyla birlikte kıpkırmızı bir görünüm kazanıyor gökyüzünün o kendini beğenmiş, haşmetli nesneleri; batan güneşle birlikte Christine’nin duyguları uyanmıştı sanki. Daha sonra dağ yamaçlarından gölgeler yükselmeye başlıyor aniden, ince ve küçük küçük şeritler halinde ağaçların arkasına gizlenmiş gölgeler bunlar, ama şimdi bir araya geliyorlar, giderek çoğalıp azgınlaşıyor, simsiyah bir su gibi hızla vadiden tepelere doğru kayıyorlar ve gördüğü manzara karşısında donup kalan Christine, bu kara dalgaların dağların zirvelerini de yutmasından ve bu eşsiz doğanın bir anda bomboş bir karanlığa gömülmesinden korkuyor; gerçekten de buz gibi bir hava görünmez bir dalga halinde vadilerden yükselmeye başladı bile. Fakat tepeler, soğuk ve solgun bir ışıkla birdenbire yeniden aydınlanmaya başlıyor; bak, gökyüzünün henüz kaybolmamış maviliğinde ay göründü. Parıltısı yukarıdan aşağıya doğru ışık saçan ve etrafı çepeçevre aydınlatan kemerli bir lamba gibi, o heybetli dağlardan ikisinin zirvede oluşturduğu boğaza düşüyor. Daha biraz öncesine kadar bir tasvir olan şey, şimdi bir gölge siluetine, üzerini küçük ve cansız cansız parlayan yıldızların süslediği siyah beyaz karışımı bir resme, bir renkli tabloya dönüşüyor.

Bedeni kaskatı kesilmiş ve özbenliğinden uzaklaşmış olan Christine, bu koskoca doğa parçasında birbiri ardına gerçekleşen geçişlerin dramatik değişimini seyrediyor. Kulakları sadece keman ve flüt sesi dinlemeye alışık birinin büyük bir orkestranın çaldığı müziği dinlerken kulakları nasıl patlayacak gibi uğuldarsa, doğanın sunduğu bu eşsiz güzellikteki renk cümbüşünü seyrederken Christine’nin kafası da aynı şekilde uğulduyor. Elleriyle balkon demirine dayanmış, seyrediyor ve seyrediyor. Hiçbir zaman doğayı böylesine kendinden geçercesine seyretmemişti, hiçbir zaman özbenliğini böylesine kaybetmemişti. Tüm yaşam gücü doğadan hiç ayırmadığı gözlerinde toplanmıştı sanki, gördükleri karşısında şaşkınlığını gizleyemeyen Christine özbenliğinden uzaklaşarak, kendisini ve zaman olgusunu unuttuğu gizemli bir dünyaya girmiş bulunuyor. Tanrı’ya şükür ki otelin zamanı anımsatan bir bekçisi var, acımasız gonk sesi konuklara yemekten yemeğe asıl görevlerini, zevk ve eğlence için hazırlanmalarını anımsatıyor. Christine daha ilk vuruşta korkarak yerinden fırlıyor. Teyzesi, dakik olması konusunda kendisini uyarmıştı, o halde şimdi hiç vakit kaybetmeden akşam yemeği için hazırlanmalı!

Fakat şu yeni, tiril tiril elbiselerden hangisini seçmeli? Hepsi de kızböcekleri gibi ışıl ışıl parlıyor yatağın üzerinde; aklı, koyu parlak olanda kalıyorsa da sonunda fildişi renginde olanın bu akşam için en uygun elbise olacağına karar veriyor. Onu eline alıyor yavaşça ve sakınımla; hayret, ne kadar da yumuşak, bir mendilden daha ağır değil ya da bir eldiven kadar hafif. Hemen üzerindeki kazağı çıkarıyor, ağır ve hantal ayakkabıları, kalın spor çorapları, kısacası ağır ve kaba olan ne varsa üzerinden çıkarıp atıyor ve yeni ve hafif olanları giymeye hazırlanıyor. Bu yeni ve pahalı çamaşırlar öyle yumuşak ve hafif ki, değil giymek, onlara dokunmak bile çok hoş bir duygu, insanın parmakları titriyor elini üzerinde gezdirirken. Christine sert ve kaba keten bezi iç çamaşırlarını da çıkarıyor üstünden; giydiği yeni çamaşır, yumuşak ve sıcacık bir köpük gibi çıplak vücudundan aşağıya dökülüyor. Aynaya bakmak için eli kendiliğinden elektrik düğmesine gidiyor, ancak son anda parmağını düğmeden çekiyor, bekleme zevkini biraz daha geciktirmek ve o tatlı heyecanı biraz daha yaşamak istiyor. Bu olağanüstü kumaş karanlıkta belki daha yumuşak, daha zarif geliyor ona, bakarsın parlak ışıkta sihri kaybolur. Şimdi çamaşırlar ve çoraplardan sonra sıra elbisede. Özenle –elbise ne de olsa teyzesine ait– ipeği üzerine geçiriyor, mükemmel: Elbise pırıl pırıl parlayan ılık bir su gibi kendiliğinden omuzlarından aşağıya dökülüyor ve çıplak bedenini sıkıca sarıyor, varlığını hissetmek olası değil, sanki rüzgârdan bir elbise giymiş gibi; havanın dudakları, titreyen bedeninin üzerinde dolaşıyor. Hadi çabuk ol, beğeni sarhoşluğuna kapılma, acele et, aynanın karşısına çıkmaya hazır ol artık! Ve şimdi, bakışları aynaya yönelirken, kalbi küt küt atmaya başlıyor.

Eli elektrik düğmesini çeviriyor, ışık birden yanıyor. Parlak, göz kamaştırıcı bir ışık, bir parıltıyla karanlığa gömülen oda yeniden aydınlanıyor; çiçek desenli duvar kâğıtları, cilalı, pırıl pırıl parıldayan mobilyalarıyla seçkinler dünyası yeniden karşısında. Ancak bu çok meraklı ve korkak kız, aynanın yarıçapına girmeyi bile göze alamıyor, eğik köşesinden sadece balkonun arkasında kalan doğa parçasını ve odanın bir bölümünü gösteren bu konuşan cama gözünün ucuyla ve yandan bakabiliyor. Asıl prova için son cesareti gösterecek gücü yok henüz. Acaba önceki halinden daha gülünç mü görünecekti? İnsanlar bu ödünç aldatmacanın farkına varmayacak mıydı? Bu kaygılarla, sanki alçakgönüllülük göstererek acımasız yargıcı kandırıp davayı kazanabilecekmiş gibi, yan taraftan yavaş yavaş aynanın karşısına doğru kayıyor. Şimdi aynanın hemen karşısında duruyor, ama bakışları hâlâ öne eğik, başını kaldırıp aynaya bakamıyor hâlâ. Gonk ikinci kez vuruyor: Artık kaybedilecek vakit yok! Birden cesaretini topluyor ve sanki bir yüksek atlayış yapacakmış gibi derin bir soluk alıyor, daha sonra bakışlarını kararlı bir biçimde aynaya çeviriyor. Başını yukarıya kaldırıp aynada kendisini görünce öyle ürküyor, öyle korkuyor ki, karşılaştığı sürpriz onu ister istemez bir adım geriye götürüyor. Bu da kim böyle? Bedeninin üst kısmını geriye doğru eğmiş, ağzı yarı açık, gözleri ateş saçan bu ince ve soylu hanımefendi de kim böyle? Yoksa kendisi mi? Hayır, bu asla olası değil! Christine onun kim olduğunu söylemiyor, bilerek söylemiyor. Fakat söylenmek istenen sözcük dudaklarını kendiliğinden harekete geçiriyor. Ve olağanüstü bir olay: Dudakları aynadaki resimde de hareket ediyor.

Şaşkınlıktan nefesi duracak gibi oluyor. Böylesine genç, böylesine güzel ve çekici olabileceğini hayal bile edemezdi; hatları keskin kırmızı rujlu dudakları ne kadar da canlı; boyanmış ince kalem kaşlar, kısaltılmış altın sarısı gür saçları altında ayna gibi parlayan bembeyaz ensesi ne kadar da güzel ve çekici; dekolteli elbise onu nasıl da değiştirmiş. Bu resim oyununda kendisini görmek için giderek daha da yakınına geliyor aynanın, karşısında duran resmin, kendisi olduğunu bildiği halde, ötekisini gerçek ve kalıcı olarak kabul edemiyor. İçindeki korkuyu henüz yenebilmiş değil; biraz ötede, ölçüsüz ve kaba bir hareketle bu mutlu tablo kırılıp yok olabilirdi. Hayır, bu gerçek olamaz, diye düşünüyor Christine. İnsan birdenbire bu kadar değişemez. Çünkü gerçekten öyle olsaydı, o zaman ben de... Duruyor, söylemek istediği şeyi düşünmek bile istemiyor. Fakat tam o sırada aynadaki resim, Christine’nin aklından geçenleri kestirircesine gülümsemeye başlıyor, önce hafif hafif, daha sonra giderek kahkahalara dönüşen bir gülümseyiş bu. Şimdi karşısında pırıl pırıl ve gururla parlayan gözler de gülüyor koyu camdan kendi yüzüne bakarak, gevşeyen kırmızı dudakları aklından geçeni itiraf eder gibi: “Evet, ben güzelim!”

Kendisini böyle seyretmek, kendisine şaşırmak ve hayran kalmak, şimdiye kadar hiç tatmadığı bir duyguyla, kendisine âşık olma duygusuyla, bedenini incelemek, derin dekoltenin gözler önüne serdiği göğüslerinin ipek elbisenin altında ne kadar da güzel ve canlı olduklarını ilk kez fark etmek, ince ve zarif vücut hatlarının yumuşacık elbisesinin renkleriyle daha da belirginleştiğini, omuzlarının elbisenin içinden bir gonca gibi nasıl da açıldıklarını keşfetmek, Christine için müthiş bir serüvendi. Bu yepyeni ve ince bedenini hareket halinde de görmek istiyor. Yavaşça yana dönüyor, bu hareketi yaparken yüzünü geri çevirerek hareketinin etkisini inceliyor: Aynadaki göz, gururlu ve mutlu bir kardeş gözüyle karşılanıyor yeniden. Bu, Christine’yi yüreklendiriyor. Şimdi üç adım geriye gidiyor: Hızlı hızlı yürümesi de güzel. Parmak uçlarına basarak hızla çevresinde dönüyor, öyle ki etekleri uçuşuyor ve ayna yeniden gülümsüyor kendisine: “Mükemmel! Ne kadar ince, ne kadar da kıvraksın sen böyle!” Canı nasıl da dans etmek istiyor, kolları ve bacakları buna nasıl da hazır. Tekrar geriye dönüyor ve yeniden aynanın karşısına geçiyor ve kendine bakıp bakıp gülümsüyor; bir sağa, bir sola dönerek tekrar tekrar kendisini, kendi görüntüsünü inceliyor ve güzelliğiyle övünüyor; aynanın derinliklerinden kendisine bakan, ona tekrar tekrar ne kadar gençsin, ne kadar da güzelsin, diyen ve sürekli gülümseyen bu baştan çıkartıcı yeni benliğe âşık olma duygusunu bir türlü yenemiyor. Christine aslında kendisi olan bu yeni insanı kucaklamayı, ona içten sarılmayı çok istiyor, gözbebekleri birbirleriyle temas edecek kadar yaklaşıyor, sıcak dudakları kardeşininkileri öpecek kadar sokuluyor ona, öyle ki nefesleri birbirine karışıyor ve bir an için kendi yakınlığı kayboluyor. Kendisini yeniden keşfetmenin sihirli bir oyunu bu; Christine bu değişimde kendini farklı görmek için aynanın karşısında sürekli hareket ediyor. Bu sırada gonk üçüncü kez vuruyor. Christine ürpererek kendine geliyor. Aman Tanrım! Umarım teyzemi fazla bekletmemişimdir, mutlaka bana kızacaktır. Hemen mantoyu, hafif, karışık renkli ve yakası ince kürklü akşam mantosunu giyiyor. Daha sonra, ışığı söndürmek için parmağını elektrik düğmesine dokundurmadan önce kendisini mutlu kılan o cama bir kez daha bakıyor, ona son bir veda bakışı daha gönderiyor. Aynadakinin gözlerindeki parıltıya bir kez bakmalı, dudaklarındaki sıcak mutluluğu bir kez daha görmeliydi! “Mükemmel, mükemmel,” diye gülümsüyor ayna ona. Sevinçle odadan fırlıyor ve koridordan geçerek teyzesinin odasına koşuyor; bedenini sıkıca saran serin ve yumuşak elbise, hızlı hareket etmesine yardımcı oluyor. Bir dalga tarafından sürükleniyormuş, bir rüzgâr kendisini önüne katmış da götürüyormuş gibi hissediyor; çocukluk günlerinden beri hiç böyle hafif, uçmaya hazır hissetmemişti kendisini: Değişim rüzgârı bir insanın içinde esmeye başladı.

“Mükemmel, çok yakışmış. Kalıptan çıkmış gibi,” diyor teyzesi. “Evet, insan genç olunca, sihirbazlığa gerek yok! Ancak elbisenin göstermek yerine gizlemesi gerektiği yerde terzinin işi zor. Fakat şimdi şaka bir yana: Elbise üzerine çok güzel oturmuş, seni yeniden tanımak neredeyse olanaksız; ne kadar güzel bir vücudun olduğu ancak şimdi fark ediliyor. Ama başını daha rahat hareket ettirmelisin, bunu sana söylediğim için bana darılma, ama yürürken hâlâ kendinden emin değilsin, hâlâ başını öne eğiyorsun, yağmur altında yürüyen bir kedi gibi büzülüyorsun. Amerikan usulü yürümeyi öğrenmek zorundasın; rahat ve kendinden emin ol. Bir geminin rüzgâra karşı hareket etmesi gibi alnını yukarıya kaldır ve öyle yürü. Tanrım, keşke ben de senin gibi genç olsaydım.” Christine’nin yüzü kıpkırmızı oluyor. Gülünç görünmediği, bir köylü kızı gibi davranmadığı aslında her halinden belli oluyor. Bu arada teyzesi, kendisini incelemeye devam ediyor, bakışlarıyla Christine’yi tepeden tırnağa süzüyor: “Kusursuz! Yalnız boynuna birkaç şey daha takmamız gerek.” Mücevher kutusunu karıştırmaya başlıyor. “İşte, şu incileri de tak boynuna! Hayır, yüzüme öyle bakma çocuk, korkma hemen, gerçek değiller. Gerçek olanları Amerika’da çelik kasamda bıraktım, Avrupalı pickpockets⁷ yüzünden yanımda getirmedim.” İnciler Christine’nin titreyen çıplak gerdanına sarılıyor. Teyzesi geriye çekiliyor. Son olarak bir kere daha bakıyor Christine’ye: “Kusursuz. Sana her şey yakışıyor. Seni süslemek, güzel şeyler giydirmek bir koca için herhalde en büyük zevk olurdu. Fakat şimdi gel artık! Anthony’yi daha fazla bekletmeyelim. Seni böyle görünce çok şaşıracak!”

Birlikte merdivenden aşağıya iniyorlar. Christine’nin derin dekolteli elbisesiyle merdivenden inişi çok tuhaf. Sanki çıplak yürüyormuş gibi hafif hissediyor kendisini, aslında buna yürümek denmez, bu kanatlanıp havada uçmak ve süzülmek gibi bir şey, basamaklar ayağının altından kayıyor sanki. İkinci merdiven sahanlığında smokin giymiş yaşlıca bir beyle karşılaşıyorlar, adamın tepesindeki dik ve beyaz saçlar bir bıçakla ortadan ikiye ayrılmış gibi. Teyzeyi saygıyla selamlıyor, onlara yol vermek için kenara çekilip bekliyor, yanından geçerlerken Christine, adamın kendisine ilgiyle baktığını seziyor, bir kadını beğenen ve saygı gösteren bir erkeğin bakışıydı bu. Yanakları kıpkırmızı oluyor birden: Yaşamı boyunca ilk kez önemli bir adam, gerçek bir beyefendi kendisini saygıyla selamlamış, kenara çekilip geçmesini beklemişti: “General Elkins, herhalde adını savaştan duymuşsundur. Londra Coğrafyacılar Cemiyeti’nin başkanı,” diye açıklıyor teyzesi. “Hizmet yılları sırasında Tibet’te büyük keşifler yaptı, çok ünlü biri, seni ona mutlaka takdim etmeliyim, en iyilerin en iyisi o, saraya da girip çıkıyor.” Mutluluktan Christine’nin kanı kaynıyor. Çok kibar, gezmiş görmüş bir adam onu başkasının sırtından geçinen bir asalak olarak görmemiş ve ondan nefret etmemişti; hayır, onu kendi sınıfından saymış ve bir soylunun önünde eğilir gibi eğilmişti önünde. Meşruluğunu ancak şimdi hissediyor Christine.

Bir destek de eniştesinden geliyor. Christine masaya yaklaşır yaklaşmaz, eniştesi saygıyla ayağa kalkıyor. “Aman ne güzel bir sürpriz. Nasıl da güzelleşmişsin böyle! Korkunç derecede güzelsin; affedersin, çok güzel görünüyorsun demek istemiştim.” Christine, gördüğü bu ilgi ve iltifat üzerine yüzünün yeniden kızardığını hissediyor, ense köküne kadar sıcak bir ürperti duyuyor içinde. “Öyle sanıyorum ki sevgili eniştem sonunda bana iltifat etmek istiyor,” diyerek ona şaka yollu yanıt vermeye çalışıyor. “Evet, öyle,” diyor ihtiyar adam gülerek ve farkında olmadan öyle kasılıyor ki gömleğinin önündeki kırışıklık birden düzeliyor, akraba olduğunu çoktan unuttu bile; kırmızı küçük halkalarla çevrilmiş, yağlı yanaklarının içine gömülmüş gözlerinde meraklı ve neredeyse arzulu bir ışık parıldıyor. Bu kadar güzel olacağını ummadığı bir kızla sohbet etmek ve eğlenmek onu canlandırıyor ve dilinin çözülmesini sağlıyor; Christine’nin görünüşü hakkında uzman gözüyle yaptığı saptamalar, gösterdiği aşırı ilgi ve merak, teyzenin dikkatini çekiyor ve eşini, yeğenine kur yaparak aklını başından alması konusunda uyarıyor, bu işi gençlere bırakmasını, onların bunu daha iyi ve daha ölçülü yapabileceklerini söylüyor. Bu arada garsonlar da servis yapmak için masaya yaklaşmış bulunuyor: Ayin sırasında mihrabın yanında bekleyen rahip yardımcıları gibi saygıyla masanın yanında durmuş, servise başlama işaretini bekliyorlar. Christine, çok tuhaf, öğle yemeğinde bu kibar, saygılı ve sessiz adamlardan neden bu kadar korkabildim, diye düşünüyor, görünüşe bakılırsa hiçbir şey istemiyorlar, üstelik benim varlığımdan haberleri bile yok. Şimdi hiç çekinmeden yemek siparişini söylüyor, korkmuyor artık; uzun yolculuktan sonra midesi acıktığını haber veriyor. Tabağına tekrar tekrar koyduğu ve gümüş bir çatal bıçak takımıyla yediği mantarlı nefis kanepeler, çeşit çeşit sebzelerle süslenmiş kızartmalar ve kremalı tatlılar ve meyveler çok hoşuna gidiyor; ne güzel, hiçbir şeyle uğraşmak gerekmiyor, hiçbir şey düşünmek zorunda değil, aslında hiçbir şeye de şaşmıyor artık. Burada her şey çok harika ve en harika olanı da, içini seçkin ve çok önemli kişilerin doldurduğu –ama hayır, burada kaldığı sürece bunu düşünmemeli– bu göz kamaştırıcı salonda bulunuyor olmasıydı. Ama en çok şarabı beğeniyor. Güney güneşinin olgunlaştırdığı altın sarısı üzümlerden yapılmış olduğu nasıl da belli oluyor, çok uzaklardan, mutlu ve güzel ülkelerden getirilmiş olmalı, diye düşünüyor; ince kristal bardakta nasıl da kehribar gibi sapsarı duruyor ve serinletilmiş yağ gibi insanın boğazından nasıl da tatlı tatlı kayıyor aşağıya. Önce Christine bakıyor şarabın tadına sakınımla ve kendinden geçiyor, fakat şarabı beğendiğini gören ve buna çok sevinen eniştesi, gelişinin şerefine içtiklerini söyleyerek bardağını tekrar tekrar dolduruyor. Hiç istemeden ya da isteyip istemediğini bilmeden Christine’nin dudakları harekete geçiyor ve eniştesiyle neşeli neşeli konuşmaya, sohbet etmeye başlıyor. Tıpası çıkarılan şişeden şampanyanın fışkırarak döküldüğü gibi dökülüyor kahkahalar boğazından; sohbeti iyice koyulaştıran eniştesinin konuşurken çevresine nasıl tükrükler saçtığını şaşkınlık ve hayranlıkla izliyor; sanki içinde kalbini daraltan bir nesne varmış da korkudan yerinden fırlamış gibi geliyor Christine’ye. Peki burada korkması için bir neden var mı? Ona herkes iyi davranıyor, teyzesi ve eniştesi yanında, çok güzel giyimli ve seçkin insanların arasında bulunuyor, ortam güzel, yaşam güzel.

Eniştesi masaya kurulmuş, halinden çok memnun: Christine’nin içinde aniden kabaran bu coşku seli onu çok eğlendiriyor. Keşke genç olabilseydim de kendi sıcaklığıyla fokur fokur kaynayan şu güzel kıza sarılabilseydim, diye geçiriyor içinden. Birdenbire neşeli, canlı, çekici ve neredeyse çapkın biri gibi hissetmeye başlıyor kendisini; genelde uyuşuk ve daha çok, asık suratlı olan bu adam, şimdi belleğini yokluyor ve şakalar yapıyor, espri üstüne espri patlatıyor ve hatta ara sıra çizmeyi bile aşıyor; yaşlı kemiklerini güzel güzel ısıtmakta olan ateşi körüklüyor. Keyfinden kediler gibi hırıldıyor oturduğu yerde, redingotu fazla gelmeye başlıyor; yanakları kabahat işlemiş gibi kızarıyor: Birdenbire Jordaens tablosundaki fasulye kralı gibi görünüyor. Yanakları, içtiği şarabın etkisiyle kıpkırmızı olmuş, Christine’nin şerefine kadeh üstüne kadeh kaldırıyor ve tam yeniden şampanya ısmarlamak üzereyken, birlikte iyi vakit geçirmekte olan sevgili koruyucusu, teyzesi, eliyle onun omzuna dokunuyor ve doktorun koyduğu yasağı anımsatarak daha fazla içmemesi konusunda onu uyarıyor.

Bu arada salonun yan tarafından uyumlu bir gürültü yükselmeye başlıyor; trampet sesleri, çıldırmış bir körük gibi cıyak cıyak bağırmaktadır: Dans müziği çalınıyor. İhtiyar adam ağzındaki Brezilya purosunu küllüğe koyuyor ve gözleriyle işaret ediyor: “Anlamadığımı sanma sakın, gözlerinden dans etmek istediğini okuyorum.”

“Yalnızca seninle, enişteciğim. Yalnızca seninle,” diye gülümsüyor Christine onun yüzüne bakarak, (Tanrım, biraz sarhoş muyum ne?) Hiç durmadan gülüyor, boğazına gülünç bir şey yerleşmiş de kendisini gıdıklıyormuş gibi sürekli gülmek zorunda kalıyor. Duyduğu her şey, her sözcük dudaklarının yeniden harekete geçmesine ve kahkahalar atmasına yetiyor. “Yemin etme!” diyor eniştesi mırıldanarak. “Burada çıta gibi delikanlılar var, üçünün yaşının toplamı benimki kadar etmez, her biri benim gibi saçı başı ağarmış, bacakları romatizmalı bir gergedandan yedi kez daha iyi dans eder. Şayet sorumluluğu üzerine alırsan ve medeni cesaretin de varsa, hadi öyleyse.”

Biedermeier dönemine özgü bir davranış biçimiyle kolunu uzatıyor ona, Christine koluna giriyor, kıkırdıyor, gülüyor, eğilip bükülüyor, kendisini tutamayıp gülüyor ve gülüyor; teyzesi de çok neşeli, sürekli onları izliyor; müzik yeri göğü inletiyor, salon rengârenk ışıklarla donatılmış, pırıl pırıl parıldıyor. Konuklar merakla bakışlarını onlara doğru çeviriyor; garsonlar, yollarının üstündeki bir masayı kenara çekerek geçmelerine yardımcı oluyor, herkes sıcak ve sevecen, bu renkli kalabalığın arasına sokulmak için çok fazla cesarete gerek yok. Anthony enişte hiç de öyle usta bir dansçı değil, yeleğinin altından ileriye fırlamış yağ tulumu göbeği, her adım atışında bir ileri bir geri hareket ediyor, saçları ağarmış bu yaşlı kurt, dans ederken çok kararsız ve de hantal. Fakat onun görevini müzik yerine getiriyor, bu keskin, sürükleyici, coşturucu ve tempolu şeytan müziği sürükleyip götürüyor onu. Zilin her ritmik vuruşunu diz mafsallarına varıncaya kadar bütün benliğinde duyumsuyor olması ne harika; zillerin her uyumlu vuruşu dizlerine ve bütün bedenine bir balta gibi iniyor, fakat hemen arkasından yayların kemana dokunması ne kadar yumuşak, keskin bir biçimde icra edilen o zorlayıcı ritmin etkisiyle kendisini hamur gibi yoğrulmuş, sarsılmış ve dövülmüş gibi hissetmek mafsallarını nasıl da gevşetiyor ve onu nasıl da rahatlatıyor. Şeytanlar gibi çalıyorlar, birbirlerine kenetlenmiş üniformalı şeytanlar gibi görünüyorlar, kahverengi ve altın düğmeli ceketler giymiş bu esmer Arjantinliler gerçekten çıldırmış; saksofonunu kendinden geçercesine üfleyen şu ince uzun ve gözlükleri parlayana bakın, tam bir ayyaş, yanı başında duran tiftik saçlı şişkonun görüntüsü daha da tuhaf, ağzını açmış, yayılarak oturan ve otuz iki dişi birden görünen baterist anlaşılmaz bir öfkeyle davula ve zillere vururken, o, coşku seline kapılmış, bir oduna vurur gibi vuruyor piyanonun tuşlarına. Hepsi de tarantula örümceği tarafından ısırılmıştı sanki, oturdukları sandalyelerde cereyana tutulmuş gibi titreyerek bir öteye bir beriye kayıp duruyor, maymunlar gibi zıplıyor ve hiddetle müzik aletlerine vuruyorlar. Fakat kulakları sağır eden bu gürültü makineleri –Christine bunu dansın ortasında hissediyor– bir dikiş makinesi kadar düzenli çalışıyor; Zencilere özgü soytarılıklar, sırıtmalar, cıyak cıyak bağırmalar, el kol hareketleri, müzik aletlerini çalma biçimleri, ateşleyici sözler ve şakalar; bütün bunlar aynanın karşısında ve ellerindeki notalarla en ince ayrıntısına kadar önceden deneniyor, hazır duruma gelinceye kadar tekrar tekrar çalınıp oynanıyor. Görünüşe bakılırsa bunun böyle olduğunu salondaki uzun bacaklı, dar kalçalı, açık tenli kadınlar da biliyor, çünkü her gece yaşanan bu coşku ateşinden hiç etkilenmiyor, hiç heyecan duymuyorlar. Gülümseyen boyalı dudakları ve ojeli tırnaklarıyla kendilerini kavalyelerinin kollarına bırakmış, dans ediyorlar; donuk bakışlarını öne eğmiş olmaları, başka bir şey düşünmediklerinin ya da hiçbir şey düşünmediklerinin göstergesi olsa gerek. Christine, bu yeni, yabancı ve şaşkın kızcağız, kapıldığı coşku ve heyecanı gizlemeye, bakışlarını frenlemeye çalışıyor; çünkü bu çılgın, baş döndürücü ve tutkulu şeytan müziğiyle kanının kaynadığını duyumsuyor ve şimdi müziğin yükselen temposu birdenbire kesilip de bir sessizlik oluşunca, Christine büyük bir tehlikeden kurtulmuş gibi derin bir soluk alıyor.

Eniştesi de bütün gururu ve heybetiyle derin derin soluyor, sonunda alnındaki teri silecek zamanı buluyor ve rahatlıyor. Utku kazanmış adımlarla Christine’yi masaya geri götürüyor, teyzesinin her ikisi için de buzlu meyve suyu ısmarlamış olması çok güzel bir sürpriz! Christine daha biraz önce bedeninin buna gereksinim duyduğunu düşünmüştü, teyzesinin onun kalbinden geçirdiği şeyi yapmış olması çok güzel, şimdi boğazı ve kızışan kanı serinleyecekti, rica etmek zorunda kalmadan içi buzlu meyve suyuyla dolu gümüş bardağın önünde duruyor olması harika doğrusu, insanın bütün arzularının kendiliğinden yerine getirildiği bir dünyada, bir masal dünyasında yaşıyordu sanki: Burada mutlu olmamak mümkün mü!

Christine buzlu meyve suyunu ince bir kamışla keyifle içine çekerken, dünyanın en güzel ve en lezzetli meyve suyunu içiyormuş gibi hissediyor kendisini. Sevincinden kalbi küt küt atıyor, titreyen parmaklarında sevilme arzusu var. Farkında olmadan arkasına dönüp bakıyor, kime ya da neye baktığını kendisi de bilmiyor, herhalde içinde yanan coşku ateşinden ve şükran duygusundan biraz olsun uzaklaşmak istiyor. Birden eniştesinin, bu iyi kalpli ihtiyar adamın, hemen yanı başında oturmakta olduğunu görüyor; geniş bir koltuğa yayılmış, biraz dalgın ve yorgun bir hali var; hâlâ hızlı hızlı soluyor ve mendiliyle yüzünde biriken ter damlalarını siliyor. Christine’yi mutlu etmek için kendini çok zorlamış, hatta belki de kendi gücünü aşmıştı, yoksa o böylesine mutlu olamazdı. Eniştesinin, koltuğun kenarına koyduğu iri ve sert elini tutuyor ve yüzüne bakıp hafif hafif okşayarak şükran borcunu ödemek istiyor. İhtiyar adam ona gülümsüyor ve yeniden canlanıyor. Bu çekingen ve daha yeni uyanan körpe yaratığın davranışının ne anlama geldiğini hemen anlıyor, bir baba keyfiyle onun bakışlarındaki teşekkür duygusunu tadıyor. Fakat Christine’nin yalnızca ona teşekkür etmesi ve her şeyini borçlu olduğu teyzesini unutması haksızlık değil mi, burada oluşunu, gördüğü şefkat ve ilgiyi, üzerindeki lüks elbiseyi ve bu zengin ve büyüleyici ortamda bulduğu sıcak ilgi ve desteği teyzesine borçlu değil mi? Bu düşüncelerle sağ eliyle teyzesinin elini tutuyor ve her ikisiyle kenetlenmiş olarak, mutlu bakışlarla, pırıl pırıl salonda, Noel ağacının altında oturan mutlu bir çocuk gibi oturuyor.

Bu arada müzik yeniden başlıyor, bas sesler şimdi daha etkili; çalınan parça öyle yumuşak ve okşayıcı ki sanki yanardöner ipekten bir kuyruk arkasından sürüklüyordu onu: Bu bir tangoydu. Eniştesi çaresizlik içinde, Christine’ye kendisini affetmesini, bu kıvrak dansa altmış yedi yaşındaki bacaklarının dayanamayacağını söylüyor. “Özür dilemene gerek yok enişteciğim, burada sizinle birlikte olmam bin kez daha iyi,” diyor ve içten duygularla her ikisinin de ellerini tutup okşuyor. Yürekleri kendisi için çarpan akrabalarının arasında olmaktan büyük mutluluk duyuyor ve onların yanında kendisini tamamen güvende hissediyor. Fakat tam bu sırada, eğilen birinin gölgesini fark ediyor önünde, smokininin altına beyaz gömlek giymiş, dağ güneşiyle bronzlaşmış, sinekkaydı tıraşlı, uzun boylu, geniş omuzlu ve asker görünümlü bir beyefendinin gölgesi bu. Almanlara özgü bir biçimde topuklarını birbirine vurarak selam veriyor ve düzgün bir Kuzey Almancasıyla Christine’yi dansa davet etmek için teyzesinden izin istiyor. “Memnuniyetle,” diye yanıt veriyor teyzesi gülümseyerek ve yeğeninin başarısıyla gururlanıyor. Christine, şaşkınlıkla ve titreyen dizleriyle ayağa kalkıyor. Yabancı bir beyefendinin bu kadar güzel ve şık kadınların arasından kendisini seçmiş olması yüreğine hafif bir çekiç darbesi gibi iniyor. Şaşkınlık içinde, derin derin nefes aldıktan sonra titreyen elini bu kibar beyefendinin omzuna koyuyor; daha ilk adımı atar atmaz rahatladığını hissediyor ve kendisini tamamen bu kusursuz dansçının yönetimine bırakıyor.

1. (İng.) Hiç yok. Neden olsun?

2. (İng.) En azından ben öyle olduğunu düşünüyorum.

3. (İng.) Zavallı.

4. Antik Yunan mimarisinde kadın figürü şeklindeki sütunlara verilen isim.

5. (İng.) Zavallı çocuk.

6. (Fr.) Biraz solgunsunuz, Matmazel.

7. (İng.) Yankesiciler.