Can Yayınları 1934

Sunset Park, Paul Auster © 2010, Paul Auster © 2011, Can Sanat Yayınları Ltd. Şti. Bu eserin Türkçe yayın hakları Akcalı Telif Hakları Ajansı aracılığıyla alınmıştır. Tüm hakları saklıdır. Tanıtım için yapılacak kısa alıntılar dışında yayıncının yazılı izni olmaksızın hiçbir yolla çoğaltılamaz.

1. basım: 2011 2. basım: Şubat 2011 E-kitap 1. sürüm Ocak 2014, İstanbul 2011 tarihli 2. basım esas alınarak hazırlanmıştır.

Kapak tasarımı: Ayşe Çelem Design Kapak resmi: © iStockphoto.com / Sergey Zavalnyuk

ISBN 9789750721168

CAN SANAT YAYINLARI YAPIM, DAĞITIM, TİCARET VE SANAYİ LTD. ŞTİ. Hayriye Caddesi No: 2, 34430 Galatasaray, İstanbul Telefon: (0212) 252 56 75 / 252 59 88 / 252 59 89 Faks: (0212) 252 72 33 www.canyayinlari.com yayinevi@canyayinlari.com Sertifika No: 10758

PAUL AUSTER

SUNSET
PARK

ROMAN

İngilizce aslından çeviren
Seçkin Selvi

Paul Auster’ın Can Yayınları’ndaki diğer kitapları:

Ay Sarayı, 1991

Yalnızlığın Keşfi, 1991

Son Şeyler Ülkesinde, 1992

Kırmızı Defter, 1993

Şans Müziği, 1993

Leviathan, 1994

Yükseklik Korkusu, 1995

Duman-Surat Mosmor, 1998

Timbuktu, 1999

Cebi Delik, 1999

Köşeye Kıstırmak, 2000

Yanılsamalar Kitabı, 2002

Kehanet Gecesi, 2004

New York Üçlemesi, 2004

Yazı Odasında Yolculuklar, 2007

Brooklyn Çılgınlıkları, 2007

Auggie Wren’in Noel Hikâyesi, 2007

Duvar Yazısı, 2008

Karanlıktaki Adam, 2008

Lulu Köprüde, 2009

Görünmeyen, 2010

PAUL AUSTER, 1947’de ABD’nin New Jersey eyaletinde, Newark’ta doğdu. Columbia Üniversitesi’nde Fransız, İngiliz ve İtalyan edebiyatı okuduktan sonra dört yıl kadar Fransa’da yaşadı. Fransız yazarlardan çeviriler yaptı. 20. yüzyıl Fransız şiiriyle ilgili önemli bir antoloji hazırladı. 1987’de New York Üçlemesi adlı yapıtıyla büyük ilgi topladı. Ay Sarayı, Kehanet Gecesi, Köşeye Kıstırmak, Son Şeyler Ülkesinde, Leviathan, Şans Müziği, Timbuktu, Yanılsamalar Kitabı, Yükseklik Korkusu, Brooklyn Çılgınlıkları, Yazı Odasında Yolculuklar, Karanlıktaki Adam, Görünmeyen adlı romanları, Yalnızlığın Keşfi adlı anı-romanı, Kırmızı Defter adındaki öykü kitabı izledi. Leviathan romanıyla Prix Médicis Étranger Ödülü’nü, Duman senaryosuyla Bağımsız Ruh Ödülü’nü aldı. Uluslararası IMPAC Dublin Edebiyat Ödülü (Yanılsamalar Kitabı), PEN/Faulkner Roman Ödülü (Şans Müziği), Edgar Ödülü (Camdan Kent) için ilk on aday arasında yer aldı. 2006’da Prince of Asturias Edebiyat Ödülü’nü kazandı ve Amerikan Sanat ve Edebiyat Akademisi’ne üye seçildi.

SEÇKİN SELVİ, Üsküdar Amerikan Koleji’ni bitirdi. Öğrenimini Dil-Tarih ve Coğrafya Fakültesi’nde sürdürdü. Tiyatro 70 ve Edebiyat 81 dergilerini çıkardı. Günaydın ve Sabah gazetelerinde köşe yazarlığı yaptı. Milliyet Sanat dergisinde tiyatro eleştirileri yazıyor. MGS Merkezi ve Yeditepe Üniversitesi’nde eleştiri dersi verdi. Asaf Çiyiltepe Ödülü, Aydın Üstüntaş ve Çevirmenler Derneği Onur Ödülü alan Selvi, 1957’den başlayarak tiyatro, felsefe, edebiyat dallarında 140 yapıt çevirdi.

MILES HELLER

1

Neredeyse bir yıldır terk edilmiş şeylerin fotoğrafını çekiyor. Günde en az iki, bazen de altı yedi iş çıkıyor; her seferinde de o ve iş arkadaşları, giden ailelerin geride bıraktığı, gözden çıkarılmış sayısız nesneyle karşılaşıyorlar. Gidenler aceleyle, utançla, ne yapacaklarını bilemeden çekip gitmişler ve şu anda her neredelerse (eğer sokaklarda gecelemeden başlarını sokacak bir yer bulmuşlarsa), yeni yerlerinin ellerinden giden eski evlerinden daha ufak olduğu su götürmez bir gerçek. Her ev bir tükenişin –iflasın ve ödeme taahhüdünü yerine getirememenin, borçlanmanın ve ipotekli malı yitirmenin– öyküsü; o da, ortadan kaybolan ailelerin bir zamanlar burada olduğunu, hiç görmeyeceği, hiç tanımayacağı insanların hayaletlerinin boş evlerin orasına burasına saçılmış eşyalarında hâlâ varlıklarını sürdüğünü kanıtlamak için o dağılmış yaşamların geriye kalan son izlerini belgelemeyi kendine iş edindi.

Yaptıkları işe çöpleri temizlemek deniyor; Miles da söz konusu emlakin şimdiki sahibi yerel bankalara “ev bakımı” taşeronluğu yapan Dunbar Emlak Şirketi’nin iş verdiği dört kişilik bir ekipte çalışıyor. Güney Florida’nın uzayıp giden düzlükleri bu öksüz yapılarla dolu ve bunları olabildiğince çabuk elden çıkarmak bankaların işine geldiği için, boşalmış evlerin hemen temizlenmesi, onarılması, alıcı adaylarına gösterilebilecek hale getirilmesi gerekiyor. Ekonominin harap olması, sıkıntıların acımasızca yayılması yüzünden çöken dünyada, çöp temizleme işi bu bölgede gelişen birkaç sektörden biri. Bu işi bulduğu için şanslı. Buna daha ne kadar katlanabileceğini kestiremiyor; ama parası iyi, üstelik işlerin günbegün azaldığı bir ülkede iyi bir iş olmasa da hiç yoktan iyi.

İlk başta o dağınıklık, o pislik, o bakımsızlık onu şaşkına çeviriyordu. Girdiği evlerden ancak bir ikisi, eski sahipleri tarafından tertemiz bırakılmış oluyordu. Evlerin çoğunluğu ise –açık bırakılmış evye ve banyo musluklarından taşmış sulardan tutun da, çekiçle çökertilmiş duvarlara ya da müstehcen yazılarla dolu duvarlara veya kurşunlarla delik deşik edilmiş duvarlara kadar, koparılıp götürülmüş bakır borulardan yer yer çamaşır suyundan ağarmış halılara ve salonun ortasına yığılmış dışkılara kadar– bir şiddet ve öfke patlamasının, giderayak duyulan hırsın yarattığı kaprisli bir vandalizmin izlerini taşıyordu. Belki bunlar çok aşırı örnekler, belki varını yoğunu kaybetmiş insanların öfkeden kaynaklanan, iğrenç ama anlaşılabilir umutsuzluk izleri; ama o, bir eve girdiğinde her zaman irkilmese bile yine de ürkmeden hiçbir kapıyı açamıyor. Kaçınılmaz olarak ilk karşısına çıkan şey koku oluyor; küfün, bozulmuş sütün, kedi sidiğinin, tuvaletlerdeki kurumuş dışkıların ve mutfak tezgâhında çürüyen yiyeceklerin birbirine karışmış ve her yere sinmiş kokuları burun deliklerine saldırıyor. Açık pencerelerden giren temiz hava bile o kokuları söküp atamıyor; en düzenli, en köşe bucak temizlik bile o yenilmişliğin kokusunu yok edemiyor.

Sonra, birtakım nesneler, unutulmuş eşyalar, terk edilmiş şeyler oluyor hep. Şimdiye kadar binlerce fotoğraf çekti; giderek filizlenen bu arşivdeki resimlerde kitaplar, ayakkabılar, yağlıboya tablolar, piyanolar ve tost makineleri, oyuncak bebekler, çay takımları ve kirli çoraplar, televizyonlar ve satranç, dama gibi oyun tahtaları, parti giysileri ve tenis raketleri, kanepeler, ipek çamaşırlar, derz dolgu tabancaları, raptiyeler, plastik action figürleri1, rujlar, tüfekler, rengi solmuş şilteler, çatal bıçaklar, poker fişleri, bir pul koleksiyonu ve kafesinin dibinde yatan bir kanarya ölüsü var. Neden kendisini bu fotoğrafları çekmek zorunda hissettiğini bilmiyor. Bunun boşuna bir uğraş olduğunun, hiç kimseye bir yarar sağlamayacağının farkında; ama yine de her eve girişinde eşyaların kendisine seslendiğini, artık orada olmayan insanların sesiyle konuşarak kaldırıp atılmadan önce son bir kez kendilerine bakılmasını rica ettiklerini seziyor. Ekipteki diğer görevliler onun bu fotoğraf çekme saplantısıyla alay ediyorlar; ama o hiç oralı olmuyor. Ona göre ötekilerin hiç önemi yok, onları küçümsüyor. Ekip şefi Beyni Sulanmış Victor; kekeme geveze Paco; nefesi hırıltılı, şişko Freddy – hiçliğin üç silahşoru. Yasa, belli bir değerin üstündeki, kurtarılabilen eşyanın bankaya verilmesini öngörüyor; banka da bunları sahiplerine iade etmekle yükümlü; oysa iş arkadaşları hoşlarına giden her şeye el koyuyor ve gerisini düşünmüyorlar. Miles bu yağmaya – şişelerce viskiye, radyolara, CD çalarlara, okçuluk gereçlerine, açık saçık dergilere– sırt çevirdiği ve sadece resimlerin, eşyanın kendisinin değil eşyanın resimlerinin peşinde olduğu için ona aptal gözüyle bakıyorlar. Bir süredir çalışırken olabildiğince az konuşmaya dikkat ediyor. Paco ve Freddy ona El Mudo2 diye isim taktılar.

Miles yirmi sekiz yaşında; bildiği kadarıyla hiçbir beklentisi yok. En azından ateşli bir hırsı, makul bir gelecek kurmanın kendisine neler sağlayacağı hakkında en ufak bir fikri yok. Florida’da daha uzun süre kalmayacağını, yakında yine başka yerlere gitmek isteyeceğini biliyor; ama o isteğin kendisini harekete geçmeye zorlayacağı ana kadar, ileriye bakmadan bugünü yaşamakla yetiniyor. Üniversiteyi bırakıp başına buyruk yaşadığı şu yedi buçuk yıl içinde başardığı bir şey varsa, o da günü gününe yaşamak, bugün burada olmakla yetinmek yeteneğini geliştirmek oldu; bu, insanın becereceği en övünülecek bir iş olmasa da, belirli bir disiplini ve özdenetimi gerektirmişti. Hiçbir tasarısı olmamak, bir başka deyişle hiçbir özlemi ve umudu olmamak, elindekiyle yetinmek, güneşin doğuşundan bir sonraki tan vaktine kadar olan sürede dünya neyi sunuyorsa onu kabullenmek – kişi böyle yaşayabilmek için bir insanın isteyebileceklerinin en azını istemek zorundadır.

O da isteklerinden azar azar vazgeçerek olabilecek en düşük noktaya indirdi. Sigarayı ve içkiyi bıraktı, yemeğini artık lokantada yemiyor, televizyonu, radyosu, bilgisayarı yok. Arabasını bisikletle takas etmek istiyor; ama arabayı başından atamıyor, çünkü aldığı işler bisikletle gidilemeyecek kadar uzak yerlerde. Aynı durum seve seve kaldırıp çöpe atacağı cep telefonu için de geçerli; ama işi nedeniyle telefona ihtiyacı olduğundan ondan da vazgeçemiyor. Dijital kamera belki kurallarına aykırıydı; ama bitip tükenmeyen çöp temizleme işinin kasveti ve zahmeti yüzünden, kameranın hayatını kurtardığını hissediyor. Yoksul bir mahallede, ufak bir apartman dairesinde oturduğu için kirası az ve hayati gereksinimlere harcadığı para dışında tek lüksü kitap almak, ciltsiz kitaplar, çoğunlukla da roman, Amerikan romanları, İngiliz romanları, yabancı romanların çevirileri; ama sonuçta kitaplar lüks değil, hayati gereksinimlerden biri ve okumak da iyileşmeyi hiç istemediği bir bağımlılığı.

Kız olmasa, ayın sonu gelmeden çeker giderdi. İstediği her yere gidebilecek kadar para biriktirdi, üstelik Florida güneşinden de gına gelmişti – epeyce araştırıp inceledikten sonra o güneşin ruha yarardan çok zararının dokunduğuna inanıyor. Ona göre, bu Makyavelist bir güneş, ikiyüzlü bir güneş, yaydığı ışıkla çevreyi aydınlatmıyor, tam tersine –o değişmez, aşırı parlak ışığıyla gözlerinizi kamaştırarak, yarattığı aşırı nem darbeleriyle sizi sersemleterek, serabı andıran yansımaları ve parıltılı hiçlik dalgalarıyla dengenizi bozarak– çevreyi görmenizi engelliyor. Bu güneş parıltılı ve baş döndürücü ama insana elle tutulur bir şey sağlamıyor, huzur vermiyor, nefes payı bırakmıyor. Ama öte yandan kızı da ilk kez bu güneşin altında gördü ve kızdan vazgeçmeyi göze alamadığı için de güneşle bir arada yaşamaya devam ediyor ve onunla barış yapmaya çalışıyor.

Kızın adı Pilar Sanchez, onunla altı ay önce bir parkta karşılaştı, mayıs ortalarında bir cumartesi akşamüstü tamamen rastlantısal bir karşılaşma oldu bu, olmayacak karşılaşmaların en olmazıydı. Kız çimenlere oturmuş kitap okuyordu, o da üç metre ileride çimenlere oturmuş, kızın okuduğu kitabın eşini okuyordu; ikisi de Muhteşem Gatsby’nin ciltsiz karton kapaklı baskılarıydı. Miles’ın, on altı yaşındayken babasının armağan ettiği kitabı üçüncü okuyuşuydu bu. Oraya geleli yirmi otuz dakika olmuştu ve kendini kitaba kaptırıp çevresinden soyutlandığı sırada birinin güldüğünü duydu. Başını o tarafa çevirdi ve kızın orada oturmuş kitabın başlığını işaret ederek kendisine gülümsediğini gördüğü o ölümcül ilk bakışta, onun daha on altısında bile olmadığını tahmin etti; gerçekten de daha çocuk denecek görünümde, paçaları kesilmiş kısa, dar şortu, sandaleti, boyundan askılı bluzu, yani güneşte yanan Florida’nın güney bölgelerindeki az buçuk çekiciliği olan her kızın sırtındaki kıyafetiyle ufak tefek, yeniyetme bir kızdı. Kendi kendine, bu daha çocuk, dedi; ama kız o duru tenli, çıplak bacakları ve kollarıyla, dikkatli, gülümseyen yüzüyle orada oturuyordu işte, insanlara da nesnelere de pek ender gülümsediği halde kızın koyu renk, cıvıl cıvıl gözlerinin içine bakarak o da kıza gülümsedi.

Altı ay geçtiği halde kız hâlâ reşit değil. Ehliyeti on yedi yaşında olduğunu, ancak mayısta on sekizine basacağını gösteriyor; o yüzden toplum içinde kıza karşı çok dikkatli davranması, bir şehvet düşkünü olduğu izlenimini uyandıracak herhangi bir şeyden ne pahasına olursa olsun kaçınması gerekiyor; yoksa tepesi atan bir işgüzar, polisi aradığı anda kodesi boylaması işten bile değil. Hafta sonu ya da bayram tatili olmayan her sabah arabasıyla kızı John F. Kennedy Lisesi’ne götürüyor; kız son sınıfta, üniversiteye gitmek ve gelecekte devlet diplomalı bir hemşire olmak arzusuyla iyi okuyor; ama kızı arabadan okulun önünde indirmiyor. Bunu yapmak çok tehlikeli olabilir. Bir öğretmen ya da okulun bir görevlisi onları arabada birlikte görebilir ve kıyameti koparır, o nedenle arabayı Kennedy’ye üç dört blok kala durdurup kızı indiriyor. Vedalaşırken kızı öpmüyor. Elini bile sürmüyor. Kız aklınca kendisini yetişkin bir kadın gibi gördüğü için, onun bu çekimserliğinden hüzünleniyor; ama sırf o kabul etmesi gerektiğini söylediği için bu göstermelik kayıtsızlığı sineye çekiyor.

Pilar’ın annesiyle babası iki yıl önce bir araba kazasında ölmüşler; Pilar da geçen haziran, ders yılının bitiminde onun apartmanına taşınıncaya kadar baba evinde üç ablasıyla yaşıyordu. Yirmi yaşındaki Maria, yirmi üç yaşındaki Teresa ve yirmi beşindeki Angela. Maria iki yıllık bir üniversitede okuyor, güzellik uzmanı olacak. Teresa yerel bir bankada veznedar. En güzelleri olan Angela bir kokteyl salonunda hosteslik yapıyor. Pilar’ın dediğine göre, arada bir para için müşterilerle yattığı da oluyormuş. Pilar bunu söyler söylemez, hemen ardından Angela’yı sevdiğini ekliyor, bütün ablalarını sevdiğini ama artık annesinin ve babasının anılarıyla fazlasıyla dolu olan evden ayrıldığına da sevindiğini söylüyor; üstelik kendine hâkim olamayıp yaptıkları için Angela’ya kızdığını, bir kadının kendini satmasını günah diye yorumladığını ve bu konuda artık onunla tartışmak zorunda olmadığı için rahatladığını anlatıyor. Onun dairesinin döküntü bir yer olmasına karşılık, kendi evinin çok daha büyük ve rahat olduğunu anlatıyor; ama o dairede on sekiz aylık Carlos Junior’un bulunmayışının da büyük bir huzur verdiğini söylüyor. Diğer çocuklara kıyasla Teresa’nın oğlu da tabii ki kötü bir çocuk değil, hem kocası Irak’ta görevliyken, kendisi de uzun saatler bankada çalışırken Teresa’nın elinden başka ne gelebilir; yine de bu durum haftanın her günü bebek bakıcılığını küçük kardeşinin üzerine yıkmak hakkını vermez ona. Pilar ablasına yardım etmekten kaçınmıyor ama buna içerlemekten de kendini alıkoyamıyor. Yalnız kalıp ders çalışacak zamana ihtiyacı var ama bebeğin kirli bezlerini değiştirirken nasıl ders çalışabilir? Bebekler başkaları için harika şeyler ama kendisinden ırak olmalarını istiyor. Aman istemem, diyor, istemem, eksik olsun.

Kızın tavrı ve zekâsı onu şaşırtıyor. İlk karşılaştıkları gün parkta oturup Muhteşem Gatsby hakkında konuşurken de kızın bu kitabı öğretmeni ödev verdiği için değil de, kendi istediği için okumasından çok etkilendi; kızın, kitaptaki en önemli karakterin Daisy ya da Tom, hatta Gatsby’nin kendisi olmayıp Nick Carraway olduğunu söylemesi onu daha da çok etkiledi. Kıza neden böyle düşündüğünü sordu. Kız, Çünkü hikâyeyi anlatan o, dedi. Ayakları yere basan, kendi dışındakilere bakabilen tek kişi o. Ötekilerin hepsi yitip gitmiş, sığ insanlar; Nick’in sevecenliği ve anlayışlılığı olmasa ötekiler hakkında hiçbir şey hissedemezdik. Nick olmasa o kitap da olmazdı. O hikâye her şeyi bilen, allame bir anlatıcının ağzından aktarılsaydı, şimdikinin yarısı kadar ilgi çekmezdi.

Allame anlatıcı. Kız bu terimin anlamını kavramış, tıpkı inançsızlığın askıya alınması3, biyojenez4, antilogaritma5 ve Brown ile Eğitim Kurulu Davası6 hakkındaki konuşmaları algıladığı gibi. Miles, Küba asıllı babası ömrü boyunca postacılık yapmış, üç ablası tekdüze gündelik işlerin sıkıcı batağına saplanmış olan Pilar Sanchez gibi gencecik bir kızın, nasıl olup da ailesinden böylesine farklı oluşuna hayret ediyor. Pilar öğrenmeye hevesli, planları var, çok çalışıyor; kızı yüreklendirmek, eğitimini ilerletmesine katkısı olabilecek her şeyi yapmak delikanlıyı da mutlu ediyor. Kız evinden ayrılıp onun yanına taşındığından beri, genç kıza SAT sınavlarında7 yüksek puan almanın inceliklerini gösterdi, bütün ev ödevlerini kontrol etti, (onun ders programında olmayan) matematiksel analizin giriş bölümü kalkülüsün ana kurallarını öğretti, düzinelerce romanı, öyküyü, şiiri yüksek sesle kıza okudu. Kendi geleceğiyle ilgili hiçbir hırsı olmayan, ayrıcalıklı eski yaşamının göz boyayan yularlarına tekme vurup üniversiteyi bırakan bu genç adam, şimdi kızın geleceği için hırslı olmayı, onu ulaşmayı istediği noktaya kadar zorlamayı kendine iş edindi. İlk öncelik üniversiteye, tam burslu olarak iyi bir üniversiteye girmek, ondan sonrasını kızın kendi başına yürütebileceğine güveniyor. Gerçi kızın şimdiki hayali, devlet diplomalı bir hemşire olabilmek; ama Miles zamanla işlerin değişeceğine, kızın tıbbiyeye heveslenip doktor olacağına kesinlikle inanıyor.

Onun yanına taşınmayı kız teklif etti. Kendisine kalsa böylesine cüretkâr bir planı aklının ucundan geçirmezdi; ama Pilar kararlıydı, evden kaçmak, her gece onunla sevişmek olasılığı kızın başını döndürüyordu; evin ekmeğini kazandığı için aileyle ilgili kararlarda son sözü söyleyen Angela’yla görüşmesi için yalvar yakar olması üzerine, genç adam Sanchez kızlarının en büyüğüyle tanıştı ve bu konuyu açma fırsatını yarattı. Angela önce çekimser davrandı, Pilar’ın bu kadar hayati bir kararı veremeyecek kadar genç ve deneyimsiz olduğunu söyledi. Ama kardeşinin Miles’a âşık olduğunu biliyordu, yine de aralarındaki yaş farkı nedeniyle bu aşkı onaylamıyordu; çünkü adam er geç bu yeniyetme oyuncağından bıkar ve kızı kırık bir kalple terk edebilirdi. Miles bunun tam tersinin gerçekleşebileceğini, kırık bir kalple terk edilenin kendisi olabileceğini söyledi. Sonra kırık kalpler ve duygular meselesini bir yana itip durumu tamamen pratik gerekçelerle açıkladı. Pilar’ın bir işi olmadığını, aile ekonomisine yük olduğunu, kendisinin ise kıza bakabilecek ve bu yükü ailenin omuzlarından alabilecek durumda söyledi. Üstelik kızı alıp da Çin’e kaçıracak değildi. Ablaların evinden kendi apartmanına on beş dakikada yürünüyordu, kardeşlerini istedikleri zaman görebilirlerdi. Pazarlığı bağlamak için, ablalara çok isteyip de keseleri elvermediğinden alamadıkları armağanlar önerdi. Çöpleri temizleme işinde uyguladığı yapılacaklar ve yapılmayacaklar kuralını tam tersine çevirerek kızları şoke edip sevinçten deliye döndürdü; ertesi hafta içinde çöp temizlerken yepyeni bir düz ekran TV’yi, en kalitelisinden bir kahve makinesini, kırmızı bir üç-tekerlekli bisikleti8, (Baba filmlerinin koleksiyoncular için hazırlanmış kutulu seti dahil) otuz altı filmi, profesyonel kullanım için tasarlanmış bir makyaj aynasını, bir kristal şarap kadehi takımını bir kenara ayırdı ve hepsini şükran duygusunun nişanesi olarak Angela’ya ve kardeşlerine armağan etti. Bir başka deyişle, aileye rüşvet verdiği için Pilar artık onun yanında kalıyor. Kızı satın aldı.

Evet, kız ona âşık, kendisi de bütün kuşku ve bocalamasına karşın, hiç olacak şey değil diye düşünmesine rağmen yine de kızı seviyor. Çocuk yaştaki kızlara özel bir tutkusu olmadığını da belleğinizin bir köşesine kaydedin. Şimdiye kadar hayatına giren kadınların hepsi aşağı yukarı onunla yaşıttılar. Bu nedenle Pilar onun için ideal kadın tipini temsil etmiyor – o yalnızca kendisi, genç adamın bir akşamüstü parkta başına konan talih kuşu, bütün kuralların istisnası. Kıza neden bu kadar kapıldığını kendisine bile açıklayamıyor. Onun zekâsına hayran olduğu doğru; ama daha önceleri başka kadınların zekâsına da hayranlık duymuş, ancak hiçbirine kapılmamıştı. Kızı sevimli buluyor ama çok çarpıcı ya da (gençliğin kendisi güzel olduğu için on yedi yaşındaki her kızın güzel olduğu söylenebilirse de) nesnel ölçütlerle güzel bulmuyor. Hem bu hiç önemli değil. Onun vücudunu ya da aklını beğendiği için âşık olmadı. Peki öyleyse, neden? Her şey çekip gitmesini söylerken onu burada tutan nedir? Belki kızın ona bakış tarzı, bakışlarındaki vahşet, onu dinlerken pür dikkat kesilen bakışları, birliktelerken olanca varlığıyla orada olduğunu duyumsatması, kendisi için yeryüzünde Miles’tan başka hiç kimse olmadığını hissettirmesi.

Bazen kamerasını çıkarıp çektiği terk edilmiş şeylerin resimlerini gösterince kızın gözleri doluyor. Pilar’ın yufka yürekli, duygusal yanı ona neredeyse komik geliyor; yine de kızın bu naifliği, başkalarının acılarına yaklaşımındaki bu kırılganlık onu etkiliyor, öte yandan kızın bir başka özelliği de sağlam duruşu, dirençliliği, konuşkanlığı ve kahkahaları olduğu için, Miles belirli bir anda hangi özelliklerin ağır basacağını kestiremiyor. Bu ikilem kısa vadede yorucu olabilir ama uzun vadede iyi sonuç vereceğini hissediyor. Yıllardır kendini pek çok şeyden yoksun bırakan, feragatte ısrarlı olan, öfkesini dizginlemeyi ve serinkanlı, kayıtsız, aldırışsız bir tavırla dünyadan koparak yaşamayı kendi kendisine öğreten Miles, kızın duygusal aşırılıklarıyla, bir anda parlayıverişiyle, terk edilmiş bir oyuncak ayının, kırık bir bisikletin ya da içinde solmuş çiçekler duran bir vazonun resmini görünce gözyaşlarına boğulmasıyla yavaş yavaş yeniden hayata dönüyor.

İlk kez yatağa girdiklerinde, kız bakire olmadığını söyledi. Miles da onun sözüne güvendi; ama tam içine gireceği anda kız bunu yapma diyerek onu itti. Anne deliğinin dokunulmazlığı vardır, erkeklik organları kesinlikle yasaktır, dedi. Dile ve parmaklara izin vardı ama erkeklik organına hiçbir zaman, hiçbir koşulda geçit yoktu. Miles onun neden söz ettiğini bir türlü anlayamadı. Prezervatif takmıştı, tamam değil mi? Korunuyorlardı, kaygılanacak hiçbir şey yoktu. Kız, ah işte bu noktada yanılıyorsun, dedi. Teresa’yla kocası da prezervatiflere güvenmişlerdi, bak işte ne hale geldiler. Hiçbir şey Pilar’ı hamile kalmak kadar korkutamazdı, o ne idüğü belirsiz lastik parçasına güvenip de kaderini tehlikeye atmayacaktı. Hamile kalmaktansa bileklerini kesmeyi ya da kendini bir köprüden aşağı atmayı yeğlerdi. Miles bunu anlıyor muydu? Evet, anlamasına anlıyordu da, başka ne seçenek vardı? Pilar, komik delik, dedi. Bunu Angela anlatmıştı; Miles da salt biyolojik ve tıbbi açıdan bunun dünyadaki en güvenilir doğum kontrol yöntemi olduğunu itiraf etmek zorunda kaldı.

Altı aydır kızın isteğine uyarak organ girişini komik delikle sınırlıyor, anne deliğine dilinden ve parmaklarından başka bir şey değdirmiyordu. Böyle anormallikleri ve özellikleri olmasına karşın, aşk hayatları yine de çok zengin, çok doyurucu ve bir süre sonra etkisini yitirecek gibi görünmeyen kusursuz bir erotik beraberlik olarak yürüyor. Sonuçta onu kıza sıkı sıkıya bağlayan ve bu harabeye dönmüş boş evlerin yakıcı dünyasında kalmaya zorlayan şey de işte bu cinsel karmaşa. Kızın teni onu büyülüyor. Genç, ateşli ağzının tutsağı oldu. Onun içindeyken kendini evinde hissediyor ve eğer buradan gitme cesaretini bulabilirse, ömrünün sonuna kadar pişmanlık duyacağını biliyor.

1. Yurtdışında “action figure” olarak geçen, kült sinema filmlerinin önemli karakterlerinin değişik malzemelerden yapılmış farklı ebatlarındaki, Türkiye de “oyuncak” diye tabir edilen ama asla oyuncak olamayacak kadar detaylı ve titiz işçilikle yapılan figürler. (Ç.N.)

2. (İsp.) Dilsiz. (Ç.N.)

3. İnançsızlığı, inanmazlığı askıya almak ya da inanmazlığı askıya almayı istemek, İngiliz şair ve estet Samuel Taylor Coleridge’in edebiyattaki fantastik ya da gerçekçi olmayan öğelerin kullanılmasını açıklayan görüşüdür. Coleridge, yazarın fantastik bir öyküye “insanın ilgisini çeken ve gerçeğe benzeyen” nitelikler katabilirse, okurun anlatılanların mantık ve gerçekdışı olmayışını kabullenebileceğini öne sürüyordu. İnanmazlığı askıya almayı istemek, yazardan daha çok okurun anlatılan öyküye inanma isteğini ifade eder. (Ç.N.)

4. Canlı organizmaların sadece canlı organizmalardan geldiklerine ait kuram. (Ç.N.)

5. Verilen bir logaritmanın karşılığı olan sayı. Logaritmanın ters fonksiyonu. (Ç.N.)

6. Brown ile Eğitim Kurulu arasındaki dava, 1954 yılında ABD Anayasa Mahkemesi’nin beyaz ve siyah çocuklar için ayrı devlet okulları olmasının ve siyah çocuklara eşit eğitim koşulları sağlanmamasının anayasaya aykırı olduğunu hükme bağladığı davadır. (Ç.N.)

7. SAT Muhakeme Testi Amerika’daki yüksekokul ve üniversitelere girişte kullanılan en yaygın testtir. (Ç.N.)

8. Oturma ve eşya taşıma yeri olan, bisikletle triportör arası bir taşıt. (Ç.N.)

2

Kıza kendisi hakkında neredeyse hiçbir şey anlatmadı. Parktaki ilk gün bile, Pilar onun konuşmasını duyup başka bir yerden geldiğini anladığı halde, o başka bir yerin New York olduğunu, daha kesin belirtmek gerekirse Manhattan’da West Village olduğunu söylemedi; sadece yaşamının kuzeyde başladığı gibi üstü kapalı bir cevap verdi. Bir süre sonra Miles onu SAT sınavlarına hazırlamaya başlayıp kalkülüsü öğretince, Pilar onun avare bir çöp temizleme işçisi olmayıp John F. Kennedy Lisesi’ndeki İngilizce öğretmenlerini birer şarlatan durumuna düşürecek kadar engin bir edebiyat sevgisi ve bilgisi olan, son derece zeki, son derece iyi eğitim görmüş biri olduğunu anladı. Bir gün, hangi okulda okuduğunu sordu. Stuyvesant’tan9 ve Brown’da10 okuduğu üç yıldan söz etmek istemeyen Miles omzunu silkerek soruyu geçiştirdi. Pilar ısrar edince o da gözlerini yere dikip New England’daki küçük bir devlet üniversitesinin adını geveledi. Ertesi hafta kıza vaftiz babası olan Renzo Michaelson’un bir romanını verince, Pilar kitabın Heller Books adında bir yayınevi tarafından basıldığını fark ederek onlarla bir akrabalığı olup olmadığını sordu. Genç adam, Heller soyadının sık rastlanan bir ad olmasından dolayı bunun yalnızca bir isim benzerliği olduğunu söyledi. Bunun üzerine kız en mantıklı soruyu sorarak hangi Heller ailesinden olduğunu öğrenmek istedi. Annesi babası kimdi, nerede yaşıyorlardı? Miles, İkisi de gittiler, diye cevap verdi. Yani ölüp gittiler mi? Evet, öyle. Bir anda gözleri dolan Pilar, tıpkı benimkiler gibi, dedi. Evet, tıpkı seninkiler gibi. Peki, kız ya da erkek kardeşlerin var mı? Hayır, ben tek çocuğum.

Kıza böyle yalan söylemek, onu yıllardır unutmaya çalıştığı şeylerden söz etmek derdinden kurtardı. Kendisi dünyaya geldikten altı ay sonra annesinin babasını terk ettiğini, başka biriyle evlenmek için babasından boşandığını kızın bilmesini istemiyordu. Brown’daki üçüncü yılını bitirdiği yazdan beri Heller Books’un kurucusu ve sahibi olan babası Morris Heller’la hiç konuşmadığını, onu hiç görmediğini Pilar’ın bilmesini istemiyordu. Annesiyle babasının boşanmalarından yirmi ay sonra babasıyla evlenen üvey annesi Willa Parks hakkında, hele hele ölen üvey kardeşi Bobby konusunda kızın hiçbir şey bilmesini istemiyordu. Bunlar Pilar’ı hiç ilgilendirmeyen konulardı. Bunlar onun özel sorunlarıydı ve son yedi yıldır içinde bulunduğu zindandan kurtulmanın yolunu buluncaya kadar da bunları kimseyle paylaşmayacaktı.

Şimdi bile o olayı bilerek yapıp yapmadığından emin değil. Bobby’yi ittiği, tartışırlarken öfkeyle onu ittiği doğru; ama yaklaşan arabanın sesini duymadan önce mi, sonra mı ittiğini bilmiyor; yani Bobby’nin ölümü kaza mıydı, yoksa gizlice onu öldürmeye mi çalışmıştı, orasını kestiremiyor. Yaşamının bütün hikâyesi, o gün Berkshires’da olanlara bağlı ve hâlâ gerçeği bulamıyor, suçlu olup olmadığından emin olamıyor.

1996 yazıydı; on altıncı doğum gününde babasının Muhteşem Gatsby’nin yanı sıra beş kitap daha armağan etmesinden yaklaşık bir ay sonraydı. Bobby de on sekiz buçuk yaşındaydı ve sayfa başına indirimli fiyata iki dolardan toplam yetmiş altı dolara üç final ödevini yapan üvey kardeşinin çabaları sayesinde kıl payıyla liseyi bitirmişti. Aile, ağustos ayı için Great Barrington’un dışında bir ev tutmuştu, iki oğlan da hafta sonunu onlarla geçirmek için yola çıkmışlardı. Miles araba kullanacak yaşta olmadığı, Bobby ise ehliyeti olduğu için yola çıkmadan önce benzini kontrol edip depoyu doldurmaktan da o sorumluydu – bunu yapmadığını söylemeye bile gerek yok tabii. Evden ayrıldıktan yaklaşık on beş mil sonra, yokuş yukarı, virajlı bir kır yolunda giderlerken benzin bitti. Bobby biraz pişman olsa, o geri zekâlı beceriksiz, hatası için özür dilemek zahmetine katlansa, bizimki o kadar öfkelenmeyecekti; ama Bobby tam kendine yakışanı yaptı, bu durumu çok gülünç buldu ve ilk tepkisi kahkahaları koyvermek oldu.

O tarihte cep telefonları çıkmış olmasına karşın onların telefonu yoktu, bu da arabadan inip yürümek zorunda oldukları anlamına geliyordu. Çok sıcak, dayanılmayacak kadar nemli bir gündü, tatarcık ve sivrisinek sürüleri başlarının çevresinde dönüp duruyordu; Bobby’ nin budalaca kayıtsızlığından, sıcaktan ve haşarattan, o çukurlu, tümsekli, dar yolda yürümek zorunluluğundan sinirleri iyice gerilen çocuk, çok geçmeden kavga çıkarmak için üvey abisine sövüp saymaya başladı. Bobby ise onun hakaretlerine karşılık vermeden omuz silkip geçiyordu. Yok yere sinirlenme, dedi; hayatın beklenmedik olaylarla dolu olduğunu, belki bu yolda yürüdükleri için başlarına ilginç bir şey gelebileceğini, hani olur ya belki de bir sonraki dönemeçte karşılarına çırılçıplak iki kızın çıkıp onları ağaçlığa çekerek on altı saat aralıksız sevişebilecekleri söyledi. Normal koşullarda olsa, Bobby böyle konuşmaya başlayınca kardeşi güler, üvey abisinin aptalca, çocukça saçmalamalarına bile isteye katılırdı; oysa o sırada olanların normallikle uzaktan yakından ilgisi yoktu ve çocuk hiç de gülecek havada değildi. Abisinin söyledikleri öylesine budalacaydı ki, Bobby’nin suratına yumruğu indirmek geliyordu içinden.

Şimdilerde o günü ne zaman hatırlasa, Bobby’nin solunda değil de sağında yürüyor olsaydı her şeyin nasıl da farklı olabileceğini düşünüyor. O zaman Bobby’ye indirdiği yumruk onu yolun ortasına değil, yolun dışına atacak ve hikâye orada bitecekti, çünkü hikâye diye bir şey olmayacak, olay göz açıp kapayıncaya kadar unutulacak anlık bir öfke patlamasından öteye geçmeyecekti. Ama belirli bir neden olmaksızın Bobby sağa, yol tarafına, kendisi sola, bankete geçip trafiğin geliş yönünde yolun kıyısından yürümeye koyuldular; on dakika boyunca görünürde ne tek bir otomobil vardı ne bir kamyon ne de motosiklet ve o on dakika boyunca küçük kardeş, Bobby’ye aralıksız veryansın edince üvey ağabeyin başlangıçtaki kayıtsızlığı önce küskünlüğe, sonra öfkeye dönüştü ve birkaç mil yürüdükten sonra ciğerleri parçalanırcasına haykırarak kavga etmeye başladılar.

Geçmişte kaç kez kavga etmişlerdi? Sayısız defa, anımsayamayacağı kadar çok defa; ama bunda bir anormallik yoktu, kardeşler hep kavga ederler; Bobby onun öz abisi olmasa da kendisini bildi bileli bir aradaydılar. Babası, Bobby’nin annesiyle evlendiğinde o iki yaşındaydı; dördü aynı çatı altında yaşamaya başladılar; bu, anımsanamayacak kadar, onun kafasından tamamen silinecek kadar eski bir tarihte olduğu için de gerçek olmadığı halde Bobby’nin oldum olası onun abisi olduğunu söylemek yanlış olmaz. O zamanlar da aralarında itiş kakışlar, çekişmeler olmuştu ve küçük kardeş abisinden iki buçuk yaş ufak olduğundan cezayı hep onun bedeni çekmişti. Sayfiyedeki yağmurlu bir günde bağıra çağıra üstüne yürüyen Bobby’yi babasının çekip aldığını, üvey annesinin oyunda çok sert hareketler yaptığı için Bobby’yi azarladığını, kendisinin de elindeki oyuncağı aldı diye Bobby’nin bacağını tekmelediğini hayal meyal anımsıyor. Ama her zaman kavga dövüş olmazdı, barış içinde sessiz sakin geçen zamanlar da vardı; yedi sekiz yaşından itibaren de, yani Bobby de dokuz ya da on on bir yaşlarındayken kendisinin abisine iyi davranmaya, hatta belki de onu sevmeye başladığını, karşılığında abisinin de kendisine iyi davranıp belki de sevdiğini iyice hatırlıyor. Ancak, hiçbir zaman birbirlerine yakın olamadılar, kavga eden, hatta birbirine düşman olan bazı kardeşler gibi yakın olamadılar hiç; kuşkusuz bunun nedeni yapay bir aile, sonradan oluşturulmuş bir aile olmalarıydı ve çocukların en derin bağlılıkları her birinin kendi annesi ya da kendi babasına yöneliyordu. Bu, Willa’nın ona iyi bir anne, babasının da Bobby’ye iyi bir baba olmadığı anlamına gelmiyordu. Hatta tam tersi söz konusuydu. Büyükler tam bir uzlaşma içindeydiler, evlilikleri sağlam ve şaşılacak kadar sorunsuzdu, her biri ötekinin çocuğuna destek vermek için özveride bulunurdu. Yine de, tam bir bütün olmayıp birbirine eklenmiş bir oluşum olduklarını hatırlatacak görünmez fay çizgileri, mikroskobik çatlaklar vardı. Örneğin Bobby’nin soyadı meselesi. Willa, Willa Parks’tı; ama otuz altı yaşında kanserden ölen kocasının soyadı Nordstorm olduğundan Bobby’nin soyadı da Nordstorm’du ve çocuk yaşamının ilk dört buçuk yılında bu soyadını taşıdığı için Willa bunu Heller’a çevirmek istememişti. Bobby’nin aklı karışır diye düşünmüştü; ama aslında kendisini çok sevmiş ve hiçbir kusur işlemeden ölmüş olan ilk kocasının son izlerini silmeye gönlü elvermemişti; oğlunu o soyadından mahrum etmek, kocasının ikinci kez öldürülmesi gibi gelmişti ona. Bu yüzden geçmiş bugünün bir parçasıydı ve Karl Nordstorm’un hayaleti, –hem kardeş olan hem olmayan, hem oğul olan hem olmayan, hem dost hem düşman– Bobby’nin üzerine damgasını vuran ruhu, ailenin beşinci üyesi olmuştu.

Aynı çatı altında yaşıyorlardı ama ebeveynlerinin karı koca olması dışında, ortak yanları çok azdı. Huyları ve görünüşleri, eğilimleri ve davranışları, bir insanın kim ve nasıl biri olduğunu belirlemek için kullanılan bütün ölçütler açısından farklıydılar, fazlasıyla ve değiştirilemez biçimde farklıydılar. Yıllar geçtikçe her biri kendi farklı âlemine çekildi ve yeniyetmelik çağına geldikten sonra akşam yemekleri ve ailece yapılan gezmeler dışında pek karşılaşmaz oldular. Bobby zeki, hareketli, komik bir çocuktu ama okuldan nefret eden tembel bir öğrenciydi ve üstüne üstlük amansız ve saldırgan bir kavgacı olduğu için okulda çıbanbaşı olarak yaftalanmıştı. Üvey kardeşiyse sınıfının en yüksek not alan öğrencisiydi. Heller sessiz, içine kapanık bir çocuktu; Nordstorm ise dışa dönük ve delifişekti, ikisi de birbirlerinin yanlış yolda olduğuna inanırdı. İşin kötüsü, Bobby’nin annesi New York Üniversitesi’nde İngilizce profesörüydü, onun, akademik başarılarından dolayı Heller’ı övmesini, Stuyvesant’a kabul edilişini göklere çıkarmasını, yemekte onunla o lanet olası egzistansiyalizm üzerine sohbet etmesini dinlemek öz oğlunun kim bilir ne kadar ağırına gidiyordu. Bobby on beşine geldiğinde iyiden iyiye uyuşturucu bağımlısı olmuş, haftasonu partilerinde kafayı bulup kusan ve fazladan para edinmek için ufak tefek uyuşturucu alışverişi yapan o cam bakışlı lise öğrencilerinden biri haline gelmişti. Mıymıntı Heller, yaramaz Nordstorm, bu ikisinin yıldızları hiçbir zaman barışmadı. Arada bir birbirlerine sövüp saymayı sürdürüyorlardı ama itişip kakışmalar, dövüşmeler –büyük ölçüde genetiğin gizemleri nedeniyle– sona ermişti. On iki yıl önce kendilerini Berkshires’daki o yolda buldukları sırada on altı yaşındaki Heller neredeyse bir seksen boyundaydı ve seksen beş kilo geliyordu. Daha cılız yapılı olan Nordstorm’un boyu ise bir yetmiş, kilosu da yaklaşık yetmişti. Bu denksizlik, bütün potansiyel kapışmaların önünü kesmişti. Bir süredir, farklı noktalardaydılar.

O gün neden tartışıyorlardı? Miles’ı hangi sözcük ya da cümle veya hangi sözcükler ya da cümleler, kendisini kaybedip Bobby’yi yere devirecek kadar öfkelendirmişti acaba? Pek hatırlayamıyor. O kavgada o kadar çok şey söylenmiş, birbirlerine o kadar çok verip veriştirmişler, o öfke ve saldırganlık patlamalarında derinlere gömülmüş o kadar çok husumet su yüzüne çıkmıştı ki, kendisini çileden çıkaran sözün ne olduğunu bulması olanaksızdı. Başlangıçta her şey çocukçaydı. Onu öfkelendiren Bobby’nin ihmalciliği olmuştu; Her işi yalapşap yapıyor, beceriksizliğin üstüne tüy dikiyorsun, nasıl oluyor da böylesine ahmak ve umursamaz olabiliyorsun, başımızı soktuğun şu belaya bak hele, diye çıkıştı abisine. Bobby ise kardeşinin önemsiz bir sorunu büyütmesine, yobazlık derecesindeki o dürüstlük tutkusuna, yıllardır canına okuyan o çok bilmiş tepeden bakışına öfkelenmişti. Oğlan çocukların her zamanki dalaşı, delikanlılık çağının olağan parlamasıydı, ürkecek bir durum yoktu. Ama tartışma uzadıkça Bobby’nin kavgacı yanı kızıştı, ağız dalaşı daha derin, daha kırıcı bir noktaya geldi, gizli kalmış kötü kan damarı zehir kusmaya başladı. Çekişme ikisinin arasında olmaktan çıkıp aile de işin içine sokuldu. Bobby, o kutsal dörtlünün dışlanan üyesi olmaktan yakınıyor, annesinin Miles’a düşkünlüğüne dayanamadığını, kalpsiz, kindar ana babanın verdiği cezaların, azarların burasına kadar geldiğini, akademik konferanslar ve yayımcılık işleriyle, şu kitabın o kitaptan neden daha iyi olduğuyla ilgili tek kelime daha duymak istemediğini söylüyordu – bütün bunlardan bıkıp usanmıştı, Miles’tan bıkmıştı, annesinden ve üvey babasından bıkmıştı, o kokuşmuş ailedeki herkesten bıkmıştı, gelecek ay üniversiteye gidip buradan kurtulmayı iple çekiyordu ve üniversitede başarısız olsa bile artık onlarla işi bitmişti, bir daha geri gelmeyecekti. Hepinize elveda götoşlar. Morris Heller da, lanet olası oğlu da siktir olup başımdan gitsinler, canları cehenneme. Bütün bu siktirici dünyanın anasını belleyeyim.

Bardağı taşıranın hangi sözcük ya da sözcükler olduğunu anımsayamıyor. Belki bunu bilmenin de önemi yok, o hakaret yağmuru içinden hangisinin yumruktan sorumlu olduğunu anımsamak belki de olanaksız; ama asıl önemli olan, her şeyden daha önemli olan, ancak keskin bir virajı dönünce görebildiği, abisine çarpmasını önleyemeyecek kadar iş işten geçtikten sonra gördüğü, seksen kilometre hızla gelen otomobilin sesini duymuş olup olmadığı. Kesin olan tek şey, Bobby ona bağırırken, o da abisine sus diye, çeneni kapat diye haykırırken yürümeye devam ettikleri. Çevrelerindeki hiçbir şeyin farkında değillerdi, ne soldaki ağaçlığın ne sağdaki çayırın ne tepelerindeki puslu gökyüzünün ne de ispinozuyla, ardıçkuşuyla, ötleğeniyle havayı dolduran kuş seslerinin; hiçbir şeyi gözleri görmüyordu, her şey gözden kaybolmuş, geriye sadece seslerindeki öfke kalmıştı. Bobby’nin yaklaşan arabanın sesini duymadığı kesin – ya da banket tarafında olduğu için kendisini tehlikede görmeyip aldırış etmemişti. Peki ya sen, diye kendine soruyor Miles. Sen biliyor muydun, bilmiyor muydun?

Sert, keskin bir yumruktu. Bobby’nin dengesini bozdu, onu sendeleyerek yolun üzerine attı, Bobby yere düşüp başını asfalta çarptı. Başını ovarak ve küfrederek hemen doğruldu; ama ayağa kalkmasına fırsat kalmadan araba onu altına çekti, canını söküp aldı ve yaşamlarını sonsuza kadar değiştirmiş oldu.

Miles’ın Pilar’la paylaşmak istemediği şeylerin birincisi işte bu. İkincisi de Bobby’nin ölümünden beş yıl sonra Miles’ın annesiyle babasına yazdığı mektup. Brown’da üçüncü sınıfı bitirmiş, yazı Providence’ta geçirip tarih profesörlerinden biri için (geceleri ve hafta sonları kütüphanede çalışarak) yarı zamanlı bir araştırma yapmayı ve yerel bir ev gereçleri mağazasında (klimaların kurulması, daracık merdivenlerden TV’lerin ve buzdolaplarının yukarı taşınması gibi) tam gün mal teslim görevlisi olarak çalışmayı planlıyordu. Kısa bir süre önce resme bir de bir kız girmişti ve kız Brooklyn’de oturduğu için haziranda bir hafta sonu araştırma işini asıp onu görmek üzere New York’a gitti. Ailesinin Downing Caddesi’ndeki evlerinin anahtarı hâlâ ondaydı, yatak odası hâlâ el sürülmeden duruyordu, üniversiteye gittiğinden beri istediği zaman hiç haber vermeden eve gelip gideceği gibi bir düzen kurulmuştu. Cuma akşamı ev gereçleri mağazasındaki işini bitirip yola çıktı, apartmana varması gece yarısını buldu. Annesi de babası da uyuyorlardı. Ertesi sabah erkenden onların mutfaktan gelen sesleriyle uyandı. Yataktan kalktı, odanın kapısını açtı, sonra bir an duraladı. Annesiyle babası her zamankinden daha yüksek sesle ve daha gergin bir tonda konuşuyorlardı, Willa’nın sesinde de alttan alta bir ıstırap seziliyordu; tam olarak kavga etmeseler de (zaten çok nadiren kavga ederlerdi) önemli bir konuyu konuştukları, hayati bir meseleyi karara bağladıkları ya da tartışıp yeniden irdeledikleri anlaşılıyordu, Miles da onların konuşmalarını bölmek istemedi.

Yapması gereken odasına girip kapıyı kapatmaktı. Koridorda durmuş onları dinlerken bile orada olmaya hakkı olmadığını, içeri girmesi gerektiğini biliyordu; ama kendini tutamadı, ne olup bittiğini anlamaya can atıyor, meraktan çatlıyordu; o yüzden odasına dönmedi ve ömründe ilk kez annesiyle babasının konuşmalarına kulak misafiri oldu, çünkü daha çok onun hakkında konuşuyorlardı ve annesiyle babasının, hatta herhangi birilerinin kendi arkasından konuştuklarına ilk kez tanık oluyordu.

Willa, O değişti, diyordu. Beni ürküten bir öfkesi ve soğukluğu var, sana yaptıkları yüzünden ondan nefret ediyorum.

Babası, Bana bir şey yapmadı, dedi. Belki eskisi kadar konuşmuyoruz, bu da normal. Neredeyse yirmi bir yaşında olacak. Artık kendi hayatı var.

Birbirinize o kadar yakındınız ki. Sana âşık olmamın nedenlerinden biri de buydu – minik oğluna olan düşkünlüğün. Beyzbolu hatırlıyor musun Morris? Ona topu nasıl atacağını öğretmek için saatlerce parkta zaman harcadığını anımsıyor musun?

Eski güzel günler.

O da beyzbolda iyiydi, öyle değil mi? Daha lise birdeyken okul takımında top atıcısı olmuştu. Nasıl da sevinmişti. Ama sonra vazgeçip ertesi bahar takımı bıraktı.

Hatırlasana, Bobby’nin ölümünden sonraki bahardı o. Perişan durumdaydı. Hepimiz öyleydik. Takımı bıraktığı için onu suçlayamazsın. Artık beyzbol oynamak istemiyor idiyse, bu onun bileceği işti. Sanki beni cezalandırmak için bırakmış gibi konuşuyorsun. Ben bir an olsun öyle düşünmedim.

İçmeye de o sırada başlamıştı, değil mi? Epey sonra haberimiz oldu ama o zaman başladığını sanıyorum. İçki, sigara, bir de birlikte gezip tozduğu o çılgın çocuklar.

Bobby’yi taklit etmeye çalışıyordu. Belki çok iyi geçinmiyorlardı ama Miles’ın onu sevdiğini sanıyorum. İnsan kardeşinin ölümüne tanık olunca, bir süre sonra ona dönüşmek, onun gibi olmak gelir içinden.

Bobby hiçbir şeye aldırış etmezdi, her şeyi hafife alırdı. Miles ise her şeyi ciddiye alırdı.

Biraz hüzünlü, içine kapanık olduğunu kabul ediyorum. Ama okulda çok iyiydi. Ne olursa olsun hep iyi not almayı becerirdi.

Çok zeki çocuktur, bunu yadsımıyorum. Ama soğuktur, Morris. Ruhsuz, cansız, umutsuz. Onun geleceğini düşündükçe içim ürperiyor...

Bunu kaç kez konuştuk? Yüz defa mı? Bin defa mı? Onun hikâyesini en az benim kadar iyi biliyorsun. Çocukcağızın annesi olmadı. Miles daha altı aylıkken Mary-Lee çekip gitti. Sen aramıza katılıncaya kadar onu Edna Smythe büyüttü, o parlak, efsanevi Edna Smythe; ama ne de olsa o sadece bir dadıydı, oğlana bakmak onun için sadece bir işti, demem o ki, altı aylıktan sonra Miles kendisine gerçekten sahip çıkan, gerçek bir kişiden yoksun kaldı. Sen onun yaşamına girdiğin sırada, belki de çoktan iş işten geçmişti.

Demek neden söz ettiğimi anlıyorsun, öyle mi?

Tabii anlıyorum. Her zaman da anladım bunu.

Miles daha fazla dinlemeye dayanamadı. Onu paramparça ediyorlar, otopsi yapan patologların serinkanlı ve yetkin darbeleriyle onu parçalara ayırıyorlar, ondan sanki ölmüş gibi söz ediyorlardı. Yatak odasına girip usulca kapıyı kapattı. Onları ne kadar sevdiğini hiç anlamamışlardı. Beş yıldır Massachusetts’deki o yolda kardeşine yaptığı şeyin anısını taşıyarak dolaşmıştı ve attığı yumruktan, o yüzden duyduğu ıstıraptan annesine, babasına hiç söz etmemişti, onlar da bünyesini saran bu suçluluk duygusunu yanlış yorumlayıp bir tür hastalık gibi görmüşlerdi. Belki de hastaydı, belki de içine kapanık, tatsız, sevimsiz biri olup çıkmıştı; ama bu, annesine babasına cephe aldığı anlamına gelmiyordu. Karmaşık yapılı, sinirleri gergin Willa, açık yürekli, güler yüzlü babası – onlara bu kadar acı verdiği, bu kadar boş yere üzüntü çektirdiği için kendinden nefret ediyordu. Şimdi ona yürüyen bir ölü, geleceği olmayan biri gözüyle bakıyorlardı; Miles karyolanın kenarına oturup kendisini bekleyen o geleceksiz geleceği düşününce, bir daha annesiyle babasının yüzüne bakamayacağını fark etti. Belki de hepsi için en iyisi, kendisini onların hayatından çıkarıp ortadan kaybolmaktı.

Ertesi gün, Sevgili Annem ve Babam, diye yazdı. Bu ani kararım için beni bağışlayın ama üniversitede bir yılı daha bitirdikten sonra okuldan bıktığımı hissediyorum ve biraz ara vermenin iyi geleceğini düşünüyorum. Sonbahar döneminde, eğer o süre yetmezse ilkbahar döneminde de kaydımı dondurmak istediğimi dekana söyledim. Bu sizi hayal kırıklığına uğratacaksa, özür dilerim. İşin tek olumlu yanı, bir süre okul taksidimi ödeme kaygısından kurtulacak olmanız. Sizden para beklemediğimi de söylememe gerek bile yok. İşim var ve kendimi geçindirecek durumdayım. Yarın, birkaç haftalığına annemi ziyaret etmek için Los Angeles’a gideceğim. Ondan sonra, nerede yaşayacağıma karar verip yerleşince sizi ararım. İkinizi de sevgiyle kucaklayıp öpüyorum, Miles.

Ertesi sabah Providence’tan gittiği doğruydu ama annesini görmek için California’ya gitmedi. Rasgele bir yere yerleşti. Yedi küsur yıl içinde birçok yeni adrese taşındı ama annesiyle babasını hâlâ aramadı.

9. Matematik ve fen dallarındaki eğitim kalitesiyle öne çıkan, New York’taki bir devlet lisesi. (Ç.N.)

10. ABD’nin en iyi 20 üniversitesinden biri olan Brown Üniversitesi Rhode Island’dadır. (Ç.N.)

3

2008 yılı Kasım ayının ikinci Pazarı, Miles’la Pilar yatakta, tuhaf ve komik adlar bulmak için beyzbol ansiklopedisini karıştırıyorlar. Bunu daha önce de bir ya da iki kez yaptılar; Pilar’ın bu absürd işteki mizahı algılaması, Miles’ın geçen ay bir sahaftan iki dolara aldığı, revize edilmiş, güncelleştirilmiş, genişletilmiş 1985 baskısı ansiklopedinin iki bin yedi yüz sayfasında saklı olan Dickens ruhunu kavrayabilmesi ancak genç adamın yönlendirmesiyle olabiliyor. Miles her zaman ilk önce top atıcılarıyla ilgilendiği için bu sabah da atıcıların adlarında geziniyor ve çok geçmeden günün ilk keşfini yapıyor. Boots Poffenberger. Pili gülmemek için suratını buruşturuyor, sonra gözlerini yumuyor, sonra nefesini tutuyor ama birkaç saniyeden fazla dayanamıyor. Soluğu kesik kesik çığlıklarla, havai fişek gibi patlamalarla kahkahaya dönüşerek ciğerlerinden fışkırıyor. Gülme nöbeti geçince bunu Miles’ın uydurduğunu söyleyerek kitabı onun elinden çekip alıyor. Miles, Ben hiç öyle bir şey yapmam, diyor. Bu tür oyunlar, onları ciddiye almadıkça komik olmaz.

İşte tam orada, 1977. sayfanın göbeğinde duruyor: Cletus Elwood “Boots” Poffenberger 1 Temmuz 1915’te Maryland, Williamsport’ta doğdu, sağ eliyle atış yapan, bir yetmiş boyundaki bu sporcu iki yıl Tigers (1937 ve 1938), bir yıl da Dodgers (1939) takımlarında oynadı, meslek hayatını on altı galibiyet, on iki yenilgiyle tamamladı.

Miles, tuhaf isim avını Whammy Douglas, Cy Slapnicka, Noodles Hahn, Wickey McAvoy, Windy McCall ve Billy McCool’la sürdürüyor. Pili son ismi duyunca zevkle inliyor. Bu ada vuruluyor. Sabahın geri kalan saatlerinde Miles onun gözünde Miles olmaktan çıkıyor. Billy McCool oluyor, onun tatlı ve sevgili Billy McCool’u, takımın ası, deliğin ası, kalbinin ası oluyor.

Miles, ayın on birinde gazetede Herb Score’un öldüğünü okuyor. O oynarken Miles daha çok ufak olduğu için top atışını hiç seyretmedi; ama babasından dinlediği, 7 Mayıs 1957 gecesi, Yankeelerin iç alan oyuncusu Gil McDougald’ın vurduğu topun Score’un suratına çarparak beyzbol tarihinin en parlak oyuncularından birinin meslek hayatını bitirişiyle ilgili hikâyeyi anımsıyor. O tarihte on yaşında olan babasının anlattığına göre, Score dünyanın görüp göreceği en iyi sol elle top atan sporcusuydu; aynı dönemde atıcı olan ama ancak birkaç yıl sonra forma giren Koufax’tan bile iyiydi. Kaza Score’un yirmi dördüncü doğum gününden tam bir ay önce oldu. Cleveland Indians takımındaki üçüncü sezonuydu, 1955’te (16-10, 2.85 koşu ortalaması yapıp 245 oyuncuyu oyun dışı bırakarak) yılın oyuncusu seçilmiş, ertesi yıl (20-9, 2.53 koşu ortalaması yapıp 263 oyuncuyu oyun dışı bırakarak) daha da çarpıcı bir performans göstermişti. Sonra Belediye Stadyumu’ndaki o soğuk ilkbahar gecesi McDougald’a top attı. McDougald’ın vurduğu top Score’u (babasının deyimiyle) silahla vurulmuş gibi yere yıktı, sahaya yığılmış yatan gövdesi hareket etmiyor, burnundan, ağzından, sağ gözünden kan fışkırıyordu. Burnu kırılmıştı; ama asıl önemlisi gözünün durumuydu; öylesine kanıyordu ki, çoğu kişi gözünün çıkmasından ya da ömrünün sonuna kadar kör kalmasından korkmuştu. Son derece üzgün olan McDougald, maçtan sonra soyunma odasında eğer Score kör olursa beyzbolu bırakacağına yemin etti. Score üç hafta hastanede yattı, gözlerinin bulanması ve derinlik boyutunu algılayamaması yüzünden o sezonun geri kalan bölümünü kaçırdı; ama gözü sonunda iyileşti. Ancak, ertesi yıl yeniden sahalara dönmek istediği zaman, artık o eski usta top atıcısı olmadığı anlaşıldı. Topu yıldırım hızıyla atışından eser kalmamıştı, savruklaşmıştı, hiç kimseyi oyun dışına atamıyordu. Beş yıl çabaladı, elli yedi atışta sadece on yedi galibiyet alabildi, sonra tasını tarağını toplayıp memleketine döndü.

Miles, New York Times’ta onun hakkında yazılanları okuyup da Score’un baştan beri lanetlenmiş olduğunu, 1957’deki kazanın ömür boyu başına gelen pek çok talihsizlikten sadece biri sayılabileceğini öğrenince şaşırdı. Yazıyı yazan Richard Goldstein şöyle demişti: Score üç yaşındayken bir ekmek kamyonu ona çarptı ve bacaklarını ciddi biçimde yaraladı. Ateşli romatizma nedeniyle bir yıl okula gidemedi, yerleri ıslak soyunma odasında kayıp ayak bileğini kırdı, ikinci kümede oynadığı sırada ıslak sahada kayınca omuz kemiği çıktı. Ayrıca, 1958’de yeniden sahalara döndüğünde sol kolunu sakatladı, 1998’deki bir otomobil kazasında ağır yaralandı, 2002’de geçirdiği kalp krizinden sonra bir türlü düzelemedi. İnsanın yaşamı boyunca bu kadar çok talihsizlikle karşılaşması olanaksız gibi görünüyor. Miles, babasını arayıp Herbert Jude Score hakkında onunla konuşmak ve eskiden olduğu gibi kaderin ağır darbeleri, yaşamın tuhaflığı, şu şöyle olsa ne olurdu, böyle olsa nasıl olurdu gibi konularda sohbet etmek isteğini duydu ilk kez. Ama şimdi sırası değildi; eğer onu aramanın tam sırası olsa bile bu, şehirlerarası telefon konuşmasıyla olmamalıydı; o yüzden Miles bu isteğini bastırıyor ve o akşam yeniden Pilar’la beraber oluncaya kadar beyzbolcunun hikâyesiyle oyalanıyor.

Score’la ilgili yazıyı Pilar’a okurken, kızın yüzünü kaplayan hüzünden, gözlerinden fışkıran acının derinliğinden, ağlamaklı bir halde kıvrılmış dudaklarından, çöken omuzlarından ürküyor. Emin değil ama Pilar’ın kendi annesiyle babasını, onların ani ve feci ölümlerini, onu çocukluğunda, ailesine en çok ihtiyaç duyduğu çağda onlardan koparan o kötü talihi düşünüp düşünmediğini merak ediyor ve bu konuyu açtığına pişman oluyor, kıza bu acıyı yaşattığı için utanç duyuyor. Onu neşelendirmek için gazeteyi bir yana atıp başka bir hikâyeyi, babasının anlattığı pek çok hikâye içinden birini anlatmaya başlıyor; bu hikâyenin özelliği var, yıllarca evde anlatılıp durmuştu, Miles şimdi de öykünün kızın gözlerindeki hüznü silmesini umuyor. Talihli Lohrke, diyor. Onu hiç duydun mu? Kız adın kulağa gelişindeki tuhaflık11 yüzünden belli belirsiz gülümseyerek, duymadığını söylüyor. O da mı beyzbolcu? Miles, Evet ama çok sivrilmemiş biri, diyor. Kırkların sonuyla ellilerin başında Giants ve Phillies’de oynayan bir liberoydu, meslek hayatında .240’lık vuruş yapmıştı; Talihli lakabıyla tanınan bu Jack Lohrke’nin tek ilginç özelliği, her talih kötü talih değildir yaşam felsefesinin canlı örneği olmasıydı. Sakın bunu unutma. Lohrke 2. Dünya Savaşı’nda askerlik yaparken sadece D-Day12 çıkarmasından ve Bulge Muharebesi’nden13 kurtulmakla kalmadı, bir öğleden sonra iki yanında ikişerden dört askerle yürürken bir bomba patladı. Askerlerin dördü de oracıkta öldü ama Lohrke’ye bir çizik bile olmadı. Miles, Bir de şunu dinle, diyor. Savaş sona eriyor, Talihli kendisini California’ya, evine götürecek uçağa binmek üzere. Son anda bir binbaşı ya da yarbay çıkageliyor ve üst rütbeli olduğu için onun yerini kendisi alıyor, Talihli uçağa binemiyor. Uçak havalanıyor, düşüyor ve içindekilerin hepsi ölüyor.

Pilar, Bu gerçek bir hikâye mi, diye soruyor.

Yüzde yüz gerçek. Bana inanmıyorsan, adamın yaşamöyküsünü oku.

Sen de en olmayacak şeyleri biliyorsun Miles.

Bekle. Daha bitmedi. Yıl bin dokuz yüz kırk altı, Talihli Batı Kıyısı’nda14, küçük takımlarda beyzbol oynuyor. Takım maç için otobüsle yola çıkıyor. Bir yerde yemek molası veriyorlar, o sırada menajeri telefonla arayıp Talihli’nin bir üst lige alındığını ve hemen takıma gitmesi gerektiğini haber veriyor. Bunun üzerine Talihli eski takımıyla yola devam etmek yerine eşyasını toplayıp otostop yaparak geri dönüyor. Otobüs yola devam ediyor, uzun bir yolculuk, saatlerce direksiyon sallamak gerekiyor, gecenin bir yarısı yağmur başlıyor. Dağ başında bir yerlerdeler, zifiri karanlık, bir de üstüne yağmur, şoför direksiyon kontrolünü kaybediyor, otobüs bir uçuruma yuvarlanıyor, dokuz oyuncu ölüyor. Korkunç bir şey. Ama bizim adam yine yırtıyor. Şu işe bak Pili. Azrail üç kez onu almaya geliyor ama o üçünde de yakayı sıyırmayı başarıyor.

Pilar, Talihli Lhorke, diye fısıldıyor. Hâlâ yaşıyor mu?

Sanırım. Herhalde seksenini geçmiştir ama hâlâ bizimle birlikte olduğunu düşünüyorum.

Birkaç gün sonra Pilar SAT puanlarını öğreniyor. Haberler iyi, Miles’ın beklediği kadar, hatta daha bile iyi. Miles, lisede hiç A’dan aşağı düşmeyen notları ve bu sınav sonuçlarıyla kızın ülkenin neresinde olursa olsun, başvurduğu her üniversiteye kabul edileceğine güveniyor. Restoranlara gitmemeye yemin etmiş olmasına rağmen, ertesi akşam kızın başarısını kutlamak için onu lokantaya götürüyor ve yemek boyunca başkalarının önünde ona dokunmamak için kendini zor tutuyor. Onunla övündüğünü, vücudunun her bir santimini öpmek, onu yiyip yutmak istediğini söylüyor. Kızın önündeki olası seçenekleri konuşuyorlar; Miles, Pilar’ı Florida’dan ayrılıp kuzeydeki Ivy League15 üniversitelerinden birine gitmek konusunu düşünmesi için zorluyor; ama Pilar böyle bir adım atmaya çekiniyor, ablalarından o kadar uzakta olmayı hiç düşünemiyor. Miles, Ne olacağını şimdiden kestiremezsin, diyor; bugünden yarına çok şey değişebilir; hem bir kere denemekten ne çıkar – o üniversitelere girip giremeyeceğini görmek için denemelisin. Kız, Tamam ama kayıt harçları pahalı, boş yere para savurmanın anlamı yok, diyor. Miles, Sen parayı düşünme, diye karşılık veriyor. Parayı kendisi verecek. Kızın hiçbir şey için kaygılanmasına gerek yok.

Ertesi haftanın sonunda, kız boğazına kadar kayıt formlarına batmış durumda. Sadece Florida’daki üniversitelerin değil, Barnard, Vassar, Duke, Princeton ve Brown üniversitelerinin formları da elinde. Bunları tek tek dolduruyor, istenilen kompozisyonları yazıyor (Miles bunları okuyor ama hiçbir şeyi değiştirmiyor, düzeltmiyor, çünkü değiştirilmesi ya da düzeltilmesi gereken bir şey yok); sonra üniversite çılgınlığı başlamadan önceki, eski, bildik yaşamlarına geri dönüyorlar. O ayın sonlarına doğru Miles New York’taki eski bir arkadaşından, lisedeyken beraber gezip dolaştığı çılgın çocuklar çetesindeki birinden mektup alıyor. Bing Nathan, geçmişteki tanıdıkları içinde hâlâ mektuplaştığı tek kişi, yıllar içinde değiştirdiği sayısız adresin hepsini bilen tek kişi. Miles, başlangıçta Bing’e böyle bir ayrıcalık tanımak isteyişine şaştı; ama evden ayrılışından altı ya da sekiz ay sonra kendini geçmişinden tamamen koparamadığını, eski yaşamıyla arasında en azından tek bir bağ olmasına ihtiyaç duyduğunu anladı. Bing’le çok yakın bir arkadaşlıkları olduğu söylenemez. Aslında bir bakıma Bing’i sıkıcı, hatta zaman zaman çekilmez bulur; ne var ki Bing ona saygı duyar, her ne hikmetse Bing’in gözünde yücelmiş bir konumdadır, bu da Bing’i güvenilebilir bir kişi yapar, New York cephesindeki herhangi bir değişiklikten onun aracılığıyla haber alabileceğine inanır. İşin aslı bu. Büyükannesinin ölümünü, babasının bacağının kırıldığını, Willa’nın göz ameliyatı geçirdiğini ona haber veren Bing oldu. Şimdi babası altmış iki yaşında, Willa da altmış oldu, ikisi de sonsuza dek yaşamayacaklar. Bing’in kulağı deliktir. İkisinden birine bir şey olacak olursa, Bing bir dakika içinde telefona sarılacaktır.

Bing, artık Brooklyn’in Sunset Park denilen bir semtinde oturduğunu yazıyor. Ağustos ortalarında bir grupla birlikte Green-Wood Mezarlığı’nın karşısındaki sokakta terk edilmiş ufak bir evi işgal etmişler, o zamandan beri de orayı mesken tutmuşlar. Nedendir bilinmez, elektrik ve kalorifer henüz kesilmemiş. Tabii bu durum her an değişebilirmiş; ama şimdilik sistemde bir aksaklık var gibi görünüyormuş ve elektrik idaresi de, gaz şirketi de hizmeti kesmeye gelmemiş. Ama tetikte yaşıyorlarmış, her sabah evi derhal boşaltmak zorunluluğuyla karşılaşmaktan korkarak uyanıyorlarmış; ne var ki şehrin ekonomik bunalımın baskısı altında ezilmesi yüzünden resmî dairelerde pek çok kişi işten çıkarıldığı için Sunset Park’taki ufak çete, belediye radarının altında uçuyor gibiymiş, onları kapı dışarı etmek için ne bir polis gelmiş ne de icra memuru. Bing, Miles’ın bir değişiklik isteyip istemediğini bilmiyormuş; ama gruptakilerden biri geçenlerde şehirden ayrıldığı için, Miles isterse evde boş bir oda varmış. Bing, odada daha önce kalan kişinin adının Millie olduğunu, Millie’nin yerine Miles’ı koymanın da alfabetik açıdan tutarlı göründüğünü yazıyor. Alfabetik açıdan tutarlı. Alın işte, Bing’in hiçbir zaman keskin olmayan zekâsının bir örneği daha; ama davet samimi görünüyor ve Bing orada yaşayanları (bir erkekle iki kadın, bir yazar, bir ressam, bir doktora öğrencisi, hepsi de yirmili yaşlarının sonlarında, hepsi de meteliksiz ve hayata tutunmaya çalışan, hepsi de yetenekli ve zeki kişileri) tarife başlayınca, Sunset Park’a taşınmayı olabildiğince çekici göstermeye çalıştığı anlaşılıyor. Bing, Miles’ın babasının iyi olduğunu, Willa’nın o ders yılını konuk profesör olarak Exeter Üniversitesi’nde geçirmek üzere eylülde İngiltere’ye gittiğini bildirerek mektubunu bitiriyor. Altına eklediği kısa notta da, Bu konuyu bir düşün hele, diye yazıyor.

New York’a dönmek istiyor mu? Sonunda, dik başlı oğulun emekleyerek evine dönüp yaşamını yeniden düzene koymasının zamanı geldi mi? Altı ay önce olsa, hiç tereddüt etmezdi. Bir ay önce bile bu öneri aklını çelebilirdi; ama artık söz konusu olamazdı. Pilar, yüreğini teslim almıştı, buralardan onsuz gitmek düşüncesine bile dayanamıyor. Bing’in mektubunu katlayıp yeniden zarfına koyarken, soruna böylesine kesin bir açıklık getirdiği için içinden arkadaşına teşekkür ediyor. Artık Pilar dışında hiçbir şeyin önemi yok ve zamanı geldiğinde, yani biraz daha zaman geçip kızın doğum günü geldiğinde ona evlenme teklif edecek. Kızın bu teklifi kabul edip etmeyeceği hiç belli değil; ama Miles teklif etmeye kararlı. Bing’in mektubuna cevabı da işte bu. Pilar.

Asıl sorun, Pilar’ın sadece Pilar olmaması. O Sanchez ailesinin bir üyesi ve şu anda Angela’yla arası biraz şekerrenk olsa da, Maria’yla Teresa ona her zamanki kadar yakınlar. Kızların dördü de hâlâ ana babalarının yasını tutuyor ve Pilar’ın Miles’a bağlılığı ne denli güçlü olursa olsun, yine de ailesi her şeyden önce geliyor. Hazirandan bu yana Miles’la yaşadıktan sonra, bir zamanlar yuvadan uçmaya ne kadar kararlı olduğunu unuttu. Eski günleri özler oldu, haftada en az iki kez ablalarını görmek için eve uğramadan yapamıyor. Miles kendini bu olayın dışında tutuyor ve kıza olabildiğince seyrek eşlik ediyor. Maria’yla Teresa kibar ve zararsız iki çalçene, onlara bir itirazı yok; ama bir saat sonra çok sıkıcı oluyorlar; hiç sıkıcı olmayan Angela ise başka bir yönden Miles’ın tepesini attırıyor. Kızın gözünü dikip kendisini süzmesinden, öfkeyle baştan çıkarıcılığın o tuhaf bileşimini içeren bakışlarını kendisine dikmesinden hoşlanmıyor. Kızın bakışlarında sanki küçük kardeşinin Miles’ı kapmış olmasına inanamıyormuş gibi bir ifade var – hoş, kendisinin adama ilgi duyduğu filan yok (sünepe bir çöp temizleme işçisine kim ilgi duyar ki?); ama bu bir ilke sorunu, çünkü mantık, adamın kendisini, yani güzel kadını, hayattaki tek işi güzel bir kadın olmak ve erkekleri kendine âşık etmek olan kadını beğenmiş olmasını gerektiriyor. Bu durum Miles’ın sinirine dokunması için başlı başına yeterli bir neden; üstüne üstlük genç adam geçen yaz ona verdiği rüşvetleri, bir hafta boyunca her gün taşıdığı sayısız çalıntı armağanı bir türlü unutamıyor; bütün bunlar olumlu bir amaç için yapılmış olsa da kızın açgözlülüğü, o çirkin, aptalca şeylere tamah etmesi sinirlerini bozuyor.

Pilar’ın ayın yirmi yedisinde Şükran Günü yemeği için Sanchezlere gitmeye onu razı etmesini kabulleniyor. Hiç istemediği halde bunu sineye çekiyor, çünkü kızı mutlu etmeye çalışıyor, üstelik evde kalırsa kız gelene kadar somurtup oturmaktan başka bir şey yapmayacağını biliyor. İlk bir saat her şey yolunda gidiyor, hatta Miles iyi vakit geçirdiğine şaşırıyor bile. Dört kız mutfakta yemek hazırlarken, Maria’nın araba tamircisi olan, yirmi üç yaşındaki sevgilisi Eddie’yle Miles, küçük Carlos’a göz kulak olmak için arka bahçeye çıkıyorlar. Eddie’nin bir beyzbol tutkunu olduğu anlaşılıyor, bu konuda eline ne geçerse okuyup öğrenmiş; kısa bir süre önce ölen Herb Score’dan söz açılınca geçmiş yıllardaki çeşitli top atıcıların trajik yazgılarını konuşmaya dalıyorlar.

Kendisinden sonra aynı skora kimsenin ulaşamadığı, tam otuz oyun kazanmış son oyuncu olan, 1965’ten 1969’a kadar Amerika’nın en iyi top atıcısı unvanını taşıyan ama kumar tutkusu ve gangsterlerle sıkı fıkı arkadaşlığı yüzünden kariyeri mahvolan Detroit Tigerslı Denny McLain’le başlıyor sohbet. McLain yirmi sekizindeyken sahalardan çekildikten sonra uyuşturucu ticareti yapmak, zimmetine para geçirmek, şantajla haraç almak suçlarından hapse girdi, yüz yetmiş kilo olup davul gibi şişti, 1990’larda da çalıştığı şirketin emeklilik fonlarından iki buçuk milyon dolar çaldığı için altı yıl daha hapis yattı.

Eddie, Kendi kendine yaptı, diyor, o yüzden ona hiç acımıyorum. Ama bir de Blass gibi birini düşün. Onun başına ne geldi?

Eddie, altmışların ortalarından yetmişli yılların ortalarına kadar Pittsburgh Pirates’da oynayan, hep çift haneli skor yapan, 1971 Dünya Kupası’nın yıldızı, 1972’de (19-8, 2.49 koşu ortalamasıyla) en başarılı sezonunu geçiren top atıcı Steve Blass’dan söz ediyor; 1972 sezonunun son gününde Yarının Yıldızları takımındaki arkadaşı Roberto Clemente, depremzedelere acil yardım paketleri dağıtmak üzere Nikaragua’ya giderken uçağı düşmüş ve Clemente ölmüştü. Ertesi sezon Blass doğru dürüst atış yapamaz oldu. O eski kusursuz kontrolünü yitirdi, topa vurmaya kim gelse arka arkaya ıskalıyordu –seksen sekiz atışta seksen dört vuruş– ve Blass’ın skoru 9.85 koşu ortalamasıyla 3-9’a düştü. Ertesi yıl bir kez daha denedi ama bir maç sonra (beş atış, yedi ıska) beyzbolu bıraktı. Blass’ın bu ani başarısızlığının nedeni Clemente’ nin ölümü müydü? Kimse kesin bir şey bilmiyor; ama Eddie’ye göre beyzbol çevrelerindeki çoğu kişi, Blass’ın hayatta kaldığı için suçluluk duyduğuna, Clemente’yi çok sevdiği için arkadaşının ölümünden sonra spora devam edemediğine inanıyor.

Miles, Blass hiç değilse yedi ya da sekiz yıl başarılı oldu, diyor. Bir de zavallı Mark Fidrych’i düşün.

Eddie, Ya, “Kuş” Mark Fidrych, diye cevap veriyor; sonra birden ortaya çıkıp mucizevi birkaç ay boyunca herkesin başını döndüren, beyzbolun belki de gelmiş geçmiş en sevilen oyuncusu olan yirmi bir yaşındaki delikanlının kısa ve parlak kariyerini övmeye başlıyorlar. Onun gibisi hiç görülmemişti –topla konuşan, diz çöküp kale noktasındaki toprağı düzleyen, sürekli olarak telaşlı ve gergin enerjisi yüzünden yerinde duramayan biriydi–, insan olmaktan çok, insan biçiminde bir sürekli hareket makinesi gibiydi. Bir sezona damgasını vurdu: 19-9, 2.34’lük ortalama koşu skoru yaptı, Yıldızlar Turnuvası’nda Amerikan Ligi takımının başlangıç atıcısı oldu, yılın sporcusu seçildi. Birkaç ay sonra ilkbahar kampında sahada koşarken dizinin kıkırdağını zedeledi, daha da beteri, sezon başlar başlamaz omuz kasını yırttı. Kolu kıpırdamaz oldu ve Kuş yuvarlanıp gitti, göz açıp kapayıncaya kadar gözde top atıcısı olmaktan çıkıp eski top atıcısı oluverdi.

Eddie, Evet, üzücü bir olaydı ama Donnie Moore’un başına gelenlerin yanında solda sıfır kalırdı, diyor.

Miles da başını sallayarak onaylayıp, Doğru, onun yanında ötekinin sözü bile edilemez, diye cevap veriyor.

Miles o dönemi bilecek yaşta, yirmi yıl önce kahvaltı sofrasında okuduğu gazeteden başını kaldırıp Moore ölmüş, diyen babasının bakışlarındaki şaşkınlığı hâlâ anımsıyor. California Angels’ın yedek atıcısı olan Donnie Moore, 1986 Amerikan Ligi Şampiyonlar Kupası’nın Boston Red Sox’la oynanan beşinci maçında dokuzuncu atış için sahaya çıktı. Angels ilerideydi, ilk şampiyonluk flamasını kazanmak üzereydi; ama iki oyuncu oyun dışı kaldığı, bir koşucu da birinci kalede bulunduğu sırada Moore beyzbol tarihinin en talihsiz atışlarından birini yaptı – bu topa vuran Boston savunma oyuncusu Dave Henderson topu sahadan dışarıya fırlattı ve bütün kaleleri dolaşarak saha çevresindeki turu tamamlamayı başardı; bu atış maçın kaderini değiştirdi ve Angels yenildi. Moore o utançtan bir türlü kurtulamadı. Yaşamını değiştiren o atıştan üç yıl sonra, beyzbolu çoktan bıraktığı bir dönemde ekonomik sıkıntılar ve karısıyla olan geçimsizlik yüzünden bunalıma giren, hatta belki de delirme noktasına gelen Moore, üç çocuğunun önünde karısıyla kavga etmeye başladı. Silahını çekip karısına öldürücü olmayan üç kurşun sıktı, sonra tabancayı kendi şakağına dayayıp beynini uçurdu.

Eddie, Miles’a bakıp kulaklarına inanamamış gibi başını sallıyor. Hiç anlayamıyorum, diyor. Onun yaptığı, Branca’nın bin dokuz yüz elli birde topu Thomson’a atışından daha kötü bir şey değildi. Ama Branca kendini öldürmedi, öyle değil mi? Şimdi Thomson’la kanka oldular, birlikte şehir şehir dolaşıp o lanet olası beyzbol toplarını imzalıyorlar, onların yan yana poz verip ağızları kulaklarında sırıtan resimlerine baktığın zaman dünya yıkılsa umurlarında olmayan iki aptal ihtiyar görüyorsun. Donnie Moore da neden mezarda yatacağına Henderson’la birlikte top imzalama turnesine çıkmıyor?

Miles omzunu silkerek, Bu bir karakter meselesi, diyor. Kimse kimseye benzemez, işler ters gittiği zaman herkes kendine göre tepki verir. Olanlar Moore’un ağırına gitti, kaldıramadı. Branca aldırmadı.

Miles, bu Şükran Günü perşembe akşamında Eduardo Martinez’le bu konuları konuşmaktan huzur duyuyor, konuştukları şeyler –başarısızlık, hayal kırıklıkları ve ölüm gibi– tatsız olaylarla ilgili olsa da, beyzbol yaşamın kendisi kadar büyük bir evren olduğu için yaşamdaki her şey, ister iyi ya da kötü, ister trajik ya da komik olsun, hepsi de beyzbolun alanına giriyor. Bugün umutsuzluk ve yenilgi olaylarını irdeliyorlar; ama gelecek sefer karşılaştıklarında (tabii eğer karşılaşırlarsa) bütün bir öğleden sonrayı karınlarına sancı girecek kadar gülecekleri gülünç anekdotlarla doldurabilirler. Miles, Eddie’nin açık yürekli, iyi bir delikanlı olduğunu düşünüyor; Maria’nın bu yeni sevgilisinin Sanchezlere yaptığı bayram ziyareti için özenip ceket giymesi, kravat takması, saç tıraşı olması ve sürdüğü kolonyanın kokusunun havaya yayılması hoşuna gidiyor. Delikanlıyla sohbet etmek de keyifli; ama keyifli olduğu kadar da yararlı, çünkü Eddie’nin burada bulunması, Miles’a bu kadınlar âleminde erkek bir müttefik sağlıyor. Sofraya çağrıldıkları zaman da, Eddie’ nin masadaki varlığı Angela’nın Miles’a olan düşmanlığını azaltıyor gibi oluyor ya da en azından kızın dikkati başka yöne çekilerek her zamanki meydan okuyan bakışları daha seyrek olarak Miles’a çevriliyor. Şimdi bakılacak, incelenip tartılacak, kardeşlerinden birisine daha layık olup olmadığına hüküm verilecek yeni bir yabancı var. Eddie sınavı geçiyor gibi görünüyor; ama Angela’nın bu akşam için kendisine bir kavalye bulmak zahmetine girmemesi, sevgilisi olmaması Miles’ı şaşırtıyor. Tabii Teresa’nın kocası uzaklarda, o yüzden Miles onun bir erkek konuğu olmasını zaten beklemiyor; ama Angela neden kimseyi çağırmadı? Miles, belki de Bayan Güzellik erkeklerden hoşlanmıyordur, diye düşünüyor. Belki de Blue Devil barındaki işi, onu bu tür ilişkilerden hepten soğutmuştur.

Çavuş Lopez on aydır evinden uzakta, yemek onun sağlığı ve güvenliği için edilen duayla başlıyor. Yemeğe başladıktan birkaç saniye sonra, Teresa birden hıçkıra hıçkıra ağlamaya başlayınca herkes şaşkınlıkla ona bakıyor. Teresa’nın yanında oturan Pilar kolunu onun omzuna atıp yanağından öpüyor. Miles bakışlarını yeniden sofra örtüsüne indiriyor ve aklından geçenleri Tanrı’ya döktürmemek için kendini zor tutuyor. İçinden, Tanrı’nın Irak’ta olanlarla hiç ilgisi yok, diyor. Tanrı’nın hiçbir şeyle ilgisi yok. George Bush’la Dick Cheney’in idam mangasının karşısında duvara dikilip vurulmalarını gözlerinin önüne getiriyor; sonra Pilar’ın hatırı için, oradaki herkesin hatırı için, Teresa’nın kocasının tek parça halinde sağ salim evine dönecek kadar şanslı olmasını diliyor.

Giderek bu geceyi Angela bir tatsızlık çıkarmadan atlatabileceğini düşünmeye başlıyor. Şu ana kadar birkaç kap yemeği silip süpürdüler, şimdi herkes tatlıya saldırıyor; sonra Miles bir iyi niyet gösterisi olarak bulaşıkları yıkamayı önerecek, kimsenin yardımı olmaksızın tek başına onca tabağı, bardağı, çatal bıçağı yıkayıp kuruladıktan, tencereleri tavaları ovup her şeyi raflarda yerli yerine koyduktan sonra salona geçip Pilar’a geç olduğunu, yarın sabah işe gitmesi gerektiğini söyleyecek ve kimsenin tek kelime etmesine fırsat bırakmadan sadece ikisi evden çıkıp Miles’ın arabasına binecekler. Belki bu harika bir plan olabilir; ama Angela balkabağı turtasından (bugün Küba mutfağına ait hiçbir şey yok, hindi dolmasından kızılcık sosuna, et sosundan patateslere ve geleneksel tatlıya kadar her şey Amerikan) son çatalı aldığı anda çatalını bırakıyor, peçetesini kucağından alıp ayağa kalkarak, Seninle konuşmam gerek Miles, diyor. Arka tarafa, yalnız olacağımız bir yere gidelim, tamam mı? Çok önemli bir şey var.

Hiç önemli bir şey olduğu yok. Hiç mi hiç önemli bir şey yok. Angela’nın yoksunluğunu hissettiği bazı şeyler var, bütün sorun bu. Noel yaklaşıyor ve Angela, Miles’ın yine kendisine yardım etmesini istiyor. Miles, Ne demek istiyorsun, diye soruyor. Birtakım eşyalar. Hani geçen yaz yaptığın gibi. Miles bunun olanaksız olduğunu, hırsızlık yapmanın yasalara karşı gelmek olduğunu ve işini kaybetmek istemediğini söylüyor.

Angela, Bunu bir kere yaptın, diyor. Bir daha yapmaman için hiçbir neden yok.

Miles, Yapamam, diye yineliyor. Başımı derde sokmayı göze alamam.

Boktan herifin tekisin Miles. Bunu herkes yapıyor. Kulağıma neler geliyor, neler döndüğünü biliyorum. Bu çöp temizleme işi alışveriş merkezine girmek gibi bir şey. Kuyruklu piyanolar, yelkenli tekneler, motosikletler, mücevherler, akla gelebilecek her türlü pahalı eşya. İşçiler ellerine geçirdikleri her şeyi iç ediyorlar.

Ben etmiyorum.

Ben de zaten senden yelkenli tekne istemiyorum. Çalmayı bile bilmezken piyano neyime yarar? Ama hoş şeyler, ne demek istediğimi biliyorsun. İyi şeyler. Beni mutlu edecek şeyler.

Yanlış kapıyı çalıyorsun Angela.

Sen gerçekten budalanın tekisin, değil mi Miles?

Sadede gel. Bana bir şey söylemeye çalışıyorsun ama parazit yaptığı için anlamıyorum.

Pilar’ın kaç yaşında olduğunu unuttun mu?

Ciddi olamazsın...

Yok canım, olamaz mıyım?

Buna cüret edemezsin. O senin öz kardeşin, unuttun mu?

Polise bir telefon ettim mi, işin biter arkadaş.

Unut bunu. Pilar senin suratına tükürür. Bir daha seninle hiç konuşmaz.

O eşyaları bir düşün Miles. Güzel şeyler. Bir yığın güzel şey. Onları düşünmek hapse girmeyi düşünmekten çok daha iyi, öyle değil mi?

Eve dönerlerken arabada, Pilar, Angela’nın Miles’la ne konuşmak istediğini soruyor; ama Miles ablasına ne kadar öfkelendiğini, onu ne kadar küçümsediğini kıza belli etmemek için doğruyu söylemiyor. Noel’le ilgili bir şeyler geveliyor; ikisinin bütün aileyle ilgili gizli bir planları olduğunu ama Angela bu konuda konuşmaması için ona yemin ettirdiğinden, tek kelime edemeyeceğini söylüyor. Bu cevap, kendilerine hoş bir şeyler hazırlanacağını duyunca sırıtan Pilar’ı tatmin ediyor ve yolun yarısına geldiklerinde Angela’dan söz etmeyi bırakıp Eddie’nin üzerlerinde bıraktığı izlenimi konuşmaya başlıyorlar. Pilar onun tatlı biri olduğunu ve hiç de çirkin olmadığını ama Maria’ya ayak uyduracak kadar akıllı olup olmadığından kaygılandığını söylüyor; Miles bu konuda yorum yapmıyor. Onun aklından geçen, asıl Maria’nın Eddie’ye ayak uyduracak kadar zeki olup olmadığı; ama ablasının zekâsına laf edip Pilar’ı kırmamak için susuyor. Cevap vermek yerine, sağ elini uzatıp kızın saçını okşamaya başlıyor ve o sabah ona verdiği Dublinliler kitabını nasıl bulduğunu soruyor.

Miles, Angela’nın savurduğu tehdidin bir blöf, onu direnmekten vazgeçip yeniden çalmaya yöneltmek için kurduğu bir oyun olduğu inancıyla ertesi gün işe gidiyor. Böylesine aptalca, böylesine düzmece olduğu belli bir oyuna gelmeyecek ve ölse de Angela’ya tek bir çöp – bir kürdan bile, kullanılmış bir kâğıt peçete bile, hatta Paco’nun osuruğunu bile vermeyecek.

Pazar günü öğleden sonra, Pilar ablalarıyla birkaç saat geçirmek için Sanchezlerin evine gidiyor. Miles onunla gitmek istemiyor, Pilar yokken akşam yemeğini hazırlamak için (mutfak alışverişini yapan da, yemeği pişiren de kendisi) evde kalıyor; Pilar saat altıda eve döndüğü zaman, Angela’nın Miles anlaşmamızı unutmasın diye tembih ettiğini söylüyor. Sonra kafası karışmış, soran bakışlarla bakarak, ablasının sonsuza kadar bekleyemem dediğini de sözlerine ekliyor. Ablam ne demek istedi, diye soruyor. Miles, Hiçbir şey, deyip bu yeni tehdidi başını sertçe sallayarak savuşturuyor. Kesinlikle hiçbir şey demek istememiştir.

İki iş günü, üç iş günü, dört iş günü ve sonra cuma akşamı geç saatte haftanın son çöp temizleme işini bitirip bir boş evden daha çıkarak arabasına binmek üzere karşıdan karşıya geçerken, kırmızı Toyota’nın ön ve arka kapılarına dayanmış duran biri Anglosakson, diğeri Latin kökenli iki adam gözüne çarpıyor; koruma görevlileri, profesyonel vücut geliştiricileri ya da gece kulübü fedaileri gibi iriyarı iki adam; Miles, eğer adamlar bar fedaisi ise belki de Blue Devil Barı’nın adamlarıdır, diye düşünüyor. Yapılacak en akıllıca hareket arkasını dönüp koşmak olur, ne var ki iş işten geçmiş durumda, adamlar onun geldiğini gördüler, şimdi kaçmaya kalkarsa çok daha zor duruma düşer, çünkü adamlar sonunda nasılsa onu yakalarlar. Ufak tefek biri değil, kavgadan da kaçınmaz. Boyu bir seksen beş, kilosu da doksan üç ve yıllarca beyninden çok, kol gücünü kullanmasını gerektiren işlerde çalıştığı için fizik olarak son derece iyi durumda – yapılı, adaleli, gücü kuvveti yerinde. Ama kendisini bekleyen adamlar kadar güçlü değil ve ikiye karşı bir kişi olduğundan, adamların dövüş ustalıklarını göstermek için değil de, konuşmak için gelmiş olmalarını umut etmekten başka yapabileceği bir şey yok.

Anglosakson olan, Miles Heller mısın, diye soruyor.

Miles, Sizin için ne yapabilirim, diye cevap veriyor.

Angela’dan mesaj getirdik.

Neden kendisi söylemiyor?

Çünkü seninle konuştuğu zaman onun dediklerini dinlemiyorsun. Mesajı onun adına biz verirsek daha iyi kulak verirsin diye düşündü.

Peki, dinliyorum.

Angela’nın tepesi fena attı, sabrı taşmaya başlıyor. Sana bir hafta daha süre verdiğini ve o zamana kadar istediklerini yapmazsan telefona sarılacağını söyledi. Anladın mı?

Evet, anladım.

Emin misin?

Evet, evet, eminim.

Emin olduğuna emin misin?

Evet.

İyi. Ama emin olduğunu unutmaman için sana ufak bir armağanım var. Hani yapacağın bir işi hatırlamak için parmağına iplik bağlarsın ya, onun gibi bir şey. Ne demek istediğimi anlıyor musun?

Anlıyorum sanırım.

Adam hiç renk vermeden gerilip Miles’ın midesine yumruğu indiriyor. Top güllesi gibi bir yumruk; öyle şiddetli ki, Miles’ı yere yıkıyor ve yere yıkarken ciğerlerindeki havayı da söküp alıyor; Miles’ın nefes borusundan hava boşalırken, midesinde ne var ne yoksa, öğle yemeğinde, sabah kahvaltısında yediği her şey, dünkü akşam yemeğinden kalanlar da ağzından fışkırıyor, bir saniye önce içinde olan her şey dışarıya vuruyor; Miles soluk almaya çabalar ve acıyı azaltmak için elini karnına bastırarak orada öylece yatarken, o iki irikıyım adam arabalarına binip onu tek yumrukla yere yıkılan bir hayvan gibi, ölsem daha iyiydi diye hayıflanan bir insan gibi sokağında ortasında bırakıp gidiyorlar.

Bir saat sonra, Pilar her şeyi öğreniyor. Blöfün blöf olmadığı ortaya çıkınca, Miles durumu daha fazla gizleyemiyor. Birdenbire tehlikeli bir noktaya gelmiş oldukları için, kızın gerçeği bilmesi gerek. Ablasının böyle bir şey yapabileceğine, Miles’ı hapse attırmakla tehdit edeceğine, birkaç kıytırık eşya parçası uğruna kendisinin mutluluğunu yok etmeyi düşünebileceğine inanamayan Pilar, önce ağlıyor, bunların hiçbiri onun için bir anlam taşımıyor. Miles, Konu eşyalar değil, diyor. Onlar sadece bahane. Angela onu sevmiyor, baştan beri ona karşı ve eğer Pilar’ın mutluluğu Miles’a bağlıysa, bu mutluluk Angela’nın umurunda değil. Miles, Angela’nın kendisine neden böyle düşmanlık beslediğini anlayamıyor; ama gerçek bu ve bu gerçeği kabullenmekten başka çareleri yok. Pilar arabaya atlayıp ablasının evine gitmek, Angela’nın suratına tokat atmak istiyor. Miles, O bunu hak etti ama şimdi sırası değil, diyor. Ben gidinceye kadar beklemelisin.

Bu korkunç bir çözüm, aklın almayacağı bir çözüm ama bu koşullarda onlar için başka çözüm yok. Miles’ın eyaleti terk etmesi gerek. Başka seçenek yok. Angela telefona sarılıp polisi aramadan, Miles Florida’dan uzaklaşmak ve Pilar’ın on sekiz yaşında olacağı Yirmi Üç Mayıs sabahına kadar buraya dönmemek zorunda. Bunları konuştukları sırada içinden kıza oracıkta evlenme teklif etmek geliyor; ama dayanılmayacak kadar çok şey birdenbire ve bir arada olduğu için ikisi de perişan ve sinirli; bu yüzden Miles, Pilar’ın aklını karıştırmak, onu zorlamak, önlerinde bu kadar az zaman varken zaten yeterince karmaşık olan durumu daha da karmaşık hale getirmek istemiyor.

Bir arkadaşının Brooklyn’de ona bir oda vereceğini anlatıyor, Pilar’a adresi söylüyor ve her gün telefon edeceğine söz veriyor. Pilar’ın aile evine dönmesi artık söz konusu olmadığından, o bu dairede kalacak. Miles, altı aylık kiranın peşinen ödenmesi için çek yazıyor, otomobilini Pilar’a devrediyor, sonra kızı bankaya götürüp ATM’yi nasıl kullanacağını öğretiyor. Hesabında on iki bin dolar var. Bunun üç binini kendisi için çekiyor, kalan dokuz bini Pilar için hesapta bırakıyor. Banka kartını kızın eline tutuşturduktan sonra, bankadan yakıcı ikindi güneşine çıkarlarken kolunu genç kıza doluyor. Ona ortalık yerde ilk kez dokunuyor ve bunu kasıtlı olarak, bir meydan okuma hareketi olarak yapıyor.

Sonra ufak bir valize iki kat giyecek, kamera, üç dört kitap yerleştiriyor. Geri kalan her şeyi –geri döneceğine Pilar’ı inandırmak için– oldukları yerde bırakıyor.

Ertesi sabah erkenden, New York’a giden otobüse biniyor.

11. Talihli sözcüğünün İngilizcesi Lucky olduğu için, kakofoni yapıyor. (Ç.N.)

12. Normandiya Çıkarması’nın yapıldığı 6 Haziran 1944 günü. (Ç.N.)

13. 16 Aralık 1944’ten 1945 Ocak sonuna kadar süren Almanların karşı taarruzu. Almanlar bu saldırıda yenildi. (Ç.N.)

14. Amerika’nın Washington, California, Oregon, Nevada, Arizona eyaletlerini kapsayan batı bölgesi. (Ç.N.)

15. ABD’nin kuzey eyaletlerindeki en önemli sekiz özel üniversiteyi içeren terim: Brown, Columbia, Cornell, Dartmouth, Harvard, Pennsylvania, Princeton ve Yale üniversiteleri. (Ç.N.)

4

Bu, başından sonuna otuz saatten fazla süren, on dakikayla iki saat arasında yaklaşık on iki kez mola verilen, uzun, yorucu bir yolculuk ve yolun bir durağından ikincisine kadar olan sürede Miles’ın yanındaki koltuğa sırasıyla soluğu hırıltılı, şişman bir siyah kadın, sürekli burnunu çeken Hintli ya da Pakistanlı bir adam, seksen yaşlarında, iri kemikli, boyuna gırtlağını temizleyen beyaz bir kadın, Miles’ın yanındaki kişinin kadın mı erkek mi olduğunu kestiremeyeceği kadar cinsiyeti belirsiz, öksürüklü bir Alman turist oturuyor. Miles onlarla tek kelime konuşmuyor, ya başını elindeki kitaptan kaldırmıyor ya uyuyormuş gibi yapıyor ve her molada otobüsten inip Pilar’a telefon ediyor.

Yolculuğun en uzun mola yeri Jacksonville’de, iki hamburgerle bir şişe su alıyor; cuma günü yediği yumruk yüzünden mide kasları hâlâ sızladığı için lokmalarını ağır ağır çiğneyip dikkatle yutuyor. Evet, midesindeki sızı gerçekten parmağa bağlanan iplik kadar etkili, kaya gibi yumruğu olan çam yarması, Miles’ın bunu unutmayacağını söylerken çok haklıymış. Yemeğini bitirdikten sonra otobüs terminalindeki meyankökü şekerinden prezervatife kadar her şeyin satıldığı markete gidiyor. Önünde daha yüz mil yol olduğundan kitap okumaya ara verdiği zaman göz atmak için birkaç gazeteyle dergi alıyor. İki buçuk saat sonra otobüs Savannah, Georgia’ya yaklaşırken, Miles New York Times’ı açıyor, sanat ekinin ikinci sayfasında, yeni etkinlikleri ve ünlülerin neler yaptığını bildiren kısa haberler sütununda annesinin ufak bir resmini görüyor. Annesinin fotoğraflarıyla karşılaşmaya alışık. Kendini bildi bileli böyle oldu, annesi ünlü bir oyuncu olduğu için, yüzünün medyada sık sık yer alması çok doğal. Ancak, Times’taki kısa haber özellikle ilgisini çekiyor. Habere göre, meslek yaşamının büyük bölümünü sinema ve televizyon yapımlarında geçirmiş olan annesi, on yıllık bir aradan sonra, ocak ayında New York’ta başlayacak bir oyunla sahnelere geri dönüyormuş. Bir başka deyişle, annesi çoktan New York’a gelip provalara başlamış olabilir; bu da demek oluyor ki onca yıl, acılarla dolu onca yıl sonra annesiyle babası aynı dönemde New York’ta yaşayacaklar ve o sırada oğulları da orada olacak. Ne tuhaf. Ne kadar tuhaf ve ne kadar akıl almaz bir durum. Özel bir anlamı olmadığından kuşkusu olmasa bile, Miles yine de geri dönmek için neden tam bu dönemi seçtiğini soruyor kendine. Çünkü bunu kendisi seçmedi. Onun yerine bu seçimi, onu yere yıkan ve Florida’dan Sunset Park denilen yere kaçmaya zorlayan koca bir yumruk yaptı. Sadece yeni bir zar atıldı, siyah madenî makineden yeni bir loto bileti çıktı, şans oyunlarıyla, rastlantılarla ve bitip tükenmez bir kargaşayla dolu dünyada talihin yeni bir cilvesi.

Şimdikinin yarı yaşında, yani on dördündeyken babasıyla yürüyorlardı, sadece ikisi; o gün başka bir yerde olan Willa ve Bobby yanlarında değildi. İlkbaharın sonlarında sıcak bir pazar ikindisiydi, Miles belirli bir amaçları olmadan, sadece hava çok güzel olduğu için yürüyüş yapmak niyetiyle West Village’ı boydan boya geçerek babasıyla yan yana yürüdüklerini anımsıyor; bir ya da bir buçuk saat yürüdükten sonra Abingdon Meydanı’nında bir banka oturdular. Miles, şimdi hatırlayamadığı bazı nedenlerden ötürü babasına annesi hakkında sorular sormaya başladı. Örneğin, nerede ve nasıl tanıştıkları, ne zaman evlendikleri, evliliklerinin neden sürmediği gibi sorular. Annesini yılda sadece iki kez görüyordu; California’ya son gidişinde annesine de babasıyla ilgili sorular sormuştu ama annesi o konulara girmek istememiş, birkaç cümleyle başından savmıştı. Evlilikleri zaten başlı başına bir hataymış. Babası iyi, dürüst bir adammış ama ikisi birbirlerine göre değillermiş, şimdi bunları uzun uzadıya konuşmanın ne anlamı varmış? Belki de on dört yıl önceki o pazar günü Abingdon Meydanı’nda babasına o soruları sormasının nedeni buydu. Çünkü annesinin verdiği cevaplar hiç doyurucu olmamıştı ve babasının konuşmaktan kaçınmayacağını umuyordu.

Babası onun sorusundan irkilmeden, oğlunun gerçekleri öğrenecek yaşa geldiğini ve böyle bir soru sorduğuna göre dürüstçe cevap verilmesi gerektiğini düşünerek, hiçbir sitemkâr tavır takınmadan, ilk cümleden son cümleye kadar sakin bir tonda konuşarak, karısını ilk kez sahnede gördüğünü anlattı. Hem de o tiyatronun şu anda oturdukları yerin yakınında, Yedinci Cadde’deki eski Circle Rep16 olduğunu söyledi. 1978’in Ekim ayıymış, babasının bir aktris için çok uygun bulduğu Mary-Lee Swann adını taşıyan yirmi dört yaşındaki oyuncu, Kral Lear oyununda Cordelia’yı oynuyormuş. Mary-Lee çok duyarlı bir performans göstermiş, babası da daha önce seyrettiği azize tavırlı, şapşal suratlı Cordelialarınkinden çok farklı yorumun gücünden ve böylesine ayağı yerde bir yaklaşım olmasından çok etkilenmiş. Cordelia ne diyebilir ki, sevmek ve susmak dışında? Annesi bu repliği kendini sorgulamaktan gelen bir duraksamayla söylerken, yüreğini seyirciye açıyor gibiymiş. Babası, bunun olağanüstü dokunaklı bir oyunculuk gösterisi olduğunu söyledi.

Gerçi babası konuşmaya gönüllü görünüyordu; ama o gün anlattıkları belirsiz, anlaşılması ve izlenmesi zor bir hikâyeydi. Tabii birtakım ayrıntılar, örneğin o ilk gece oyundan sonra eski bir arkadaşı olan oyunun yönetmeni ve Mary-Lee’nin de aralarında olduğu bir grup oyuncuyla birlikte bir şeyler içmeye gidişleri gibi çeşitli olaylar aktarıldı. Babası o sırada otuz iki yaşında, bekâr, hiç kimseyle sürekli ilişkisi olmayan biriydi, beş yıl önce kurulmuş ve daha çok Renzo Michaelson’un ikinci romanı Sözcükler Evi’nin başarısı sayesinde yeni yeni palazlanan Heller Yayınları’nın başındaydı. Babası, ikisinin de ilk görüşte birbirlerine vurulduklarını söyledi. Kızın, Maine kırsalından bir taşralı, kendisininse doğma büyüme New Yorklu oluşu; kendi ailesinin zenginliğine karşı, bir hurdacı dükkânı yöneticisinin çocuğu olan kızın kıt kanaat, hatta yoksul denilebilecek bir ortamda yetişmiş olması yüzünden belki de hiç beklenmedik bir beraberlikti bu; ama iki üniversite mezunu ve bütün hayatı yayımcılık demek olan Miles ve sadece lise diploması almış, Amerikan Drama Sanatı Akademisi’ne kaydını yeni yaptırmış, herhangi bir oyunda rol almadığı zaman da garsonluk yapan ve kitaplarla hiç ilgilenmeyen kız, Sheridan Meydanı’nın arkasındaki o küçük barda masanın iki yanından birbirlerine göz süzüyorlarmış. Babası, Arzunun gizemine kim nüfuz edebilir ki, bir erkeğin iradesi dışında aklından geçenlerin hesabını kim verebilir ki, dedi. Söylediklerini anlayıp anlamadığını sordu oğluna. Oğlu da anladım gibilerden başını salladıysa da, aslında hiçbir şey anlamadı.

Babası, kızdaki yeteneğin aklını başından aldığını, gözünü kör ettiğini söyledi. O çok zor ve çok kırılgan rolde böylesine başarılı olabilen birinin, o güne kadar tanımış olduğu kadınların hepsinden daha yüce bir kalbi ve daha yüce duyguları olması gerektiğini düşünüyordu. Oysa bir kişiyi gibi yaparak canlandırmakla, gerçekten o kişi olmak birbirinden çok farklı şeylerdi, öyle değil mi? İlk karşılaşmalarının üzerinden daha beş ay geçmeden, 12 Mart 1979’da düğünleri yapıldı. Ondan beş ay sonra evlilikleri çıkmaza girmişti bile. Babası, annesiyle olan anlaşmazlıklarını, uyuşmazlıklarını sayıp dökerek oğlunun canını sıkmak istemedi; ancak durumu özetledi: Birbirlerini seviyorlardı ama geçinemiyorlar, evliliği yürütemiyorlardı. Miles buna bir anlam verebiliyor muydu?

Hayır, hiç anlam veremiyordu. Oğlanın kafası iyice karışmıştı; ama kendisine yetişkin biriymiş gibi davranmaya çalışan babasına bunu itiraf etmeye korkuyordu; ne var ki o gün bunları anlayabilecek durumda değildi, o yaştayken büyüklerin dünyasını kavraması, aşkla anlaşmazlığın bir arada olması gibi bir paradoksu anlaması olanaksızdı. İkisinden biri olurdu ancak, ya seversin ya sevmezsin; ama aynı anda hem sevip hem sevmemek diye bir şey olamazdı. Çocuk kafasını toplamak için bir an durduktan sonra, kendisine tutarlı, anlamlı görünen tek bir soru sordu: Madem birbirlerini sevmiyorlardı, öyleyse neden çocuk yapmışlardı?

Babası, çocuğun evliliklerini kurtaracağını sandıklarını söyledi. Şöyle düşünmüşlerdi: Bir çocuk yapacaklar ve oğullarına ya da kızlarına duyacakları sevgi, büyüsü giderek bozulan kendi beraberliklerini perçinleyecekti. Annesi başlangıçta çocuk sahibi olacağına sevinmişti, her ikisi de sevinmişti ama sonra... Babası cümlenin ortasında birden sustu, zihninde vites değiştiriyormuş gibi bir an boşluğa baktıktan sonra konuştu: O henüz anne olmaya hazır değildi. Daha çok gençti. Onu buna zorlamamalıydım, dedi.

Çocuk, babasının kendisini incitmemeye çalıştığını anladı. Babası, tutup da annesinin onu istememiş olduğunu açıkça söyleyemezdi, öyle değil mi? O kadarı fazlaydı, hiç kimsenin kaldıramayacağı bir darbe olurdu; yine de babasının suskunluğu ve katı gerçekleri yumuşatması, gerçeğin itirafı demekti: Annesi onu istememişti, dünyaya gelmesi bir hataydı, onun yaşaması, var olması için hiçbir makul neden yoktu.

Miles, bütün bunların ne zaman başladığını merak etti. Annesinin başlangıçtaki mutluluğu, ne zaman kuşkuya, sevgisizliğe, dehşete dönüşmüştü? Belki de o dönüşüm, vücudu değişmeye, kendisinin onun içindeki varlığı göze çarpacak kadar belirginleşmeye başladığı, büyüyen karnı artık saklanamayacak hale geldiği zaman, dahası ayak bileklerinin kalınlaşmasından, kalçalarının genişlemesinden, bir zamanların o zarif, büyüleyici görüntüsünü bozan bütün o fazladan ağırlıktan korkmaya başladığında ortaya çıkmıştı. Hepsi bu muydu – bir kendini beğenmişlik bunalımı mıydı? Yoksa, daha iyi, daha ilginç rol teklifleri alacağı bir sırada işi bırakarak o fırsatları kaçırmaktan, meslekteki ilerlemesine en olmayacak zamanda sekte vurup belki de bir daha o noktaya gelememekten duyduğu korku muydu? Annesi onu doğurduktan (2 Temmuz 1980) üç ay sonra Douglas Flaherty’ nin çevireceği Masum Hayalperest filminin başrolü için seçmelere katıldı. Rolü aldı, ondan üç ay sonra da bebek çağındaki oğlunu babasına ve önce yatılı bebek bakıcısı, sonraki yedi yıl boyunca da kendisinin (daha sonra Bobby’nin de) dadısı olan, yüz kiloluk Jamaikalı Edna Smythe’ye bırakıp İngiliz Columbiası’ndaki Vancouver’e gitti. O rol, annesinin sinema kariyerinde atılım yapmasını sağladı. Dahası yeni bir koca (filmin yönetmeni Flaherty) bulmasına ve Los Angeles’ta yeni bir yaşam kurmasına neden oldu. Çocuğun bir sorusu üzerine, babası, annesinin velayeti almak için diretmediğini söyledi. Kadının o zaman söylediklerini aynen yineleyerek, annesinin paramparça olduğunu, Miles’dan vazgeçmenin hayatındaki en zor, en korkunç karar olduğunu ama o koşullarda elinden başka bir şey gelmediğini anlattı. O gün Abingdon Meydanı’nda, babası ona, bir başka deyişle, annesinin ikisini de sepetlediğini söyledi. Seni de beni de def etti oğlum. İkimize de haydi vira, çekin arabanızı dedi.

Ama hiç pişman olmadığını da ekledi hemen. Geçmişle ilgili konularda hiç keşke şöyle olsaydı demediğini ya da tatsız şeyler düşünmediğini söyledi. Mary-Lee’yle evliliği yürümemişti ama buna bir başarısızlık denilemezdi. Zamanla, karısıyla paylaştığı iki yılın gerçek amacının düzgün yürüyen bir evlilik kurmak değil, bir oğul kazanmak olduğunu anlamıştı ve o oğul onun gözünde dünyadaki en önemli tek varlık olduğu için de, karısı yüzünden katlandığı hayal kırıklıkları buna değmişti – hatta değmekten de öte, o hayal kırıklıklarını yaşaması kesinlikle gerekliydi. Bunu iyice anladın mı? Evet. Çocuk, o noktada babasının anlattıklarını sorgulamadı. Babası gülümsedi, kolunu onun omzuna atıp çocuğu göğsüne bastırdı ve kafasının tepesine bir öpücük kondurdu. Sen benim gözbebeğimsin, dedi. Bunu sakın unutma.

Annesi hakkında sadece o gün o konuyu konuştular. On dört yıl önceki o konuşmadan önce ve sonra babasının annesiyle ilgili bütün söyledikleri, daha çok birtakım gündelik planlardan, annesine ne zaman telefon edeceğini programlamaktan, California’ya uçak biletleri almaktan, annesinin doğum günlerinde kart göndermesini hatırlatmaktan, Miles’ın okul tatillerini annesinin film çalışmalarına göre ayarlamaktan ibaretti. Annesi, babasının hayatından çıkmış olabilirdi; ama aradaki boşluklar, buluşmalarındaki düzensizlikler hesaba katılmazsa, Miles’ın yaşamındaki varlığını sürdürüyordu. O yüzden, en başından beri iki anneli bir çocuk oldu. Onu doğurmamış olan ama gerçek annelik yapan Willa ve kan bağıyla annesi olan ama egzotik bir yabancı rolü oynayan Mary-Lee. İlk yıllar artık belleğinden silinmiş; ama beş altı yaşlarındayken uçak kalkmadan önce kokpitte oturan, evde içmesine izin verilmeyen tatlı gazozları içen, hosteslerle kabin memurlarına emanet edilerek tek başına yolculuk yapan bir çocuk olarak annesini görmek için ülkenin bir ucundan öbür ucuna uçtuğunu anımsıyor; sonra Los Angeles’ın tepelerindeki, bahçesinde sinekkuşları, kırmızı ve mor çiçekler, ardıç ve mimoza ağaçları olan kocaman evi, ılık, bol güneşli günleri izleyen soğuk geceleri hatırlıyor. Annesi o zamanlar müthiş güzeldi, bazen ikinci bir Carroll Baker ya da Tuesday Weld olarak tanımlanan ama onlardan daha yetenekli, rol seçiminde onlardan daha akıllı olan zarif, güzel bir sarışındı; artık Miles büyümeye başladığı, annesi de başka çocuğu olmayacağını bildiği için onu benim küçük prensim, kıymetli meleğim diye seviyor ve babasının gözbebeği olan çocuk annesinin de büyük aşkı oluyordu.

Yine de Mary-Lee çocuğuna nasıl davranacağını bilmiyordu. Miles, annesinin iyi niyetli olduğunu ama çocuklar konusunda Willa gibi bilgili olmadığını düşünüyor ve annesiyle beraberken kendini nadiren güvende hissediyordu. Annesinin günü gününe, saati saatine uymazdı; neşeli, coşkuluyken bir anda dalgınlaşır, onunla şakalaşırken birden sinir bozucu bir suskunluğa gömülüverirdi. Miles onun yanındayken tetikte durmayı, annesinin tavırlarındaki ani değişikliklere hazır olmayı, birlikte yaşadıkları güzel anların keyfini çıkarmayı ama o anların uzun sürmesini beklememeyi de öğrendi. Annesinin yanına gittiği sıralarda kadın genellikle bir filmi yeni bitirmiş, diğerine başlamamış olurdu, bu da evdeki gerginliği, telaşı, endişeyi artırırdı. Telefon sabahın köründe çalmaya başlar; annesi ya menajeriyle, bir yapımcıyla, bir rejisörle, bir oyuncuyla görüşür ya da röportaj vermek, fotoğraf çektirmek, televizyon programına çıkmak, şu ya da bu ödül töreninde kazananlara ödülü sunmak önerilerini kabul veya reddeder; dahası o gece hangi lokantaya, ertesi hafta hangi partiye gideceğini, kimin kim hakkında ne dedikodu yaptığını konuşur dururdu. Flaherty varken, ortam daha sakin olurdu. Kocası pürüzleri gidermeyi, annesinin gece içkilerini kontrol etmeyi (Flaherty bir iş için seyahate çıktığında annesi içkiyi fazla kaçırırdı) becerirdi ve ilk evliliğinden bir çocuğu olduğu için de, üvey oğlunun düşüncelerini, duygularını öz annesinden daha iyi bilirdi. Flaherty’nin kızıyla, adının Margie mi, Maggie mi olduğunu şimdi çıkaramadığı o çilli, tombul dizli kızla bazen bahçede oynadıklarını, birbirlerini hortumla ıslattıklarını ya da Alice Harikalar Diyarında’nın Hokkabaz sahnesinden bazı bölümleri canlandırdıklarını hatırlıyor. Kaç yaşındaydı o zaman? Altı mı? Yedi mi? Miles sekiz ya da dokuz yaşlarındayken, beyzbolla hiç ilgisi olmayan, İngiliz asıllı Flaherty kızıyla ikisini aldı, Miles’ın kendi şehrinin takımı olan ve başarılı olsa da olmasa da ömür boyu taraftarı olduğu Mets ile Dodgers’ın maçını izlemeleri için ta Chavez Ravine’e götürdü. Flaherty sevimli, övülecek nitelikleri olan bir adamdı; ne var ki, Miles altı ay sonra California’ya döndüğünde, Flaherty gitmişti, annesi ikinci kez boşanıyordu. Yeni erkeği, küçük bütçeli bağımsız filmlerin yapımcısı Simon Korngold’du; Mary-Lee’nin gerek Miles’ın babasıyla, gerekse Douglas Flaherty’yle olan kısa süreli evliliklerine bakarak yürütülen tahminlerin aksine, evlilikleri on yedi yıldır sürüyor.

Miles on ikisindeyken, annesi odasına gelip soyunmasını söyledi. Onun nasıl geliştiğini görmek istiyormuş; Miles annesinin bu isteğini geri çeviremeyeceğini sezerek istemeye istemeye de olsa çırılçıplak soyundu. Onun karşısında anadan doğma dikilmekten ne kadar ürküyor, ne kadar utanıyorsa da, sonuçta annesiydi, oğlunun vücudunu görmeye hakkı vardı. Mary-Lee, oğlunu tepeden tırnağa şöyle bir süzdü, olduğu yerde fır döndürdü, sonra gözlerini çocuğun üreme organına dikerek, Umut verici görünüyor Miles ama daha çok yol alman gerek, dedi.

Gerek ruhsal gerekse fiziksel yapısında büyük değişikliklerin olduğu ertesi yılın sonunda on üçüne geldiği zaman, annesi aynı isteği yineledi. Bu kez Miles havuzun kenarında oturuyordu, üzerinde mayodan başka bir şey yoktu; geçen yıldan daha gergin ve daha çekingen olmasına karşın, çocuk ayağa kalktı, mayonun belini biraz aşağı sıyırıp annesine istediğini gösterdi. Annesi gülümsedi ve, Küçük adam artık eskisi kadar ufak değil ha? Sıkı durun hanımlar. Miles Heller aranıza hoş geldi, dedi.

Miles on dört yaşındayken, annesinin isteğini hayır diye kestirip attı. Annesi biraz hayal kırıklığına uğramış gibi göründüyse de ısrar etmedi. Sen bilirsin çocuk, deyip odadan çıktı.

On beşindeyken, annesiyle Korngold, evlerinde büyük, kalabalık bir parti verdiler, yüzden fazla davetli vardı; aralarında Miles’ın filmlerden, televizyondan tanıdığı aktörler ve aktrisler, yıllardır onu kimi zaman güldüren, kimi zaman hüzün veren iyi oyuncular, ünlü kişiler olmasına karşın çocuk gürültüye dayanamadı, bir ağızdan konuşan onca kişinin sesi başını döndürüyor, midesini bulandırıyordu. Bir saat canını dişine takıp dayandıktan sonra yukarıya, odasına kaçtı, bir kitap alıp yatağa uzandı; akşamın geri kalan bölümünü aşağıdaki gürültücü kalabalıkla geçirmek yerine, okumakta olduğu kitabın yazarıyla geçirmeyi yeğlediğini şimdi bile anımsıyor. On beş, yirmi dakika sonra annesi elinde içki kadehi, yüzünde hem öfkeli, hem üzgün bir ifadeyle odaya daldı. Miles ne yaptığını sanıyordu? Evde parti verildiğini bilmiyor muydu ve ne cüretle partinin yarısında çıkıp gidiyordu? Partiye şunlar, şunlar gelmişti, falanca da oradaydı, filanca da oradaydı; lanet olası bir kitap okumak için yukarıya çıkarak onlara hakaret etmek hakkını kimden almıştı? Miles kendini iyi hissetmediğini, başının ağrıdığını anlatmaya çalıştı; hem bir sürü gürültücü patırtıcı yetişkinin arasında dolaşmak istemediysem kime ne, dedi. Annesi daha da sinirlenerek, Tıpkı baban gibisin, diye parladı. Armut dibine düşer, sen de mızmızın tekisin. Çocukken ne tatlıydın Miles. Şimdi hımbılın biri olup çıktın. Nedendir bilinmez, Miles hımbıl sözcüğünü çok komik buldu. Belki de ona gülünç gelen, elinde votka tonikle dikilmiş duran, ona mızmız, hımbıl gibi çocukça hakaretler yağdıran öfkeli, sinirli annesiydi; çocuk birden kendini tutamayıp gülmeye başladı. Annesi, komik olan nedir, diye sordu. Miles, Bilmem, kendimi tutamadım işte, diye cevap verdi. Daha dün büyük aşkındım, şimdiyse sıkıcı mızmızın tekiyim. Doğrusunu istersen, ben ne oyum ne de öteki. O an annesinin eşref saati olmalı ki, yüzünün ifadesi birden öfkeden neşeye dönüştü ve o da kahkahalarla gülmeye başladı. Allah beni kahretsin. Tam bir şıllık gibi davranıyorum, öyle değil mi?

Miles on yedi yaşındayken, annesi onun lise mezuniyeti töreninde bulunmak için New York’a geleceğine söz verdi ama gelmedi. İşin tuhafı, Miles bu yüzden annesine kırılmadı, onu suçlamadı. Bobby’nin ölümünden sonra, eskiden önem verdiği şeyler artık önemini yitirmişti. Annesinin töreni unutmuş olduğunu düşündü. Unutmak günah değil, sadece insani bir hataydı. Bir sonraki görüşmelerinde, Miles’dan önce davranıp konuyu açan annesi ondan özür diledi; hoş, Miles’ın zaten o konuyu açacağı da yoktu.

Miles’ın California ziyaretleri seyrekleşti. Artık üniversiteliydi, Brown’da geçirdiği üç yıl içinde California’ya sadece iki kez gitti. Ama başka yerlerde buluştular, New York restoranlarında öğle ve akşam yemekleri yediler, birkaç kez uzun uzun telefonda konuştular (bütün bunlar hep annesinin inisiyatifiyle oluyordu), bir hafta sonu da, onca yıldır annesine gösterdiği bağlılık yüzünden hayranlık duyduğu Korngold’la beraber Providence’ta bir haftasonu tatili yaptılar. Korngold bazı yönleriyle ona babasını anımsatıyordu. Görünüşü ya da tavırlarıyla değil, yaptığı işle; babası, bir anda parlayıp sönüveren, kalıcı olmayan kitaplar dünyasında nasıl değerli kitaplar yayımlamak için direniyorsa, Korngold da gösterişli bir çöplük olan sinema âleminde gösterişsiz ama değerli filmler yapmaya çalışıyordu. O sıralarda annesi kırkını geçmişti ve güzelliğinin doruğunda olduğu döneme göre kendisiyle daha barışıktı, kendi yaşamının iniş çıkışlarıyla daha az ilgileniyor, başkalarına daha çok yakınlık gösteriyordu. Providence’taki o hafta sonu tatilinde Miles’a üniversiteyi bitirdikten sonra ne yapmayı düşündüğünü sordu. Miles kararsız olduğunu söyledi. Bir gün doktor olmayı düşünüyor, ertesi gün fotoğrafçılığa eğilim duyuyor, bir gün sonra ise öğretmen olmayı planlıyordu. Annesi, Yazar ya da yayımcı olmayı düşünmüyor musun, diye sordu. Miles, düşünmediğini söyledi. Kitap okumayı seviyordu ama kitap yazmak ya da yayımlamak ilgisini çekmiyordu.

Sonra Miles ortadan kayboldu. Aceleyle verdiği o arkasını dönüp gidiverme kararında annesinin hiçbir rolü olmadı; ama Willa’yı ve babasını terk edince, annesini de terk etti. Bu karar belki doğru, belki yanlıştı ama öyle olması gerekiyordu, bundan sonra da öyle sürmesi gerekiyor. Annesini görmeye gidecek olursa, annesi nerede olduğunu hemen babasına haber verirdi ve yedi buçuk yıllık çabası boşa giderdi. Kendini kendi isteğiyle bir kara koyuna dönüştürmüştü. Oynamayı seçtiği rol buydu ve New York’tayken, geride bıraktığı ailesinin, eski çevresinin kıyısında dolanırken bile bu rolü sürdürecekti. Tiyatroya gidip annesinin giyinme odasının kapısını tıklatmayı göze alacak mıydı? Downing Caddesi’ndeki apartmanın kapısını çalmayı göze alacak mıydı? Belki ama bunu yapmayı düşünmüyordu – en azından şimdilik düşünmüyordu. Aradan bunca zaman geçtikten sonra, kendisini hâlâ buna hazır hissetmiyordu.

Washington’un hemen kuzeyinde, otobüs yolculuğun son bölümüne girerken kar başlıyor. Miles, kışa girmek üzere olduklarını, gençlik kışlarındaki soğuk günlerin ve uzun gecelerin başlayacağını hissediyor ve birden geçmiş, geleceğe dönüşüyor. Miles gözlerini yumarak Pilar’ın yüzünü düşünüyor, ellerini onun yanında olmayan vücudunda gezdiriyor, sonra gözkapaklarının arkasındaki karanlıkta kendisini kardan yapılmış bir dünyadaki kara bir nokta gibi görüyor.

16. Tanya Berezin, Marshall W. Mason, Robert Thirkield ve Lanford Wilson’un, Amerikalı yazarların oyunlarını öne çıkarmak amacıyla New York’ta Circle Theater Company adıyla kurdukları, daha sonra The Circle Repertory Company adını alan ve 1969-1996 yılları arasında faaliyet gösteren öncü tiyatro. (Ç.N.)

BING NATHAN VE ARKADAŞLARI

Bing Nathan

O, öfkenin savaşçısı, hoşnutsuzluğun şampiyonu, çağdaş dünyanın kirli çamaşırlarını ortaya döken bir militan, yenik düşmüş dünyanın kalıntılarından yeni bir gerçek kurmayı hayal eden biri. Kendisi gibi yerleşik düzenin çoğu muhaliflerinin aksine, siyasal eyleme inanmıyor. Hiçbir harekete ya da partiye üye değil, hiç topluluk karşısında konuşma yapmadı ve binaları yakıp yıkmak, iktidarları devirmek için öfkeli yığınları sokağa sürmeye hevesi yok. Onunki tamamen kişisel bir konumlanma ve yaşamını kendi belirlediği ilkelere göre sürebilirse, başkalarının da kendini örnek alıp izleyeceğinden emin.

Bu yüzden Bing dünya derken, hiçbir biçimde etkileyemeyeceği kadar büyük ve parçalanmış olan dünyayı değil, kendi dünyasını, kendi yaşam sınırları içindeki küçük dünyayı kasteder. O nedenle de gündelik meselelerin yerel, özel, neredeyse görünmeyen ayrıntıları üzerinde yoğunlaşır. Bu durumda verdiği kararlar hiç kuşkusuz küçük çaplıdır; ama küçük demek her zaman önemsiz anlamına gelmez ve her gün kendi hoşnutsuzluğunun temel kuralına bağlı kalmaya, yani genel geçer şeylere muhalif olmayı, bütün cephelerde statükoya direnmeyi sürdürmeye çalışır. O doğmadan yaklaşık yirmi yıl önce başlayan Vietnam Savaşı’ndan bu yana Amerika denilen kavramın kendini tükettiğini, ülkenin artık işlemez bir durumda olduğunu ama bu çöken ülkedeki parçalanmış yığınları birleştirmeyi hâlâ sürdüren bir şey varsa, Amerikan kamuoyu herhangi bir konuda hâlâ görüş birliğinde oluyorsa, bunun gelişme kavramına olan inançtan kaynaklandığını iddia eder. Buna inananların yanlış düşündüğünü, geçmiş yıllardaki teknolojik gelişmelerin aslında yaşamdaki olanakları sınırladığını söyler. Kazançtan başka şey düşünmeyen şirketlerin o hırsla oluşturdukları tüketim kültürü ortamında çevredeki görüntünün giderek çirkinleştiğini, giderek insana yabancılaştığını, giderek anlamsızlaştığını ve bütünleştirici, birleştirici olma amacını yitirdiğini söyler. Onun başkaldırıları, belki kapsamlı olmayan, kısa vadede çok az, hatta hiçbir başarı sağlamayan hareketlerdir; ama onun insan olma onurunu pekiştiren, kendi gözünde kendisine soyluluk katan davranışlardır. Geleceğin çoktan yitirilmiş olduğunu kabullenir, o yüzden de önemli olan sadece bugünse, bugünü geçmişin ruhuyla yoğurmanın gerekli olduğu görüşündedir. Ne cep telefonu kullanır ne bilgisayar ne de herhangi bir başka dijital aygıt – çünkü yeni teknolojilerden pay almayı reddeder. Hafta sonları altı kişilik bir caz grubunda davul ve vurmalı çalgılar çalar – çünkü caz çoktan öldü ve artık ancak çok az sayıda mutlu insan cazla ilgileniyor. İşte bu yüzden üç yıl önce kendi işini kurdu – çünkü diretilen düzenle savaşmak istiyordu. Kırık Eşyalar Hastanesi, Park Slope, Beşinci Cadde üzerindeydi. Bir çamaşırhane ile eski moda giysiler satan bir dükkânın arasında yer alan bu avuç içi kadar işyerinde yeryüzünden silinip gitmiş bir döneme ait eşyalar onarılır: mekanik daktilo makineleri, dolmakalemler, mekanik saatler, tüplü radyolar, pikaplar, kurmalı oyuncaklar, kollu şeker makineleri, numaraları elle çevrilen telefonlar. Kazandığı paranın yüzde doksanının resim çerçevelemekten gelmesi hiç de önemli değildir. Onun dükkânı eşsiz ve paha biçilmez bir hizmet sunar ve yarım yüzyıl öncesinin eski endüstrilerinden kalma bozuk bir cihazı onarırken, cephede savaşan bir generalin iradesi ve coşkusuyla işe dört elle sarılır.

Elle tutulabilir olmak. Arkadaşlarıyla görüşlerini tartışırken Bing’in en sık kullandığı terim budur. Dünya elle tutulabilir bir şeydir, der. İnsanlar elle tutulabilen varlıklardır. İnsanların gövdeleri vardır ve bu bedenler acıyı hissettikleri, hastalandıkları ve öldükleri için, insanın yaşamı insanlığın başlangıcından beri zerre kadar değişmemiştir. Gerçi ateşin keşfi insanı ısıtmış ve çiğ et yemekten kurtarmıştır; köprülerin inşası insanın ayaklarını ıslatmadan ırmakları, dereleri geçmesine yaramıştır; uçağın icadı bir yandan insanın kıtaları, okyanusları aşmasını sağlarken, öte yandan da jet lag ve uçuş sırasında film izlemek gibi yeni olgular yaratmıştır – ama insanoğlu çevresindeki dünyayı değiştirmiş olsa bile, kendisi değişmemiştir. Yaşamın