Андрей Тихомиров
Από την ιστορία του αρμενικού λαού

Διαμόρφωση του αρμενικού έθνους

Ο Αρμενικός λαός σχηματίστηκε ως αποτέλεσμα μιας μακράς διαδικασίας αφομοίωσης των αρχαιότερων φυλών που κατοικούσαν στα Αρμενικά υψίπεδα από Ινδοευρωπαίους – μετανάστες από τις στέπες των Νοτίων Ουραλίων. Τα κύρια συστατικά του αναδυόμενου Αρμενικού λαού ήταν: οι Χαγιάσες (που έδωσαν το αυτοόνομα των Αρμενίων, «Χάι»), οι Άρμεν (Άρμινς), οι Ουραρτιοί, οι Χετταίοι και άλλοι. Σύμφωνα με τους αρχαίους αρμενικούς θρύλους, οι Αρμένιοι είχαν δύο προγόνους – Hayk (Hayk) και Aram, χρησίμευσαν ως μυθική απόδειξη του γεγονότος ότι ο αρμενικός λαός σχηματίστηκε ως αποτέλεσμα της συγχώνευσης δύο κύριων στοιχείων – των Hayases και Armens (Armins ). Αυτοί οι θρύλοι αντικατοπτρίζουν επεισόδια της ζωής και του απελευθερωτικού αγώνα των φυλών Χαγιά και Αρμέν κατά της εισβολής των Ασσυρίων τον 9ο-8ο αιώνα π.Χ. Αυτοί είναι οι θρύλοι για το "Gadget and Bela", για το "Ara the Beautiful and Shamiram". Οι Hayase είναι αρχαίοι Ινδοευρωπαίοι και οι Αρμένιοι (Armins) είναι εκπρόσωποι των αρχαίων αραμαϊκοσημιτικών φυλών. Διαμορφώθηκε ένας αρμενοειδής ανθρωπολογικός τύπος, διαδεδομένος στον πληθυσμό του Καυκάσου, της Μικράς Ασίας, της Συρίας, που συναντάται και στους Εβραίους.

Η αρχαιότερη τοποθεσία του πρωτόγονου ανθρώπου στον κόσμο, που χρονολογείται από την εποχή του κελύφους και της Αχελίας της Παλαιολιθικής, βρίσκεται στην επικράτεια της σύγχρονης Αρμενίας, αυτός είναι ο λόφος του Σατανι-Νταρ («δώρο του Σατανά, Σατανά από τα Εβραϊκά» αντίθετος, εχθρός») στη νοτιοδυτική πλαγιά του Άραγατς, πρωτόγονα εργαλεία οψιανού και βασάλτη. Μεταξύ αυτών: ογκώδεις πελέκεις με τεθλασμένη ακμή εργασίας, νιφάδες πέτρας, εργαλεία.

Ένα από τα αρχαιότερα κράτη στον κόσμο προέκυψε μεταξύ των κατοίκων των Αρμενικών Υψίπεδων, στενά συνδεδεμένο από οικονομία και πολιτισμό με άλλους λαούς της Δυτικής Ασίας, όπου τα παλαιότερα κράτη που περιβάλλονταν από βάρβαρους λαούς σχηματίστηκαν πριν από οποιονδήποτε άλλο στη γη. Αυτό το πρώτο κράτος ήταν το Ουράρτου. Λίγο αργότερα εμφανίστηκαν οικισμοί των αρχαίων Ελλήνων στην περιοχή της Βόρειας Μαύρης Θάλασσας. Στις αρχές της 1ης χιλιετίας π.Χ. μι. σχηματίστηκε το κράτος του Ουράρτου, το οποίο σε όλη τη χιλιετία κατείχε κυρίαρχη θέση μεταξύ άλλων κρατών της Δυτικής Ασίας. Υπό την πολιτική και πολιτιστική του επιρροή βρίσκονταν πολλοί λαοί του Καυκάσου και της Μικράς Ασίας.

Ένωση Αρμενικών φυλών τον 6ο αιώνα. ΠΡΟ ΧΡΙΣΤΟΥ. κατέλαβε την επικράτεια του διαλυμένου κράτους του Ουράρτου και της χώρας του Χαγιά και βρισκόταν σε συμμαχικές σχέσεις με τους Μήδους και τους Πέρσες. Αλλά ο Πέρσης βασιλιάς Δαρείος Α' Υστάσπης, που ξεκίνησε την πορεία μιας επιθετικής πολιτικής, κατάφερε να σπάσει την αντίσταση των Αρμενίων και να προσαρτήσει την Αρμενία στην περσική μοναρχία ως δύο κυβερνήτες (σατραπείες) – το δέκατο τρίτο και το δέκατο όγδοο (το 521-518 ΠΡΟ ΧΡΙΣΤΟΥ).

Στο γύρισμα του 5ου – 4ου αι. προ ΧΡΙΣΤΟΥ μι. Ο Έλληνας ιστορικός Ξενοφών περιγράφει τους Αρμένιους ως εγκατεστημένο αγροτικό πληθυσμό, η κύρια μορφή οργάνωσης του οποίου ήταν η αγροτική κοινότητα. Η αρμενική φυλετική αριστοκρατία συμμετείχε στον κρατικό μηχανισμό της περσικής δυναστείας των Αχαιμενιδών.

Ακόμη και στα μέσα του 19ου αιώνα. Σε έναν βράχο στην όχθη της λίμνης Σεβάν, ανακαλύφθηκε η πρώτη ουραρτική επιγραφή, που έγινε με εντολή του βασιλιά Ρούσα Α', που έζησε τον 8ο αιώνα. προ ΧΡΙΣΤΟΥ μι. Αργότερα, ένα θραύσμα μιας πλάκας με μια επιγραφή βρέθηκε κοντά στο Ερεβάν, το οποίο περιείχε το όνομα ενός από τους τελευταίους βασιλιάδες των Ουραρτίων. Περαιτέρω έρευνες οδήγησαν στην ανακάλυψη της πόλης σε αυτό το μέρος. Ανακαλύφθηκε η οχυρωμένη ουραρτική πόλη Teishebaini, που χτίστηκε από τον Τσάρο Rusa II γύρω στα μέσα του 7ου αιώνα. προ ΧΡΙΣΤΟΥ μι. Οι αρχαιολογικές ανασκαφές έχουν αποκαλύψει μια εικόνα της οικονομικής και πολιτικής ζωής αυτής της πόλης. Στο κέντρο του βρισκόταν ένα φρούριο χτισμένο από τεράστιες, χονδρικά επεξεργασμένες πέτρες και πήλινους ογκόλιθους. Γύρω του απλώνονταν οικοδομικά τετράγωνα με πανομοιότυπα πέτρινα σπίτια. Στην ακρόπολη βρέθηκαν τα ερείπια του παλατιού του Ουράρτου κυβερνήτη. Το παλάτι ήταν ένα τεράστιο συγκρότημα κτιρίων χτισμένο από ακατέργαστα (άψητα) τούβλα. βρίσκεται σε προεξοχές στην πλαγιά ενός λόφου και αποτελείται από περισσότερα από εκατό δωμάτια. Όπως είναι φυσικό, το κάτω μέρος του κτιρίου, οι αποθήκες του παλατιού, διατηρείται καλύτερα. Σε αυτά βρέθηκαν εξαιρετικά έργα της Ουραρτιανής τέχνης. Αυτές είναι οι χάλκινες ασπίδες των βασιλιάδων Argishti και Sarduri, διακοσμημένες διακοσμητικά με εικόνες λιονταριών και ταύρων, μεταλλικά κράνη, φαρέρες με ανάγλυφα ιππέων και άλογα δεμένα σε άρματα (το πρώτο άρμα δημιουργήθηκε στις αρχαίες πόλεις Var στο νότιο τμήμα Ουραλία). Η επιγραφή σε ένα από τα κράνη γράφει: «Ο Σαρντούρ, ο γιος του Αργκίστι, έδωσε ζωή στον θεό Khald, τον άρχοντα, για χάρη του». Το κράνος είναι μεγαλοπρεπές και όμορφο. Απεικονίζει μια σειρά από ιερά δέντρα, στις πλευρές των οποίων στέκονται θεοί με κέρατα κράνη και πίσω τους ένας στρατός – ιππείς και πολεμικά άρματα. Σε μια από τις αποθήκες του φρουρίου, ανακαλύφθηκαν πολλά χάλκινα κύπελλα με επιγραφές. Ανάμεσα στα αντικείμενα που βρέθηκαν στο παλάτι, υπήρχαν πολλά διακοσμητικά που έφεραν από την Ασσυρία και την Αίγυπτο. Μεταξύ άλλων στοιχείων βρέθηκε σημαντικός αριθμός πήλινων πινακίδων με σφηνοειδή κείμενα. Αυτό υποδηλώνει ότι το σφηνοειδές αρχείο φυλασσόταν στο φρούριο. Πιθανώς, το διοικητικό κέντρο του βόρειου τμήματος της χώρας βρισκόταν στον λόφο Karmir Blur, ένα φρούριο στο οποίο έμενε ο κυβερνήτης και βρισκόταν μια στρατιωτική φρουρά.

Ένας μεγάλος αριθμός αρχαιολογικών υλικών αποκάλυψε έναν άλλο σκοπό αυτού του κέντρου – η πόλη δεν ήταν μόνο διοικητικό και στρατιωτικό, αλλά και οικονομικό κέντρο. Μεγάλα αποθέματα κόκκων σιταριού, κριθαριού, κεχριού και φρούτων αποθηκεύονταν σε τεράστιες αποθήκες, σε τεράστια αγγεία ειδικά χτισμένα στο πάτωμα. Σε ένα από τα κελάρια βρέθηκαν αγγεία με ειδικά φίλτρα από άχυρο μέσα, τα οποία προφανώς χρησίμευαν για την παρασκευή μπύρας. Το κρασί αποθηκεύτηκε σε ξεχωριστό ντουλάπι. Τα πήλινα δοχεία για κρασί είναι εντυπωσιακά στις κολοσσιαίες διαστάσεις τους, η χωρητικότητα ορισμένων από αυτά έφτασε τα 1500 λίτρα. Κατά τις ανασκαφές βρέθηκαν και γεωργικά εργαλεία, με τη βοήθεια των οποίων παράγονταν όλα αυτά τα προϊόντα. Στα κελάρια βρέθηκαν σιδερένια δρεπάνια και τσάπες, χονδρόκοκκοι μύλοι, αποτελούμενοι από δύο πέτρες που αντικατέστησαν τις μυλόπετρες, ογκώδη κονιάματα και άλλα γεωργικά εργαλεία. Προφανώς, τεράστιες προμήθειες τροφίμων έρεαν στα κελάρια του φρουρίου από μια τεράστια θεματική περιοχή.

Γύρω από το φρούριο έχουν ανασκαφεί κατοικίες απλών μελών της κοινότητας, που δίνουν μια ιδέα της καθημερινότητάς τους. Τα σπίτια χτίστηκαν σε τετράγωνα. Μια ξεχωριστή κατοικία αποτελούνταν από δύο ή τρία δωμάτια. Ένα από αυτά ήταν μισοσκεπασμένο με στέγη, που στηριζόταν σε πεσσούς. Το άλλο μισό έμοιαζε με μια κουφή αυλή, στην οποία μια εστία ήταν σκαμμένη στο έδαφος. Ήταν δυνατό να διαπιστωθεί ότι οι κάτοικοι αυτών των σπιτιών δεν είχαν δικές τους μόνιμες αποθήκες για τρόφιμα, δεν διατηρούσαν ζώα κοντά στα σπίτια. Δεν υπήρχαν σχεδόν καθόλου έπιπλα στα Ουραρτιανά σπίτια, κάτι που είναι χαρακτηριστικό όχι μόνο για τον Ουράρτου, αλλά για όλες τις χώρες της Αρχαίας Ανατολής. Τα οικιακά σκεύη ήταν κυρίως πήλινα αγγεία στα οποία αποθηκεύονταν τρόφιμα και μικροπράγματα. Σε κάθε σπίτι υπήρχαν χειροτεχνίες από κόκκαλο και ξύλο: κουτάλια, σέσουλες, κουτιά. Το φαγητό παρασκευαζόταν από κριθάρι, κεχρί, όσπρια και φυτικό λάδι. Πιστεύεται ότι οι τεχνίτες, οι πολεμιστές και οι σκλάβοι που δεν διοικούσαν τα νοικοκυριά τους ζούσαν σε κατοικίες που βρίσκονταν έξω από την ακρόπολη.

Άλλα ουραρτιακά φρούρια είναι επίσης γνωστά στην Υπερκαυκασία. Στην όχθη της λίμνης έχουν διατηρηθεί τα ερείπια δύο ουραρτικών φρουρίων. Sevan. Ένα από αυτά βρίσκεται κοντά στην πόλη Nor Bayazer σε έναν ψηλό βράχο, το άλλο βρίσκεται στη νότια όχθη της λίμνης. Στη δεξιά όχθη του Araks, στο λόφο Armavir, υπήρχε μια από τις αρχαιότερες πρωτεύουσες – η πόλη Argishtikhinili. Στα ερείπια αυτής της πόλης βρέθηκαν πολλές σφηνοειδείς επιγραφές που μιλούν για την κατασκευή φρουρίων, ναών και την κατασκευή αρδευτικών καναλιών. Η κατασκευή καναλιών είχε μεγάλη σημασία, δεδομένου ότι η γεωργία στο άνυδρο αρμενικό οροπέδιο βασιζόταν στην τεχνητή άρδευση. Ωστόσο, αυτό το χαρακτηριστικό είναι γενικά χαρακτηριστικό της αρχαίας ανατολικής γεωργίας, η οποία σε όλες τις χώρες της Αρχαίας Ανατολής αναπτύχθηκε είτε σε πλημμυρισμένα παράκτια εδάφη είτε σε τεχνητά αρδευόμενα.

Επί βασιλέως Argishti το 783 π.Χ. μι. Ιδρύθηκε το Ερεμπούνι (Ερεβάν), η αρχαιότερη πόλη στον κόσμο. Τα ερείπια των παλαιότερων κτιρίων στο Ερεβάν βρέθηκαν στα περίχωρα της σύγχρονης πόλης. Βρέθηκε μια σφηνοειδής επιγραφή: «Ο θεός Khald με το μεγαλείο, ο Argishti, γιος του Menua, έχτισε αυτό το ισχυρό φρούριο, το τελείωσε, που ονομάζεται πόλη Erebuni, για την εξουσία της χώρας Biayna (Ουράρτου) και για να εκφοβίσει τις εχθρικές χώρες».

Μετά την πτώση της Αχαιμενιδικής Περσίας, τα αρμενικά εδάφη κατακτήθηκαν μερικώς από τον Μέγα Αλέξανδρο. Αλλά λίγο μετά το θάνατό του, τα αρμενικά βασίλεια, σχηματίστηκαν το 321 π.Χ. στη Μικρά Αρμενία, και στο Ayrarat (Κοιλάδα Αραράτ) (316 π.Χ.), διακήρυξαν την ανεξαρτησία τους. Το νοτιοδυτικό (Sofena) και το νότιο τμήμα της Αρμενίας έγιναν μέρος του κράτους των Σελευκιδών ως υποτελείς περιοχές. Γύρω στο 220 π.Χ μι. τα εδάφη της Νότιας Αρμενίας συγχωνεύτηκαν με το Ayrarat και η πόλη Argishtikhinili έγινε το κέντρο της Μεγάλης Αρμενίας που προέκυψε, η ευημερία της οποίας οφειλόταν στο εμπόριο που διεξαγόταν μέσω των Aorses και Siraki με το βασίλειο του Βοσπόρου και τη Θάλασσα του Azov.

Μετά την ήττα των Σελευκιδών στη μάχη με τους Ρωμαίους στη Μαγνησία (190 π.Χ.), οι ηγεμόνες της Μεγάλης Αρμενίας και της Σοφένης – Αρτάσης και Ζαρέχ (Αρταξία και Ζαριάδ) – επαναστάτησαν και κήρυξαν την ανεξαρτησία της Μεγάλης Αρμενίας και της Σοφένης (189 π.Χ.). ε. .). Έγιναν οι ιδρυτές των δυναστείων των Αρτασεσίδων και των Σαχούνι. Η κατάσταση της εξωτερικής πολιτικής που αναπτύχθηκε τον 1ο αι. προ ΧΡΙΣΤΟΥ μι. στη Μέση Ανατολή, και το πιο σημαντικό, η οικονομική ανάπτυξη της χώρας συνέβαλε στην ανάδειξη της Μεγάλης Αρμενίας στις τάξεις των ισχυρότερων δυνάμεων του ελληνιστικού κόσμου. Ο Τιγράν Β' (95-56 π.Χ.), εγγονός του Αρτάση Α' (189-161 π.Χ.), κατά την πρώτη περίοδο της βασιλείας του επέκτεινε την επικράτεια του Αρμενικού κράτους από τον ποταμό. Kura και η Κασπία Θάλασσα μέχρι το ποτάμι. Ιορδανία και Μεσόγειος μ. και από τον Κιλικικό Ταύρο μέχρι τα Ινδικά βουνά. Η δεύτερη περίοδος της βασιλείας του Τιγράν Β' (70-56 π.Χ.) σημαδεύτηκε από έναν αμυντικό πόλεμο με τη Ρώμη, ο οποίος άπλωσε την επέκτασή της στην Ανατολή και προσπάθησε να υποτάξει την Αρμενία και όλη την Υπερκαυκασία στην εξουσία της. Οι ρωμαϊκές λεγεώνες με επικεφαλής τον Λούκουλλο, που ονειρευόταν την καταστροφή της «Αρμενικής Καρχηδόνας» – της πρωτεύουσας του Αρτασάτ, ηττήθηκαν ολοσχερώς από τον στρατό του Tigran II και τις λαϊκές πολιτοφυλακές στις νότιες προσεγγίσεις του Αραράτ. Αλλά μετά την ήττα που επέφερε ο Πομπήιος στον σύμμαχο του Τιγράν Β΄ Μιθριδάτη ΣΤ΄ Ευπάτορα, ο Αρμένιος βασιλιάς, λόγω της έλλειψης ευκαιριών για να συνεχίσει τον περαιτέρω αγώνα, θεώρησε πιο συνετό να συνάψει μια συνθήκη ειρήνης με τη Ρώμη (65 π.Χ.) με κόστος της εγκατάλειψης της Συρίας και των μικρασιατικών εδαφών. με αυτό το βήμα κατάφερε να υπερασπιστεί την κύρια επικράτεια του κράτους. Η Αρμενία της εποχής των Αρτασεσίδων (189-1 π.Χ.) ήταν ένα ισχυρό κράτος του λεγόμενου. ελληνιστικού τύπου. Οι κύριοι παραγωγοί ήταν: στη «βασιλική γη» οι κοινοτικοί αγρότες – σινακάνοι, και σε ιδιόκτητες εκτάσεις – σκλάβοι – μσάκ. Ο βασιλιάς, οι ευγενείς και οι ιερείς είχαν τα δικά τους τεράστια κτήματα – ντασάκερτες και αγαράκους, όπου εκμεταλλευόταν την εργασία των σκλάβων-μσάκων και των αγροτών που είχαν δραπετεύσει από την αγροτική κοινότητα. Υπήρχαν οι πλουσιότεροι ναοί στην Ανατολή με τεράστιες εκμεταλλεύσεις γης και πολυάριθμους σκλάβους.

Конец ознакомительного фрагмента.

Текст предоставлен ООО «ЛитРес».

Прочитайте эту книгу целиком, купив полную легальную версию на ЛитРес.

Безопасно оплатить книгу можно банковской картой Visa, MasterCard, Maestro, со счета мобильного телефона, с платежного терминала, в салоне МТС или Связной, через PayPal, WebMoney, Яндекс.Деньги, QIWI Кошелек, бонусными картами или другим удобным Вам способом.