Türk Bilmecelerinden Seçmeler

Alçacık dallı
Yemesi ballı.

Çilek

Ak tay, kara tay
İnce belli kara tay.

Karınca

Ateşsiz yanar.

Güneş

Altı taş, üstü taş
İçinde dolaş da dolaş.

Minare

Azraili içeride
Bıyıkları dışarıda.

Kılıç

Alçacık boylu
Kadife donlu.

Patlıcan

Ağzı var, dili yok
Karnı var, bağırsağı yok.

Şişe

Altı mermer, üstü mermer
İçinde sümüklü Ömer.

Salyangoz

Attım sopayı
Dolaştı tepeyi.

Ustura

Altı et
Üstü kemik.

Tırnak

Arşın gibi ayakları
Aslan gibi bıyıkları.

Arpa

Allah yapar yapısını
Kul açar kapısını.

Karpuz

Ağaç üstünde
Kilitli sandık.

Ceviz

Alçacık eşek
Yük taşır.

Takunya

Ak üstünde karalar
Birbirini kovalar.

Gece-Gündüz

Akşam baktım, çok idi
Sabah baktım, yok idi.

Yıldız

Altı mermer, üstü mermer
İçinde, bir garip yatar.

Ceviz

Alaca mezar
Dünyayı gezer.

Para

Alçacık dağdan
Kar yağar.

Elek

Akkabak yaprağı
Muhammed’in toprağı
Ya bunu bilirsin
Ya hemen ölürsün.

Kur’an

Aşağı inerken kıkır kıkır güler
Yukarı çıkarken şıpır şıpır ağlar.

Kova

Altı tahta, üstü tahta
İçinde bir sarı softa.

Badem

Aldır anası
Yeşildir küpesi
Zordur yemesi.

Biber

Akşam saçar
Sabah toplarım.

Yıldız

Attım sopayı
Topladım koyunu.

Ahlat

Alçacık papaz
Bayır çıkamaz.

Tosbağa

Altı tavan, üstü tavan
İçinde yağlı pehlivan.

Dil

Ağzı içinde dil
Haydi bunu bil.

Kaval

Ankara’dan bir yığın pamuk geldi
Alayım dedim, kayboldu.

Bulut

Akşam zayıflar
Gündüz şişmanlar.

Yüklük

Altı odun, ortası un
Üstü kadife.

İğde

Attır, ayılmaz
Çoktur, sayılmaz.

Yıldız

Akıcıdır, kaynarsa yakıcıdır.

Su

Atmaca hayvan gibi
Acısı, soğan gibi.

Arı

Anası doğmadan kendisi
Kiremitlikte gezer.

Duman

Altı, üstü koyun
Kırda oynar oyun.

Ayakkabı

Alçacık tepe
Çıngıllı küpe.

Nohut

Ağadan gelin aldım
Belayı satın aldım.

Nezle

Ağzı var, dişi yok
Karnı var, bacağı yok.

Testi

Altı manda, üstü keçi
Minareye çıkarken gördüm.

Ayakkabı

Anasını sattığımın poturu
Yüklük üstünde oturu.¹

Kedi

Ankara’da lokma pişti
Kokusu buraya düştü.

Mektup

Anada değmez, babada değer
Halada değmez, amcada değer
Vallahi değmez, billâhi değer.

Dudaklar

Adı bülbül
Saçı, sümbül.

Soğan

Ak don içinde
Dik durur.

Mısır

Altı ayağı var
Dördü ile yürür
Kanadı var, kuş değil
Boynuzu var, koç değil.

Böcek

Akşam iner
Sabah biner.

Yatak

Alaca mekik
Dünyayı gezik.

Para

Ağabeyimin poturu
Dam üstünde oturur.

Baca

Alçacık eşek
Kabacık döşek.

Davar

Altı mermer, üstü mermer
İçinde bir gelin oynar.

Dil

Allah’ın işi
Tepesinde dişi.

Haşhaş

Avluya deri serdim
Bacaklarını geri serdim.

Makas

Altı manda
Üstü keçi
Çayıra girdi.

Kösele, Sahtiyan, Ayakkabı

Aparlacık, toparlacık
Bizim evden yukarlacık
Taş değil, tunç değil
Yumurta sarısı, hepten değil.

Güneş

Benim bir kızım var
Yanağında dişi var.

Kazma

Ben giderim, o gider
Yanımda tin tin eder.

Gölge

Ben giderim, o gider
Önümde tin tin eder.

Baston

Benim bir kuyum var
İki türlü suyu var.

Yumurta

Bilmece, bildirmece
Dil üstünde kaydırmaca.

Dondurma

Benim bir kutum var
İçinde, otuz iki otum var.

Dişler

Ben giderim, o gider
Arkamda, parça parça iz eder.

Baston

Bir kuşum var
Yuvayı yüce yapar
Hiçbir kuş yapamaz
Kuyumcu dökemez.

Örümcek

Bir kuru kafa
Koydum rafa
Hint’ten gelir
Maymun suratlı.

Hindistan Cevizi

Bir kızım var
Kat kat çeyizi var.

Lahana

Benim bir oğlum var
Yer yer, doymaz.

Ağız

Ben uyurum, o uyumaz
Ben kalkarım, o uyur.

Kandil

Bir öküzüm var
Boynuzunu kesmeden içeri girmez.

Çalı

Bilmece, bildirmece
Resim yapar, gündüz gece.

Ayna

Bir beyaz köşküm var
Ararım, ararım kapısını bulamam.

Yumurta

Bir evim var dört odalı
Her birinde bir kardeş yatar.

Ceviz

Ben giderim, o kalır.

İz

Biziz, iziz
Bir sürü kızız
Bir tahtaya diziliriz
Sabahleyin dağılırız.

Yıldız

Buradan baktım, pek çok
Yanına gittim, hiç yok.

Sis

Evimiz önünde bir göl var
Göl içinde yılan var
Yılan ağzında gül var.

Lamba

Buradan attım kılıcı
Bafra’da çıktı bir ucu.

Gökkuşağı

Bir küçücük mil taşı
Dolaşır, dağı taşı.

Göz

Beyaz tarlaya
Kara tohum ektim.

Yazı-Kağıt

Buradan attım kılıcı
Halep’te oynar bir ucu.

Şimşek

Baca üstünde hokkabaz
Bunu bilmeyen kel papaz.

Leylek

Bir öküzüm var
Boynuzundan işer.

İbrik

Beyazla başladım
Yeşille işledim
Kırmızı ile bitirdim
Cümle âleme yetirdim.

Karpuz

Bağırırken dinler
Susarken, inler.

Yankı

Buradan baktım, ağarır
Yanına gittim bağırır.

Dere

Bir top buldum
Yarısı altın, yarısı gümüş
Hastaya versem kanlanır
İstersem canlanır.

Yumurta

Bir direkli
Yüz bin kiremitli

Mantar

Bir yengem var:
Akşamdan sabaha kadar
Tek ayak üstü durur.

Kapı

Buradan atıp tüfeği
İstanbul’da vurdum köpeği.

Şimşek

Bir küçücük fincan
İçi dolu mercan.

Diş

Benim bir sandığım var
Dört dilim ekmek alır.

Ceviz

Bir kızım var, hep çalışır.

Saat

Bir dam, kırmızı buzağı.

Fırında ekmek

Ben söyleyeyim, sen bil.

Bilmece

Beş kardeş
Çıtır mıtır avlu örter.

Şiş

Bay, adını bilir
Bayan, tadını bilir

Sakız

Buradan tuttum karşıya
Şavkı vurdu karşıya.

Ayna

Bir dilim ekmeğim var
Yerim yerim bitmez.

Yol

Başı topuz
Saçı topuz.

Süpürge

Bilmece, bildirmece
İkileştirmece.

İlik – Düğme

Biri demiş, gidelim
Biri demiş, duralım
Biri de, illallah demiş.

Su, Kum, Saz

Beş kardeş, kuyu açar.

Şiş

Bir kuyum var
İki türlü suyu var

Yumurta

Bir elek çeyizim var
Sayarım, sayarım bitmez.

Yıldız

Bir tepsi nar
Alırsan, elin yanar.

Kor

Beş kardeş
Birbirine yetişemez.

Parmaklar

Bir kızım var
Gelen öper, giden öper.

Bardak

Bir tepsi nar
Haddin ise al.

Ateş

Benim bir şeyim var
Bastığı yerde ot bitmez.

Ateş

Bir öküzüm var
Kendi yer, kendi atar.

Değirmen

Bilmece, bildirmece
Buz üstünde kaydırmaca.

Kızak

Bir kilimim var;
Her yeri örter
Denizi örtmez.

Kar

Bilgi dolu bir ev
İçine giriş ödev
Yurt sevgisi duyulur
Orda alev alev.

Okul

Bir fırınım var
İçi bir pide alır.

Badem

Bir ağacı oymuşlar
İçine dünya koymuşlar.

Radyo

Biri demiş, vay başım
Biri demiş, ben hoşum
Biri demiş, vay belim.

Çivi, Keser, Odun

Bir kızım var, pat pat
Elbisesi var, kat kat.

Lahana

Bir, nedir?
Beş nedir?
Kâbedeki taş nedir?

Allah, Namaz, Siyah taş

Ben giderim, o gider
Ben dururum, o gider.

Ay

Bir dalda
Beş devlet.

Parmaklar

Bir çanak yoğurdum var
Yarısı ak, yarısı kara.

Göz

Bir ufacık odacık
İçi dolu yongacık.

Ağız- Dişler

Ko kuşumun keyfi gelsin
Hanımlardan çimdik yesin.

Pire

Bakınca görünür
Kaçınca silinir.

Ayna

Bir vurdum
Bin çıktı.

Ateş

Babam kandil
Dedem çıra
İşin yoksa
Beni ara.

Ampul

Bağlarım yürür
Çözerim durur.

Papuç

Cıvıl cıvıl kuşlar
Camiyi taşlar
Kendi kazanır
Ele bağışlar.

Arı

Canı çeker
Cansız kovalar.

Araba

C iken, O olur
O iken, C olur.

Ay

Canı var, kemiği yok.

Kelebek

Canına yandığımın poturu
Kiremitlik üstünde oturu.

Baca

Camiyi dolandım
Kapısını bulamadım.

Yumurta

Canına kıydığımın poturu
Yolunur, yolunur yine oturu.

Ot yığını

Çın çınlı hamam
Kubbesi tamam
Bir gelin aldım
Babası imam.

Saat

Çıt demeden avluya geçer.

Güneş

Çay çay aşağı
Çimen aşağı
Şu çayırda bir kuşum var
Beli, budundan aşağı.

Çekirge

Çarşıdan alınmaz
Mendile konmaz
Bundan tatlı
Bir şey olmaz.

Uyku

Çarşıdan aldım bir tane
Eve geldim bin tane.

Nar

Çalı dibinde çıra yanar.

Çiğdem

Çit üstünde çimbilli kuş.

Anahtar

Çam içinde bülbül öter.

Radyo

Çıt burada
Çıt orada.

Süpürge

Çiftliğe gittim
Bir kuş tuttum
Elini yedim
Kemiklerini attım.

Taze üzüm

Çıtır çıtır yenir
Ona, eğlence denir.

Kabak çekirdeği

Çam ağacını oyarlar
İçine tinton koyarlar
Ağlama tinton ağlama
Şimdi kulağını burarlar.

Mandolin

Çarşıdan aldım, kapkara
Eve geldim, kıpkırmızı.

Kömür

Dağa gider, eve bakar
Eve gelir, dağa bakar.

Araba kuyruğu

Dağdan gelir
Taştan gelir
Meşin ceketli
Eniştem gelir.

Kestane

Dağdan gelir, takır takır
Eve gelir, kilim dokur.

Keçi

Dağdan gelir, dağ gibi
Kolları budak gibi
Eğilir bir su içer
Bağırır oğlak gibi.

Araba

Dağdan yüksek
Attan, alçak.

Yol

Dayım, dağdan dağa el sallar.

Yaprak

Dağdan gelir, taştan gelir
Yularsız bir aslan gelir.

Sel

Dört bacaklı
Koca dalaklı.

Soba

Dört kardeş
Bir kuyuya ok atar.

İnek memesi

Dağa gider uzanır
Eve gelir bozulur.

Zincir

Dam üstünde yarım çörek.

Ay

Dört kardeş, birbirini kovalar.

Araba tekeri

Dağda, tak tak
Suda, şıp şıp
Arşın ayaklı
Burma bıyıklı.

Balta, Balık, Leylek, Tavşan

Dağdan gelir, katirina
Ben onu tutarina
Kıskaçla, batırina.

Pire

Dağdan gelir
Taştan gelir
Yüzü küllü
Eniştem gelir.

Ateş

Dumanı tüter
İsterse gider
Balık değildir
Suda yüzer.

Vapur

Dizi dizi odalar
Birbirini kovalar.

Tren

Dağdan gelir, taştan gelir
Ardı açık, eniştem gelir.

Keçi

Dinsizin gâvuru
Kulağını çekersen bağırı.

Tüfek

Dünyada gölgesiz şey
Bil bakalım, bu ney?

Ses

Dört tak tak
İki bak bak
İki dindon
Bir zinzon.

Kedi

Dam üstünde darı saçtım
Sayamadım, eve kaçtım.

Yıldız

Dört kap, bir küp
Eğri süven, doğru sap.

Deve

Dağdan gelir, hop hopu
Ayağında altın topu.

Arı

Dışı, katık
İçi, kütük.

Zeytin

Dam üstünde, dana oynar.

Dolu

Daracık yerde
Atlar tepişir.

Yayık

Dışı, deri
İçi, darı.

İncir

Dağdan gelir, taştan gelir
Minicik, kaplan gelir.

Kedi

Dağda olur, dağda biter
Ovaya iner, güm güm eder.

Yayık

Dağdan gelir, sekerek
Kuru üzüm, dökerek.

Keçi

Dağa vardım, dağmaya
Söğüt dalı kırmaya
Otuz iki yüzük işledim
Bir kınalı parmağa.

Dağ kirazı

Dışı kömür karası
İçi peynir mayası.

Kestane

Dağdan gelir, takır takır
Ayakları gümüş, bakır.

Araba

Dünyada her şeyde var.

İsim

Değneğin ucunda bir yemiş
Onu yiyen ölmemiş
Oruç bozulmamış.

Dayak

Dize kadar, kuyucuk.

Çizme

Dışı var, içi yok
Dayak yer suçu yok.

Top

Ekli mekli
Birbirine ekli.

Zincir

Ev içinde şiş köpek.

Yastık

Elemez, elemez
Ocak başına gelemez
Gelse de duramaz.

Tereyağı

Elsiz, ayaksız kuyu kazar.

Yağmur

Elden ele geçer
Belden bele geçer
Bunu bilmeyen
Kertenkele geçer.

Para

Etten kantar
Altın tartar

Kulak-Küpe

Edirne’den berisi
Kara koyun derisi.

Bulut

Eğri ağaç, kar tutmaz.

Köpek kuyruğu

Ev arkasından teke geçer
Boynuzları köke geçer.

Saban

Ev üstünde bir kalbur yumurta.

Yıldız

Ey neydim, neydim
Samur kürklü idim
Felek beni taşladı
Kızgın suda haşladı.

Kestane

Evin aynası
Kedinin dayısı.

Pencere- Cam

Elle beni, belle beni
İskelede bekle beni
Ben hanımım, kadınım
Şeker ile besle beni.

Baklava

Ev üstüne deri gerdim
Bacakları geri serdim.

Çatı

Erenler türbesinde
Yedi türlü, ot biter.

Kilim

Evvelden vardı, yiyorduk
Yemesek, ölüyorduk
Şimdi var, yemiyoruz
Yemesek de ölmüyoruz.

Ana sütü

Elim, elde
Belim, belde
Dingil dalda
Kara gölde.

Eldiven, Kemer, Armut, Balık

Fik aşağı, fik yukarı
Fiğa fiğa, Mustafa Ağa.

Terazi

Evin önünde şık şık
Evin arkasında şık şık.

Yağmur

El kadar yüzü var
Kırk elli gözü var
Eğildikçe, yağmur yağar.

Süzgeç

Gölgesiz, dere akar.

Güneş

Gökte açık pencere
Kalaylı bir tencere.

Ay

Gündüz et yer
Gece, yıldız sayar.

Çakal

Göl içinde yılan var
Yılan ağzında yalın var.

Gaz lambası

Gölgesi yok, sonu yok.

Yol

Gece, harman
Gündüz, tepe.

Yüklük

Gelişi kaplan gibi
Duruşu sultan gibi
Yayılır hasır gibi
Sürünür esir gibi.

Kedi

Gelir Leyla’m, gider Leyla’m
Bir ayak üstü, durur Leyla’m.

Kapı

Hanım içeride
Saçı dışarıda

Mısır

Het dedim, hüt dedim
Kapı ardına, yat dedim.

Süpürge

Hasan Ağanın katırı
Her ne vursan götürü.

Köprü

Ha gitti kuşum
Burnu gümüşüm
Ağzı havada
Gözü yuvada.

Arı

Hanım uyandı
Cama dayandı
Cam kırıldı
Kana boyandı.

Nar

Hep içine, çöp içine
Ne söylersen, o da içine.

Kulak

Ha öğürür, öğürür
Ali Dayı, yamaya tükürür.

Tüfek

Hiç konuşmaz, haber verir
Sesi dağlara erir.

Yankı

Hoppacık, kara gücük.

Pire

Havaya bakar
Sümüğü akar.

Mum

Hırtına, pırtına
Bin ağanın sırtına.

Çiğdem

Izıdık mızıdık
Otuz iki kız idik
Bir sıraya dizildik
İnci gibi çözüldük.

Dişler

Ihlamur sopalı
Ucu tapalı
Salsam yukarı
Yıldız, koparı.

Tüfek

İğne batmaz
Makas, kesmez
Terzi biçmez.

Gökyüzü

İstanbul’da bir tane
İzmir’de iki
Sivrihisar’da çok
Dünya’da hiç yok.

İ harfi

İçi darı gibi
Dışı deri gibi.

İncir

İki belikli
Kırk iki delikli.

Çarık

İçi sarı, dışı beyaz.

Yumurta

İki melek
Meleğin ortasında bir direk.

Gözler, Burun

İki direkli
Dört tak tak
İki bak bak
Bir sulak.

Eşek

İçi bitli
Dışı tatlı.

İncir

İllim, iliksiz
İllim, kemiksiz
İllim maşar
Dağları aşar.

Kelebek

İki çatal, bir makas
Bunu bilmeyen papaz.

Kırlangıç

İçi taş, dışı taş
Ha, dolaş da dolaş.

Minare

İki kırmızı, birbirini iter.

Kiremit

İçicik, çıçıcık
İçi dolu çırpıcık.

Kibrit

İzmir’e gider, izi belli olmaz
Arapça söyler, sözü belli olmaz.

Arı

İnce belli, kara donlu.

Karınca

İki eşek, yan yana atlar.

Körük

İstanbul’da kaz pişti
Kokusu buraya düştü.

Mektup

İnicik, minicik
Bir küçük sinicik.

Mercimek

İki parmak, bir nara bakar.

Maşa

Kara tavuk
Karnı yarık.

Kahve

Küçücük, fıçıcık
İçi dolu, turşucuk.

Limon

Küçücük tarar
Simit satar.

Mantar

Karşıdan baktım, hiç yok
Yanına gittim pek çok.

Karınca

Koskoca bir alamet
İçi kızıl kıyamet.

Fırın

Kapı ardında
Kel çocuk.

Süpürge

Kapılara saç koydum
Ben eşimi aç koydum.

Конец ознакомительного фрагмента.

Текст предоставлен ООО «Литрес».

Прочитайте эту книгу целиком, купив полную легальную версию на Литрес.

Безопасно оплатить книгу можно банковской картой Visa, MasterCard, Maestro, со счета мобильного телефона, с платежного терминала, в салоне МТС или Связной, через PayPal, WebMoney, Яндекс.Деньги, QIWI Кошелек, бонусными картами или другим удобным Вам способом.

1

Oturur.

dönüş