Cihan Çakan

Geçmiş Zaman Ambarı

Öykü

Cihan Çakan

1987 yılında Erzincan’da doğdu. Karadeniz Teknik Üniversitesi’nden mezun oldu. Uzun süre Van ve Mardin’de köy öğretmenliği yaptı. Şu an İstanbul’da öğretmenliğe devam ediyor. Öyküleri Notos, Sözcükler, Ecinniler, yenie, şahsiyet ve Trendeki Yabancı’da yayımlandı. İlk kitabı 2017 yılında yayımlanan Çember adlı tiyatro oyunudur. Miyase ile Teberdar, Masalın Doğusu, 40. Gece Aydın Üstüntaş Geleneksel Anadolu Tiyatrosu Oyun Yazma Yarışması’nda birinciliğe değer görüldü ve bu ödülü üç yıl peş peşe alan ilk isim oldu. Ayrıca Derin Mutsuzluklar Anatomisi Nilüfer Belediyesi Mitos-Boyut Sahne Eseri Yazma Yarışması’nda birinciliğe; Kadıköy Belediyesi Ulusal Tiyatro Sahne Eseri Yarışması’nda Arka Bahçe ikinciliğe, Benim Annem Cumartesi üçüncülüğe değer görüldü. 4 Kadın Sevda Şener Tiyatro Oyunu Yazma Yarışması’nda övgüye değer bulundu. Yazarın tiyatro oyunları farklı yayınevleri tarafından yayımlanırken oyunlarının sahne okumaları GalataPerform, ikincikat ve Bilkent Ana Sahne’de yapıldı. Derin Mutsuzluklar Anatomisi Nilüfer Kent Tiyatrosu tarafından radyo tiyatrosu olarak okundu.

Künye

Notos Kitap 195

Edebiyat 075

Öykü

©Notos Kitap Yayınevi, 2021

Birinci Basım Kasım 2021

Birinci Sürüm Temmuz 2022

ISBN 978-605-7643-69-8

ISBN (e-kitap) 978-605-7643-74-2

Sertifika 52101

Editör

Mehmet Zeytin

Kapak Tasarımı

Virginia Elena Patrone

Teknik Hazırlık

Duygu Şentuna, Tila Sadeki

Notos Kitap Yayıncılık Eğitim Danışmanlık ve Sanal Hizmetler Tic. Ltd. Şti.

Ömer Avni Mahallesi, Prof. Dr. Tarık Zafer Tunaya Sokak No: 11/6 Gümüşsuyu, Beyoğlu İstanbul

0212 243 49 07

www.notoskitap.com

facebook.com/NotosKitap

twitter.com/NotosKitap

İçindekiler

Cihan Çakan

Künye

İçindekiler

Uçurum Başlı Kederler

I

Kuyu

Aylı Bir Gece

Adalet’in Ardından

Karlı Dağlar Gibi

Buğdaylar Sararınca

II

Yaban Gülü

Uzak Bir Kent

Taş

III

Bir Yarayı Büyütür Gibi

Dal Kırığı

Yaz Geçiyor Yaz Geçti

Güz Başladı

Kışın İlk Karı

Baharda Hep Böyle

Ahval

Yürekte Hareler

Yürek Sökülürken

Levent Kurumlu’ya

Uçurum Başlı Kederler

I

Kuyu

Yaz yağmuru yağmaya başladı. Yılın bugünleri zaten hep böyle olur. Sabah havanın açık olmasına bakmaz, bulutlar yavaş yavaş toplaşır. Toplaştıkça siyaha döner. Yağmur yağar, diner, sağanak birden bastırır, günler sürer. Rüzgâr eser, sert ve hoyrat. Dil sağanak demeye artık yanaşmaz, fırtına der. Öyle de oldu. Taşralı alışık. Şaşırmasak da yazın bu delişmenliğine, Aysel şaştı. Şaşar tabii.

Daha el kadarken sökülüp götürüldü. Doğru düzgün hatırlamazmış. Aklında kalanlar ayçiçek tarlalarıyla, çekirdeklerin iri iri baş verip güne yüz döndükleri zamanı anlatır, Davut Beylerin bağıymış, o da üzüm aşıranlardanmış.

Tarlalar ekilip biçilse de bağ mağ kalmadı kuzum. Oraya Davut Bey, eski belediye reisi, nicedir bir konak yaptırdı. Mahpushane mi demeli, ne demeli bilmem. Yüksek duvarların içinde soğuk, ürkünç bir yapı. Buralara değil, geldiğin şehre uygun. O zaman görmeye ne hacet.

Ama illa tutturur. “Orayı da görmek isterim.” Neyse ki fırtına başladı, eve mahkûm, dineceği yok.

Dinmesin Allahım. Ben ki kendimi bileli korkarım havanın kıyamete kesmesinden, hele şu göğün gürültüsünden, yine de dinsin istemem. Uzasın. Gerekirse mevsim böyle tükenip gitsin. Aysel günlerini bu odada doldursun.

Kuzumu özlemişim de. Yadigârımın masumu. Görmeyeli epey oldu. Geldiğinden beri bir şeyler soracak diye yüreğim ağzımda. Sorması, öğrenmesi hakkı elbet. Hakkı da, suale ben cevap veremem. Dil varıp söz edemez. Yetemem.

Sabahtan uyuyana dek pencerenin önünde. Göğe bakar. Sanki yaralı bir turna. Düşünür. Elinde kitabı ve defteri. Bazen okur bazen yazar. Kitap çıkaracakmış. Ne kitabı bilmem. Memleketi de içine katmak ister.

Okulun kapanmasıyla geldi. Yıllardır gelmek istedi de babası olacak o zalim izin vermedi. Korkar. Hakikatten korkar. Zalimin de gecesi başlar bir yerde. Kaç kez aradı, bir iki tanıdıkla haber de yolladı. “Aysel bir şey bilmesin.” Yüzünü görmek istemesem de, “Sen de gel,” dedim. “Gel, mukayyet ol.” Kendi gelirse her şey konuşulur, söz olur diye gelmezmiş. Her gün arayıp durur. Aysel’i yoklar. Dönmesi için kıza baskı yapar.

Hani Aysel olmasa şu kapıyı açan yok. Düğünlerde, cenazelerde bulunurum, onun dışında kimsenin kapısını açmam. Kapım da ancak bayramdan bayrama açılır. Ölsem, öldüğüm belki bayramda anlaşılır. Bu yanım anama benzer. Yaşlandıkça ona kızarım. Beni de kendi gibi yaban kıldı. Ama Aysel geleli, şükür gelenim gidenim yok derim.

Çok konuşmaz. Ara sıra iki lafın belini kırar, yine susar. Belki bu kadar susması, yazmasından. Burada şöyle bir söz var: Yazanın ve sevdalının dili daima sakattır.

*

Fırtına dindi. Pahalıya mal oldu. Arazileri sel basmış, ekinler yan yatmış, bu yıl pek mahsul alınmazmış, koyunu kuzusu, hatta kurdu bile dağlarda telef olmuş. Bunlar fırtına sonrası hep olandır. Yine el dizi dövmeden durmaz. Zaten taşralı dediğin ya dizini döver ya yüreğini. Herkes buna da alışık.

Ama bundan birkaç gün sonra, ta hasadın sonuna kadar hava sarı sıcak. Yere bir damla düşmez. Güne çıkınca imkânı yok açıkta duramazsın. Ya tansiyondan ya kalpten ahireti boylarsın.

Şimdi etrafın çamuru, tarlaların toprağı yavaş yavaş kurumakta. Bir hoş esenlik her tarafa yayılır. Tabiatın kokusu içimizi doldurur.

Aysel uyanır uyanmaz bahçeye çıkar, elini yüzünü yıkar, yazmaya başlar. Hiç yorulmaz. “Kitabım bitsin sana okuyacağım.” “Ne zamana biter?” “En az iki yılı var.” Demek memlekete tekrar gelip gidecek. Önünde sonunda her şeyi öğrenecek. Babası olacak o zalimin geceleri daha da uzayacak. Uzasın uzasın da sabahı iğne deliğinden geçeğen olsun.

Bir öğle, “Beni bizim eve götürür müsün Firdevs Teyze,” dedi. Bunu isteyeceğini biliyordum ama geldiğinden beri hiç bahsetmedi. Fırtına dindiğinde ayçiçeklerini, bağ yerini görmek ister dedim, ev dedi. Hakkı. Engel olamazsın.

Etrafın biraz seyrelmesini kolladım. Kimse görsün istemedim. İkindiüstü, “Hadi beni sen götür,” dedim.

Bahçenin kapısında durdu, etrafa baktı. Üç yol vardı. Biri aşağı taraftaki köylere gider, biri çarşıya, pazara, yeni mahalleye, arazilere, biri arka mahalleye.

“Bu taraftan,” dedi gülümseyerek. Aşağı yolu gösterdi.

Üzüldüm. Hemen arka mahalledeydi. Küçük çeşmenin ardında, çitleri devrik, ayrık otlarının arasında, damı çökük, pencereleri tuzla buz, kapıları göçük iki odalı ev. Arkadaki söğüt üç insan boy vermiş.

Aysel kendi evleriyle bizim evin arasındaki toprak yolu bazen koşar, anasının beni çağırdığını söylerdi. Belli ki o kara hadise ne var ne yok unutturmuş. Yoksa bunlar ne diye hatırlanmaz.

“Ben burada mı doğmuşum?”

“Burada kuzum.”

Bir sabah anan yırtınmıştı. Oysa gebe olduğunu anladığı o güz ne çok ağlamıştı. Seni doğurmamak için merdiveni çıkar, yere atlardı. Göbeğini yumruklar, türlü bitkiler kaynatır, içerdi. Düşmemiştin. Ananın rahmine tırnaklarınla tutunmuştun. Bunun düşeceği yok deyip pes etmişti.

“Babam söğüt ağacından hiç bahsetmedi.”

Eder mi kuzum? Hem sana neyden bahsetmiş ki.

Doğduğu evi tanımayan yaralı bir hayvan gibi taşlıkta dolaştı.

“Yarın da ayçiçek tarlalarını, bağ yerini görmeye gidelim. Biraz daha erkenden Firdevs Teyze.”

Aslında anasının teyzesiyim.

Sabah olunca tutturdu.

“Davut Beyleri bu kadar erkenden rahatsız etmeyelim,” dedim.

Öğle oldu.

“Hadi Firdevs Teyze, hadi.”

Tansiyonu bahane ettim. Sıcak kırılınca hazırlandı. Kapıda bekledi. Mecbur gittim. Bir an yürüyemiyor gibi yaptım. “Taksi çağıralım,” dedi. “Gerek yok,” dedim. Bana ayak uydurdu. Ne bir adım önümde ne gerimde. Yan yana, yol arkadaşına kol kanat gerercesine. Hep anasına benzemiş.

Anasının nasıl biri olduğunu sorduğunda, Sana benziyordu, diyemedim. Neden dilim varıp diyemez anlamam. Keşke bir resmi olsaydı, gelinlikli bile yok. Oysa her duvarda, sandalyeye oturmuş siyah takımlı bir adamın gerisinde, ayakta, yüzü gülmeyen bir kadın resmi var. Yadigârımın duvarları boş kaldı.

Çarşıya giden yolu yürüdük. Sakindi. Çarşıya varınca birkaç kişi görünmeye başladı. Adı resmiyette “Cumhuriyet Meydanı” diye geçer. Aslı erkek çarşısı. Aslının hakkını hiç inkâr etmez. Tek bir kadın yok. Arada bir bu mevsimde görünür. Ya benim gibi kocamışlar ya da gurbetçilerdir. Aysel gurbetçi değil de bir gurbet gibi yürüdü geçti. Tanıyanlar muhakkak olmuştur. Tanımasalar da birbirlerine sormuşlardır. Korkarım biri boşboğazlık edip söyleyiverecek. Neyse ki unutanlar unutmuş, sadece süzmekle yetindiler. Bu fırtına herkesi daha da kendi derdine düşürdü.

Çarşıdan sonra pazaryeri. Salı günleri kurulur, şimdi boş. Oranın da içinden geçtik. Yolumuz yeni mahalleye vardı. Ben gelin geldiğimde burası yoktu. Büyük zelzeleden sonra konut diye diktiler. Taş evlerde yaşayanlar bu betonları sevemedi. Evlerini bırakıp buraya sığamadı. Öğretmeni, bankacısı, doktoru, onlar ayrı bir devlet gibi burada yaşar. Yol bu mahallenin ortasından geçer. Fazla sürmez, ayçiçek tarlalarına çıkarsınız. Çıktık. Ta uzaklarda bir yaprak büyüklüğünde dağlar, yan yatmış günle sanki kımıldıyorlar. Aysel çocukluğuna dalar gibi ayçiçeklerine bakakaldı.

“Çekirdekler dolmuş mudur?”

“Henüz değil.”

“Babamdan biraz daha izin alayım, dolana kadar kalayım. Hem ona da götürürüm. Bir şeyler götürmeme sevinir. Yıllardır gelmiyor.”

Yola devam ettik. Konak ileride.

“Neden başka yere değil, oraya yaptırmış?”

“Orası sel görmez.”

“Çarşıdan çok uzak.”

“Zengin adama böylesi yakışır.”

“Sanki kimse yaşamıyor.”

“Eski konakları kalabalıktı.”

“Bir şey mi oldu?”

“Oğulları ölünce dünyaya küstüler.”

“Niye öldü?”

“Tüfekle oynarken, yanlışlıkla.”

Domuz kurşunu koymuş. Göğsüne dayamış. Davut Bey’le Sultan çığlık çığlığa içeriye koşmuş. Oğullarının ortasında koca bir delik, ciğerleri tavana yapışmış. Hemen ardından Mihriban içeriye girmiş. Üçünün de dünyası başına yıkılmış. Diyar diyar dolaştı, sonunda döndüler. Davut Bey’in bir yanaşması vardı. Onlar yokken bütün bağı, tarlayı evirip çevirdi.

“Kaç yaşındaymış?”

“Kim?”

“Davut Bey’in oğlu.”

“Yirminin ortasında.”

Sorma bana, sorma. Ölümü anlattırma. Diyeceksin yaşı küçük değilmiş, yanlışlıkla nasıl olmuş. Ama ne yapsın, hayata küsmüş.

“Konakta kimler yaşıyor?”

“Bey ve Sultan Hanım. Bir de Mihriban Gelin.”

Yere baka baka adımladı. Rüzgâr saçlarını yüzüne dağıttı. Parmaklarıyla kulaklarının arkasına götürüp sıkıştırdı. Bu saatler onu daha mı kederli gösteriyor ya da bana mı öyle geliyor, bilemedim. Sessizliği dokundu.

Kavakların arasındaki ince yola saptık. Konağa bakınca sanki yine çocukluğuna daldı.

Konak yolun bitiminde. Çatı katı görünüyor.

“Duvarların yerinde dikenli teller vardı. Arasından geçer, üzüm yerdik. Eşek gözü gibi kocamanlardı.”

Onun yaramazlık yaptığına inanasım gelmiyor. Çocukken de böyle durgun, kendini dünyaya kapatmış gibi... Yadigârımın eteğinden hiç ayrılmazdı. Sık sık bana gelir, “Annem gidiyor,” derdi. Yadigâr başını alıp gitmek isterdi. Bir ses duyar gibi, biri onu çağırır gibi... “Büyülenmiş,” dediler. Başında kaç ekmek kırıldı, kaç tütsü yakıldı, kaç dua okundu. “Cinli,” dediler. Hacıyı hocayı yol eylediler. Sandallara bindirip nehrin sularına bıraktılar. Durulmadı. Herkes sebebini bilirdi. Baban da bilirdi kuzum. Bile bile zorla zevce yapmıştı. Baktı olmuyor, söğüde zincirledi. Anan zinciri kırıp da... hani sen yanındaymışsın. Başını eğmiş, saatlerce bakmış, ağlamışsın. Yine koşa koşa gelmiş, haber etmiştin. Kuzum, ah kuzum, sahiden bunları unuttun mu? Ayçiçeğini, üzüm bağını hatırlar da insan bunları unutur mu?

Duvarların dibinden yürüdük.

“Bizi içeriye davet ederler mi?”

“Misafire pek alışık değiller.”

Çift kanatlı, geniş, yüksek kapıya geldik. Engel olamadım, vurdu. Birkaç kez vurdu. Kapı ağır ağır açıldı. Sultan’dı.

“Firdevs. Hoş geldiniz.”

“Kusura bakma Sultan.”

“Ne kusuru.” Aysel’e baktı. “Hadi içeri gelin.” Ardımızdan kapıyı kapadı. “Davut Bey misafirlerimiz var.”

Davut Bey akranım olur. Bir yanı tutmuyor. Kapının önünde, sandalyede oturmuş. Öbür eliyle kavradığı bastondan destek aldı, kalktı.

“Hoş geldiniz,” dedi.

“Hoş bulduk,” dedim.

Aysel’e baktı. Duraladı. “Hoş geldiniz,” dedi tekrar.

Oturma odasına geçtik. Burası iki koca pencereyle bahçeye bakıyor. Bahçenin duvarlarını sarmaşıklar dolamış. Ortadaki çardağın çatısı çökmüş. İncir ağacı kurumuş.

Gün duvarların gölgesini içeriye deviriyor. Davut Bey uzaklara dalıp arada bu zamana geliyor. Sultan da bir boşluğa düşüp çıkıyor. Aysel pencereden dışarıya bakarken çocukluğunu arıyor.

Dayanamadım, “Sultan,” dedim, “bizim kız bahçeyi merak ediyor. O da bağınıza gelir, üzümlerinizden yermiş.”

Aysel yıllar önce işlediği bir suçun günahını çıkarır gibi yere baktı.

“Git kızım, git,” dedi Sultan. “Neye bakmak istiyorsan, yakından istediğin kadar bak.”

Aysel ağır ağır çıktı.

“Kusura bakmayın, zamansız geldik. Engel olmaya çalıştım, olamadım.”

“Anasına ne kadar benziyor,” dedi Davut Bey.

Sultan, Aysel’e baktı. Aysel incir ağacının gölgesinde. Dallarda geçmiş zaman çaputları. Bu ağacı da ziyaret eylemişler. Kim bilir kaç kişinin muradı asılı.

“Sen onu ne zaman gördün,” dedi Sultan.

“Hani bizim oğlanla düğüne gitmiştik.”

“Ya, o zaman,” dedi Sultan bir şeylerin hıncını bastırır gibi. Aysel’den gözlerini alamadı.

Aysel sarmaşıklara el sürdü.

“Yine başlama Sultan,” dedi Davut Bey olmaz birine minnet edercesine.

“Bıraksaydın varsaydı bu garibin anasına, başımıza bunlar gelmezdi,” diye devam etti Sultan bağışlamaz bir sesle. “Göçmenin, çobanın kızı yakışmaz dedin, beni oğulsuz, evlatsız bıraktın. Hani beydin, ağaydın, paşaydın. Kuru değnekten medet umar oldun.”

Kendiyle hesabı henüz kapanmamış gözlerle Sultan’a baktı Davut Bey.

“Ben çay suyu koyayım Firdevs. Şu adamı gözlerim bir an bile görmesin.”

“Zahmet etme Sultan.”

“Kapımızı açan yok. Asıl zahmeti siz etmişsiniz.”

Gitti.

Davut Bey yine dalgın. Aysel duvarın dibindeki arka bakıyor.

“Anasını İstanbul’a götürmüşlerdi değil mi, oraya gömmüşlerdi?”

Yüreğimden kırk kargış koptu. Acıdım. Acıdığıma pişman olup anamın sözlerine sığındım: Allah sana uzun ömürler versin Davut Bey.

“Oraya gömdüler.”

“Bilsem çobanmış, ağaymış ayrım yapar mıydım? Aklım başıma geç geldi. Beni affetsinler. Nereden bilebilirdim.”

Sultan bardaklarla göründü.

“Nereden bilebilirmiş,” dedi. “Söylememiş miydi benden başkasına varırsa elbet kıyarım canıma. Buluşmasınlar diye oğlanı eve mahkûm etti. Yetmedi, gece gündüz göz hapsine aldı. Zorla Mihriban’la everdi. Mihriban garibi bizim oğlana sevdalı. Sevdanın körü. Hiçbir şeyin farkında değildi.”

Mihriban, ismini duymuş gibi üst katın basamaklarında göründü. Sultan’la sanki aynı yaştalar. Arkadan bağladığı yazması onu birkaç yaş daha büyük gösteriyor. Hiçbir şey demeden divana kuruldu.

“Misafirimize hoş geldin demeyecek misin,” dedi Sultan.

“Hoş gelmiş,” dedi.

Uzun bir sessizlik çöktü.

“Çayı demleyip geleyim,” dedi Sultan.

Davut Bey yokmuş gibi Mihriban’la baş başa kaldık.

“Nasılsın,” dedim.

“Çok iyiyim,” dedi. Aysel’e baktı.

Aysel pencereye yakın. Bize dönük kısmı karanlık. Bir şeyi hatırlamış gibi içeri geldi.

“Hoş gelmiş,” dedi Mihriban, Aysel gelir gelmez.

Aysel yanıma oturdu.

“Hoş buldum,” dedi.

Hadi gidelim diyesim geldi. Sultan demliklerle göründü.

“Anasına benziyor,” dedi Mihriban.

Davut Bey geçmiş zamanlardan öksürdü.

“Hadi odana git,” dedi Sultan.

“Anasına benziyor,” diye yineledi Mihriban.

Aysel elimi tuttu.

“Odana git hadi,” diye kararlı buyurdu Sultan.

Mihriban kalktı.

“Rüyamda gördüm, hâlâ kuyuda.”

“Git,” dedi Sultan. “Defol git!”

“Orada su yutar durur, oh olsun,” dedi, gitti Mihriban.

Aysel’le ardından bakakaldık.

“Kusura bakmayın. Herkesi herkesle karıştırıyor,” dedi Sultan. “Bazen burada mı rüyada mı biz de bilmeyiz.”

“Biz biliyor muyuz,” dedi Davut Bey. Sesi bu zamandan geldi.

“Sus sen de, sus. Çolak kolunu, topal bacağını topla, odana git.”

Davut Bey uzaklara daldı. Sultan çayları doldurdu. Aysel bir şey soracak diye biçare bekledim, sormadı. Yüzünü incir ağacına döndü. Anladım, o da çocukken bir çaput bağlamış.

“İçin,” dedi Sultan, “için çaylarınızı.”

Misafir kaldıramayacaklarının gerçeğiyle yüzleşmişti.

İçtik. Bir bardak daha içip içmeyeceğimizi sormadı. Kalktık. Davut Bey’e, “Allahaısmarladık,” dedim, duymadı.

Sultan kapıya kadar geldi.

“Ne iyi yaptınız gelmekle,” dedi. “Sayenizde farklı ses duyduk.”

Ağır ağır yürüdük. Aysel konuşmadı. Ayçiçeklerine vardığımızda uzun uzun baktı. Gün her birini kızıla çalmış.

“Firdevs Teyze, söğüt ağacının orada bir kuyu vardı.”

Yutkundum.

“Ona ne oldu?”

Günbatımına baktım.

“Ne oldu Firdevs Teyze?”

“Taşlarla doldu kuzum.”

Aylı Bir Gece

Kapının zırzası hafifçe vuruldu. Açtım, Hüsniye. Yüzünü yazmasıyla kapamış. Üstünde de soluk bir şal. Gözlerime bakmakta tereddüt etti.

“Yenge, Rıza Abim evde mi?”

“İnşaatta,” dedim.

İçeri geldi, tahta iskemleye oturdu. Az önce kuyudan çektiğim suyu tasa doldurup uzattım. İçerken yanağının moru göründü. Benim kaynanam değilmiş gibi, “Kaynanan mı geldi,” dedim.

“Gelmez olaydı,” dedi.

“Hasan Amca?”

“Dayanamadı, gitti yine.”

Kendi kendime, ölse de şu adam kurtulsa dedim. Allah’ın gücüne gider, elbet vardır bir hayır deyip tövbeler ettim.

“İşin yoksa benimle mezarlığa gelir misin yenge?”

Ben de üstüme bir şal alıp kara lastiklerimi giydim.

Biraz ötede Hüsniyelerin ev. Kaynanam kapının önünde bir taşa oturmuş. Gidip paylayasım geldi ama barıştık sayacak, musallat olacak. Yüzüne bakmadan geçtim.

“Sana geleceğimi tahmin etmiştir kör şeytan. Senden arka aldığımı söylüyor. Kış gelse, kar yağsa, şu yollar kapansa da köyden hiç çıkamasa.”

“Talip nerede?”

“İnşallah cehenneme gitmiştir.”

Birkaç çoluk çocuk dışında ortalıkta kimse yok. Hasat vakti gündüzleri buralar böyle. Bir de hastası, yaşlısı kalır geride. Onlar da evlerin serinine çekilir.

Mahalleden daha çıkmamıştık ki ardımızdan bizim çocuklar koşturdu.

Hüsniye, “Bak hemen taktı peşimize,” dedi.

“Boş ver Hüsniye.”

Hüsniye’nin büyüğü, “Anne nereye,” dedi.

“Dedenizi getireceğiz,” dedim.

“Babam onu yine küstürdü.”

“Barışırlar kızım. O nenenize deyin, ortalığı karıştırmaya utanmıyor mu? Tez gitsin köyüne.”

Küçükler bizimle gelecek oldu, hepsini geri gönderdim.

“Ben böyle konuşsam Talip burnumdan getirir. Rıza Abimin tırnağı kadar olamadı.”

“Zamanla Talip de yolunu bulur.”

İnce, uzun köprüden geçtik. Yolun bir kenarında bostan duvarından sarkmış kızıl kuşburnular. Hüsniye’yle ben de kuşburnu toplamaya gideceğiz. Onu hatırlattım. Neşesi yerine gelsin istedim.

“Babam gelmez ki,” dedi.

Hasan Amca’yı evde yalnız bırakmaya gönlü elvermez.

“İkna ederiz.”

“İnşallah, inşallah ederiz de götürürüz yenge.”

Solumuzda kalan derenin suyu kurudu kuruyacak. Her yaz can çekişir gibi. Aslında kaynak verdiği yerden arklar açılmasa sesi gecelerimizi ninniler. Ama taşralı suya muhtaç. Şeker pancarı, ayçiçeği, ovanın her bir şeyi bu suyla yaşar.

Kıyıdaki iri kayaların, sıcak yorgunu salkım söğütlerin, gölgeye sığınmış köpeklerin yanından geçtik. Öbür yanımız bayırlar artık. Hüsniye yazmasını, şalını sımsıkı tutuyor. Ona baktıkça kederlendim. Zavallıdan ne istiyor? İyi ki gelin diye beni kabul görmedi, gönlü razı olup babamlara gelmedi. Üzülmüş, kederlenmiştim boşuna.

İleride köy yoluyla arazi yolu birbirinden ayrıldı. Araziden devam ettik. Biçilmiş sapsarı buğday, arpa tarlaları önümüzde uzandı. Taşralılar dağılmış, çalışıyor. Gün doğmadan başlar, gün batana kadar böyle çalışırlar. Hüsniye’yle bizimkiler de tarla ekse, düzlere çıkıp çalışsak, gün yüzü görsek, evde otur otur bunalıyoruz, romatizmamız azdı diye bazen konuşuruz. Ama bizimkiler ustalık öğrenmiş, taş ustalığı. Tarla ekip biçmez, ev, ahır örerler. Ata mesleği. Rahmetli kaynatam her birini çocuk yaşta çırağı yapmış. Ölmese, kaynanam senede bir gelişini, üçe dörde yükseltmezdi.

“Gözüne batıyor. Babama bakıyorum diye gözüne batıyor. Kardeşlerim de hayırsız yenge, unuttular. Beni neyse de babalarını da.”

Mezarlığın duvarındaki açıklıktan girdik.

“Oysa hepimizin sonu burası. Ne var şu dünyada birbirimize merhamet göstersek.”

Kuru otları ezerek, kevenlerden kaçarak yürüdük. Uzunca bir mezarlık. Bir ucunda insan boyunu aşan mezar taşları da var, bir bebek uzunluğunda taşlar da. Boz bulanık griye dönmüşler, yazıları okunaksız. İlerisi mermerden. Hasan Amca sonlara yakın bir yerde oturmuş, mırıldanıyor.

“Neyse ki başka yere gitmiyor. Yoksa bulamazsın.”

Bir an duraladık.

“Gün görmediler. Anam da babam da gün görmedi. Ne bahtımız varmış Allahım.”

Yakınımızda bir selvi ağacı. Dibine çekilip bekledik.

“Babamı birkaç kez gizlice dinledim yenge. Vaktiyle anama bir tokat atmış. Özür dileyip duruyor.”

“Kaynanan gidene kadar bizde kalsın. Kabul etmezse sen araya girme Hüsniye.”

“Herkesin de kaynanası var, bizim de.”

Evde oturmamız, bir iki büyükbaş bakmamamız onu daha da deli eder. Bütün bunların benim başımın altından çıktığını söyler. Rıza’ya da okul okuduğum için, Ondan gelin olmaz, demiş. Okul gören kadın kurnaz olur, yuva yapmazmış. Rıza’nın köye değil, taşraya yerleşmesi, ardından Taliplerin taşınması benim yüzümdenmiş.

Hasan Amca’nın yanına gittik. Hiç ses çıkarmadı. Sağ elini gömleğinin sol cebine sakince götürdü. Hüsniye’ye mahcup baktı.

“Kızım beni bırak ananla durayım.”

Hüsniye diz çöküp ağladı.

“Bir de sen beni bırakma baba.”

Hüsniye’nin yaşlı gözlerini, saçları yapışmış terli alnını öptü Hasan Amca.

“Huzurunu bozuyorum senin de.”

“Sen değil, o kadın bozuyor. Sen de duymazdan gel.”

“En azından kaynanan köyden inince gelip kalayım.”

“Bize gel Hasan Amca.”

Konuşmadı.

“Ben de senin kızın değil miyim?”

“Olur mu, bir Hüsniye de sensin.”

“Bak, ben de Hüsniye de üzülüyoruz. Hadi akşam olmadan gidelim.” Önüne baktı. “Bu kez gel artık.”

Karşı koymadı.

Sararmış mermer taşı üçer kez öptük, her öpüşümüzde alın değdirdik. Ağır ağır yürüdük. Mezarlığın çıkışına yaklaştığımızda, “Terlemişsin baba,” dedi Hüsniye, “ceketini çıkaralım.”

Çıkardık. Hüsniye şalıyla alnının, boynunun, kollarının terini sildi babasının. Babamın süt yanığı teni belirdi gözlerimde. Akşam Rıza gelince, yakında bizi birkaç günlüğüne köye götürsün diyeceğim. Çocuklarla gidip kalmak iyi gelir. İşi yoksa o da bizimle kalır.

Yol yine boş. Az ardımızda kalan dağın yamacında nahırın sesi. Çocuklar köprünün başında bizi bekliyor.

Benim büyük, “Anne, nenem gitti,” dedi.

“Nereye,” dedim.

“Söylemedi. Yürüyerek gitti. Peşinden buraya kadar geldik, bizi geri gönderdi.”

“Ne zaman?”

“Sizden az sonra.”

Hüsniye, kaynanamın şimdi de benimle Rıza’nın arasını bozmaya çalıştığını söyledi.

Bir an ne diyeceğimi, ne yapacağımı bilemedim. Kaynanam inadına da olsa bekler, Rıza’yı Taliplere çağırır, onu, torunlarını ne çok sevdiğini söyler, alttan alta benden yakınır, belki elini öperim diye birkaç gün bekler, ümidi yitince köy şoförüne haber yollar, çekip giderdi. Bu kez belli ki başka bir olura başvurmuş.

Mahalleye girdiğimizde, Hüsniye, “Babamı bize götürelim,” dedi sessizce.

Kaynanamın birazdan geri döneceğini söyledim.

Hasan Amca’yı bize götürdük. Elini yüzünü yıkadık. Rıza’nın üstlüklerinden giydirelim, dedik, kabul etmedi. Divana çocuk gibi kıvrıldı. Üstüne battaniye örttük, bahçeye geçtik.

Ahır işlerine bakan taşralılar nahırdan önce göründü. Tarlalarda kalanlar gün batarken kağnılarla geldi. Rıza da çok kalmaz, birazdan gelir. Ona ne diyeceğimi kestiremedim.

Köprü tarafında oynayan çocuklardan kaynanama dair haber bekledik. Bize doğru her geldiklerinde bir haber var sandık.

Önce Talip göründü.

Hüsniye, “Ben kalkayım,” dedi.

“İstersen kal,” dedim.

“Olaylar daha fazla büyümesin.”

Gitti.

Çocuklar geldi. Oturma odasına götürdüm, beklemelerini tembihledim. Hasan Amca’nın halini anladı her biri, fısıldaşarak oynadılar.

Bahçeye geçtim. Hüsniye oradaydı.

“Yenge, Rıza Abim geldi mi?”

Gelmediğini anladı.

Talip’in el fenerini alıp köye doğru gittiğini söyledi.

Kaygısına elde olmadan ortak oldum.

Çocuklar yalnız kalmasın diye Hasan Amca’yı yoklar yoklamaz gitti. Ben de çocukların karnını doyurdum, yataklarını açtım. Öksürüğü duyunca Hasan Amca’nın yanına gittim.

“Hüsniye mi geldi kızım?”

Merak ettiğini söyledim.

Kötü bir şey olup olmadığını sordu.

“Yok,” dedim, “sen rahat ol Hasan Amca.”

Zor da olsa bir tas çorba içirdim. Helaya geçti. O dönene kadar döşek, çarşaf serip yorgan açtım. Rıza’nın üstlüklerini yatağın kenarına bıraktım. Bahçede bekledim.

Aldığı işi tamamen bitirmişse böyle geç geldiği de olur Rıza’nın. İnşaat sahibi muhakkak rakı açmıştır. Kavunu, karpuzu, siyah üzümü, yağlı yoğurdu... Bir de Rıza’nın yanık sesi.

Rıza’nın zaten ilkin bu yanık sesine vuruldum. Kalabalığı yardım, baktım uzun havalar okuyor. Aylı bir gece... Hafif sarhoş. Elini göğsüne içli içli vuruyor.

Ona ne diyeceğimi düşündüm. Sık sık yola baktım. Ne Talip göründü ne Hüsniye. Kaynanam belki döner diye teselli olmaya çalıştım.

Rıza geldi. Rakı kokuyor. Gülümsedi. Alnımdan öptü. Bıyığı, sakalı yüzümde dolaştı.

“Çocuklar uyudu mu?”

Biliyor, bu saatte hepsi uyur.

Hüsniye de geldi. Rıza’yı görünce yüzünü daha da kapama gereği duydu.

“Belli ki anam gelmiş.”

“Ana gelince Talip başka biri oluyor.”

“Onunla yine konuşurum.”

“Konuş abi. Canıma tak etti.”

“Hasan Amca nerede?”

İçeride uyuduğunu söyledim.

Bizde olmasına hem şaşırdı hem de sevindi.

“Ben anamı görüp geleyim.”

Hüsniye’yle göz göze geldiğimizde ne olduğunu sordu. Hüsniye, kavga ettiklerini, kaynanamın bu yüzden gittiğini, Talip’in onu getirmek için yola düştüğünü söyledi.

“Delirdi mi bu kadın?”

Aslında öyle olmadığını anlattım. Rıza’nın gözlerine bakamadım. Bakışlarımı taşların arasındaki sararmış otlara kaçırdım. O şaşkın, kırgın baktı bana. Kaynanamla anlaşamadığımızı bilirdi ama ona gitsin dememi beklememişti.

El fenerini aldı, o da yola düştü.

Hüsniye’yle oturduk.

“Talip kaynanama, Rıza Abim kaynatama benzemiş yenge.”

Rıza’nın bakışları gözlerimden gitmedi. Hüsniye de farkında. Hasan Amca’yı yoklayıp gitti. Ben yıldızlı göğü, ayı seyrettikçe Rıza’yı düşündüm. İçeriye geçtim. Hasan Amca’nın mırıldanışını duyunca kapının önünden seslendim. Ses vermedi. Merak edip odaya girdim. Yavaş yavaş yanına yaklaştım. Kıyafetlerini çıkarıp ayakucuna koymuş. Yorganı göğsünden az aşağı sıyırmış. Gömlek cebinin denk geldiği yerde bir mendil. Bir ucu gül, bir ucu bülbül işlemeli. Yerinde mi diye sağ eliyle uykuda yokluyor. Kapıdan çıkacakken sesini duydum. “Gülsüm,” dedi, “beni bağışla.”

Gözlerime yine Rıza’nın gözleri geldi. Dayanamadım, köprüye kadar yürüdüm. Kuşburnuna da dereye de ay düşmüş. Ama öteler karanlık. Kimse görünmüyor.

Adalet’in Ardından

Günlerdir dağlardan aynı ses yükseliyor: “Adalet! Sesimizi duyuyor musun?”

Duymuyor olmalı. Duysa ses verir.

“Verir değil mi anne?”

Annem de duymuyor olmalı. Konuşmuyor. Pencereden bakıyor.

Evin yalnızca bu gözü dağları görüyor. Sıra sıra dağlar. Hepsi beyaz. Güzden beri böyle. İlkin onlara kar yağar, yavaş yavaş aşağılara iner. Bazen öyle çok yağar ki okullar tatil olur, seviniriz. Niye sevinmeyelim. Sabahın ayazında okula gitmekten kim hoşlanır? Olsa olsa öğretmenimiz. Buraya uzak bir yerden gelmiş. O da Adalet’i merak ediyor.

“Çocuklar kim bu Adalet,” demişti.

Arka sıradan biri parmak kaldırmış, “Ali Asker Amca’nın kızı,” demişti.

Annem, “Kızılbaş Ali Asker” der.

“Kaç yaşında?”

“On sekiz, öğretmenim,” demişti aynı çocuk.

O da Kızılbaş olmalı. Az konuşur.

Babam da dağlarda. Anneme rağmen her sabah erkenden kalkar, kalın giyinir, omuzunda tüfek, elinde sopayla çıkar gider. “Taşra taşra olalı böyle birlik hiç görmedi,” der. “Nihayet birlik olabildik.”

“Kızılbaş’tan birlik olmaz!”

“Öyle deme hanım.”

Babamın can dostu Kızılbaş’mış. Askerde tanışmışlar.

Bekiriye Abla anneme destek olurcasına, “Onlardan can dostu olmaz,” diye başlar, lafı uzatır, “Bizden uzak olsunlar yeter,” diye bitirir. İki elini açar, dualar okur. Ellerini yüzüne sürerken bir sürü amin.

Saat öğleye yakın. Bekiriye Abla geldi gelecek. Ödevimi yapayım. Yüksek sesle konuşur, dikkatimi veremem. Keşke kar yağsa, yapmama gerek kalmaz. Bu havalarda soba sıcağında oturmak gibisi yok. Zaten dağlardaki ses sınıfımıza kadar doluşur, ders işleyemeyiz. Pencereden dışarıya bakarız. Ama kar yağar da Adalet kar altında kalırsa? Umarım yağmaz.

“Koş kız, kapıyı aç. Bekiriye Ablan geldi.”

Defteri açamadan bıraktım. Çengeli kaldırdım. Bekiriye Abla iriyarı bir kadın. Yazmasının üstünde ehramı. İki ucunu eliyle çenesinin altından tutmuş. Odanın girişinde, duvardaki çiviye astı.

Annem yüzünü döndü, “Hoş geldin,” dedi.

“Hoş buldum,” dedi.

Annem gibi oturdu.

Adalet kaybolalı burada otururlar. Annem, “Kızılbaşların tuhaf isimleri var. Acaba Adalet’i kim koymuş,” der. “Ya hâkimi ya savcısı, nasıl düşünemem, tabii ki nüfus müdürü,” diye kendi cevaplar. Bekiriye Abla, “Yok yok, kaymakam, hatta reisicumhur koymuş,” diye anneme katılır. Kahkahalar.

Bekiriye Abla Kızılbaş olabilir mi?

Defteri açtım. Sosyal Bilgiler kitabı, yetmiş beşinci sayfa diye yazmışım. Orada ne var? Kurtuluş Savaşı. Okuyorum.

“Bugün bir hafta oldu,” dedi annem. “Dürzünün kızı kim bilir kime kaçtı?”

“İyi ki İbrahim’i gönderdik,” dedi Bekiriye Abla. “Edepsiz yoksa bize musallat olacaktı.”

“Verilmiş sadakanız varmış.”

“Allah cümlemizi Kızılbaş şerrinden korusun.”

Aminler.

Okulumuz uzakta. Taşradan çıkınca toprak yoldan gideriz. Yolun iki yanında tarlalar. Tarlaların birinin kenarında iğde ağacı. Herkes ona “Dilek Ağacı” der. Renkli ipler, bezler, çaputlar bağlı. Bir bahar günü okula giderken onun dibinde iki kişi görmüştüm.

“Çay yapayım,” dedi annem.

“Zahmet etme,” dedi Bekiriye Abla.

Sustular.

Batı Cephesi.

“Biz de gidelim mi,” dedi Bekiriye Abla.

“Nereye,” dedi annem.

“Kızılbaşlara.”

“Sahi mi?”

“Bizim taifenin hemen hepsi gitti. Biz de gitsek ne olur?”

Annem konuşamadı.

“Merak ediyorum,” diye devam etti Bekiriye Abla.

“O zaman çayı dönüşte yapayım.”

“İyi olur.”

Annem bana döndü.

“Git üstüne bir şey giy,” dedi.

Giydim. Yanlarında yürüdüm. Dağlardan aynı sesi duyduk. İrkildim.

Öğretmenimiz bir gün dayanamamış, sınıfta ağlamıştı. Okul müdüründen izin almış, milli eğitim müdürüne, kaymakama kadar çıkmıştı. Şehre gidip valinin bile kapısını çalacakmış. “Adalet için her yere gitmek görevimiz,” demişti. “Bizler Cumhuriyet’in evlatlarıyız!”

“Ne Kızılbaşı kaldı ne Sünnisi,” dedi annem. “Koca devletin kolluğu bile dağlarda toplaştı, bulamadı.”

“Bizimki gitti ya,” dedi Bekiriye Abla. “Tövbe tövbe, yoksa başımıza kalırdı.”

“Buradan çıkamamıştır.”

“Çıksa yoklamaya takılırdı.”

Babam her geldiğinde baktıkları yerleri sırasıyla sayar: Ölüm Deresi, Mezar Vadisi, Kayıplar Uçurumu, Zindan Arkası, Kale Eteği, Kan Yatağı Ovası.

“Adalet hiçbir yerde yok, hiçbir yerde.”

“Şuna Adalet deme. Kızılbaş de. Akrabamızmış gibi bahsediyorsun.”

“Sus hanım, sus. Ben uyuyacağım.”

Dilek Ağacı’nın orada iki kişiyi ara sıra görüyordum. Bir gün okula değil, arklarda, çalılıklarda, otlarda saklanarak oraya, onları yakından görmeye gittim.

“Buraya geleceğim aklıma hiç gelmezdi,” dedi annem.

“Ya benimkine gelir miydi,” dedi Bekiriye Abla. “Merak işte. Anam, Kızılbaşların mahallesini görmeden ölmek haram demiş, ecel teri dökerken yataktan kalkmış, bir gece gelip görmüştü. Onun kadar beklemeye gerek yok.”

İnce yola vardık. Damları yere yakın, çamur sıvalı evlerin arasındaki daracık sokaklara girdik.

“Mağarada yaşıyorlar,” dedi annem.

“Bizimki gitti ya, tövbe tövbe,” dedi Bekiriye Abla.

Sokaklardan sokaklara saptık. Hepsi birbirine benziyor. Önü kalabalık evin Adalet’in evi olduğunu anladık. Bizim mahalleden de gördüklerimiz oldu.

“Bekiriye istedi de geldim,” dedi annem.

Dar, alçak kapıdan girdik. Taş basamaklardan indik. Yer topraktan. İki küçük pencereden bir de bacadan gün sızıyor. Duvarlardan birinin içinde ateş yanıyor. Adalet’in annesi ateşin önünde oturmuş, dama bakıyor. Damda bir egiş asılı. Egişin ucunda ekmek.

Adalet’in annesiyle Bekiriye Abla göz göze geldi.

“Geçmişler olsun,” dedi Bekiriye Abla.

“Sağ olun,” dedi kadın. Hemen ayağa kalktı. “Baş göz üstüne geldiniz, şöyle buyurun.”

Minderlere oturduk. Kadın, ekmeğe baka baka konuştu.

“Ekmek düşmedi. Demek Adaletim yaşıyor.”

“Meraklanma, yaşıyordur,” dedi Bekiriye Abla.

“Allah gençlerimize zeval vermesin,” dedi annem.

“Masum, çok masum,” diye devam etti kadın. “Adaletim pirüpak. Ya evliyalar elinden tuttu, diyar gezdirmeye götürdü ya da Kırklar katına çıktı, semah dönüyor. Bu ekmek yeminler olsun düşmez.” Birden durdu. “Bacılar, kusura bakmayın, sormayı unuttum. Karnınız aç mı?”

“Aç değil,” dedi annemle Bekiriye Abla.

Çay ikram ettiler. İçiyor gibi yaptık.

Eşiğin oradan bize bakan sınıftaki çocuğu gördüm. Yanına gitmek istedim.

“Nereye kız,” dedi annem sessizce.

“Hiç, buradayım.”

Kolumu mıncıkladı.

“Otur!”

Oturdum. Çocukla bakıştık. Yarın okula gidince ilk işim onu görmek olacak. O bilmiyormuş gibi, “Pazar günü sizin mahalledeydim,” diyeceğim.

Kalktık. Çocuk kenara çekildi. Son kez göz göze baktık. Ne güzel gözleri var, sürmeli.

“Nasıl da kızını övüyor,” dedi Bekiriye Abla. “Hâlâ benim İbrahim’de gözleri. Bizimki şükür sonunda gitti.”

Kadın, ünlü bir biliciden bahsetmişti. Biri eve yedi gece dönmeyince niyet edip uyku uyur, baht öğrenirmiş. Bu gece Adalet’e niyetlenecekmiş.

“Bunların hepsi büyücü,” dedi annem.

“Allah’ın işine şirk koşuyorlar,” dedi Bekiriye Abla. “Kim bilir kime sızdı. Ocak bark yıkar. Yılan.”

Dilek Ağacı’nın altında İbrahim Abim. Karşısındaki yazmalı kıza dokunmak istedi.

“Seni seviyorum,” dedi.

Kız ne yapacağını bilemedi.

“Beni sana vermezler İbrahim,” dedi. “Zaten sizinkiler de kabul görmez.”

“Kaçarız,” dedi İbrahim Abim.

Akşam babam geldi. Eşkıya Yurdu’na bakmışlar. Birkaç damla kan görmüşler. Gün doğmadan rivayet oldu, Adalet’i kaçırmışlar. Biz okula giderken Adalet’in öldürüldüğü söylendi. Okulda çocuğu gördüm. Pazar günü sizin mahalledeydim demeden bilicinin rüyada ne gördüğünü sordum.

“Tren yolu, üç ağaç, baraka,” dedi.

Öğretmenimiz Doğu Cephesi’ni anlatmaya çalıştı. Kara tahtaya beyaz tebeşirle yazılar yazdı. Kara kara düşündü.

“Yazmayın,” dedi. “Hadi dışarı çıkalım.”

Okulun önündeki merdivenlere yığıldık.

“Bakın çocuklar, bakın. Adalet ister şu dağlarda olsun, ister dünyanın öbür ucunda. Nerede olursa olsun muhakkak bulunacak.”

Öğretmenimiz de dağlara Adalet’i aramaya gidecekmiş. Ama dağlarda hiç kadın yok.

Okuldan çıktık. Arkadaşlarla yürüdük. Hep birlikte Dilek Ağacı’na ip bağladık. Adalet’i diledik. Geri döndük. Tren yolundan gittik. Raylar Cumhuriyet Meydanı’na uzuyor. Meydan çarşının tam ortası. Üç çıkışı var. Üçünde de birer ağaç. Çam, kayın, incir.

Dedem anlatırdı. Bu meydanda uzunca bir istasyon binası varmış. Bir yanında halkevi, bir yanında konukevi... Etrafında bakkallar, nalburlar, arzuhalciler... Neresinin neresi olduğu aklında kalmamış.

Eve vardım. Bekiriye Abla’yla annem aynı yerdeler.

“Yanlış yere bakıyorlar,” dedi annem. “Dağda mağda değil.”

“İbrahim gitmeseydi, tövbe tövbe, başımıza kalacaktı,” dedi Bekiriye Abla.

“Borç buldum,” dedi İbrahim Abim. “Seni buradan çıkarayım, gerisi kolay.”

“İbrahim var git,” dedi kız. “Beni sana yâr etmezler.”

“Beni sevmiyor musun?”

“Bu nasıl söz.”

İbrahim Abim kızın elini tuttu.

“Kız Bekiriye, ne yaptın ettin de iyi ki gönderdin.”

“Yılanın başını küçükken ezeceksin.”

Çay içtiler.

Siren sesleri duyuldu.

“Hayrola,” dedi annem, “Yoksa hâkimi savcısı mı öldü?”

“Belki de kaymakamdır,” dedi Bekiriye Abla.

Her yeri dumanlar sardı.

“Bir uğursuzluk dolaşıyor ya.”

“Bu kalabalığa ne oluyor?”

“Bismillah.”

“Bismillah.”

Ben de baktım. Dağlardan kalabalık çığ gibi indi.

Meydandaki kıraathane yanmaya başlamış.

Dışarı çıktık. Yangına doğru koştuk. Her yana sıçrıyor. Herkes söndürmenin derdinde.

Öğretmenimiz de geldi. Bağırıyor:

“Bu meydan yanamaz!”

Kızılbaş kadınlar, çocuklar da oradaydı. Ellerinde kazmalar, kürekler. Sınıftaki çocuk da içlerinde.

“Gel,” dedi, “Biz de yardım edelim.”

“Nasıl,” dedim.

“Gel.”

Barakaya indik. İçerisi kapıdan giren günle az aydınlandı.

“Korkma,” dedi.

Elime su kovası aldım. Bileğimden tuttu. Sarıldı bana. Kapının arkasında gözler gördüm. Bize baktılar.

“Şimdi gidelim,” dedi İbrahim Abim, “şimdi.”

Gittiler.

Karlı Dağlar Gibi

Ali’nin sesiyle uyandım. Babasının türküsünü söylüyor. Sesi de gün günden ona benziyor. Yataktan kalkıp pencereye yanaştım. Ethem Bey’in çırağı sağ olsun yine yalnız bırakmamış. Bir yandan Ali’yi taşıyor, bir yandan susturmaya çalışıyor. Birileri uyanmasın, şikâyetçi olmasın diye basamaklardan sessizce koşturdum.

Çırağın başı Ali’nin omuzuna değiyor. Ali’den beş yaş büyük. Mahcubiyetle yanlarına vardım. Ali’nin elinden tuttu, kolunu omuzuma attı. Ali duraladı, bana baktı. “Anacım,” dedi. Bana mı dedi? Rahmetlinin sesi kulağımı alazladı: İlahi kadın, başka anası mı var? Ali’nin saçıma, yüzüme değen elini öptüm. Ağlamamak için kendimi tuttum.

Çırak gitti. Apartmanın kapısını kapadım. Türküye başlayacak oldu. “Herkes uyuyor Ali,” dedim, “kimseye rahatsızlık vermeyelim.” Ters çıkacak diye bekledim. “Tamam anacım,” dedi, “sen nasıl istersen.”

Gözümden yaşlar süzüldü. Eli yaşıma değdi.

“Anacım ağlıyor musun?”

“Yo, ağlamıyorum.”

Eskisi gibi konuşmasını özlemişim, hiç büyümemiş... Babası öleli doğru düzgün konuşmaz. Bazen ne dediğini anlamam, bazen anlamak istemem. Ama bilmezdim bana ana demesine hasret kalacağımı. Hayat, belli olmaz elbet. İnsan her şeye hasret kalır. Yine de ana demesine hasret kalacağım geçmezdi usumdan. Öyle elim, kolum, omurgam yapmışım yavrumu.

Daha ilk basamakta adım atamaz oldu. Sırtını duvara verdi, kayarak çöktü. “İyi misin,” dedim, bir şey demedi. Başı sağ omuzuna düşmüş, tırabzanın pirincine bakıyor. Kim bilir neler hatırlıyor? Aniden türküye başlamasından, üç numaranın çıkıp söylenmesinden, yedi numaranın ona destek olmasından korktum.

Yönetici bir akşam kapıya kadar gelmiş, Acınızı anlıyoruz ama gürültüden artık herkes rahatsız oluyor, demişti. Ali bunu bilmese de seziyor. Her birine bilenir zaten, zor zapt ederim.

Bir keresinde çakı çıkarmıştı. Sedef kakma, gümüşten. Babasınındı. Rahmetli günlerce aramış, bulamamıştı. Ali’de görünce şaşırmıştım. Bunu nereden buldun, diyememiştim. Üç numaraya saplamak istemişti. Onun üstten bağıra bağıra konuşmasına ifrit olmuştu.

Görmesinler diye, şikâyetçi olurlar da mahpus yatar diye çakıyı kavradım. Bırak, dedi, bırak. Israrla saplamak istedi. Avucumun içi yarıldı. Aylarca elim sarılı gezdim. Nice sonra doktora gittim. Sinirler kopmuş. İyi ki damarım kopmamış. Güç kaybı, uyuşukluk ömürlükmüş.

Böyle olmayacak, Ali’yi alıp buradan gitmeli, diye düşündüğüm olur. Nereye? Belki memlekete. Burası babamın alınteri, nasıl boş bırakır, kiraya veririz? Teyzeleri, dayıları aradı, inadı inat. Çok üstelediğimiz zaman, yine içtiği bir gece, Onları sen mi aratıyorsun kızım, demişti de dilim tutulmuştu. Asabım bozuluyor, asabım. Çok istiyorsan sen siktir git. Hem onlar benim hiçbir şeyim değil. Dargın, bakakalmıştım. O konuşmuyor, yo, o konuşmuyor, gönül koymamıştım, koymam da. Ona bu sözleri ettiren acısı. Elbet, elbet acısı. Bilirim, acı dedikleri ya sessiz bırakır ya onulmaz laflar ettirir. Ortası yok acının, acı acıysa eğer.

Yanına oturdum. Gözlerine baktım, uykuya geçti geçecek.

“Hadi kalk Ali, gidelim.”

“Bana mı dedin ana?”

Daha kırkı çıkmamıştı. Rahmetli, kesekâğıdında getirmişti. Ekmek sanmıştım. Ağlamıştı. Ekmek de ağlar mı? Bakma böyle, demişti. Her şeyi anlatacakmış.

Günlerce kabul etmedim. Rahmetlinin koynuna girmedim. İşten izin almış, bakmıştı. Körpe hastalanınca doktora götürmemişti. Götüremezdi, söz olur. Ateşlerde yanıyor zavallı. Ölecek, ölecek. El atmamıştım.

Bir gece kaza olmuştu. Yaralılar varmış. Tek şoför yetmezmiş. Rahmetli de gitmişti. Ağlıyor. Ağlıyor. Kafayı yiyeceğim. Ağlasın. Ağlaya ağlaya çatlasın. Kerhane çocuğu değil mi? Orospudan peydahlanan çocuğa ben mi bakacağım? Ağlıyor. Kapıyı açtım. Minderde. Ellerini kundağından çıkarmış. Değil ekmek, bir buğday tanesi kadar bile yok. Bir serçenin gagasına bakar. Savunmasız.

Uzaktan uzağa baktım. Dayanamadım. Dokundum. Kor kor sıcak.

İçim ılıdı. Çırılçıplak soydum. Soğuk suda ıslattığım bezleri kasıklarına, koltukaltlarına koydum. Uyumadım. Sabah rahmetli döndüğünde odaya geçtim. Çok sağ ol, çok sağ ol, beni bağışla.

“Sana dedim. Kalkalım mı?”

“Kalkalım anacım.”

Sarhoş gibi değil, kahvaltı sofrasında babasına akşam dinlediği maçı anlatır gibi konuşuyor. Gözlerimden birden eski evin yer sofrası, onların atışmalı sohbeti geçiyor. Nedense güzdeymiş gibi hatırlıyorum. Mevsimin son yağmuru