Андрей Тихомиров
Söguleg þróun enskrar tungu

Enska-tilheyrir hópi Vesturgermanskra tungumála (Indóevrópumenn). Það er afleiðing af þróun tungumáls Engla, Saxa og Júta – Germanskra ættbálka sem fluttu til Bretlands á 5.öld. Íbúar Bretlands á Þeim tíma voru samsettir Af Keltneskum ættbálkum – Bretum og Gaelum. Vegna harðrar baráttu ýttu Germönsku ættkvíslirnar Keltum til vesturs (Svæðið Velska og Hornvegg) og til norðurs – til Skotlands. Enn þann dag í dag búa afkomendur Hinna fornu Kelta á yfirráðasvæði Bretlandseyja. Velskir íbúar Á Íslandi eru Af Keltneskum uppruna. Fólk í Flestum Landshlutum Talar Velsku, Keltneska tungumál. Á hálendi Skotlands, sem og í vesturhluta Írlands, talar fólk einnig tungumál Af Keltneskum uppruna. Sum keltnesk orð er enn að finna á nútímaensku og flest þeirra eru landfræðileg nöfn. Margar ár, hæðir og bæir eru enn kallaðar gömlu Keltnesku nöfnum sínum. Þannig eru í Englandi nokkrar ár sem kallast Avon, sem þýðir áin á Keltnesku. Sumar ár bera nafnið Dervent, sem þýðir "hreint vatn" á Keltnesku. Krítarhálendið í suður – og suðausturhluta Englands er kallað "Lægðir". Þetta nafn kemur frá Keltneska orðinu "niður", sem þýðir "ber, opið hálendi". Hinar fáu lántökur Frá Keltnesku tungumáli Á Fornensku tengjast aðallega landfræðilegum nöfnum sem hafa varðveist til þessa dags (t. d. Avon frá Keltnesku amhuin – "áin", Kilbrook frá Keltnesku kollunni – "skógur"). Engilsaxar, eins og aðrir Germanskir ættbálkar, notuðu fyrst sérstakt stafróf, svokallaðar rúnir, sem eru myndaðar af Fornum Indó-Evrópubúum á yfirráðasvæði Suður-Úralfjalla, síðan í formi brahmi – ein af fornu afbrigði af atkvæðaritun, nú fara flestar tegundir ritunar á Indlandi og Indókína aftur til Brahmi.

Á 1. öld E.KR. lögðu Rómverjar Undir Sig Bretland. Bretland var hérað Rómaveldis í um fjórar aldir. Fyrir tvö þúsund árum, þegar Keltar lifðu enn sem ættkvíslir, Voru Rómverjar valdamesta fólk í heimi. Rómverskt samfélag var mjög frábrugðið Keltnesku samfélagi. Þetta var þrælaeignarfélag sem var skipt í andstæðar stéttir. Helstu stéttir voru þrælar og þrælahaldarar. Þrælahaldarar voru minnihluti íbúanna, en þeir áttu land, verkfæri, byggingar og þræla. Þrælar áttu hvorki land né verkfæri og voru sjálfir eign þrælaeigenda. Þræla var hægt að kaupa og selja, skipta eða gefa, rétt eins og allt annað. Þeir gætu verið hlekkjaðir, þeyttir og líflátnir.

Þrælahald var fyrsta og ómannúðlegasta form arðráns. Þrælahaldarar eignuðu sér nánast allt og versluðu við stríðsmennina og Rómverjar fóru á veiðar á svæðinu norðan múrsins.

Rómversk áhrif jukust í Bretlandi. Sem afleiðing af landvinningunum dreifðust merki Um Rómverska siðmenningu um Bretland. Fyrir landvinninga Rómverja Á Bretlandi voru engar borgir Í Bretlandi. Siðmenntaðir Rómverjar voru borgarbúar og um leið og þeir lögðu Undir Sig Bretland byrjuðu þeir að byggja borgir, stórkostlegar einbýlishús, almenningsböð, eins og Í Róm sjálfri. Rómverjar urðu helstu Borgir Rómverja, en einnig voru um fimmtíu aðrar smærri borgir. London, sem hafði verið lítil verslunarbyggð fyrir landvinningana, varð nú miðstöð viðskipta bæði á vegum og ám. Borgin Bath varð fræg fyrir hveri Sína.

Borgir hafa vaxið eins mörkuðum og stjórnsýslu miðstöðvar. Í flestum borgum voru markaðir og margar verslanir þar sem kaupmenn seldu vörur sínar. Húsin voru byggð úr steini, múrhúðuð og máluð, með þökum úr stórum rauðum flísum. Ríkir kaupmenn og embættismenn áttu lúxushús með mörgum herbergjum, með mósaíkgólfum og húshitun. Sérhver Rómversk borg hafði frárennsliskerfi og gott framboð af hreinu vatni. Musteri og almenningsböð var að finna í flestum borgum. Rómverskar borgir voru herstöðvar umkringdar varnarmúrum, sem Rómverskir hermenn gættu.

Rómverjar voru miklir vegagerðarmenn og nú tengdi vegakerfi alla landshluta. Eitt af aðalvegunum var Dover-Stræti, Sem lá frá Dover til London, síðan Til London. Nýir bæir og þorp spruttu upp meðfram vegunum.

Risastór skógarsvæði voru hreinsuð, mýrar tæmdar og kornakrar komu í staðinn. Bretland varð eitt af korngeymslum Rómaveldis.

Það voru stöðug viðskipti við aðra hluta heimsveldisins. Helstu útflutningsvörur voru maís, blý, tin og byggingarflísar. Vörur voru fluttar í vögnum eftir vegum Bretlands, Gallíu og Ítalíu til Rómar. Bretland flutti inn lúxusvörur, sérstaklega fínt keramik og málmvörur.

En samhliða hinni háu siðmenningu komu Rómverjar með arðrán og þrælahald til Bretlandseyja. Ríku Rómverjar áttu einbýlishús fyrir utan borgina með stórum búum, þar sem þrælagengi störfuðu. Stríðsfangar voru sendir á þrælamarkaðinn í Rómaveldi. Frjálsum Keltum var ekki breytt í þræla heldur þurftu þeir að borga háa skatta til sigurvegaranna og neyddust til að vinna fyrir þá. Rómverjar neyddu þá til að ryðja skóga, tæma mýrar, byggja vegi, brýr og veggi til varnar. Þannig var Hinn frægi Hadríanumúr byggður.

Ójöfnuður fór að vaxa meðal Kelta sjálfra – ættbálkaleiðtogar og aðalsmenn urðu ríkari en aðrir meðlimir ættbálksins. Margir þeirra urðu embættismenn fyrir Hönd Rómar. Hinir undirgefnu ættbálkaleiðtogar voru skipaðir til að stjórna fólki sínu eins og áður, en nú störfuðu þeir fyrir Hönd Rómverska keisarans. Göfugir Keltar tileinkuðu sér lífsstíl sigurvegara sinna. Þeir bjuggu í ríkum húsum og klæddu sig eins Og Rómverjar. Þeir voru stoltir af því að klæðast toga, sem var merki um að tilheyra Rómverskum borgurum. Þau töluðu latínu. En venjulegir Keltar héldu áfram að búa í pínulitlum kofum sínum, þeir töluðu keltneska tungumálið sitt og skildu ekki tungumál ráðamanna sinna.

Конец ознакомительного фрагмента.

Текст предоставлен ООО «ЛитРес».

Прочитайте эту книгу целиком, купив полную легальную версию на ЛитРес.

Безопасно оплатить книгу можно банковской картой Visa, MasterCard, Maestro, со счета мобильного телефона, с платежного терминала, в салоне МТС или Связной, через PayPal, WebMoney, Яндекс.Деньги, QIWI Кошелек, бонусными картами или другим удобным Вам способом.