Андрей Тихомиров
Stair agus cultúr Na Héireann

Ó stair Na Héireann

I bhfoinsí Éireannacha , téann faisnéis Faoi Bhaile Átha Cliath siar go dtí an 3ú haois . Ag deireadh an 8ú haois ghabh Na Normannaigh an chathair. Sa bhliain 1014, in aice le Baile Átha Cliath, rinne rí Na Héireann Brian Boroime an ruaig ar Na Normannaigh go hiomlán. Daonra Normannach na cathrach measctha leis na Héireannaigh. Sa Bhliain 1169 ghabh tiarnaí feodach sasanacha Baile Átha cliath. Go luath sa 13ú haois, tógadh dúnfort na cathrach mar bhunáit tacaíochta do na conraitheoirí – Caisleán Bhaile Átha Cliath, a tháinig chun bheith ina shiombail de leatrom, dícheadú agus foréigean do mhuintir na Héireann. Ón 17ú haois . Tá baile átha cliath ar cheann de lárionaid ghluaiseacht saoirse na Héireann. I 1916 (24-30 aibreán), thosaigh Éirí Amach Bhaile Átha Cliath 1916 i gcoinne riail shasana. Tharla caingne eadarnaíoch i gcoinne údaráis na Breataine sa tír. Ullmhaíodh an talamh don éirí amach trí fhás meon réabhlóideach aifreann Na Héireann, fearg strata leathana mhuintir na Héireann trí bheartas coilínithe rialtas shasana, a chuir siar cur i bhfeidhm an dlí maidir le féinrialtas teoranta Na Héireann Laistigh D ' Impireacht na Breataine—rialtas dúchais go dtí deireadh an chogaidh agus a chuir staid léigear in Éirinn i bhfeidhm i ndáiríre. In Éirinn, bhí míshástacht le nádúr an-teoranta an rialtais dúchais agus le bearta comhréitigh náisiúnaithe bourgeois Na Héireann ag fás níos mó agus níos mó. Bhí an príomhról san éirí amach ag An Arm Sibhialta, eagraíocht mhíleata den lucht oibre a cruthaíodh i 1913, agus díormaí d ' óglaigh Na Héireann faoi stiúir Shinfeiners na heite clé—Poblachtánaigh bheaga-bhourgeois. Ceann de cheannairí an éirí amach ba ea an réabhlóideach Proletarian Éireannach Connolly, a bhí i gceannas ar fhórsaí na reibiliúnach. D ' urghabh na reibiliúnaithe príomhoifig an phoist I Mbaile Átha Cliath, an stáisiún iarnróid agus roinnt foirgneamh riaracháin. D ' fhógair Siad Poblacht Na Héireann agus bhunaigh Siad Rialtas sealadach. Chomh maith le Baile Átha Cliath, tharla an éirí amach i gcathracha eile, chomh maith le roinnt áiteanna eile. Tar éis troid fíochmhar sráide a mhair go dtí an 30 aibreán, chuir impiriúlaigh na Breataine an t-éirí amach faoi chois le brúidiúlacht eisceachtúil.

The Illustrated London News, May 6, 1865. The Dublin International Exhibition: Delivery of goods at the foreign and fine-arts' entrance

The Illustrated London News, May 13, 1865. The Dublin International Exhibition: West entrance to the building

Baile átha cliath. Ceann de shráideanna lárnacha na cathrach. An Encyclopedia Mór Sóivéadach, Moscó, imleabhar 18, 1953, lch. 451

Baile átha cliath. I lár na cathrach. An Encyclopedia Mór Sóivéadach, Moscó, imleabhar 15, 1952, lch. 256

Bhí treibheanna Ibéireacha (pobail Ibero-Chugais) agus Treibheanna Ceilteacha (Ind-Eorpaigh) ina gcónaí in éirinn san am ársa. Ba é pórú eallaigh agus talmhaíocht príomhshlí bheatha na treibheanna seo. Concas Rómhánach Na Breataine (1ú haois. Tugadh An Bhreatain ar an ainm "An Bhreatain" ó Na Briotanaigh – Ceiltigh, Ind–Eorpaigh, san am ársa na hoileáin go léir ó Thuaidh Ó Gaul (Is Ceiltigh Iad Na Gaeil freisin), agus an Ceann is mó – Albion, "bán", go leor substaintí stroighne mianraí le haghaidh tógála níor mhianaigh siad ar an oileán san am ársa, a raibh dath éadrom bán orthu) Angla-Shacsanach agus treibheanna Gearmánacha eile. Ar feadh na gcéadta bliain go leor, caomhnaíodh an córas comhchoiteann primitive ar an oileán, ach faoin 3ú-4ú haois, bhí comharthaí a dhianscaoilte le feiceáil cheana féin. Mar thoradh ar an bpróiseas difreála ranga cruthaíodh roinnt stát feodach luath in Éirinn. Fuair ceannairí clans (clans móra roinnte ina ngrúpaí treibhe ar leithligh) agus treibheanna – riages, nó "ríthe", cumhacht chríochach. Sa 5ú haois, thosaigh An Chríostaíocht ag scaipeadh in Éirinn. Le bunús na mainistreacha, bhí úinéireacht talún eaglais-feudal le feiceáil. Chuir scaipeadh Na Críostaíochta le próiseas an fheodraithe. Mar sin féin, d ' fhorbair an próiseas seo sách mall. I measc na treibheanna Ceilteacha, bhí iarsmaí an chaidrimh sinsear fós láidir. Shroich an cultúr mainistreach Ceilteach-laidineach leibhéal ard forbartha ag an am sin.

Ag tosú i 795, thosaigh na Normannaigh ag ruathar Ar Éirinn. Tháinig deireadh le streachailt fhada leis Na Normannaigh nuair a chaill scuad ard-riag ("ard-rí") Brian Boroime iad i 1014 ag Cluain Tarbh, a d ' éirigh leis an tír ar fad a aontú go sealadach le déanaí.

I 1169 agus 1170, thug díormaí de bharúin Angla-Normannacha ionradh ar Éirinn. Sa bhliain 1171, tháinig arm rí shasana Anraí II i dtír, ar cuireadh iallach ar na riages Éireannacha a ruaigeadh a aithint mar an "rialóir uachtarach", agus Mar sin ba Í Éire an chéad choilíneacht shasana. Mar sin féin, níor éirigh leis na conraitheoirí cos a fháil ach sa stiall cósta thoir theas. Sa chríoch faoi fhorghabháil, ar a tugadh "Pel" (fál go liteartha) ina dhiaidh sin, rinneadh baill shaor de na clans Éireannacha ina serfs; chaith na conraitheoirí leis na Héireannaigh mar rás "inferior". Chuir Reacht Chill Chainnigh 1366 cosc ar na sasanaigh ó gach cumarsáid le muintir na háite. Cuireadh iarthar Na Héireann, a choinnigh a neamhspleáchas fós, faoi ruathair tubaisteacha córasacha ag tiarnaí feodach shasana. Tar éis dóibh na háitritheoirí dúchasacha a chur isteach i bportach agus i bhforaoisí, ag déanamh dochair dá dtalmhaíocht agus dá gcultúr, chuir na conraitheoirí moill ar phróiseas dianscaoilte an chaidrimh patriarchal-treibhe siar i measc na Néireannach. Ag diúltú an leagan bréagach den historiography bourgeois béarla faoi mhisean sibhialtachta na Breataine ar an "oileán pearl", F. Scríobh Engels "gur bhain ionradh shasana Aon fhéidearthacht forbartha D' Éirinn agus gur chaith sé siar na cianta é, agus ina theannta sin láithreach, ag tosú ón xii haois" (Marx K. agus Engels F., Aistí, iml. 24, lch. 280).

Ó 1295, thosaigh parlaimint de bharúin agus prelates sasanacha ag teacht le chéile in Oirthear Na Héireann. Fuair tiarnaí feodach sasanacha tionchar mór, a phós, in ainneoin an toirmisc, le cinn clans Na Héireann agus a bhfuair a gcuid tailte le hoidhreacht. Sa 15ú haois, d ' úsáid ionadaithe ón teaghlach Geraldine Angla-Éireannach – Desmonds agus Kildares – post gobharnóir an oileáin beagnach go monaplachta. Le haontachas Na Dtúdarach i 1485 agus bunú absolutism I Sasana, thosaigh rialtas shasana ag neartú a chumhachta sa tír.

Le linn thréimhse iomlán an 12ú-15ú haois, rinne clans Na Héireann streachailt saoirse i gcoinne conraitheoirí shasana (éirí amach 1315-1318, 1394, 1399, srl.).

Mar thoradh ar scaipeadh Reifirméisean shasana go Héirinn i 1536-1537 coigistíodh tailte cheannairí agus ghnáthchomhaltaí clans Na Héireann faoi leithscéal a ndiall ón gcreideamh "fíor". Tháinig éire chun bheith ina réad de chreachadh coilíneach d ' uaisle feodach scriosta shasana, agus do na "huaisle nua" agus don bhuirgeoisie – ranganna a d 'eascair sa phróiseas carnadh tosaigh, a d' ullmhaigh bunú an chórais bhuirgeois i Sasana.

Ba é freagra mhuintir na Héireann ar pholasaí an díshealbhaithe ná streachailt na saoirse a neartú. Ní raibh ach 4 éirí amach mór ar an oileán le linn réimeas Eilís (1558-1603): i 1565-1567 I Gcúige Uladh (Tuaisceart Éireann), i 1570-1573 agus 1579-1583 I Gcúige Mumhan (Deisceart Na Héireann), i 1595-1603 I Gcúige Uladh agus I Gcúige Mumhan. I gcoinne reibiliúnaithe Na Héireann, d ' úsáid na Breataine na modhanna is brúidiúla de chogaí coilíneacha.

Bhí ról cinntitheach ag tréimhse réabhlóid bourgeois shasana an 17ú haois i sclábhaíocht choilíneach an oileáin. Ba chúis le beartas coilínithe Shasana éirí amach cumhachtach ar aifreann Na Héireann, a bhris amach i 1641. I mí lúnasa 1649, tháinig ceannaire an bhuirgeoisie sasanach Agus An "uaisle nua" O. Cromwell i dtír In Éirinn le arm, a rinne murt de gharastúin Na Héireann agus den daonra i Ndroichead Átha agus I Loch Garman. Cuireadh an éirí amach faoi chois sa deireadh i 1652. Cuireadh muintir Na Héireann faoi chois go mór. D 'údaraigh Na" Hachtanna um Bhunú Na Héireann "an 12 lúnasa, 1652 agus an 26 meán fómhair, 1653 oll-urghabháil talún ag oifigigh shasana, creidiúnaithe na parlaiminte, amhantraithe, concas Na Héireann, claochlú an oileáin ina dhún tiarnaí talún D' ullmhaigh Cromwell an talamh chun Na Stuarts a athchóiriú (i 1660). Arna eisiúint i 1662 ag rialtas Charles II, dhaingnigh an "Act on The Establishment Of Ireland" nua na coilíneoirí na tailte a ghabh siad. I 1688-1691, tharla éirí amach nua in Éirinn, faoi chois go brúidiúil ag na coilíneoirí.

Ó cuireadh éirí amach 1688-1691 faoi chois, cuireadh tús le tréimhse de riail choilíneach neamhroinnte Na Breataine sa tír. Chuir na dlíthe pionósacha mar a thugtar orthu a eisíodh ó dheireadh an 17ú go lár an 18ú haois gach ceart polaitiúil agus sibhialta as na Héireannaigh, faoi leithscéal a mbaint leis an Gcaitliceachas. Mar thoradh ar fhás an chaidrimh chaipitleach bunaíodh náisiún Na Héireann. Agus É sa chuid Eile D ' Iarthar na Heorpa, bhí baint ag an bpróiseas tógála náisiún le foirmiú náisiún-stáit, bhuail náisiún na Héireann a bhí ag teacht chun cinn, agus é ag iarraidh náisiún-stáit a bhunú, leis an bhfreasúra is láidre ó mionlach dúshaothraithe shasana. Ar an mbonn seo, d 'eascair agus d' fhorbair gluaiseacht saoirse náisiúnta Na Héireann. Sna 60idí den 18ú haois, d ' eascair eagraíochtaí insurgent tuathánacha – "Guys Bán", "Hearts Of Steel", srl. I 1761, d ' éirigh na "Guys Bán" i roinnt contaetha thiar theas. I 1762-1764, tharla corraíl mhór tuathánach i Gcúige Mumhan agus I Gcúige Uladh. Chuir cogadh Na Saoirse i Meiriceá Thuaidh (1775-1783) ardú na streachailt saoirse náisiúnta chun cinn agus, go pointe níos mó fós, réabhlóid bourgeois na fraince ag deireadh an 18ú haois. Sa bhliain 1791, bhunaigh radacaigh cumann Na Néireannach Aontaithe I Mbéal Feirste, faoi stiúir an réabhlóideach Bourgeois Éireannach Wolf Tone, Arthur O ' Connor, srl. I 1793-1794, thairg peasants Na Héireann friotaíocht armtha do na húdaráis mar fhreagairt ar earcaíocht don chogadh leis an Bhfrainc. Buaileadh na turais fhrancacha a eagraíodh chun cabhrú le tírghrá Na Héireann (1796 agus 1797). I Mbealtaine-meitheamh 1798, d ' ardaigh na "Héireannaigh Aontaithe" éirí amach, a cuireadh faoi chois go brúidiúil. Theip ar thuirlingt na fraince (lúnasa 1798). Tar éis dóibh déileáil leis na reibiliúnaithe, bhain coilíneoirí Na Breataine Na hiarsmaí deireanacha neamhspleáchais D ' Éirinn. De réir An" Act Of Union "(a tháinig i bhfeidhm an 1 eanáir, 1801), cuireadh Deireadh Le Parlaimint Na Héireann trí" aontú " le Parlaimint shasana. Cheadaigh barr na cléire Caitlicí go fealltach an "aontas", a neartaigh enslavement coilíneach na Néireannach.

Sa 19ú haois, maidir le críochnú na réabhlóide tionsclaíche agus fás thionscal caipitleach shasana, iarmhairtí fhorordú coilíneach na tíre, a rinneadh ina cheantar talmhaíochta I Sasana, ina mhargadh le haghaidh saothair saor agus talmhaíochta thosaigh amhábhair, le mothú go géar. Bhí robáil Na Héireann ar cheann de na foinsí do thionsclaíocht Shasana. D ' fhorbair stair Iomlán Na Héireann sa 19ú haois faoi chomhartha fhriotaíocht mhéadaitheach mhuintir na Héireann i gcoinne coilíneoirí shasana. Thosaigh rang oibre na tíre ag imirt ról tábhachtach sa ghluaiseacht saoirse náisiúnta, ach ba é an príomhfhórsa an tuathánach, iompú isteach i dtionóntaí bochta bhanna. Chuir an sciathán liobrálach i gcoinne sciathán réabhlóideach-daonlathach na gluaiseachta saoirse náisiúnta, ag léiriú leasanna an bhuirgeoisie uirbigh, na cléire Caitlicí agus cuid de na tiarnaí talún. Ag Tús an 19ú haois, Ba É Daniel O ' Connell ceann na sciatháin liobrálacha. In iarracht ciorcail liobrálacha Na Héireann a úsáid mar uirlis chun srian a chur le maiseanna mhuintir na Héireann, rinne rialtas shasana an "Act on The Emancipation Of Catholics" in 1829, ag tabhairt an ceart vótála dóibh, ach ag an am céanna mhéadaigh am an cháilíocht toghcháin do mhéid an ioncaim dhearbhaithe ó 40 scilling go 10 bpunt steirling. Fuair freasúra Liobrálach Na Héireann rochtain Ar Pharlaimint shasana. Sa bhliain 1835, chuir O ' Connell Comhaontú Fealltach Theach Lichfield 1835 i gcrích leis na ceannairí Whig.