Гомер агышы
Шигырь. 6-й том. Стихи
Рузил Фазлыев

© Рузил Фазлыев, 2022

ISBN 978-5-0059-1350-0 (т. 6)

ISBN 978-5-0056-9347-1

Создано в интеллектуальной издательской системе Ridero

Өмет утлары

Утлар сүнми тәрәзәдә,
Кышның төннәре, озын.
Кемнәр кемне көтсәдә,
Ул төннәр озак узар.

Сүнми икән әле димәк,
Көттерүчеләрeдә бар.
Гомерләр озын булсада,
Вакыт кына була тар.

Өмет кебек утлы тәрәзә,
Көтүләрен шулай аңлата,
Күңел күзе күрми калмас,
Көттерүче аңласа…

Янган утлар, өмет белән…
Бергә кебек алар яналар.
Утлар яна озын төн буе,
Якынаер диеп, аралар.
…Әллә бушка янып калалар.

Учак җылысы

Учак яна икән яшәү бара,
Ул урыннан җылы тарала…
Ә жылысы янып сүнгәчтә,
Учак көлендә дә кала ала.

Тәмам сүнгәч кала урыны,
Тамга кебек булып түгәрәк.
Күмерләре янып бетмәлмәгән,
Суынганнар учак тирәләп.

Учак эзе кеше тормышыдай,
Янып сүнгән утлар шикелле.
Дөрләп яну, юлда булу кебек.
Сүнгән учаклары, чик инде.
,
Карап тору янган учакларга,
Җылы булгән хисләр тарата.
Очкын булып яна, уйлар туа,
Искеләрен кабат яңарта.

Янган учак җылы чишмә кебек
Җылы агым аннан агыла.
Теләк кирәк учак кабызырга,
Учак өчен урын табыла.

Карлар ява

Карлар ява, бураннары,
Сукмаклары югала.
Таныш юллар адашмаска,
Маяксызда була ала.

Адашмаска идее дә бит,
Давыллары булганда…
Үзәккә үтәрлек жиле,
Җилгә түбән куганда.

Кышлар килә микән әллә,
Адаштырып китәргә.
Тәм таптырып ялгышудан,
Никтер бәйрәм итәргә.

Күңел туңа кышлар килсә,
Җылылыкка омтыла.
Адашулар гадәт булып,
Кая барган онтыла…

Кышлар үтәр, эреп карлар,
Ачылыр сукмаклары.
Үзе теләп адашканга,
Кирәкми сукмак бары…

Бала кебек

Ихласлыкның тышка чыгуыдай,
Сабый төсе керә картларга,
Сабый кебек Аллаh каршысында,
Тиештер бит кемдер якларга.

Бик нечкәргән кылы күңеленең,
Хаксыз кагылулар ярамый.
Күптән чыгып беткән усаллыгы,
Ямьсез итеп алар карамый.

Сакланганнар өмет чаткылары.
Бала карашына ошаган…
Ләкин инде күңел тирәнлеге,
Балачактан күптән бушаган.

Тирәндәрәк ята уйларыда…
Якыннарда, хәттә сизмәслек
Сабырлыгы көлемсери кебек,
Берни юктыр алар түзмәслек.

Бала кебек шуңа карашлары,
Ихлас хистә калып күмелеп.
Шөкер карашына ошагандай,
Калган гомер матур күренеп…

Кар астында

Кар астында күпме яшерелгән,
Җыелмыйча калган чәчәкләр.
Чәчелешеп болын чирәменә,
Орлыклары коелып чәчәктән.

Кырауларда суга алмый калды,
Салкын җилләр исеп аударган.
Чәчәк гомеренең азагыдай,
Көзләр җитеп яуган карлардан.

Тәбигатнең кырыс канунары,
Тигез кебек барлык җиhанга.
Аңлый алу мөмкин була алмый,
Күпме генә акыл җыйсаңда.

Безгә кала бары буйсынырга,
Үткәннәрдән сабак алырга.
Тәбигатне бозучылар түгел,
Дусты булып кирәк калырга.

Чыны шул

Онытыладыр инде юллар,
Кайчан гына, синең үткәнең.
Аерылырга әле өлгермичә,
Очрашуны зарыгып көткәнең.

Дус булганнар ерагая бара,
Я булмаса, китеп югала.
Күпмеләре инде, истә түгел,
Үткәннәрдә генә була ала.

Карлар күмгән күпме сукмакны,
Кабатланып күпме вакытлар.
Гомер озынлыгы кыска түгел,
Хәзер никтер, менә вакыт тар.

Үтелгәннәр генә безнеке бит,
Калганнары була хыяллар.
Насыйп була алмый калганы,
Язмышларга күчми хыялдан

Әллә, ниләр уйлап, язып була,
Ә чынбарлык барсын төзәтә.
Әллә ничек безнең яшәүләрне,
Кемнәрдер бит җирдә күзәтә.

Язлардан

Язларда мин аяк баскан,
Тәүге тапкыр җир өстенә.
Аңламыйча яз икәнен…
Булганмын шул бик кечкенә.

Яз малае шуңада мин,
Язлар якын күңелгә.
Хисләр hаман язлар кебек,
Ята күңел түрендә.

Иң беренче сулышымда,
Булган язлар hавасы.
Шул язлардан насыйп булып,
Язмыш юлын саласы.

Шул чактан калгандырда,
Язларга тартылулар.
Кышлар матур булганда да,
Яз! диеп, талпынулар.

Аңлый алам, җавап итеп,
Шул язларда туганны.
Сизеп каян килеп шулай,
Яз күнелле булганны.

Кыска мизгель

Шатлык килә көтмәгәндә,

Шулчак күңел күтәрелә.

Ни кызганыч ул мизгелләр,

Килгән кебек китә генә…

Бер хикмәте язмышыңның,

Шатлык хисен тоя алу.

Калсын өчен күңелеңдә,

Булганнарын җыя бару.

Исеп киткән, җылы җилдәй,
Шифа булып күңелеңә.
Матурланып кала кебек
Ямь өстәлеп бүгенеңә.

Язам әле

Көндәлегем кебек итеп,
Күңелдә булганнарын.
Җыелып бара торган
Савытта тулганнарын.

Уйдан бердә чыгалмыйча,
Җафалый торганнарын.
Кайвакытта ашыгыпмы,
Күңелем тыйганнарын.

Булганнары гына инде,
Юкны, каян табасың.
Хәтердә сакланганнарны,
Искә төшерә аласың.

Чишмә диеп булмасада,
Сулары бетмәгәндә…
Онытылыпта китә бит ул,
Килгәндәй… көтмәгәндә.

Бүген тагын өстим әле,
Яңа гына уйланганны.
Онытырга теләмичә,
Әле hаман уйлар барны.

Очкан хисләр

Югалган бәхеттәй,
Таралган хисләрең.
Гаепле булгандыр,
Акылсыз кичләрең.

Ак кәгазь шикеле,
Хыяллар очтылар.
Кемнәргә очырап,
Кемнәрне кочтылар.

Бетмәстәй тоелып,
Таралды, таралды.
Яктылык сүрелсә,
Була шул караңгы.

Саклана алсыннар,
Соңырак туганы…
Югалган хисләргә,
Алмашка булганы.

Җилләргә очамы,
Яшлекнең «әләме»…
Югалган хисләр ул,
Үткәннең сәләме.

Ерактагы җыр

Татарның бер сандугачы җырлый,
Туган яктан ерак җирләрдә.
Озаткандай өмет белән карап,
Ул якларга искән җилләргә.

Җиткерерләр әле җилләре дә,
Ишетерлек, туган җирләре.
Ашыр әле аның хыяллары.
Моңлы сәләм булып килгәне.

Күңелгә бит, ара ерак түгел,
Чакыргандай күңел талпына,
Җырлар аша, туган хисләр аша,
Туган җиргә барыбер тартыла.

Ерактагы бер чишмәдәй булып,
Чиста судай җыры агыла…
Җырлар калмас әле чишмә кебек,
Ага алмый туган ягына…

Ишетелер әле ераклардан,
Кайтаваздай җырлар бер заман.
Алкыш белән аны карышылар,
Татарстан белән зур Казан…

Күпер кебек

Бер татлы төш булып тоелып,

Әйтә алмаслык булып үтелде.

Киң елгалар кичә алулары,

Чыккан кебек кенә күперне.

Бөтен хикмәт әллә күпердәме,

Ничек итеп үтә алганың.

Ярдан ярга олы агым аша,

Кичү өчен үзең салганың.

Хаклык эзләп юкка йөрелгәнме,

Барысы әллә сүздә булганмы…

Җаваплары, бары көтеп торган,

Күпер аша гына узганны…

Күпер аша юллар туры була,

Ярлар белән ярлар арасын.

Табылмаса андый кичүләрең,

Урау юлдан озак барасы…

Бөтен гомер олы сынау гына,

Безнең язмышларга биргәне.

Белер өчен күңел ихласлыгын,

Сират күпередәй, җирдәге.

Ышанам

Борылып карыйм үткәнгә,
Күңел ышанмый күреп.
Теләсәмдә бушатырга,
Күңел бушанмый кебек.

Әйтә алып калганыма,
Күңелләрем үссәдә.
Кимемичә, киресенчә,
Яңалары өстәлә…

Агамы ул… коеламы,
Күңел кесәләреннән.
Күренмичә калганнары,
Артык үрсәләнерләр.

Бушатырга кирәк… кирәк,
Ник анда калдырырга.
Күңелдә туганнарны,
Яшереп ник яндырырга.

Тик булмый шул боерып,
Үзеңнең күңелеңә…
Ышанырга туры килә,
Мөмкиндә түгеленә…
Ышанам күңелемә.

Ашыкмый

Җәй, ашыкма әле китәм диеп,
Кызарып пешә генә алмалар.
Кемдер өчен соңгы җәйләредер,
Көзләр өчен вакыт калмаган…

Искә алып үткән язларыңны,
Көзгә таба юллар ашыга…
Җәйләре бит озатып кына кала,
Ә көзләре, чыга карышыга.

Көзгә кадәр саклап жәй жылысын,
Өмет hаман сине ташламый.
Җиhан синең теләгеңә карап,
Җәйләрдән соң язны башламый.

Үтеп киткәч җәйләр сагындырыр,
Үкенечкә калган чакларың…
Әллә ничә тапкыр кабатланган,
Үткән, җәйле балачакларың.

Ашыкмыйлар җәйләр, бер вакытта,
Шулай кебек кенә тоела.
Кабат кайтып үткән вакытларың,
Соңлап кына синең уеңа…

Күзләр

Маңгай күзе ботак тишеге дип,

Мәкаль булып әйтеп калынган.

Күңел күзе бәлки мөhимлеген,

Аңлатырга шулай язылган…

Бер минутка йомып кара әле,

Барганда, я гамәл кылганда.

Шул мизгельдә җитә, караңгыда

Яшәү авырлыгын аңларга…

Күз карашы күпме көчкә ия,

Сүзләр әйтми була аңлашып.

Күз карашы сиңа ирек бирми,

Күзгә карап кыен алдашу.

Күргән күзләр, якты юллар яча,

Барасында алга, барасың…

Күргәнеңне олы ядкарь итеп,

Күңел түрләренә саласың.

Аңлау килә нигъмәт икәнлеген,

Бераз гына …күрү кимесә…

Шөкер итү, бөтен биргәненә,

Һәр кешегә, шуңа килешә…

Иң олы сүз

Олы сүзләр, матурлары күпме…
Иң зурысы нинди сүз микән?
Җавап эзләп шушы сорауга,
Уйлар белән мин ерак китәм.

Нидән башлана соң гомер башы,
Ничек килдек без бу җиhанга.
Нинди сүзне җиңә алмас иде,
Калган барсын бергә жыйсаңда.

Нинди сүзне иң беренче әйттең,
Кемнәр бирде йөрәк җылысын?
Догаларын кылып синең өчен,
Табар өчен юлның турысын.

Истән чыкмый торган сүзләр бармы,
Башка андый… тормыш юлында.
Кеше булсын диеп тырышучы,
Барлык килгәннәрдән кулыннан.

Бер вакытта алар синең өчен,
Үпкәләрлек сүзләр әйтмәйләр…
Күңелләрдә булсын hәрвакытта,
Изге җаннар, алар – Әңкәйләр!

Күңел карыша

Ишек шаку ишетелер кебек,
Уйга батып кайчак утырсаң.
Юл сандыгың авыр булыр микән,
Хәтирәләреңне тутырсаң…

Юлга чыгасылар була икән,
Йокы керми андый төннәрдә.
Юлсыз булмый, кеше гомерләре,
Шул юлларда үтә көннәрдә.

Юллар бетми җирдә яшәгәндә,
Чарасызлык, юлсыз калулар.
Кайчагында бәлки кирәктердә,
Тәрәзә hәм ишек кагулар…

Язмыш кызык, читтән караганда,
Картлык килә, күңел карыша.
Сәләм биреп, тәрәз шакысада,
Күрмәмешкә аны сабыша.

Сабыйлыкка кайчак бирелепме,
«Мәм мәм» ашыйм диеп аклана.
Көзләреннән шулай качмак булып
Ялгышулар әллә… башлана.

Йөрәк тибә

Йөрәк кеше өчен яшәү нуры,
Әллә тибә, әллә яна ул…
Чыгып очам диеп, кайвакытта,
Кошка әйләнеп канат кагамы ул.

Нигә яна, кемнәр белә ала,
Янада ул яна …туктамый…
Алай озак, бердә туктамыйча,
Учактарда алай ут янмый.

Ниләр яна, әллә хисләр яна,
Ялгыш булган бәлки хыяллар.
Буяулары яна, купшы итеп,
Артык чуар итеп буялган…

Әллә янып, әллә тибеп шулай,
Төннәрендә, шулай йокламый.
Ул туктаса, аңлап ни буласын,
Шуңада ул тибә туктамый.

Ул кояшы кебек зур галәмнең,

Җан дигәннең булу халәте.

Аллаhының олы бер хикмәте,

Җан иясе булу сәләте…

Җирдә

Җирдә тормыш, аның туфрагында,
Аерылмыйча… кеше гомере…
Күккә никтер hаман омтылабыз,
Аңласакта мөмкин түгелен.

Җирдә байлык- кеше кызыкканы,
Күктә ниләр табып була соң…
Әллә өмет итеп күберәкне,
Кулларыңны сузып торасың…

Әллә кызыксынып, уйланулар,
Шунда тарта микән күңелне.
Буш hавада… коры бушлык кына,
Кеше өчен …анда түгелме.

Буй житәрлек берәр әйбер бармы,
Канатларың бармы очарлык…
Күтәрелеп җирдән чакырымнар,
Болытларга җитеп… кочарлык.

Җирдә безгә урын, жирдә генә,
Җир өстендә барсы бирелгән.
Кунуннарын шуның үти алып,
Яшәү өчен җиргә киленгән.

Җир анада диләр кайвакытта,
Аналардай аннан туенгач…
Аңлауларда бәлки кирәк булмас,
Куенына аның сыенгач…

Берсен

Берсен сайлау кирәк… берсен,
Кайсы килә ала кулыңнан…
Язганыңны кабат укыйсыңда,
Язасыңда килми соңыннан.

Акыл сатучылар дөнья тулы,
Күп сөйләүче, үзе тыңламый.
Җырчыларны хурлап яшәүчеләр,
Ялгыз чакта хәттә җырламый.

Остаз сүзе кайчак туры килми,
Эшкә өйрәтүче, эшли белми.
Кеше дәвалаучы табибларда,
Юктан гына, кинәт каты чирли.

Хата ясый кеше гомер буе,
Шикле эшне, эшләп алыйм дип.
Эзләгәнен кеше таба алмый,
Язмыш юлын күреп калыйм дип.

Кабатлаулар кирәк, яхшылыкны,
Асылларын әгәр аңласак…
Үзең өчен закон язып булмый,
Булганнарын үти алмасак…

Кышлар җитә, вакыт табып булмый,
Җәен әзерләргә чананы…
Яшибездә кебек… исраф күп,
Белмәгәнгә ахры чаманы.

Үлчәм

Үткән гомер сүнәр учак түгел,
Кеше җирдә янган йолдыздай.
Якты юлы шуңа сызылып кала,
Бер гомердә, тик бушка узмай.

Галәм үлчәмендә, күк йолдызы,
Акыл җитми барыбер аңларлык.
Кешеләргә башка үлчәм җирдә,
Бер береңне шуңа санларлык.

Галәмнәрдә йолдыз борчак кадәр,
Тыныч яши алар… җемелдәп…
Галәм тыныч, төнен чыгып тыңла,
Таба алмаслык, дөрес сүз эзләп.

Сирәк мирәк йолдыз атылганга,
Азаямы күктә йолдызлар.
Кемнәр аны саный ала икән,
Күк йөзендә күпме йолдыз бар.

Йолдыз эзе калды әллә миндә…
Төнге йолдызларны күзәтеп.
Галәм көчен, кеше язмышында,
Берничектә булмый үзгәртеп.

Дөнья бер

Кеше саен аеырым дөнья булмый,
Бер үк була закон, кануннар.
Кеше белән кеше аермасы,
Язмышларга гына язылган…

Гаделсезлек сине борчый икән,
Уйлап кара килгән юлларын.
Үзе эзли, кеше сайлый ала,
Язмышына кирәк булганын.

Язмышларга җиңел караганда,
Өмет итеп әкият – дөньялар.
Ник сырларга булган хыялларны,
Бер генә бит җирдә… дөнья бар..

Хыял белән тормыш ерагая,
Кануннарны начар белгәндә.
Белгәннәрен начар үтәгәндә,
Кайвакытта аннан көлгәнгә.

Килмәс кебек вакыт, килә житә,
Җавап дигәннәре чорларның.
Үлчәүләргә салып карар өчен,
Җир йөзендә кылган… булганын.

Сүзләр

Әй бу сүзләр, ниләр генә кылмый,

Күңелләрне ничек яралый…

Ачу белән бергә туган сүзне,

Уйламыйча әйтү ярамый…

Сүзләр генә дибез кай вакытта,

Ә алар бит, күңел карашы.

Шул карашың сиңа маяк булып,

Ул юллардан алга барасы.

Сүзләр алар, салган күперләрдә,

Җимерелгән йортлар гaйләләр.

Алар әле тормыш законнары,

Дөрес юлдан безне әйдәгән.

Буш сүзләргә вакыт исраф булса,

Авырлары, җанны яралый…

Яралы җан, ялгыз җафалана,

Бер эттә аны, килеп яламый.

Кеше булып калу кыенырак…

Ходай биргән безгә телләр бар.

Яра салмый, яра алмый калган,

Белмим, бу дөньяда кемнәр бар.

Табиб

Сырхаулык килгәндә,
Бик кирәк шул табиб.
Беренче табибны…
Күңелдә без табыйк.

Ул hәрчак сиздерә,
Кирәктә… кисәтә…
Үз күңелең, ул табиб,
Ни генә дисәктә…

Өйрәнә алып без,
Күңелне тыңласак.
Үзеңә булсада…
Битараф булмасак.

Кем бердәм

Бердәмлектә була диләр көч…
Кемнәр белән кемнәр берләшә.
Ярышларда, олы байлык өчен,
Бересеннән берсе көнләшә.

Бердәм сайлаучылар, сайланучы,
Берсе халык, берсе көтүче.,,
Халык хезмәтчесе, ул халыкны,
Көтү диеп мыскыл итүче…

Кабат кабат, нигә сайларга соң,
Бер алдаган икән инде халыкны.
Алар хәтерләтә… шулай яшәп,
Бакчасында кергән тавыкны.

Нигә кирәк әгъзә булган өчен…
Сайлансыннар, кеше булганнар.
Член булып кына йөрмәгәннәр,
Кеше өчен эше булганнар.

Авыр шул ул сайлап ала белу,
Андый хокукларың булсада.
Җиңел юлда алданулар көтә,
Читтән матур булып торсада.

Гомерлеккә нигә сайлау кирәк,
Бөтен эше, ыштан туздыру.
Бердәмлек ул халык өчен кирәк,
Халык эше сайлап уздыру…

Бүгенгедәй вакыт

Үткәннәрне күпме уйласакта,
Алар кала барыбер искечә.
Үзгәрмичә кала тормышларда,
Киләчәккә, уйлар күчмичә.

Бүгенгесе мөhим иртәгә өчен,
Иртәгәгә… булып үткәннәр…
Үткән, бүген, алда киләчәкләр,
Тезелешеп шулай киткәннәр.

Киләчәк ул була; булмый калмый,
Ләкин менә… нинди була ул.
Гамәлеңдә булган теләк булып,
Күптән… сине көтеп тора ул.

Буш теләкләр үкенечле түгел,
Алардан соң… нинди файда бар.
Үзгәрешләр өчен иң уңайлы,
Бүгенгедәй вакыт кайда бар.

Бөре булса, ярып яфыракларын,
Орлыклардан уңар игеннәр.
Киләчәкләр безгә тоелырлар,
Кайткан кебек бәхет иленнән.

Үз кулыңда кебек язмышларың,
Ул сакланса күңел түрендә…
Киләчәккә хыялларың итеп…
Язылсалар әгәр бүгенгә.

Нигә таллар

Гомер буе, таллар якын никтер,
Туган якның әллә тамгасы…
Әллә шуннан юллар алгангамы
Безгә биргән тормыш арбасы.

Таллар белән хәттә сөйләшәбез,
Сәләм көтеп, юллап сәләмнәр.
Җәйге таллар башын иеп Сөнгә,
Көзне менә тагын сәләмнәр.

Талдан үреп салган күпер кебек,
Алар тора hаман юлларда.
Туган якның матурлыгы калыр,
Сөн буенда таллар булганда.

Үз җылысы була hәр төбәкнең,
Җырлар туа атап талларга.
Сагынулар басылырлар кебек,
Карый алсаң бөдрә талларга.

Таллар өчен җәйләр уңай вакыт,
Матурларга елга буйларын…
Сәбәпләрен таба алмасамда,
Ә талларга, кайта уйларым.

Иң олы сүз

Олы сүзләр, матурлары күпме…
Иң зурысы нинди сүз микән?
Җавап эзләп шушы сорауга,
Уйлар белән мин ерак китәм.

Нидән башлана соң гомер башы,
Ничек килдек без бу җиhанга.
Нинди сүзне җиңә алмас иде,
Калган барсын бергә жыйсаңда.

Нинди сүзне иң беренче әйттең,
Кемнәр бирде йөрәк җылысын?
Догаларын кылып синең өчен,
Табар өчен юлның турысын.

Истән чыкмый торган сүзләр бармы,
Башка андый… тормыш юлында.
Кеше булсын диеп тырышучы,
Барлык килгәннәрдән кулыннан.

Бер вакытта алар синең өчен,
Үпкәләрлек сүзләр әйтмәйләр…
Күңелләрдә булсын hәрвакытта,
Изге җаннар, алар – Әңкәйләр!

Сафсата

Дөнья матур, кеше мәзәгерәк,
Картаерга бердә теләми.
Сизми кала вакыт үтүендә,
Ул турда ул бердә сөйләми.

Юмарт булам, әгәр баесам ди,
Балаларга байлык калдырам.
Намаз укыйм… пенсиягә чыккач,
Ул акчага мәчет салдырым.

Пенсиягә чыкты… намазы юк,
Ә пенсия… хәер бирерлек…
Вакыт кына hаман табылмады,
Мәчетләргә барып килерлек.

Балаларга вакыт җитмәсәдә,
Оныкларын имеш өйрәтә…
Ә кичләрен чыгып мыштым гына,
Тәмәкесен чыгып көйрәтә.

Ни әйтергә оныкларга карап,
Вәгъдәләре, кала онытылып.
Бер адымны башта атламыйча,
Бер каяда булмый омтылып.

Кеше җан иясе жир йөзендә,
Өстәп биргән Аллаh акылны.
Аңлар өчен, аера алыр өчен,
Азны, күпне, ерак, якынны.

Караңгылык

Билгесезлек эзе, караңгылык,
Күренмичә калган юллардай.
Яшерелгән кебек офыкларга,
Булмаганда кебек, еллардай.

Язмыш юлы караңгыда була…
Кайвакытта ачылып яктыра.
Караңгыдан караңгыга кадәр,
Омтылып яши кеше, яктыга…

Яктылык бит күзләр өчен булып,
Күңел өчен әгәр булмаса…
Билгесезгә барсы әйләнә бит,
Түрләренә кадәр узмаса.

Кыйбласыз калган юлчы нишли,
Кая барганын ул беләме…
Караңгылык аңа бүләк итеп…
Язмыш сыный, әллә көләме?

Аңлашу

Озын гына гомер юлы үтеп,
Бүген генә әллә аңладым…
Бик күпләре күрә алганнарның,
Үзем белән бергә барганын.

Истә калмагандай, югалгандай,
Эзсез генә аткан таңнары.
Кирәкләре… артык кирәкләре,
Күренмичә артта калганы…

Зарланулар булган аңламаудан,
Алданулар булган – наданлык.
Әллә терәк… әллә теләк булмый,
Киңәш сорар кеше табарлык.

Дөнья сынаулары төрле була,
Кызык, тамаша, я еларлык…
Аңлый алмый, сынау икәнлеген,
Җаннарыңны тәслим кыларлык.

«Тупик» кебек алда юллар бетә,
Менә шунда булган алдану…
Ак, караны бергә бутау – гөнах;
Ерак бабайлардан калган ул.

Әрәм булган шуңа күпме вакыт,
Күпме савап бирә торганы…
Гомер юлын шулай үткән өчен,
Безгә тиеш – бүген булганы.

Хәтердәме

Озын гына гомер юлы үтеп,
Бүген генә әллә аңладым…
Бик күпләре күрә алганнарның,
Үзем белән бергә барганын.

Истә калмагандай, югалгандай,
Эзсез генә аткан таңнары.
Кирәкләре… артык кирәкләре,
Күренмичә артта калганы…

Зарланулар булган аңламаудан,
Алданулар булган – наданлык.
Әллә терәк… әллә теләк булмый,
Киңәш сорар кеше табарлык.

Дөнья сынаулары төрле була,
Кызык, тамаша, я еларлык…
Аңлый алмый, сынау икәнлеген,
Җаннарыңны тәслим кыларлык.

«Тупик» кебек алда юллар бетә,
Менә шунда булган алдану…
Ак, караны бергә бутау – гөнах;
Ерак бабайлардан калган ул.

Әрәм булган шуңа күпме вакыт,
Күпме савап бирә торганы…
Гомер юлын шулай үткән өчен,
Безгә тиеш – бүген булганы.

Бүген шулай, ә иртәгә…

Без яшь чакта, шулай иде диеп…
Кышлар суык, җылы буранлы.
Бизеберәк искә төшерәбез,
Әллә кайчан инде булганны.

Әйбәтерәк идек, тырышырак диеп,
Үзебезне әллә алдыйбыз…
Яңа буын шундый булмаганга,
Без гаепле… аңлый алмыйбыз.

Дин ирекле, намаз укучы юк,
Хәмер хәзер дару шикелле…
10 фермадан ике фермер калды,
Калганнары тармар ителде.

Ат сагынып яшәп булмый хәзер,
Кеше саен «100 ләп» аты бар…
Йортлар – клуб, анысыда аз булса,
Берәү түгел ике каты бар…

«Атсыз арба» белән урам тулы,
Киң юлларда, озын «бөке"ләр…
Килә икән акча хәкимлеге,
Киләчәккә ниләр көтүләр…

Без кем идек… шунда беленердә,
Киләчәккә салган бу юллар.
Аклануга охшаш нотыкларың…
Кемгә якын булыр, кем тыңлар?

Башын иеп халык яшәми

Булсаларда төрле холыклылар,
Күп кешегә коллык мәсхәрә…
Күбәйсәләр башын иючеләр,
Халык өчен авыр мәсьәлә…

Ирек сүзен кеше аңламаса,
Булганында тотып сатмаса.
Көрәшүдән файда эзләмичә,
Үзенекен генә сакласа…

Күләгә я, җылы урын эзләп,
Тере булып… халык булмасак.
Берәм берәм безне манчыганда,
Читтән курыкып карап тормасак.

Ялагайлык, сатлык, битарафлык,
Чәчәк ата әллә яңадан…
Табигатьнең әнә, матурлыгы…
Урманнарда.. кинәт яналар…

Кеше белән кеше аерыла…
Җыйган малын дәүләт итмәкче.
Акылына күрә… хыяллары…
Үзе белән алып китмәкче..

Сугыш бетми нигә җир йөзендә,
Череп баеганнар бетмичә.
Үзе теләп алар китә белми,
Бергәләшеп «ярдәм итмичә»…

Көз кыш түгел әле

Уйландыра торган вакыт килә,
Көзләр белән алар парлашып.
Җәй көннәрен ничек утырасың,
Үзең белән үзең аңлашып…

Көз сүзләре үзе шулай микән,
Хис уйларны куа уята…
Гомер буе моңсу яшәгәнне,
Көзләр килеп бераз юата.

Кеше иярә инде, өйрәнгәнгә,
Уйлап тормый, соңгы булмаска.
Өметләнеп ышанудан бәлки,
Үз фикерен җыеп тормаска.

Көзләр килеп, сискәндерер әле,
Алда суык кышлар көткәнгә.
Ишек шакып гомер көзләредә,
Бушка кебек, җәйләр үткәнгә.

Гомер көзе диеп әйтелгәндә…
Кышлар ничек булыр, гомернең.
Суыклары, ачы бураннары…
Искә төшерер, көзен бүгеннең.

«Сары кое» чишмәсе

Исемнәре сары кое,
Чишмә булып ага ул.
Коеда ул, чишмәдә ул,
Агада ул… ага ул.

Тамчылары – чык бөртеге…
Бәллур кебек күренә.
Сары алтын түшәлгәндәй,
Ул чишмәнең төбенә.

Сулар алучы аннан юк,
Ерактарак ага ул…
Берәр тапкыр суын эчсәң,
Гел исләрдә кала ул.

Сары кое, төбе сары,
Салкын аның сулары.
Агуларын туктата алмый,
Кышның суык бураны.

Ялгыз була матур чишмәләрдә,
Тыныч кына алар агалар…
Сары кое кебек, моң-суланып,
Бер үзләре шулай калалар…

Үз юлыңда

Яшибездә… гомер уза,
Түзсәңдә түзмәсәң-дә.
Барыбер, була алмый…
Күрсәңдә, күрмәсәң-дә.

Өйрәтә тормыш, сорамый,
Белсәң-дә, белмәсәң-дә.
Бер җиреңдә кими алмый,
Зарланып йөрмәсәң-дә.

Иманлы кеше була алмый,
(Аллаhым) димәгәндә…
Сәҗдә кылып карышында,
Башларын имәгәндә.

Ялварулар кирәк булмый,
Кайгылар килмәгәндә…
Иман юкка, оҗмах сорау,
Оялмый… җирләгәндә.

Күңелләрнең чуарлыгын,
Яшереп буламыни…
Урысчаны татарчалап…
Ул безгә йола мени…

Үзең инде, адашсаңда,
Башкаларны бутама…
Тәмугкада, җәннәткәдә,
Һәркем, үз юлын таба.

Кесә тулгач

Берәү мактый, берәү хурлый,
Интернет туганнан соң.
Чыбыксыз телефон белән,
Кесәләр тулганнан соң…

Әнидә дә, әбидә дә,
Күзлекле бабайда да…
Урамда сәпиттә йөргән,
Биш яшьлек малайда да.

Интернет, дөнья инде ул,
Аермасы …онлайн.
Телефон аша үз ишен…
Эзләп тапмый калмай ул.

Китапта бар, хисапта бар,
Олы, олы, чүплекләр…
Ләкин эзләп йөремәсәк,
Җүнле әйбер чүплектән.

Дөнья чиксез булган икән,
Монда барсы «кесәдә»…
Бөтен байлыгың шикелле,
Комачаулап йөрсәдә.

Замананың бер нигъмәте,
Аңлап әгәр куллансак…
Андагы гaйбәтне сатып,
Гaйбәтчеләр булмасак.

Бүгенге заман

Фикерләрнең туа төрлеләре,
Дөресләре белән ялгышлары.
Дөрес диеп уйлап, уйдырманы,
Кемнәр генә микән ялгышмады.

Белгәннәрең якын, дөрес кебек,
Белмәгәннәр ялгыш юллардай.
Андыйларга әле күңел тартмый,
Башкалары көтеп торгандай.

Кабул итү кыен, яңалыкны,
Аңлау өчен авыр булганда…
Кирәк түгел кебек бер ни башка,
Үзгәрешләр булмый торганда.

Юллар үзгәрештә, хәрәкәттә,
Кичәгеләр бүген ярамый…
Алда буласылар, яңа халәт,
Туган фикерләргә карамый.

Алда үзгәрешләр, тизләнешләр…
Җиhан шулай бик тиз үзгәрә.
Ашыгырга түгел, житешергә,
Аңлаткандай, куша безгәдә.

Күңел түре

Күңел түре нинди сүзләр өчен,

Ничек сайлап, анда җыя ул.

Авырлары, җылылары белән,

Бер урынга ничек сыя ул…

Башка урын әллә булмаганга,

Бөтен булган шунда туплана.

Тормыш ядъкәрләре булырдае,

Үпкәләрлекләре …юккада…

Кайсылары күбрәк булугамы…

Шуңа әллә күңел үзгәрә…

Күтәрә алмый башлап авырларын,

Күңел төшә… гади сүзгәдә.

Күңел киңлекләрен кемнәр белә,
Бәлки анда урын җитәрлек…
Хисләреңнең сайлап алынганын,
Күңел түрләрендә итәрлек…

Белеп бетерә алмаслык хәзинәсен,
Җыеп бара кеше күңелгә…
Иң… Иң… дигән… каты, йомышагы,
Урын таба күңел түрендә.

Көзең кебек

Бара бара, юллар артта кала,
Килеп житте менә көзләрдә.
Урамда да әнә көзләр йөри,
Охшаганнар минем көзләргә.

Әллә мине якын иттегезме,
Көзләр, көзләр, әй сез көзләр…
Сезнең белән ахры калам инде,
Качып булмас инде хәзер сездән.

Сары яфрак, чакыру билетыдай,
Кемнәргә соң алар тарала.
Җылы җәйләр үтеп кителгәндә,
Көзгә иярми, кемнәр кала ала.

Көзләр алар салкынырак инде,
Җитәр микән аның җылысы.
Бүгенгенең, калган юлларыңның.
Көзләре аның… хәзер олысы…

Фасыллары елның кабатлана,
Тәңгәл кебек хәзер, көзләрдер.
Елның язы әле килер диеп…
Өметләнеп карый күзләр гел.

Хушлашу

Әллә киттең, әллә кайтып киттең,
Моңнар булып безнең яннардан…
Шигырләрең калды тамып-тамып,
Ядъкәр булып синең җаннардан.

Эчкерсезлек кемдә булыр инде,
Синдә булган кебек ачык йөз…
Онытылмый сакланырлар әле,
Шигырьләрдә калган моңлы сүз.

Күңелеңне салдың ул юлларга,
Укыганнар күрми калмаслар…
Синең язган бәдрә талларыңда,
…Сине сагындыра алмаслар…

Син китәсең шигырьләрең әле,
Хисләреңне искә тәшерер…
Яратуны, сагынуны саклап,
Безнең күңелләргә күчерер…

Хуш бәхил бул… Изгелекләреңә,
Сиңа бездән барсын догалар.
Ихласлыкта булган бар теләкләр,
Язылганча… кабул булалар.

Гомер узу

Гомер узу… гади картаюмы,
Яшь чакларны сөйләп моңлану.
Искә алып кайбер мизгелләрен,
Бер ялгызың гына… елмаю.

Кабатланмас булу үткәннәрең,
Синең өчен түгел яңалык…
Күмер җылысында яшәгәндәй,
Учаклар юк… кабат ягарлык.

Өлгемәдем, диеп уйланулар,
Акланулар гына шикелле.
Вакытлары күпме… артта калды,
Нинди озын юллар үтелде.

Офтанулар, үкенүләр түгел…
Бары алар …эчке уйларың.
Язмыш сиңа тиеш булганнарын,
Юлларыңа чыгарып куйганын.

Күрә алдыңмы икән барысында,
Синең өчен язмыш биргәнен.
Аңлый алып, нинди асыл белән,
Кешеләрнең җиргә килгәнен…

Кунакмы без… әллә була алмадык,
Әллә булдык артык hавалы…
Саваплары – дарулары булган,
Ала алдыкмы җирдә дәваны?

Агыда карасыда

Җиңү килми көрәшләрдән башка,
Авырлыксыз килми җиңеллек.
Омтылышлар нәтиҗәләр бирсә,
Күңелләрең белән сизерлек…

Сагынулар булмый, тигез җирдә,
Ераклашу әгәр булмаса…
Ишетергә, хәтер яңартырга,
Моң жепләре җирдә тынмаса.

Юллар салынылар, табылалар,
Күңел тарткан якка hәрвакыт.
Иртәгәгә калган ерагая…
Көн саен бит шул үк бер вакыт.

Агасыңдыр кебек, онытылып,
Тормыш елгасында уйларсыз.
Төшләр аралашып өнең белән.
Таңнар кебек, шаулы туйдан соң.

Ялгышулар, хата, алдашулар…
Тормыш өчен барсы чынбарлык.
Тотып карап түгел барысында,
Элек, зирәк кинәш тыңларлык.

Йолаларда, гореф – гадәтләрдә,
Мәкаль, вәгазь күпме язылган.
Тоеп барыр өчен күңел белән,
Күпме юллар әзер, салынган.

Язмыш борганда

Булмый ялгышларсыз, була алмый,
Алар синең алда юлларың.
Авырлыклар, сынауларың синең,
Егылмыйча үтә алганың.

Егылмыйча гына түгел, адашмыйча,
Сабак алып инде үткәннән.
Кабатламый кире юл кебекне,
Бүген өченнәре, беткәннән.

Юллар алар әйе, алдавыч шул,
Алданулар җирдә җитәрлек.
Дөрес барам диеп барганда да,
Сизмичәдә, читкә китәрлек…

Олы юллар, туры юллар күпме…
Борылмасыз юллар буламы.
Синекеме …әллә олы чакыруда,
Аянычлар көтеп торамы…

Кызыкта ул, кызганычта кебек,
Билгесезлек алда булганда.
Буйсынасың язмыш тәэсиренә,
Борылганда… яки борганда.

Шуның өчен гыйлем безгә калган,
Тормыш итеп, ничек яшәргә.
«Уф Алла…» диеп офтанырга түгел,
«Аллаhым» дип көндә дәшәргә.

Тау башыннан

Күперләрен чыгып Сөн елганың
Тауларына менеп булган чак.
Петртаудан түбәннәргә карап,
Агыйдельне, Сөнне күргән чак.

Күз күреме кадәр җәелеп киткән,
Таныш таллык, күлләр, болыннар.
Агыйдельне кара, ничә тапкыр,
Уңга, сулга таба борылган…

Туган җирне инде «күреп булмый»,
Яшеллекнең калган… эчендә.
Карлар яугач кышын карау кирәк,
Ачыгырак күрү өченгә.

Тау башында, бөтен дөнья ачык

Дүрт ягыңа карый алырлык.

Төнге күктә йолдыз күплегедәй,

Меңәр таныш урын табырлык.

Матурлыкны күрә алучылар,
Аны табып, күреп соклана.
Уфага дип юллар тотучылар,
Тау башында бик еш туктала.

Башка таулар җирдә булсаларда,
Күренми шул андый офыклар.
Шуңда тула, түгелердәй булып,
Күңелеңдә булса бушлыклар.

Пир амида

Мең ел буе ирек бирми,
Пирамида серләре…
Хәким белән янәшәдә,
Күпме байлык күмгәне.

Кагылмаска диелсәдә,
Чокыйларда, чокыйлар…
Еллар буе" серен ачып»,
Язуларын укыйлар…

Авырулар куркытмыйлар,
Кисәтеп язылганнан…
Аңламыйча ни буласын
Мәеткә кагылганнан…

Байлык урыны шундамы?
Ул заманнар үткәнме…?
Пирамида серен белергә,
Теләүчеләр беткәнме?

Пирамида мираж кебек…
Җир өстендә чокыр ул.
Берәү төзер… Алданганның
Барысында йотыр ул.

Лөгать юкта

Ахырысы тәмам адашабыз,
Юлларында түгел, уйларда.
Пандемия бөтен өлкәләрдә,
Акыл җитми кебек уйларга.

Барысында күреп булмасада,
Күргәннәре уйга салырлык.
Ниләр белән мәшгуль кеше бүген,
Күпмеләре лөгать табырлык.

Әсир итте, акча акырынлап,
Колы булдык… инде беләбез.
Акча бетсә, утлар, газлар сүнсә,
Барып җитәр җирне күрәбез.

Саттылармы безне шулай алдап,
Үзебезме әллә сатылдык…
Мөмкинлекләр көндә кимеп бара,
Тыныч кына яшәп ятырлык.

Запас җыеп була алыр микән,
Белә алмасак күпме кирәген.
Алдау чире басты дөньяларны,
Табып булмый дөрес дигәнен.

Тирән сазлык кебек бүгенгеләр,
Чыгар юллар алда күренми…
Тулып ашты «бәхет савытлары»,
Ничек тора hаман түгелми…

Хәлләр ничек?

Хәлләр ничек дибез, сәләмләшеп,
Очрашкәнда, яки күрешкәндә.
Кешелекнең, олы билгесе ул,
Кеше хәлен кеше белешкәндә.

Аллаhка шөкер диеп әйтәсеңдә…
Тезәсең… булган калганнарын
Күргәннәрне, өстәл белгәннәрне,
Дөньяларның ничек барганнарын.

Хәлләр көзләр кебек урыны белән,
Яңгырыда китә сибәләп…
Кояшыда бераз чыгып ала…
Әллә кайдан сәләм биргәләп,

Көзләр кебек, җир байлыгы кебек,
Җыелганнар күңел түрендә…
Хәлләр ничек диеп сорый алыйк,
«Көзләр» күрсәк, кеше йөзендә…

Кеше хәлен, кеше белә алу,
Әйбәт гадәт, ягъни әдәп ул.
Яхшы мөгәлләмә, кеше ара,
Саклый алыр өчен сәбәп ул…

Сәер булу

Сәер булу кирәк бу тормышта,
Хыялларың ашса чигеннән.
Котыласы килми яшәгәндә,
Киң таралган нәфес чиреннән.

Акыл кирәк, бик бәләкәй генә,
Кулга тотып акча санарлык.
Сукыр булу, телсез булу кирәк,
Икмәк кирәк, бер көн кабарлык.

Көлү кирәк, тотып җылар чакта,
Җылый алу кеше көлгәндә.
Сәерлегең сине «бизәп» торсын,
Кеше арасында йөргәндә.

Кабатлада кеше кыланганны,
Була алырсын «Кеша», попугай.
Корт чактырып конфет суыргычны,
Шаккатырлык итеп матурай.

Мәзәк ясап күрсәт талантыңны,
Шәрәләнеп йөре… урамда.
Танылырсың үзең кебекләргә,
Караучылар бик күп булганда.

Ялган сөйлә, кеше ышандырып,
Ышанмаган кеше, җүләр дип.
Бурычлар җый белгән күргәннән,
Хөкүмәт бар, әле түләр дип…

Сәер тормыш, олы әкәмәттәй,
Сәер җаннар бүген ярыша…
«Хәерлегә булсын» дию кала,
Күпләр әле, шөкер… карыша.

Биектә

Син килгәнгә көзем борчылмадым,

Көттемдә диеп алай алдамыйм…

Кайгырудан ниләр үзгәрә соң,

Курыкканнарны мин, аңламыйм.

Көзге кебек чагы гомерләрнең,
Көзгедәге кебек сүрәтең…
Ачык китап кебек үткәннәрең,
Юк битләре… алда күрәсең.

Бер калкулык кебек бу вакытлар,
Уч төбендә менә, үткәннәр…
Таулар әзләп йөргән сукмакларың,
Тыкыраеп күптән беткәннәр.

Адашырлык инде юлларың юк,
Үткәннәрең синең – кыйбылаң.
Күтәрелгән шушы биеклектә.
Тора алсаң тыныч уй белән.

Кеше хисе канат өсти бераз,
Азга санар үтеп булганын…
Онытыр ул, офыкларга карап,
Тау башында инде торганын.

Без бул… бүл…

Чарасызлык урап ала кебек,
Ни кылырга кеше белмәсә.
Курыкулар шикләнүләр белән,
Барыр юлын алда күрмәсә.

Аңладылар кебек күпләр инде,
Ялгыш юллар белән барганны.
Алтын балык диеп хыялланып,
Ярык тагарактта калганны.

Сатып алып, нинди бәхет була,
Кемдер саткан, күптән гөнаhта.
Алыш биреш түгел, кара алдау,
Алып килә безне гөнаhка.

Шәмнәр януына омтылабыз,
Яңа кыйбыла тапкан шикелле.
Иман ерак, кыйбла җуелганда,
Әйбәт яшәп булмый бит инде.

Дус булаек, бай яшәек диеп…
Башка теләк әгәр белмәсәк.
Гомер буе чокыр чокыгандай,
Күңел буш икәнен күрмәсәк.

Бәхет хисен, күңел тоймаганда,
Оялмыйча, йөрсәк шатланып…
«Алга» диеп нигә кычкырырга,
«Агач атка» менеп атланып…

Бал корты

Бал кортлары яши янәшәдә,
Үрнәк булып хезмәт юлында.
Балын җыя, очып чәчәкләрдән,
Берни булмасада кулында.

Ничә чакырым юллар оча алып,
Бер тамчысын балның табырга.
Үз гайләсен шулай туйдырырга,
Кыш чыгарлык запас салырга.

Умарталык үзе бер могъҗиза,
Кеше белән алар берләшә…
Алар тырышуын күреп кеше,
Ак көнләшү белән көнләшә.

Кыйммәт дару, тамчысы аның,
Бал телеңне хәттә йоттырыр…
Кешеләргә өлеш чыгаручы,
Башка җан иясе юктыр ул…

Бал кортлары шуңа Көръәндә дә,
Матур итеп язып куелган…
Бүлешкәнгә балын кеше белән…
Үзләредә балдан туенган.

Барысы алда

Башы була юлның, сукмакның,
Эшнең, сүзнең… бөтен гамәлнең.
Яңа көннәр, яңа еллар, айлар,
Тормыш барышында әдәмнең.

Тәүге адымнары сабыйларның,

Конец ознакомительного фрагмента.

Текст предоставлен ООО «ЛитРес».

Прочитайте эту книгу целиком, купив полную легальную версию на ЛитРес.

Безопасно оплатить книгу можно банковской картой Visa, MasterCard, Maestro, со счета мобильного телефона, с платежного терминала, в салоне МТС или Связной, через PayPal, WebMoney, Яндекс.Деньги, QIWI Кошелек, бонусными картами или другим удобным Вам способом.