 .  , 2- 
 


     , 2- ,      1965 .       :           .       ,   ,      ,       .    130-   .





   

 , 2- 



 



  , 2026



ISBN 978-5-4474-1956-1

     Ridero







21        .  2024    ,                       ,       .      2022-  2024- ,  , ,              ,        .



    2025 ?

9  2025      80-     ,   ,   2       7  2025     130-           ,     .                             ,           1895     .



               :           .     -     ,     ,    ,    ,          ,        .




 1. 2637 .  . .  1000 .

       





1.1. 


       ,  .    ,        ,       .   ,       ,   :

    ,             Zevs (.    )     -     1514   . .

            24   . .

                7   . .



   (   )   . . elektron       .            gintaras (.),           ,       .

,              ,              .          ,       ,   . .           .

 ,       ,          .     ,   7   . .,     .

      (ambra  .)  ,     (1 ),          .

         .




1.2. 


            (    magnyz   )         .           ,       [1]:

  2637   . .    - (26972597   . .)   (?)  ,   ,       .

1110   . .           , ,  ;           .

1022   . .               ,       .



             ,          .   20-  [2]        (15401615)             (  2   . .)     (  2379 .     )      ,            ,       .    ,  ,   ,  ,           1012 .  . ., ,         . .       1500  .



 7 .  . .     (  )    ,          [3],         (  624548 .  . .):



-,  ,  ,    ,      ,  ,    ,    .


        [4]:



     ,       ( );         (),       (),   ().


    (79 .)     (    )  1000- ,    11              .




1.3.  


                . .  .         1936 .     ʸ,  1940 .         Im verlorenen Paradies: 9 Jahre Irak. ,   ʸ,                     0,82,0 .        3   . .  ,   ʸ      ,       (          , ,  ,   ,   ,        . .).  ʸ       [5].






. 1    [5]




 2. 1000 .  1599 .

    





2.1. 


      1015          :

,   ,   ;

,   ,        .

       ,                ,        .

 ,           ,      :



   I  ,     ,               .                .          1242 .   ,             ,   ,     . , ,    ,        ,              .          (1181),   ,       ,  .             ,       1302 .          . [11].





1200 . 


 1200 .        De naturis rerum (  )      (11571217 .).      ,            . [6].



      :

1204 .     (11651240 .);

1205 .     (11841210 .);

     122044 .    (11901264 .).




1269 . 


 1269 .      Epistola de Magnete        (  1269 .).           ,        (. 2)    .       ,             ,     .  14     30     ,         Epistola de Magnete       1558 .      300 ,   , . .           1600 .        (15441603 .), , ,    .   400       ,   2005 .                    (     ).






 2.          , [7]



 1269   1600    -      .              .       ,                  .        ,    :

          ;

        .




1492 . 


,   1492 .   (14511506 .)              ,     ,    ,     .                      1530 .




1544 . 


   , ,      (14891564 .) [8].  1544 .  ,  4           (!),        0,9 .       ,   1590 .        ,          .




1576 . 


 1576 .              .  1581 .      The newe attractive:   : [9].           ,        .          71  50 ,             (. 3)           .              .






 3.          [9].




2.2. 


,          1000  1599 .  .         [2]   ,              .




 3. 1600 .  1699 .

       





1600 . 


1600 .         .         .



,  (Gilbert, 15401603)       I.        .  : De magneto magneticisque corporibus et de magno magnete tellure   ,  1600 .    ,           ,   .   ,         ,              .      .   : De mundi nostri sublunaris philosophia nova (., 1651).    , .         [2].


                 ,     ,     .                ,                   .      4.






 4.     



        ( ,     ,    )         ,   ,  ,    ,    .     ,       ,      .   ,    ,       2 .           ,   , ,   , ,    .            , ,    .   ,        ,      .       ,     ,    ,      ,   .




1629 . 


 1629 .      (15851650 .)    Philosophia magnetica,        ,      ,           (     ).        ,        (            ),  ,           .




1629 . 


 1644 .     (15951650 .)   Principia Philosophiae,    1-  .         ,         .           (. )        .        ,        .




1663 .  


  1663 .,    10  ,      (16021686),         .  ,        ,      ,    ,        .



     ,  ,     , ,        ,            .          .  -            . ,  ,       ,      ;   ,    ,     .   ,  ,    ,           ,           .       ,          -  ,       .    ,            . [11].


       Experimenta nova,   1672 .,      4,  15.                      .   ,    ,      ,    ,      (. )   .      ,  ,  ,   1815 .              .




1672 . 


 1672 .                 (16271691 .)       .



     .     ,       ,       .    ,         , .        ,  ,  ;    , , ,   ,  ,            . [4].


  (,  )        ,        ,     .   ,   ,        ,    , . .        .




1683 . 


 1683 .    (16561742 .)         ,        167080 .      ,              ,      ,       .   ,    4    ,  .




1698 . 


 1698 .            4-        ,       .  16981702 .       ,                .           1701 .




   13.    45


17-          ,    ,     ,    ,     .             .

18-      .         ,      . , , ,       ,       ,             19- .




 4. 1700 .  1749 .

   ,  ,   ,  





1701 . 


  18-          ,                .  1701 .,  2-     General Chart of the Variation of the Compass       52     52   ,  ,       ,  ,  .           4- .     ,          (17071783),        ,       ,    [11].




1706 . , 


 1706 .     (16661713 .)        ,    ,    ,    .       .    ,    ,           10 ,            (       25.000 ).         ,      .              , ,   , ,       .        ,     17051710 .    .

  (,   .)    18-    ,     .   ,  , ,                  .



   1706 , 17 ,           ,         .          ,     .




1711 . 


 1711 , 8 ,             . ,       (. [13])      8 .



           ;       .           (   ),   :      1711 ,  8 ,      . [13].

   [8 (19).11.17114 (15).4.1765],   -  ,  . ,    ,    -. , ,   . .  , , ,        . .   .  ( . )   . .  ( .)   -   ,      . [14].





1716 .  


 1716 , 17 ,       , , , ,              .       .   ,            ,                .                     (. ),   ,             .     ,                       .              .

:                  .           , . .     ,     (      !).          ,      .         ,  17  1716     .




1724 . 


          .  1724 .     (16751751 .)    Observations made on variation of the horizontal needle at London 17221723.     ,       ,           0,5         .          ,    ,      .




1729 . 


 1729 .   (16661736 .),    ,          .    ,            .          26       .          .  ,       ,    .   ,     ,      30 .          ,    ,       .                   .  ,              (. 1745 .)  . [11, 12].




1732 . 


      17331737 .      (16981739).                     ,      .  ,  ,            ,       1600 . ,     1732 .     .




1740 . 


 1740        (17101761)    ,           ,         ,    .       .         17381749 .,     ,            [11]. ,   ,      (17001770),             (. ).






 5.       [10]



         :  ,    ,   ,    ,     , .    (. 1755 .)     1740         .




1742 . 


 1742          (16831713)   Dissertation concerning Electricity,      conductor    insulator  .           1714              ,          (. 1729 .),       .          ,       .

              , , ,   .           ,    .




1744 . 


         (17071763)       . ,       , ,       , [108].            ,        ,   .




1745 . , , 


 1745 , 18 ,  , ,         ,  1-   ( ).



1745, 18                     . [15].

 ,     -   ,   , I8-  1745 .,      - .           .  ,          .              (. 1740 .)     .        ,     ,   ,    . [16].


 1745     :             (16921761)  ,   ,   ,  ,      .        1746    ,        1745 ,     11  1745          .              ,     .  [11].



 ,       ,     ,     .  ,  ,   .         . [12].





1746 . , 


 1746 .                     .          ,            . [106].         ,      ,          ,  ..  .



 1746 .        ,    ,      ,      ,    ,   . [107].



 1746 .  - ,  ,     1740 . (.),        XV,         180  .        ,           ,    .            ,       . ,       ,           .



  19-            (. 1881 ., 1890 .),             - ,   .




1747 . , 


 1745     (    )      ,      ,     28  1747 .     .   1  1747 .          ,    ,     ,           .  - ,   .

 :



,                 !       !  [17].





1747 . 


 1747 .                ,        ,    ,          [106].      ,      ,      ,    .




1748 . 


 1848           [17]        ,           .




1749 . 


 1849                  .      ,         ,          .                     .  [17].

       .



      1749         .      .  ,   ,      ,       ,  ,  ,     ,     .      , . .  :                   .  ,       ,   .       ,  ,    ,  , ,    ,  . [19]





 5. 1750 .  1799 .

 ,    ,  ,  ,  





1752 . 


 1852                    .        ,   ,   .    ,      . 10  1752                          .         ,    ,      ,            ,    ,      ,         .






 6.      [10]



    ,   :

17  1752 . . .        [10];

18  1752 . . .              -  [13].




1753 . . ., , , , 


17  1753    Scots Magazine ,    C. M.,    .       26- ,     ,             .                 .    C. M.  .       .



              ( 1752 .).             .



12  1753        .  ,     ,       .    ,     ,   ,    ,     .     ,            ,   .     ,      ,      .        ,    ,     ;   ,  ,     .       ,    ,      .      ,    ,      .  ,   ,            . [19]


17  1753        .  ,     ,    ,            .            , . .       [17].



    1   6  1753 . . .             ,      ,     ( ?),             .                    .                      .



           ,    ,    .      26  1753 . . .            [18].    :

 ,   ,            ;

             ,             .



 1753            ,       (17181772)       ,      (   ),       .




1754 . , 


15  1754      , ,    22   (= = 1.8 ). ,          ,   1756       , . .     ,  -     . [11].               15 .  1770           ,     .



 1754         (. 1753 .)    ,     On some new electrical experiments.  ,          ,        . .     .                  (1757 .)   (1759 .)




1755 . 


 1755   , ,    10          .      1755        (17171782).        1766       (17351800),      (        ).




1758 . 


7  1758      (. ),        ,          Sermo academicus de similitudine vis electricae atque magneticae           . [12].  ,       .       ,         1753       .   ,  1758      ,       .




1759 . , 


 1759        Tentamen theoriae electricitatis et magnetismi,           ,  ,    ,   .  1757      ,         (17321796)  ,            .



 (   Aepinus)   ,    (17241802).        ,     -.  175557 .           .  1757 .    .      ,     1798 .       .    : Sermo academicus de similitudine vis electricae atque magneticae (1758;     )  .    .: Tentamen theoriae electricitatis et magnetismi (1759),    .          .      Tentamen etc.                ,    . [4].


           ,              , . . .         1759     .          ,        .            .  ,    1763 ,     1759   ,       ,        .              . . .        .




1760 . 


 1760             .    ,  ,         .         .     .




1762 . 


 1762               ,    .       1813 ,         1831 .            -.  1861     4       , 2   .      10 ,        30!      18-      130 !




1767 . 


 1761      (17331804)    .  1766   ,            . .      .  1767      History and present state of electricity  ,        .  1774          ,        .



 .

             ,    .       ,        1772    .  : -    ,    , , , ,    .      1776        .     .




1769 . , 


 1769   , ,    (17391805)          ,             (-2,06).     ,     (. 1767 .) .



 1769       24-  .



1769, 18                . [15].





1771 . 


 1771         ,         ,                .



1771,             . [15].





1772 . 


 1769 , 23 ,    (17351818)          .   ,   ,     .  1771       ,     ,  1772 .   .        ,     ,        .  [20].






 7.     1772 .,  [20]




1775 . , 


 1775          ,      .             ,           , ,  ,      .  !       ,      .



    ,     .   1775       ,   :

		:
		     

		:
		   .
		    ,   ?
		   :
		 , ,
		, , ,    ?




1777 . 


 1777             ,  ,        ,        .  ,       ,   .



,   (Lichtenberg, 17421799)      ; .  1742. .      .      ,        .  .        . . .  , .     ,         ,    ,    (). [4].





1780 . 


 1780         (1737  1798)  ,       . [21].

6  1780         .

         ,        ,   :

,

,

,

,

,

,

,

,

,

,

,

.




1784 . 


      1750    .        .  1779      (. 1754 .)       ,  1781      .     1784     -  (17361806)     .          1785         .            .




1786 . ʻ 


 1786 , 26 ,           .          ,        1895 .    ,      ,      .




1788 . 


  -         .        ,         .  1789         ,         ,  .      ,      .




1789 . 


                .




1791 . 


 1791                    . [21].




1794 . 


 1794          ,        .



       ,                10  1794 .

       ?   ,    ,          -      .    ,             ,   ,    (   ,    ).            .

            ,    ,       ;       ,            ,      : ,  ,    , , ,     , , , , , , .    , ,   , . .  ,      ,  ;      . [21].





1797 . 


 1797   , ,      .



 (Henry)  (17.12.1797, ,  13.5.1878, ),  .  1832 .  ,  1846     -,  1868  .  ;    -   ( 1871). .   .  1828     ,      . .    (1832)      (1842).          . .     .





1799 . 


 1799   ,        ,    ,    (        )  ,       (. 1780 .)           (),     .  ,        (. 1794 .),          .

   20  1800                .




   45.    68


18-             . ,        ,        ,    ,    , , , ,      .   18-           ,           .      19-          .



19-      ,        ,      ,    ,     ,  ,      .       19   .               . , ,  (  )    ,   .    1618-     .             ,               , , , ,  ,  ,  . .  . .        .       .




 6. 1800 .  1815 .

 ,    ,  ,  





1800 . ,   , 


  19- ,    1799 .,     1-  ,          ,            .     ,    ,  ,   ,   ,   1800 , 20 ,            (       ,   ,     17781820 .).      ,        .     , ,     , . .       ,               ,  ,        (. . ).






 8.       ,  ,  ,     



 1800         , 23  1-                .   1800          ,      ,   1801             .    ,    ,   ,         .         1827        . [11, 12, 15].



       ,        ,         .  7   ,  1793 ,     (17651863)           Experiments and Observations on the Influence lately discovered by M. Galvani, and commonly called Animal Electricity,           ,       ,   ,    ,               [11].

       ,   ,       ,            ,         (      ). [10]. (       ).



    1800 ,     ,   ,         [11, 12, 22, 23]:

30  1800      (17531815)       (17681840)        .                    ,    ,       (!) ,   .           ,          ,           .   ,     ,     .



  1800      (17761810)       ,      .



 1800        (17781829)        .     ,    ,  ,  ,            ,   :



 ,  ,    ,             . [24].





1803 . 


 1803    -    (17611834)           .              ,             80  (!!!).  1887             ,        ,            .     !      1803         ,         [25, 26].      4200              .   VII  ,     ,     ,   13          ,         . [26]. ,    ,    18021803 .  , ,  ,         .




1-      


  ,  193239 . .,  194852 .        ,            .                .

        26-  ,    19271936 .. [29].   17-  (    ),   1932 ,        ,        .                ,  ,     ,    .




1803 . 


 1803      ,  3-   1-       (. ),            40    40             100 .    ,                 .             . [11, 27].




1804 . , 


 1804            II    (17691859)  5-            .       1799        IV.          ,    , ,  , , , ,  ,    .



         .    ,        ,     .         ( )   .       ,    . ,    . [4].


 1802                              .  1804         ,  



                . [31].


        Voyage aux regions quinoxiales du Nouveau Continent, fait en 1799, 1800, 1801, 1802, 1803 et 1804 par Alexander Humboldt et Aim Bonpland  30 ,       18071833 .      ,    ,        2553           .  18051826 .    ,    1827        ,     5000 ,           .     ,     .  1830     ,      3         ,                   . [28].

      ,       184557 . 4     Kosmos: Entwurf einer physischen Weltbeschreibung.     2  ,     149296 .          (. 1492 ),              ,          ( 1496 .).

  Kosmos..  ,      17991804 .          , ,      (. 1576, 1600 .),             . [30].       45  ,                 (17521787)     . 8  1785       .         : -    11      1787    , -    1789        .  1799        [31].



 1804 , 22 ,      ,      (17511828)         .     1796         50-          ,     .  1804        (  6 )        ,         ,           .    ,           .      30    . [32].




1805 . 


 1805     (  )   (17851822)     ,        .                      ,       ,           ,     .        Annalen  Chemie,       .         ,                    . [11].




1807 . 


 1807 , 6 ,           .         .  :



             .            100   6 ,          .       .     ,    ,     ,           , , -,               .      ,      ,        ;      ,   (  ),   ,         . ,     ,   ,         .      ,   ,       .. [24].


 1807          ,  1808    , , ,   30-   2       .




1809 . 


 1809 , 22 ,       (17551830)       35 . [32].        .  ,     ,           .       (. 1804 .) ,        .          .






 9.     [44]




1811 . , 


 1811              2000 ,     ,          ,   .   1812   :     67          .           ,         (. 1803 .). [11].



 1811        (17811840)       ,    .               .            .        ,        :






 10.     .



    ,  ,        ( ),   ( )  -   , ,              !!!




1812 . ,   


 1812          (17761846)         .                 (      )   ( )    ,            ,                .          (  )      .          [33].

      900  ,     1000 ,           10.000 .  1814          -   ,          ,           .           19- .       (      )                100  (!)   1839 . [34].






 11.  ,  [33]



 1812          (17861837)        .             (. 1809 .),               .             ,     ,            ,       15 .



          1812 .         .   8  1812 . ,          ,  13     ,   ,  ,   .      ,        ,   ,  ,    7  18  (. ) 1812 .    (     )  ,   ,   .  ,   ,        ,    1814  1815 .    ,             ,    1828 .         . ,              ,      (),      .          -  1828 . [25].





 7. 1816 .  1829 .

 ,  ,  ,  ,  





1816 . 


 1816       




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/book/vladimir-kuchin/ot-elektrichestva-do-televideniya-populyarnaya-istoriya-11656446/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .


